Comparisons кыргызча: much better, twice as big as, the more… the better
Comparisons: Much Better, The More… The Better
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз айырма канчалык чоң экенин айта аласыз (much better, slightly cheaper, by far the best), өзгөрүүнү сүрөттөй аласыз (more and more expensive), эки өзгөрүүнү байланыштыра аласыз (the sooner, the better), сандар менен (twice as long as) жана тактоочтор менен (more carefully) салыштыра аласыз, ошондой эле like жана as ортосунда тандай аласыз.
Негизги ой
Жөнөкөй салыштырма даража айырма бар экенин гана айтат: The train is faster than the bus. Чыныгы баарлашууда бизге көбүрөөк керек. Канчалык тез? Ал өзгөрүп жатабы? Бир өзгөрүү экинчисин пайда кылабы?
Эки нерсенин ортосундагы аралыкты өлчөгөн сантиметр тасманы элестетиңиз. Much, far, a lot аралык узун дейт; a bit, slightly аралык кыска дейт. Twice as… as тасмадан так санды окуйт. More and more аралыктын убакыт өткөн сайын чоңоюп жатканын көрсөтөт. Ал эми the more…, the more… эки тасманы байланыштырат: бирөө өссө, экинчиси да өсөт.
Бул үлгүлөрдүн баары сиз билген формалардан түзүлөт: bigger, more expensive, the best, as… as A2-06, A2-07, A2-08. Бул сабак аларга тактык кошот.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча айырманын чоңдугун да сөздөр менен айтабыз: алда канча (much, far), бир топ (a lot), бир аз (a bit, slightly), андан да (even). Бул жерде эки тил бири-бирине жакшы туура келет. Айырмалар башка жерде. Биринчиден, кыргызча эки эсе көбүнчө сын атоочтун жөнөкөй формасы менен айтылат («эки эсе чоң», «эки эсе арзан»), ал эми англисчеде twice as big as же half as expensive as деген үлгү керек. Экинчиден, байланышкан өзгөрүүнү кыргызча канчалык…, ошончолук… же -ган сайын менен айтабыз; англисчеде эки бөлүктүн тең башында the + салыштырма даража турат. Үчүнчүдөн, кыргызча «тез», «жакшы», «этият», «так» сыяктуу сөздөр сын атооч да, тактооч да боло берет, ал эми англисче -ly тактоочту унутпаңыз: more carefully, more clearly. Акырында, кыргызча -дай / сыяктуу (like) жана болуп / катары (as) ар башка сөздөр, бул сизге жардам берет.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Поезд автобустан алда канча тез. | The train is much faster than the bus. | Бул жерде да ушундай: айырманын чоңдугу сөз менен; «-дан» → than |
| Бүгүн андан да ысык. | Today is even hotter. | «андан да» → even (very эмес) |
| Күндөр барган сайын узарып жатат. | The days are getting longer and longer. | «барган сайын» → салыштырма даража + and + салыштырма даража |
| Канчалык көп окусаң, ошончолук көп сөз үйрөнөсүң. | The more you read, the more words you learn. | эки бөлүктө тең the + салыштырма даража |
| мүмкүн болушунча тезирээк | as soon as possible | туруктуу тизмек |
| эки эсе узун | twice as long as | кыргызча жөнөкөй сын атооч; англисче as… as |
| эки эсе арзан | half as expensive as / half the price | «эки эсе арзан» → half |
| этият айда | drive more carefully | кыргызча сын атооч = тактооч; англисче -ly |
| сарайдай көрүнөт | looks like a palace | «-дай / сыяктуу» → like + зат атооч |
| медайым болуп иштейт | works as a nurse | «болуп / катары» → as (чыныгы ролу) |
Кыскасы: «алда канча / бир аз / андан да» → much / a bit / even; «эки эсе» → twice as… as, «эки эсе арзан» → half as… as; «канчалык…, ошончолук…» → the…, the…; кыймылды сүрөттөсөңүз → -ly тактооч.
Түзүлүшү
Салыштырма даражанын алдындагы сөздөр
| Айырманын чоңдугу | Сөздөр | Мисал |
|---|---|---|
| чоң | much, far, a lot | much cheaper, far more difficult, a lot faster |
| кичине | a bit, a little, slightly | a bit colder, slightly more expensive |
| андан да жогору | even | Tom is tall, but his brother is even taller. |
Very жалгыз өзү салыштырма даражанын алдында турбайт: much better (же very much better) деңиз, very better эмес.
Эң жогорку даражанын алдында: by far / easily + the + эң жогорку даража – She's by far the best player. It's easily the biggest room.
Акырындап өзгөрүү жана байланышкан өзгөрүү
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| -er and -er (кыска сын атоочтор) | colder and colder |
| more and more + узун сын атооч | more and more popular |
| better and better / worse and worse | worse and worse |
| the + салыштырма даража…, the + салыштырма даража… | The more you practise, the easier it gets. |
| кыска туруктуу тизмектер | The sooner, the better. The bigger, the better. |
As… as possible / as much / many as
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| as + сын атооч / тактооч + as possible | as soon as possible, as quietly as possible |
| as much + саналбоочу зат атооч + as | as much time as you need |
| as many + көптүк сан + as | as many people as possible |
Эселик
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| twice / three times as + сын атооч + as | This flat is twice as big as ours. |
| half as + сын атооч + as | It's half as expensive as the original. |
| three (four…) times + салыштырма даража + than | Prices are three times higher than they were. |
Тактоочтордун салыштырма даражасы
| Тактооч | Салыштырма даража |
|---|---|
| fast, hard, early, late | faster, harder, earlier, later |
| well / badly | better / worse |
| carefully, slowly, clearly | more carefully, more slowly, more clearly |
Like жана as
| Сөз | Эмне менен | Мисал |
|---|---|---|
| like | зат атооч / ат атооч (= окшош) | He looks like his father. |
| as | багыныңкы сүйлөм (ээ + этиш) | As I said, we start at nine. |
| as | кесип же ролу (= … болуп, … катары) | She works as a nurse. |
Колдонулушу
1Чоң жана кичине айырмалар
Чоң айырма үчүн much, far, a lot, кичине айырма үчүн a bit, a little, slightly колдонуңуз. Far бир аз күчтүүрөөк; a bit жана a lot оозеки кепке мүнөздүү. Кыргызча: «алда канча», «бир топ», «бир аз».
2Even: андан да жогору
Биринчи нерсе мурунтан эле жогору болуп, экинчиси андан да жогору болсо, even колдонуңуз. Кыргызча «андан да» же «…дан да».
3By far / easily + эң жогорку даража
Башка эч нерсе жакындай албасын айтуу үчүн the + эң жогорку даражанын алдына by far же easily коюңуз. Кыргызча «талашсыз», «эч бири теңдеше албайт» дегенге жакын.
4Акырындап өзгөрүү
Бир нерсенин убакыт өткөн сайын өзгөрүп жатканын көрсөтүү үчүн салыштырма даражаны and менен кайталаңыз. Кыргызча «барган сайын» дейбиз.
5The…, the…: байланышкан өзгөрүү
Бир өзгөрүү экинчисин пайда кылса, the + салыштырма даража…, the + салыштырма даража… колдонуңуз. Эки бөлүк тең the + салыштырма даража менен башталат, андан кийин ээ + этиш келет. Кыргызча «канчалык…, ошончолук…» же «-ган сайын» деп айтабыз.
6As… as possible / as much / many as
As… as possible «колуңуздан келишинче» дегенди билдирет. Кыргызча «мүмкүн болушунча». Сан-өлчөм үчүн as much / many… as колдонуңуз.
7Эселик: twice, three times, half
Айырманын так өлчөмүн айтуу үчүн twice / three times / half + as… as колдонуңуз. Three times жана андан көп болсо, three times bigger than да көп колдонулат. Кыргызча «эки эсе узун», «эки эсе арзан» дейбиз; бул жерде англисче үлгүнү так сактаңыз.
8Тактоочтордун салыштырма даражасы
Бир иш кандай аткарылганын тактоочтун салыштырма даражасы менен салыштырыңыз. Кыска тактоочтор -er алат; -ly менен бүткөн тактоочтор more алат. Кыргызча «этият», «так» өзгөрбөйт, англисчеде болсо -ly керек.
9Like жана as
Like – предлог: андан кийин зат атооч же ат атооч келет жана «окшош» дегенди билдирет. As сүйлөмдүн алдында (as I said) же кесиптин, ролдун алдында (work as a nurse) турат. Оозеки кепте like + сүйлөм көп угулат (like I said), бирок жазууда as колдонуңуз. Кыргызча айырма даана: «-дай / сыяктуу» → like, «болуп / катары» → as, «айткандай» → as I said.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Эки эсе кымбат», «эки эсе арзан» → twice more expensive, two times cheaper. Кыргызча «эки эсе» көбүнчө сын атоочтун жөнөкөй формасы менен айтылат. Сөзмө-сөз которсоңуз, англисчеде табигый эмес же туура эмес сүйлөм чыгат. Англисчеде twice as… as үлгүсүн колдонуңуз, ал эми «эки эсе арзан» үчүн half as… as же half the price.
2. «Канчалык…, ошончолук…» → how…, so… Кыргызча байланышкан өзгөрүүнү «канчалык…, ошончолук…» менен айтабыз. Бул сөздөрдү how жана so деп которуу оңой. Англисчеде эки бөлүктүн тең башында the + салыштырма даража турат, андан кийин ээ жана этиш келет.
3. «Так түшүндүрөт», «этият иштейт» → clear, careful. Кыргызча «так», «этият», «жай», «тез» сын атооч да, тактооч да боло берет: «так жооп» жана «так түшүндүрөт». Англисчеде этишти сүрөттөгөн сөз көбүнчө -ly алат, салыштырма даражасы more + -ly тактооч.
Чаташтырбаңыз
much жана even – Much айырма чоң экенин гана айтат. Even биринчи нерсе да мурунтан эле жогору болгонун айтат. Кыргызча: «алда канча» жана «андан да».
кесип менен like жана as – As = чын эле ошол ролу; like = окшош, бирок андай эмес. Кыргызча: «мугалим болуп» жана «мугалимдей».
as soon as possible жана as soon as + сүйлөм – As soon as possible – «мүмкүн болушунча тез» деген туруктуу тизмек. As soon as + сүйлөм – убакыт сөзү: Call me as soon as you arrive («Келериң менен чал») A2-27.
Так жана расмий үлгүлөр (nowhere near as good, considerably cheaper, the taller of the two) C1-17 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- -er алсыз айтылат: /ə/ (UK), /ɚ/ (US) – faster /ˈfɑːstə/ (UK), /ˈfæstɚ/ (US). Аягын толук «эр» деп, тилди дирилдетип айтпаңыз: британ англисчесинде r такыр угулбайт.
- than алсыз: /ðən/ – bigger than me. Толук «зэн» деп айтпаңыз; /ð/ үчүн тилдин учу тиштердин ортосунда.
- as… as алсыз: /əz … əz/ – twice as long as. Акыркы тыбыш /z/ – жумшак үнсүз; аны с деп катуулатпаңыз.
- the…, the… сүйлөмдөрүндө эки салыштырма даражага тең басым коюп, үтүрдө бир аз токтоңуз: The more you read, | the more you learn.
- Жазылышы: early → earlier, busy → busier, big → bigger, thin → thinner.
Алтын эреже
Айырманы өлчөй аласыз: much / far / a lot (чоң), a bit / slightly (кичине), even (андан да жогору), twice as… as (так), by far + the best (теңдеши жок). Салыштырма даража менен very сөзүн жалгыз колдонбоңуз. Like + зат атооч; as + сүйлөм же ролу. «Эки эсе» = twice as… as, «канчалык…, ошончолук…» = the…, the…
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Сүйлөмдөрдү толуктаңыз.
-
The weather is getting (bad). (акырындап өзгөрүү)
-
older I get, more I appreciate my parents.
-
Please come as quickly as .
-
Our garden is as big as theirs. (×2)
-
Эч ким ага жакындай албайт: she's the best player in the team. (эки сөз)
-
You should drive (careful) on this road. (салыштырма даража)
-
This laptop costs as much as that one. (×½)
B. Мааниси
Туура вариантты тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: This exam was … easier than the last one.
-
Туура жоопту тандаңыз: Anna is clever, but her sister is … cleverer.
-
Туура жоопту тандаңыз: She works … a nurse in a big hospital.
-
Туура жоопту тандаңыз: He looks … his father.
-
Туура жоопту тандаңыз: Travel is becoming … expensive.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
She's very more confident now.
-
The more expensive it is, the best it is.
-
This flat is twice bigger than ours.flat (UK), apartment (US)
-
As I said, the meeting starts at ten.
-
It's getting more cold and more cold.
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз. Кашаадагы сөздү керектүү формага коюңуз.
Mia: How's the new job?
Leo: Great! It's 18 better than my old one. There's no comparison!
Mia: And the office?
Leo: It's 19 (big) as my old office — twice the size!
Mia: What about the journey?
Leo: It's a bit longer, but the more I do it, 20 easier it gets.
Mia: Do you work long hours?
Leo: Yes, I work 21 (hard) than before, but I'm learning 22 (fast), too.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Азыркы жашооңузду беш жыл мурункусу менен салыштырыңыз. Much же a bit + салыштырма даражаны жана -er and -er же more and more менен бир тизмекти колдонуңуз.
-
The…, the… менен бир сүйлөм жана by far + эң жогорку даража менен бир сүйлөм жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-07 Эң жогорку даража кыргызча: the biggest, the most beautiful, the best It's the (good) film I've ever seen.
-
B1-23 The менен аталыштар кыргызча: the Nile, the USA, бирок Bishkek жана Lake Como ___ Thames flows through London. …
-
B1-21 Used to, be used to, get used to кыргызча: «-чумун», «көнүп калгам» жана «көнүп баратам» I'm not used to (get) up so early.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- worse and worse
- The … the
- possible
- twice
- by far
- more carefully
- half
B. Мааниси
- much
- even
- as
- like
- more and more
C. Катаны табыңыз
- She's much more confident now. / She's far more confident now. / She's a lot more confident now. / She's very much more confident now. / She's even more confident now. / She's more confident now.
- The more expensive it is, the better it is.
- This flat is twice as big as ours.
- ✓ As I said, the meeting starts at ten.
- It's getting colder and colder.
D. Текстте
- much / far / a lot
- twice as big
- the
- harder
- faster / more quickly
E. Сиздин кезегиңиз
- My flat is much bigger now. Rent is getting more and more expensive.
- The more I exercise, the better I sleep. My grandmother is by far the best cook in our family.
F. Аралаш кайталоо
- best
- The
- getting
