SlowingoSarufi
B1 37 / 39 Somo la marudio

Marudio B1: Relative Clauses, Articles, Linkers na Mpangilio wa Maneno kwa Kiswahili

Review: Relative Clauses, Articles, Linking and Word Order

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Tulichojifunza
  3. Ulinganisho Muhimu
  4. Makosa ya Kawaida
  5. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  6. Kanuni za Dhahabu
  7. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kujenga relative clauses, kuchagua kati ya used to, be used to na get used to, kuchagua kibainishi (article) sahihi, kupima tofauti na kuongeza msisitizo, kuunganisha mawazo ya tofauti, kusudi, sababu na matokeo, kuweka phrasal verbs, vivumishi na maneno kama both, neither, each mahali sahihi, kuchagua kati ya by na until, kati ya get, become na go, kuweka still, yet, already na also kwenye kiti sahihi, na kuamua lini kitenzi cha hali kinaweza kuingia katika continuous — yote katika maandishi mamoja.

Tulichojifunza

SomoJambo kuuMfano muhimu
B1-20Relative clauses kwa whose, where, when, why; ondoa kiwakilishi kikiwa mtendwa (object); kihusishi mwishoni — bila kurudia kiambishi cha mtendwa cha Kiswahili (nililoliuza → that I sold, si that I sold it)This is the restaurant where we had our first date.
B1-21used to + base form (zamani, si sasa: zamani nilikuwa nikifanya); be used to + nomino / -ing (nimezoea); get used to + nomino / -ing (ninazoea)I'm slowly getting used to working from home.
B1-22Bila kibainishi = kwa jumla; the = kitu maalum; a / an = kimoja kati ya aina (ni mwalimu → is a teacher); taasisi, milo, michezo, viwangoMy daughter starts school in September.
B1-23the pamoja na mito, bahari, safu za milima, majangwa, majina ya makundi na yenye of, hoteli, makumbusho; bila kibainishi kwa nchi nyingi, miji, mitaa, mlima mmoja na ziwa mojaWe sailed down the Nile on a small boat.
B1-24Kupima tofauti: much, a bit, even, by far, twice as… as, the more… the more (kadiri… ndivyo…); comparative adverbs; like na as (kama ina maana zote mbili)The more you read, the more words you learn.
B1-25so + kivumishi / adverb, such + kikundi cha nomino; so / such… that kwa matokeo (si until); What…! na How…!It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset.
B1-26Tofauti: although + kishazi (ingawa), despite / in spite of + nomino au -ing (licha ya), However, + sentensi mpya (hata hivyo) — kiunganishi kimoja tuDespite the bad reviews, the film was a huge success.
B1-27Kusudi (to, in order to, so that: ili), sababu (because, as, since, because of, due to), matokeo (so, therefore, as a result: kwa hiyo)I'll leave the door open so that you can get in.
B1-28Phrasal verbs: kiwakilishi huenda katikati ya kitenzi kinachotenganishwa; vitenzi visivyotenganishwa na vya sehemu tatu huweka mtendwa mwishoniI don't know this word, so I'll look it up.
B1-29Mpangilio wa vivumishi: maoni kabla ya ukweli; malighafi na kusudi karibu na nomino; compound adjectives zenye kistari na nomino ya umoja (siku mbili → two-day)It's a ten-minute walk from the station.
B1-30Viwili: both, either, neither; vitatu au zaidi: all, none, no; each na every (kila ni zote mbili); all day na every dayBoth my parents are teachers.
B1-31by (tarehe ya mwisho: kufikia) na until (kuendelea: mpaka); for / during / while / as; within, by the time; on time (kwa wakati) na in time (kuwahi); at the end na in the endPlease send me the report by Friday.
B1-32Vitenzi vya mabadiliko: get (kila siku), become (rasmi, + nomino), go (yasiyotakiwa: go grey, go wrong), turn (rangi, umri), grow (polepole); maana kuu za get — kuwa ya Kiswahili haitoshiIt's getting dark. Let's go home.
B1-33Kiti cha katikati: kabla ya kitenzi kikuu, baada ya be, baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza; still / yet / already (bado ni still na yet); not… any more (… tena), no longer; even na only kama vidole vinavyoelekezaI still haven't paid the electricity bill.
B1-34Vitenzi vya hali katika continuous pale maana ni shughuli (think, have, see, taste, weigh…); be being + kivumishi kwa tabia; -na- ya Kiswahili haitofautishiYou're being silly. It's only a spider.

Ulinganisho Muhimu

Kiwakilishi cha kiima na kiwakilishi cha mtendwa; where na that / which B1-20

The woman who answered the phone was very helpful.
Mwanamke aliyejibu simu alisaidia sana.
kiima: who lazima ibaki
The film we saw last night was too long.
Filamu tuliyoiona jana usiku ilikuwa ndefu mno.
mtendwa: tunaweza kuiondoa; hakuna it, ingawa Kiswahili kina -i- (tuliyoiona)
That's the museum where we saw the dinosaur bones.
Hayo ndiyo makumbusho tulimoona mifupa ya dinosauri.
"we saw the bones" kimekamilika → where
That's the museum that we visited.
Hayo ndiyo makumbusho tuliyoyatembelea.
visited nini? → the museum = mtendwa → that
  • Jaribio: Kuna kiima kipya mara moja baada ya neno la relative? → ni mtendwa, kwa hiyo unaweza kuliondoa. Kishazi kimekamilika bila mahali? → where; kama hakijakamilika → that / which au bila neno.

used to do, be used to doing na get used to doing B1-21

I used to work at night.
Zamani nilikuwa nikifanya kazi usiku.
tabia ya zamani: sasa sifanyi
I'm used to working at night.
Nimezoea kufanya kazi usiku.
nimezoea (-me-) ni hali ya sasa → I'm used to, si "I have used to"
I'm getting used to spicy food.
Ninazoea chakula chenye pilipili.
mchakato: unazidi kuwa rahisi
  • Jaribio: Zamani, si sasa? → used to + base form. Ni kawaida sasa / inakuwa kawaida? → be / get used to + nomino au -ing (nomino inaweza kufuata to? Ndiyo → -ing). Ku- ya kufanya haikusaidii hapa.

Bila kibainishi, the, na a / an B1-22

Life is too short to worry about small things.
Maisha ni mafupi mno kuhangaikia mambo madogo.
kwa jumla: Life, bila the
The life of a farmer is harder than people think.
Maisha ya mkulima ni magumu kuliko watu wanavyodhani.
aina maalum ya maisha → The life of
My sister is a vegetarian.
Dada yangu hali nyama.
mmoja kati ya aina: is a + nomino
The kids go to school by bus.
Watoto huenda shule kwa basi.
kama wanafunzi
Their mum went to the school for a meeting.
Mama yao alienda shuleni kwa ajili ya mkutano.
kama mgeni: the school
  • Jaribio: Kwa jumla, kitu maalum tunachokitambua, au kimoja kati ya aina? Kwa school, work, bed, hospital: kinatumika kwa kusudi lake? → bila kibainishi; ni jengo tu? → the. Kiswahili hakina vibainishi, kwa hiyo jiulize swali hili kila mara.

Jina rahisi na maelezo au kundi B1-23

My sister went to Leeds University.
Dada yangu alisoma Chuo Kikuu cha Leeds.
jina la mahali kwanza: bila kibainishi
My sister went to the University of Leeds.
Dada yangu alisoma Chuo Kikuu cha Leeds.
jina lenye of: the; Kiswahili kina umbo moja tu
We spent the summer in Sicily.
Tulikaa msimu wa joto kisiwani Sicily.
kisiwa kimoja: bila kibainishi
We spent the summer in the Canary Islands.
Tulikaa msimu wa joto katika Visiwa vya Canary.
kundi la visiwa: the
  • Jaribio: Jina rahisi (nchi, mji, mtaa, ziwa moja au mlima mmoja)? → bila kibainishi. Kundi, jina lenye of, mto, bahari, safu ya milima au jangwa? → the.

much na even; like na as B1-24

My new phone is much faster than my old one.
Simu yangu mpya ina kasi zaidi kwa kiasi kikubwa kuliko ile ya zamani.
tofauti kubwa: kwa kiasi kikubwa → much, si very
My old phone was fast, but this one is even faster.
Simu yangu ya zamani ilikuwa na kasi, lakini hii ina kasi hata zaidi.
zote mbili zina kasi
She works as a teacher.
Anafanya kazi ya ualimu.
ni mwalimu kweli
She talks to me like a teacher.
Ananiongelesha kama mwalimu.
si mwalimu wangu, lakini anasikika kama mwalimu
  • Jaribio: Ni tofauti kubwa tu? → much. Cha kwanza tayari kilikuwa juu? → even. Nafasi au kazi halisi? → as. Kufanana na? → like + nomino. Kama ya Kiswahili ina maana zote mbili.

so na such; How na What B1-25

The view was so beautiful.
Mandhari yalikuwa mazuri sana.
kivumishi peke yake: so
It was such a beautiful view.
Yalikuwa mandhari mazuri sana.
kuna nomino (view): such a
What a beautiful view!
Mandhari mazuri jinsi gani!
nomino ya umoja: What a
How kind of you!
Ni wema ulioje!
kivumishi: How
  • Jaribio: Neno kuu ni nomino au kivumishi? Kivumishi / adverb → so, How. Kikundi cha nomino → such, What (na a / an kwa kitu kimoja kinachohesabika tu).

although, despite na however B1-26

Although she was nervous, she gave a great speech.
Ingawa alikuwa na wasiwasi, alitoa hotuba nzuri sana.
+ kishazi; bila "lakini" katika nusu ya pili
Despite her nerves, she gave a great speech.
Licha ya wasiwasi wake, alitoa hotuba nzuri sana.
+ nomino; despite bila of
The car is old. However, it's very reliable.
Gari ni la zamani. Hata hivyo, linategemewa sana.
sentensi mpya
  • Jaribio: Nini kinafuata? Kishazi → although. Nomino au -ing → despite / in spite of. Sentensi mpya → However,.

so that (kusudi) na so (matokeo); so… that (matokeo) B1-25 B1-27

I set two alarms so that I wouldn't oversleep.
Niliweka kengele mbili ili nisipitiwe na usingizi.
nia: ili → so that
I set two alarms, so I didn't oversleep.
Niliweka kengele mbili, kwa hiyo sikupitiwa na usingizi.
kilichotokea: kwa hiyo → so
I was so tired that I went to bed at eight.
Nilikuwa nimechoka sana hivi kwamba nililala saa mbili usiku.
matokeo ya kiwango kikubwa; si "so tired until"
  • Jaribio: Mtu alitaka nini? → so that + kishazi. Nini kilitokea kweli? → , so. So + kivumishi + that → matokeo ya jinsi kilivyokuwa kikali.

because na because of B1-27

We were late because the traffic was terrible.
Tulichelewa kwa sababu msongamano wa magari ulikuwa mbaya sana.
+ kishazi
We were late because of the terrible traffic.
Tulichelewa kwa sababu ya msongamano mbaya wa magari.
+ nomino: kwa sababu ya → because of
  • Jaribio: Kishazi (kiima + kitenzi)? → because, as, since. Nomino tu? → because of, due to, owing to.

Phrasal verbs zinazotenganishwa na zisizotenganishwa B1-28

Your shoes are wet. Take them off.
Viatu vyako vimelowa. Vivue.
inatenganishwa: kiwakilishi katikati
Don't worry about the complaint. I'll deal with it.
Usiwe na wasiwasi kuhusu lalamiko hilo. Nitalishughulikia.
haitenganishwi: mtendwa mwishoni
We've run out of coffee again.
Kahawa imetuishia tena.
sehemu tatu: mtendwa mwishoni; kiima cha Kiingereza ni we
  • Jaribio: Mtendwa anaweza kuhama? Kwa kitenzi kinachotenganishwa, kiwakilishi huenda katikati kila mara. Vitenzi visivyotenganishwa na vya sehemu tatu huweka mtendwa mwishoni.

Compound adjective kabla ya nomino na maneno yale yale baada ya kitenzi B1-29

It's a two-hour flight.
Ni safari ya ndege ya saa mbili.
kabla ya nomino: two-hour, umoja
The flight takes two hours.
Safari ya ndege inachukua saa mbili.
si compound adjective: two hours
  • Jaribio: Kabla ya nomino? → kistari na nomino ya umoja. Baada ya kitenzi? → maneno tofauti, wingi pale unapohitajika.

neither na none; each na every; every day na all day B1-30

I have two sisters. Neither of them drinks coffee.
Nina dada wawili. Hakuna hata mmoja wao anayekunywa kahawa.
wawili: neither
I have five cousins. None of them live near me.
Nina binamu watano. Hakuna hata mmoja wao anayeishi karibu nami.
watano: none
She had a bag in each hand.
Alikuwa amebeba mfuko katika kila mkono.
mikono miwili: each, si every
I go running every day.
Mimi hukimbia kila siku.
tena na tena
I was in meetings all day.
Nilikuwa kwenye mikutano siku nzima.
siku nzima
  • Jaribio: Viwili au zaidi ya viwili? Viwili → both, either, neither; vitatu au zaidi → all, none. Kimoja kimoja? → each. Vyote pamoja, bila kighairi? → every. Kila ya Kiswahili haikusaidii: hesabu kwanza.

by na until; on time na in time B1-31

Can you return the book by Monday?
Unaweza kurudisha kitabu kufikia Jumatatu?
kitendo kimoja, wakati wowote kabla ya Jumatatu
You can keep the book until Monday.
Unaweza kubaki na kitabu mpaka Jumatatu.
unabaki nacho muda wote mpaka Jumatatu
The flight landed on time.
Ndege ilitua kwa wakati.
wakati uliopangwa, bila kuchelewa
We arrived just in time to catch the last bus.
Tulifika tukawahi basi la mwisho chupuchupu.
kuwahi: mapema vya kutosha
  • Jaribio: Kitendo kimoja kabla ya tarehe ya mwisho? → by (kufikia). Hali inayoendelea mpaka wakati fulani? → until (mpaka). Wakati uliopangwa, bila kuchelewa? → on time. Mapema vya kutosha kwa jambo fulani? → in time.

get, become na go B1-32

Don't get angry. It was an accident.
Usikasirike. Ilikuwa ajali.
mabadiliko ya kila siku + kivumishi; kukasirika ni kitenzi kimoja
We became friends at university.
Tulianza kuwa marafiki tulipokuwa chuo kikuu.
+ nomino: become
Something went wrong with the printer.
Printa ilipata hitilafu fulani.
mabadiliko yasiyotakiwa: jozi isiyobadilika ya go
  • Jaribio: Kuna nomino baada ya kitenzi (kazi, marafiki)? → become. Kivumishi katika mazungumzo ya kila siku? → kwa kawaida get (become katika maandishi rasmi). Mojawapo ya mabadiliko yasiyotakiwa (grey, wrong, bad, red)? → go. Rangi au umri? → turn pia ni ya kawaida.

still, yet na already; kiti cha katikati B1-33

I haven't finished my essay yet.
Bado sijamaliza insha yangu.
kawaida: yet mwishoni
I still haven't finished my essay.
Mpaka sasa bado sijamaliza insha yangu!
kukosa subira: still kabla ya kitenzi kisaidizi hasi
I've already eaten, thanks.
Nimeshakula, asante.
mapema kuliko ilivyotarajiwa: -sha- → already, baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza
She also plays the piano.
Pia anapiga piano. / Anapiga piano pia.
kabla ya kitenzi kikuu, kamwe si kati ya kitenzi na mtendwa wake
  • Jaribio: Jambo linaendelea? → still. Jambo lililotarajiwa halijatokea? → yet, kwa kawaida mwishoni. Mapema kuliko ilivyotarajiwa? → already. Kisha weka neno kwenye kiti cha katikati: kabla ya kitenzi kikuu, baada ya be, baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza. Bado ya Kiswahili ni still au yet — angalia aina ya sentensi.

hali na shughuli; is na is being B1-34

I think you're right.
Nadhani uko sahihi.
maoni: hali
I'm thinking about changing my job.
Ninafikiria kubadilisha kazi.
kupima jambo: shughuli
My neighbour is noisy.
Jirani yangu ni mtu wa kelele.
ndivyo alivyo kila mara
My neighbour is being noisy tonight.
Jirani yangu anapiga kelele leo usiku.
tabia ya leo usiku tu
  • Jaribio: Kuna mtu anafanya kitu kwa vitendo, kilichoanza na kitakachoisha? → continuous inawezekana. Ni jinsi mambo yalivyo tu (maoni, umiliki, ladha au uzito wa kitu)? → simple. Be being + kivumishi kwa tabia tu, si kwa tall au ill. -Na- ya Kiswahili (ninajua, ninakula) haikuambii lipi ni lipi.

Makosa ya Kawaida

❌The book that I bought it is boring.
✅The book (that) I bought is boring.
that tayari inachukua nafasi ya "it". B1-20
❌The city where I visited last year was beautiful.
✅The city (that) I visited last year was beautiful.
visit inahitaji mtendwa: tumia that / which au bila neno. B1-20
❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to ni kihusishi. B1-21
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to haina umbo la sasa. B1-21
❌The life is beautiful.
✅Life is beautiful.
Wazo la jumla: bila kibainishi. B1-22
❌I go to the work by bus.
✅I go to work by bus.
Taasisi inayotumika kwa kusudi lake: bila kibainishi. B1-22
❌We visited Netherlands last year.
✅We visited the Netherlands last year.
Jina la nchi la wingi: the. B1-23
❌This hotel is very better than the last one.
✅This hotel is much better than the last one.
very haikai kabla ya comparative. B1-24
❌More you practise, more you improve.
✅The more you practise, the more you improve.
Nusu zote mbili zinahitaji the. B1-24
❌We had such a terrible weather.
✅We had such terrible weather.
weather haihesabiki: bila a. B1-25
❌Despite it was raining, we went out.
✅Although it was raining, we went out.
despite + nomino / -ing / the fact that. B1-26
❌Although it was late, but we kept working.
✅Although it was late, we kept working.
Kiunganishi kimoja, si viwili. B1-26
❌The game was cancelled because of it rained.
✅The game was cancelled because it rained.
because of + nomino; because + kishazi. B1-27
❌I took off it.
✅I took it off.
Kiwakilishi huenda katikati ya kitenzi kinachotenganishwa. B1-28
❌a ten-minutes walk
✅a ten-minute walk
Nomino ndani ya compound adjective hubaki umoja. B1-29
❌Neither of them didn't come.
✅Neither of them came.
Neither tayari ni hasi. B1-30
❌I'll finish the report until Friday.
✅I'll finish the report by Friday.
Tarehe ya mwisho ya kitendo kimoja: by. B1-31
❌I was in Rome during three days.
✅I was in Rome for three days.
Kwa muda gani: for + kipindi. B1-31
❌What time did you get to home?
✅What time did you get home?
Hakuna to kabla ya home, here au there. B1-32
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Si kati ya kitenzi na mtendwa wake. B1-33
❌I haven't still finished.
✅I still haven't finished.
Katika hasi, still huenda kabla ya kitenzi kisaidizi hasi. B1-33
❌She's being tall.
✅She's tall.
be being + kivumishi ni kwa tabia, na urefu si tabia. B1-34
❌I'm having a new car.
✅I have a new car.
Umiliki ni hali: umbo la simple. B1-34

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Naye, nao mwishoni → "…with him". Kiswahili kinarudia mtu au kitu mwishoni mwa relative clause kwa naye, nao, nayo (rafiki ninayesafiri naye). Kiingereza kinaweka kihusishi peke yake mwishoni, bila kiwakilishi. B1-20

❌The friend I travel to Mombasa with her is a nurse.
✅The friend I travel to Mombasa with is a nurse.
kihusishi mwishoni, bila her.

2. Nimezoea → "I have used to". Kwa sababu -me- mara nyingi hutafsiriwa kama Present Perfect, nimezoea inakuwa I have used to. Lakini nimezoea ni hali ya sasa: I'm used to. Kwa mchakato uliokamilika, sema I've got used to (US: I've gotten used to). B1-21

❌I have used to the cold mornings in Nairobi.
✅I'm used to the cold mornings in Nairobi. au I've got used to the cold mornings in Nairobi.
nimezoea = hali → I'm used to.

3. Ni mhandisi → "is engineer". Kiswahili hakina vibainishi, kwa hiyo a / an hupotea kabla ya kazi na nafasi. Nomino ya umoja inayohesabika baada ya be, become, work as inahitaji a / an. B1-22

❌My brother is engineer at a factory in Arusha.
✅My brother is an engineer at a factory in Arusha.
ni mhandisi → is an engineer.

4. Bora zaidi na mzuri mno. Zaidi = more, kwa hiyo bora zaidi inakuwa more better — lakini better tayari ni comparative. Na mno ya sifa (ni mazuri mno!) inakuwa too, ambayo katika Kiingereza cha kimataifa inamaanisha "zaidi ya inavyokubalika". B1-24 B1-25

❌The new road to the airport is more better than the old one.
✅The new road to the airport is much better than the old one.
better tayari ni comparative; kwa tofauti kubwa: much.
⚠️(unamsifu rafiki) Your wedding photos are too beautiful!
✅Your wedding photos are so beautiful!
Ni ya kawaida Kenya na Tanzania, lakini too inasikika kama kuna tatizo; kwa sifa: so / really.

5. Kuoa / kuolewa na → "marry with". Kwa Kiswahili, na ni lazima (ataoana na Neema), na na = with. Kiingereza husema marry + mtu (bila kihusishi) au get married to + mtu. B1-32

❌My cousin married with a teacher from Moshi.
✅My cousin married a teacher from Moshi. au My cousin got married to a teacher from Moshi.
marry + mtu, bila with.

Kanuni za Dhahabu

  • B1-20 Neno la relative linachukua nafasi ya sehemu moja ya kishazi, kwa hiyo usijaze nafasi hiyo mara mbili — hata kama kitenzi cha Kiswahili kina kiambishi cha mtendwa (nililoliuza). Kama kiwakilishi ni mtendwa, unaweza kukiondoa. Tumia where pale tu kishazi kimekamilika bila mahali.
  • B1-21 Used to + kitenzi = zamani, si sasa (zamani nilikuwa…). Be used to + nomino / -ing = ni kawaida kwangu (nimezoea). Get used to + nomino / -ing = inakuwa kawaida (ninazoea).
  • B1-22 Kwa jumla → bila kibainishi. Maalum → the. Kimoja kati ya aina → a / an. Taasisi zinazotumika kwa kusudi lake kwa kawaida hazina kibainishi; jengo lenyewe huchukua the.
  • B1-23 Jina rahisi (nchi, mji, mtaa, mlima mmoja au ziwa moja, uwanja wa ndege) → bila kibainishi. Jina la wingi au la kundi, jina lenye of, mto, bahari, bahari kuu, jangwa au safu ya milima, na hoteli, makumbusho na magazeti → the.
  • B1-24 Pima tofauti: much / far / a lot (kubwa), a bit / slightly (ndogo), even (juu zaidi tena), twice as… as (kamili), by far + the best. Hakuna very kabla ya comparative (sana → much). Like + nomino; as + kishazi au nafasi.
  • B1-25 Nomino au kivumishi? So / How + kivumishi au adverb; such / What + kikundi cha nomino. Ongeza kishazi cha that (si until) kuonyesha matokeo.
  • B1-26 Kishazi → although / even though / though; nomino au -ing → despite / in spite of; sentensi mpya → However,. Hakuna despite of; hakuna although… but.
  • B1-27 Kusudi = unachotaka (to, in order to, so as to; so that + kishazi). Sababu = kilichosababisha (because, as, since; because of, due to + nomino). Matokeo = kilichotokea (so; therefore, as a result).
  • B1-28 Kiwakilishi huenda katikati ya kitenzi kinachotenganishwa (turn it off). Vitenzi visivyotenganishwa na vya sehemu tatu huweka mtendwa mwishoni (look after her, run out of it).
  • B1-29 Maoni kwanza, kisha ukweli; malighafi na kusudi karibu kabisa na nomino. Katika compound adjective kabla ya nomino, tumia kistari na weka nomino katika umoja — hata kama Kiswahili kinasema siku mbili.
  • B1-30 Viwili: both, either, neither. Vitatu au zaidi: all, none / no. Each = kimoja kimoja; every = vyote pamoja (vitatu au zaidi). Neither, none na no tayari ni hasi, kwa hiyo tumia kitenzi chanya.
  • B1-31 By = si baadaye kuliko (tarehe ya mwisho ya kitendo kimoja: kufikia); until = muda wote mpaka wakati fulani (mpaka). For = kwa muda gani; during + nomino / while + kishazi = lini. On time = bila kuchelewa; in time = mapema vya kutosha (kuwahi).
  • B1-32 Hali → be; mabadiliko → get (kila siku), become (rasmi zaidi, na kabla ya nomino), go kwa mabadiliko mengi yasiyotakiwa (go grey, go wrong), turn kwa rangi na umri, grow + comparative kwa mabadiliko ya polepole.
  • B1-33 Adverb fupi hukaa kwenye kiti cha katikati: kabla ya kitenzi kikuu, baada ya be, baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza — kamwe si kati ya kitenzi na mtendwa wake. Yet, any more, too na as well kwa kawaida huenda mwishoni.
  • B1-34 Jiulize: ni hali, au ni shughuli ya makusudi? Hali hutumia simple; shughuli zinaweza kutumia continuous, hata kwa think, have, see, taste na weigh. Be being + kivumishi ni kwa tabia tu. Na nina gari = I have a car.

Mazoezi

A. Muundo

Andika neno au umbo sahihi, au badilisha sentensi kama ulivyoelekezwa.

  1. B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That
    I've got a friend sister is a pilot.
  2. B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea
    She's a nurse, so she's used to (work) at night.
  3. B1-22 Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi
    I go to the gym three times week.
  4. B1-23 The na Majina ya Mahali: the Nile, Lake Victoria, the USA
    We sailed down ___ Nile. …
  5. B1-24 Comparatives kwa Kiswahili: Much Better, Even Better, The More… The Better
    The more you practise, (easy) it gets.
  6. B1-25 So na Such kwa Kiswahili: Kusisitiza na Mshangao (What a…! How…!)
    It was ___ a hot day that we stayed inside. …
  7. B1-28 Phrasal Verbs kwa Kiswahili: Mpangilio wa Maneno (turn it off, look after her)
    Badilisha nomino kwa kiwakilishi: Can you turn down the music?
  8. B1-29 Mpangilio wa Vivumishi (Adjective Order) na Compound Adjectives kwa Kiswahili
    The walk takes ten minutes. It's a walk.
  9. B1-32 Get, Become, Go, Turn kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Kuwa" na "Kubadilika"
    Something ___ wrong with my laptop yesterday. …
  10. B1-33 Still, Yet, Already, Even, Only kwa Kiswahili: Mahali pa Adverb katika Sentensi
    Weka also katika sentensi: She speaks a little Greek.

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That
    Chagua jibu sahihi: This is the town … my father grew up.
  2. B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That
    Chagua jibu sahihi: This is the town … we visited last summer.
  3. B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea
    Chagua jibu sahihi: It took me months to … used to the noise.
  4. B1-22 Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi
    Mama si mwanafunzi wala mwalimu pale. Chagua jibu sahihi: She went to … for a meeting.
  5. B1-24 Comparatives kwa Kiswahili: Much Better, Even Better, The More… The Better
    Chagua jibu sahihi: She works … a tour guide in the summer.
  6. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    Chagua jibu sahihi: … the rain, the match continued.
  7. B1-27 So That, In Order To, Because Of, Due To kwa Kiswahili: Kusudi, Sababu na Matokeo
    Chagua jibu sahihi: The flight was delayed … the fog.
  8. B1-30 Both, Either, Neither, All, None, Each, Every kwa Kiswahili: Wote Wawili, Yoyote, Kila
    Chagua jibu sahihi: I've got two cars, but … of them is new.
  9. B1-31 By au Until? During, For, On Time na In Time kwa Kiswahili
    Chagua jibu sahihi: Please send me your answers … Friday.
  10. B1-34 State Verbs katika Continuous kwa Kiswahili: I Think au I'm Thinking? She's Being Silly
    Chagua jibu sahihi: Sorry, I can't talk now — we … dinner.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That
    The jacket that I bought it online was too small.
  2. B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea
    I'm used to get up at six.
  3. B1-22 Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi
    I love the nature.
  4. B1-25 So na Such kwa Kiswahili: Kusisitiza na Mshangao (What a…! How…!)
    We had such a lovely weather in Rome.
  5. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    Although it was cold, but we went swimming.
  6. B1-28 Phrasal Verbs kwa Kiswahili: Mpangilio wa Maneno (turn it off, look after her)
    Can you pick up me after work?
  7. B1-30 Both, Either, Neither, All, None, Each, Every kwa Kiswahili: Wote Wawili, Yoyote, Kila
    Every students have a locker.
  8. B1-31 By au Until? During, For, On Time na In Time kwa Kiswahili
    We stayed in Edinburgh during three days.
  9. B1-32 Get, Become, Go, Turn kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Kuwa" na "Kubadilika"
    What time did you get to home last night?
  10. B1-34 State Verbs katika Continuous kwa Kiswahili: I Think au I'm Thinking? She's Being Silly
    The children are being very quiet today.

D. Katika Muktadha

Jaza neno sahihi, au tumia maneno yaliyo kwenye mabano katika umbo au mpangilio sahihi.

A postcard from Mia
Hi Ana!
Greetings from 31 Scotland! We're staying in a 32 (old / lovely / stone) house in the village 33 my grandmother grew up. It's 34 (much / very) bigger than I remembered. 35 (Although / Despite) the rain, we've been out every day. Yesterday we drove to Loch Ness — a 36 (two / hour) drive. I'm 37 (still / yet) not used to 38 (drive) on the left! On the way back we stopped at a café 39 (so / so that) we could warm up. 40 (What / How) a view from the window! We both loved it.
Love, Mia

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea
    Andika kuhusu badiliko katika maisha yako: sentensi moja yenye used to na moja yenye be used to au get used to.
  2. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    Andika sentensi tatu kuhusu mji wako: moja yenye although, moja yenye despite na moja yenye because of au so that.
  3. B1-33 Still, Yet, Already, Even, Only kwa Kiswahili: Mahali pa Adverb katika Sentensi
    Andika kuhusu wiki yako: jambo moja ambalo lazima ulifanye kabla ya siku fulani, jambo moja ambalo mpaka sasa hujalifanya, na jambo moja unalolifanya wiki hii ambalo kwa kawaida hulifanyi.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. B1-19 Gerund kwa Kiswahili: -ing Kama Nomino, Kiima na Baada ya Kihusishi
    I'm looking forward to (meet) your family.
  2. B1-12 Reported Speech kwa Kiswahili: Usemi wa Taarifa (She Said She Was…)
    "I'm tired." → She said she tired.
Majibu

A. Muundo

  1. whose
  2. working
  3. a / per
  4. the
  5. the easier
  6. such
  7. Can you turn it down?
  8. ten-minute
  9. went
  10. She also speaks a little Greek.

B. Maana

  1. where
  2. that
  3. get
  4. the school
  5. as
  6. Despite
  7. because of
  8. neither
  9. by
  10. are having

C. Tafuta Kosa

  1. The jacket I bought online was too small. / The jacket that I bought online was too small. / The jacket which I bought online was too small.
  2. I'm used to getting up at six.
  3. I love nature.
  4. We had such lovely weather in Rome.
  5. Although it was cold, we went swimming. / It was cold, but we went swimming.
  6. Can you pick me up after work?
  7. Every student has a locker. / All students have a locker.
  8. We stayed in Edinburgh for three days.
  9. What time did you get home last night?
  10. ✓ The children are being very quiet today.

D. Katika Muktadha

  1. lovely old stone
  2. where
  3. much
  4. Despite
  5. two-hour
  6. still
  7. driving
  8. so that
  9. What

E. Zamu Yako

  1. I used to live with my parents. Now I'm used to cooking for myself.
  2. Although my town is small, it has a great market. Despite the rain, lots of tourists come in summer. The centre is busy because of the new shopping street.
  3. I have to pay the rent by Friday. I still haven't called my grandmother. This week I'm having driving lessons every evening.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. meeting
  2. was
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play