SlowingoSarufi
B1 29 / 39

So That, In Order To, Because Of, Due To kwa Kiswahili: Kusudi, Sababu na Matokeo

So That, In Order To, Because Of, Due To: Purpose, Reason, Result

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kueleza kwa nini mtu anafanya jambo (kusudi), kwa nini jambo linatokea (sababu) na nini kinafuata (matokeo) — na utaweza kuchagua kiunganishi sahihi na sarufi sahihi baada yake: kitenzi, kishazi, nomino au sentensi mpya.

Wazo Kuu

Fikiria mpiga mishale. Kuna kitu kilichomfanya ashike upinde — shindano, njaa, dau. Hiyo ndiyo sababu: iko nyuma ya kitendo. Analenga shabaha. Hilo ndilo kusudi: kile anachotaka kitokee. Kisha mshale unatua mahali fulani — labda katikati, labda kwenye mti. Hayo ndiyo matokeo: kile kilichotokea kweli.

  • Sababu: She trained every day because she wanted to win. (kwa sababu)
  • Kusudi: She trained every day so that she could win. (ili)
  • Matokeo: She trained every day, so she won. (kwa hiyo)

Kusudi linahusu nia; matokeo yanahusu kilichotokea. Ndiyo maana so that (kusudi) na so (matokeo) ni tofauti.

Kama ilivyo kwa viunganishi vya kinyume (B1-26), sarufi inategemea kinachokuja baadaye. Viunganishi vingine hupokea kitenzi (to, in order to), vingine kishazi (so that, because, as, since), vingine nomino (because of, due to, owing to), na vingine huanza sentensi mpya (therefore, as a result).

Habari njema: Kiswahili kina tofauti hizi hizi! Ili = kusudi, kwa sababu = sababu, kwa hiyo = matokeo. Na kwa sababu (+ kishazi) na kwa sababu ya (+ nomino) zinalingana moja kwa moja na because na because of.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili na Kiingereza vinagawanya kazi hizi kwa njia inayofanana sana. Tofauti kuu iko katika kusudi: ili ya Kiswahili hufuatwa ama na kitenzi cha ku- (ili kununua), ama na kitenzi cha -e chenye kiima ndani yake (ili ninunue, ili uweze). Kiingereza kina njia mbili: to / in order to + base form (kiima kilekile, bila kiima kipya), au so that + kishazi kamili (kiima kipya au modal).

KiswahiliKaziKiingereza
Nilipiga simu benki kuuliza kuhusu kadi yangu.kusudi + kitenziI called the bank to ask about my card.
Nitaacha mlango wazi ili uweze kuingia.kusudi, kiima kipyaI'll leave the door open so that you can get in.
Tulichukua teksi kwa sababu ilikuwa haraka zaidi.sababu + kishaziWe took a taxi because it was quicker.
Ndege ilichelewa kwa sababu ya ukungu.sababu + nominoThe flight was delayed because of fog.
Makumbusho yamefungwa kutokana na upungufu wa wafanyakazi.sababu + nomino (rasmi)The museum is closed due to staff shortages.
Kwa kuwa ni siku yako ya kuzaliwa, nitalipia chakula.sababu inayojulikanaSince it's your birthday, I'll pay for dinner.
Simu yangu ilizima, kwa hiyo sikuweza kukupigia.matokeoMy phone died, so I couldn't call you.
Barabara ilifurika. Matokeo yake, madereva walikwama.matokeo (rasmi)The road was flooded. As a result, drivers were stuck.

Angalia safu ya kwanza: Kiswahili husema kuuliza (ku- = to), na Kiingereza husema to ask. Hii ni rahisi. Lakini ili + kiima kipya (ili uweze) haiwezi kuwa in order to you can: lazima iwe so that you can.

Muundo

Kusudi

KiunganishiHufuatwa naMfano
tobase formI went out to buy bread.
in order to / so as to (rasmi zaidi)base formWe left early in order to avoid the traffic.
in order not to / so as not tobase formSpeak quietly so as not to wake the baby.
so thatkishazi, mara nyingi na can / could / will / wouldI'll text you so that you know where we are.

Sababu

KiunganishiHufuatwa naMfano
becausekishaziWe stayed in because it was raining.
as / sincekishazi (mara nyingi mwanzoni; sababu inajulikana tayari)As it was raining, we stayed in.
because ofnomino / kiwakilishiWe stayed in because of the rain.
due to / owing to (rasmi zaidi)nominoThe match was cancelled due to the rain.

Matokeo

KiunganishiAlama za uandishiMfano
sohuunganisha vishazi viwili, kwa kawaida baada ya komaIt was raining, so we stayed in.
thereforesentensi mpya au baada ya nukta-mkato; pia kabla ya kitenzi kikuuIt was raining. Therefore, we stayed in. / We therefore stayed in.
as a result / consequentlysentensi mpya au baada ya nukta-mkato, koma baadaIt rained all week. As a result, the match was cancelled.

Kipimo cha haraka: angalia neno linalofuata. Base form → to / in order to. Kiima + kitenzi → so that / because / as / since / so. Nomino peke yake → because of / due to / owing to.

Matumizi

1Kusudi kwa to, in order to, so as to

Tumia to + base form katika Kiingereza cha kila siku (tazama A2-26). In order to na so as to ni rasmi zaidi au zinasisitiza zaidi. Kwa kusudi hasi, tumia in order not to au so as not to.

I called the bank to ask about my card.
Nilipiga simu benki kuuliza kuhusu kadi yangu.
kuuliza → to ask
The company cut its prices in order to attract new customers.
Kampuni ilipunguza bei zake ili kuvutia wateja wapya.
ili + ku- → in order to + base form
Please arrive ten minutes early so as to complete the forms.
Tafadhali fika dakika kumi mapema ili kujaza fomu.
rasmi: so as to
We whispered so as not to wake anyone.
Tulinong'ona ili tusimwamshe mtu yeyote.
ili tusi- → so as not to
I wrote the code on my hand in order not to forget it.
Niliandika namba ya siri kwenye mkono wangu ili nisiisahau.
ili nisi- → in order not to
In order to apply, you need a valid passport.
Ili kuomba, unahitaji pasipoti iliyo halali.
kusudi mwanzoni: koma baada yake

2Kusudi kwa so that

Tumia so that + kishazi kusudi linapokuwa na kiima tofauti, au unapohitaji modal. Kwa kawaida, tumia can / will (au present simple) baada ya kitenzi cha wakati uliopo au ujao, na could / would baada ya kitenzi cha wakati uliopita. Katika mazungumzo yasiyo rasmi, that mara nyingi huachwa: so you can get in.

I'll leave the door open so that you can get in.
Nitaacha mlango wazi ili uweze kuingia.
ili + kiima kipya (u-) → so that you can
Turn the music down so that the neighbours don't complain.
Punguza sauti ya muziki ili majirani wasilalamike.
ili wasi- → so that … don't
She wrote the address down so that she wouldn't forget it.
Aliandika anwani ili asiisahau.
kitenzi cha wakati uliopita (wrote) → wouldn't
We moved closer to the city so that the kids could walk to school.
Tulihamia karibu na mji ili watoto waweze kutembea kwenda shule.
moved (zamani) → could
I'll send you a map so you can find us easily.
Nitakutumia ramani ili uweze kutupata kwa urahisi.
si rasmi: that imeachwa

3Sababu kwa because, as, since

Because ndiyo njia ya kawaida zaidi ya kutoa sababu, na sababu kwa kawaida ni habari mpya na muhimu. As na since mara nyingi huja mwanzoni mwa sentensi na hutoa sababu ambayo msikilizaji anaijua tayari (kama kwa kuwa, kwa vile, maadamu), kwa hiyo mkazo uko kwenye kishazi kikuu.

I'm going to bed because I have an early flight.
Ninaenda kulala kwa sababu nina safari ya ndege mapema.
kwa sababu + kishazi → because
We took a taxi because it was quicker.
Tulichukua teksi kwa sababu ilikuwa haraka zaidi.
As you're not busy, could you help me with this?
Kwa kuwa huna shughuli, unaweza kunisaidia na hili?
kwa kuwa → As
Since it's your birthday, I'll pay for dinner.
Maadamu ni siku yako ya kuzaliwa, nitalipia chakula cha jioni.
maadamu / kwa kuwa → Since
Because the trains were on strike, half the staff worked from home.
Kwa sababu wafanyakazi wa treni walikuwa kwenye mgomo, nusu ya wafanyakazi walifanyia kazi nyumbani.
because inaweza pia kuanza sentensi

4Sababu kwa because of, due to, owing to + Nomino

Haya hufuatwa na kirai nomino, si kishazi — kama kwa sababu ya, kutokana na. Due to na owing to ni rasmi zaidi. Baada ya be, tumia due to: The delay was due to…. Ili kuweka kishazi kamili baada yake, tumia the fact that.

The flight was delayed because of fog.
Ndege ilichelewa kwa sababu ya ukungu.
kwa sababu ya + nomino → because of + nomino
The museum is closed due to staff shortages.
Makumbusho yamefungwa kutokana na upungufu wa wafanyakazi.
rasmi: due to; yamefungwa (-me-) → is closed
Owing to a technical problem, the website is unavailable.
Kutokana na tatizo la kiufundi, tovuti haipatikani.
rasmi: owing to
The delay was due to heavy traffic.
Kuchelewa kulisababishwa na msongamano mkubwa wa magari.
be + due to
The match went ahead despite the forecast, but it ended early because of the storm.
Mechi iliendelea licha ya utabiri wa hali ya hewa, lakini ilimalizika mapema kwa sababu ya dhoruba.
because of + kirai nomino
Many flights were cancelled due to the fact that the airport was closed.
Safari nyingi za ndege zilifutwa kutokana na ukweli kwamba uwanja wa ndege ulikuwa umefungwa.
rasmi: due to the fact that + kishazi

5Matokeo kwa so, therefore, as a result, consequently

So huunganisha vishazi viwili katika sentensi moja (kwa hiyo, hivyo). Therefore, as a result na consequently ni rasmi zaidi: kwa kawaida huanza sentensi mpya au huja baada ya nukta-mkato, na koma baada yake. Therefore inaweza pia kukaa kabla ya kitenzi kikuu. Angalia tofauti: as a result (kiunganishi peke yake) na as a result of + nomino (sababu, kama because of).

My phone died, so I couldn't call you.
Simu yangu ilizima, kwa hiyo sikuweza kukupigia.
kwa hiyo → so
The road was flooded. As a result, hundreds of drivers were stuck.
Barabara ilifurika. Matokeo yake, mamia ya madereva walikwama.
matokeo yake → As a result,
The company lost its biggest client; consequently, twenty jobs were cut.
Kampuni ilimpoteza mteja wake mkubwa zaidi; hivyo basi, nafasi ishirini za kazi zilifutwa.
rasmi: consequently
He has no experience in this field. Therefore, we can't offer him the job.
Hana uzoefu katika fani hii. Kwa hiyo, hatuwezi kumpa kazi hiyo.
Therefore: sentensi mpya
Our costs have gone up, and we have therefore increased our prices.
Gharama zetu zimepanda, na kwa hiyo tumepandisha bei zetu.
therefore kabla ya kitenzi kikuu
Hundreds of drivers were stuck as a result of the flooding.
Mamia ya madereva walikwama kutokana na mafuriko.
as a result of + nomino = sababu

Makosa ya Kawaida

❌I went to the shop for buy milk.
✅I went to the shop to buy milk.
Kusudi + kitenzi: to, si for. Tazama A2-26.
❌I turned on the light so that to see better.
✅I turned on the light to see better.
so that + kishazi, kamwe si + to. Pia sahihi: so that I could see better.
❌The game was cancelled because of it rained.
✅The game was cancelled because it rained.
because of + nomino; because + kishazi. Pia sahihi: because of the rain.
❌We stayed at home because the storm.
✅We stayed at home because of the storm.
Nomino peke yake inahitaji because of.
❌She studied hard in order to she could pass.
✅She studied hard in order to pass.
in order to + base form. Pia sahihi: so that she could pass.
❌I left early for not missing the train.
✅I left early so as not to miss the train.
Kusudi hasi: so as not to / in order not to / so that I wouldn't…
❌It was late, therefore we went home.
✅It was late. Therefore, we went home.
Katika maandishi sanifu, therefore haiwezi kuunganisha vishazi viwili kwa koma tu. Pia sahihi: It was late, so we went home. / …, and therefore we went home.
⚠️I left early not to miss the train.
✅I left early so as not to miss the train.
not to peke yake kwa kusudi husikika, lakini haiko wazi; tumia so as not to / in order not to.
⚠️She missed the meeting because of being ill.
✅She missed the meeting because she was ill.
Ni sahihi kisarufi, lakini kishazi kinasikika cha kawaida zaidi.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Kwa ajili ya → "for" + kitenzi. Kiswahili husema kwa ajili ya kuwasaidia, na kwa ajili ya mara nyingi hutafsiriwa for. Lakini kusudi lenye kitenzi katika Kiingereza ni to + base form. (For + nomino ni sahihi: for the flood victims.)

❌We are collecting money for help the families affected by the floods.
✅We are collecting money to help the families affected by the floods.
kusudi + kitenzi: to

2. Ili + kiima kipya → "in order to" + kiima. Ili ya Kiswahili hufuatwa na kitenzi chenye kiima ndani yake (ili wanafunzi waelewe). Tukitafsiri ili kama in order to kila mara, tunaweka kiima baada ya to. In order to hufuatwa na base form tu; kwa kiima kipya, tumia so that.

❌The teacher spoke slowly in order to everyone could understand.
✅The teacher spoke slowly so that everyone could understand.
kiima kipya (everyone): so that

3. Kwa sababu ya kuwa → "because of" + kishazi. Kiswahili kinaruhusu kwa sababu ya kuwa barabara ilifurika. Kiingereza hakiruhusu kishazi baada ya because of. Ama tumia because + kishazi, ama because of + nomino.

❌Many pupils were absent because of the road was flooded.
✅Many pupils were absent because the road was flooded.
au: because of the flooded road

4. Kwa hiyo basi → "so therefore". Katika mazungumzo ya Kiswahili tunasema kwa hiyo basi au hivyo basi, maneno mawili ya matokeo pamoja. Kwa Kiingereza, so therefore husikika katika mazungumzo ya Afrika Mashariki, lakini inarudia jambo moja mara mbili. Chagua moja: so (kawaida) au Therefore, (rasmi).

⚠️The rains failed, so therefore food prices went up.
✅The rains failed, so food prices went up.
au: The rains failed. Therefore, food prices went up.

Usichanganye

so that (kusudi) na so (matokeo) — So that = kile mtu alichotaka kitokee (ili); so (baada ya koma) = kile kilichotokea kweli (kwa hiyo). Katika mazungumzo yasiyo rasmi, so peke yake inaweza pia kumaanisha kusudi — koma na modal hukusaidia: I set two alarms so I wouldn't oversleep.

I set two alarms so that I wouldn't oversleep.
Niliweka kengele mbili ili nisipitiwe na usingizi.
nia: ili
I set two alarms, so I didn't oversleep.
Niliweka kengele mbili, kwa hiyo sikupitiwa na usingizi.
kilichotokea: kwa hiyo

since (sababu) na since (wakati) — Since + sababu inamaanisha "kwa kuwa"; since + wakati maalum huenda na perfect tenses (tangu). Tazama B1-02.

Since you're here, can you help me with the boxes?
Kwa kuwa uko hapa, unaweza kunisaidia na masanduku?
sababu: kwa kuwa
I've lived here since 2019.
Nimeishi hapa tangu 2019.
wakati: tangu; nimeishi … tangu → I've lived … since

because na because of — Maana moja, sarufi tofauti — kama kwa sababu na kwa sababu ya.

We were late because the traffic was terrible.
Tulichelewa kwa sababu msongamano wa magari ulikuwa mbaya sana.
+ kishazi
We were late because of the terrible traffic.
Tulichelewa kwa sababu ya msongamano mbaya wa magari.
+ nomino

Kwa viunganishi rasmi kama thus, hence na accordingly, tazama C1-13; kwa viunganishi rasmi vya kuongeza na kulinganisha, tazama C1-12.

Tahajia na Matamshi

  • because mara nyingi ni dhaifu katika mazungumzo: /bɪˈkəz/, na kwa mazungumzo ya kawaida sana 'cause /kəz/ — kama "kuz". Andika because kila mara. Msisitizo uko kwenye silabi ya pili, -cause; herufi s hapa hutamkwa /z/.
  • so that hutamkwa kama kipande kimoja na that dhaifu: /ˈsəʊ ðət/ (UK), /ˈsoʊ ðət/ (US) — kama "so th't". /ð/ ni kama dh katika dhahabu.
  • due to: /ˈdjuː tə/ (UK), /ˈduː tə/ (US) — kama "dyoo tuh" (UK) au "doo tuh" (US). to ni dhaifu; usiitamke "tu" kamili.
  • therefore /ˈðeəfɔː/ (UK), /ˈðerfɔːr/ (US): msisitizo kwenye silabi ya kwanza, kama "THAIR-for". Kiswahili kingeweka msisitizo hapo hapo (silabi ya pili kutoka mwisho), kwa hiyo hili ni rahisi; lakini usiongeze irabu mwishoni ("therefo-ri").
  • Weka koma baada ya kiunganishi kinachoanza sentensi: As a result, … / Therefore, … / Consequently, …. Baada ya kirai cha kusudi mwanzoni, tumia koma pia: In order to apply, …

Kanuni ya Dhahabu

Kusudi = kile unachotaka (ili): to, in order to, so as to + base form; so that + kishazi (hasa kwa kiima kipya). Sababu = kilichosababisha (kwa sababu): because, as, since + kishazi; because of, due to, owing to + nomino. Matokeo = kilichotokea (kwa hiyo): so; therefore, as a result, consequently, kwa kawaida mwanzoni mwa sentensi mpya.

Mazoezi

A. Muundo

Chagua neno sahihi au kamilisha sentensi.

  1. I'm saving money ___ buy a car. …
  2. We spoke quietly so as to wake the baby.
  3. The train was late ___ a signal problem. …
  4. I'll write it down so I don't forget.
  5. The concert was cancelled. ___, many fans asked for their money back.
  6. ___ it was a holiday, the shops were closed. …

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: I took a taxi … I wouldn't be late.
  2. Chagua jibu sahihi: It was cold, … I wore a coat.
  3. Purpose, reason au result? "She took a gap year, so she started university a year later."
  4. Purpose, reason au result? "He moved to the coast so that he could surf every day."
  5. Chagua chaguo rasmi zaidi kwa tangazo: The pool is closed … repairs.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. I came here for learn English.
  2. The flight was cancelled due to it was snowing.
  3. She was ill, therefore she stayed at home.
  4. We left early so that we could get good seats.

D. Katika Muktadha

Jaza kila nafasi kwa kiunganishi sahihi cha kusudi, sababu au matokeo.

An email to a colleague
Hi Tom, I'm writing 16 let you know about tomorrow's training. The room has changed 17 the heating problem in Room 4, so we'll be in Room 9. Please bring your laptop 18 you can try the new software. The session starts at 9 sharp, 19 please don't be late. The trainer has another course in the afternoon; 20, she has to leave at 12. 21 you were away last week, I've attached the notes from the first session. — Mia

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika sentensi mbili kuhusu kwa nini unajifunza Kiingereza: moja yenye to na moja yenye so that.
  2. Andika kuhusu tatizo katika mji wako au kazini, na matokeo yake. Tumia because of au due to, na as a result.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    ___ the rain, we went for a walk. …
  2. B1-25 So na Such kwa Kiswahili: Kusisitiza na Mshangao (What a…! How…!)
    It was ___ a long day that I fell asleep at nine. …
  3. B1-26 Although, Despite, However kwa Kiswahili: Ingawa, Licha ya, Hata Hivyo
    Chagua jibu sahihi: … she was tired, she finished the report.
Majibu

A. Muundo

  1. to
  2. not
  3. because of
  4. that
  5. As a result
  6. As

B. Maana

  1. so that
  2. so
  3. result
  4. purpose
  5. due to

C. Tafuta Kosa

  1. I came here to learn English. / I came here in order to learn English.
  2. The flight was cancelled because it was snowing. / The flight was cancelled due to the snow. / The flight was cancelled because of the snow. / The flight was cancelled owing to the snow. / The flight was cancelled due to the fact that it was snowing.
  3. She was ill. Therefore, she stayed at home. / She was ill; therefore, she stayed at home. / She was ill, so she stayed at home. / She was ill, and therefore she stayed at home.
  4. ✓ We left early so that we could get good seats.

D. Katika Muktadha

  1. to / in order to
  2. because of / due to / owing to
  3. so that / so
  4. so
  5. as a result / therefore / consequently
  6. As / Since / Because

E. Zamu Yako

  1. I'm learning English to get a better job. I watch films in English so that I can understand fast speech.
  2. The main road is closed because of building work. As a result, my bus takes forty minutes longer.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. Despite / In spite of
  2. such
  3. Although
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play