Upprifjun: tilvísunarsetningar, greinir, tengiorð og orðaröð á ensku (B1-20–B1-34)
Review: Relative Clauses, Articles, Linking and Word Order
Á þessari síðu
Þessi upprifjun nær yfir
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu myndað tilvísunarsetningar, valið á milli used to, be used to og get used to, valið réttan greini, mælt mun, bætt við áherslu, tengt saman andstæðu, tilgang, ástæðu og afleiðingu, sett orðasagnir, lýsingarorð og orð eins og both, neither, each á réttan stað, valið á milli by og until og á milli get, become og go, sett still, yet, already og also í rétta sætið og ákveðið hvenær ástandssögn má vera í framvinduhorfi – og allt þetta í einum texta.
Það sem við lærðum
| Kennslustund | Efni | Lykildæmi |
|---|---|---|
| B1-20 | Tilvísunarsetningar með whose, where, when, why; andlagsfornafni má sleppa; forsetningin aftast, eins og á íslensku | This is the restaurant where we had our first date. |
| B1-21 | used to + grunnmynd (áður, ekki lengur); be used to + nafnorð / -ing („er vanur“); get used to + nafnorð / -ing („venjast“) | I'm slowly getting used to working from home. |
| B1-22 | Enginn greinir = almennt; the = ákveðið; a / an = eitt af einhverri tegund; stofnanir, máltíðir, íþróttir, verð á einingu – þótt íslenskan segi „lífið“ og „í vinnunni“ | My daughter starts school in September. |
| B1-23 | the með ám, höfum, fjallgörðum, eyðimörkum, hóp- og of-nöfnum, hótelum og söfnum; enginn greinir með flestum löndum, borgum, götum, stökum fjöllum og vötnum | We sailed down the Nile on a small boat. |
| B1-24 | Mælanlegur munur: much, a bit, even, by far, twice as… as, the more… the more; miðstig atviksorða; like og as | The more you read, the more words you learn. |
| B1-25 | so + lýsingarorð / atviksorð, such + nafnliður; so / such… that um afleiðingu; What…! og How…! | It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset. |
| B1-26 | Andstæða: although + setning, despite / in spite of + nafnorð eða -ing, However, + ný málsgrein | Despite the bad reviews, the film was a huge success. |
| B1-27 | Tilgangur (to, in order to, so that), ástæða (because, as, since, because of, due to), afleiðing (so, therefore, as a result) | I'll leave the door open so that you can get in. |
| B1-28 | Orðasagnir: fornafnið fer í miðja aðskiljanlega sögn; óaðskiljanlegar sagnir og sagnir í þremur hlutum hafa andlagið aftast | I don't know this word, so I'll look it up. |
| B1-29 | Röð lýsingarorða: skoðun á undan staðreyndum; efni og tilgangur næst nafnorðinu; samsett lýsingarorð með bandstriki + nafnorð í eintölu | It's a ten-minute walk from the station. |
| B1-30 | Um tvo: both, either, neither; um þrjá eða fleiri: all, none, no; each og every; all day og every day | Both my parents are teachers. |
| B1-31 | by (frestur, „fyrir föstudag“) og until (varir, „til föstudags“); for / during / while / as; within, by the time; on time og in time; at the end og in the end | Please send me the report by Friday. |
| B1-32 | Sagnir um breytingu: get (hversdagslegt), become (formlegt, + nafnorð), go (óæskilegt: go grey, go wrong), turn (litur, aldur), grow (hægt); helstu merkingar get – „verða“ segir ekki hvaða sögn á að velja | It's getting dark. Let's go home. |
| B1-33 | Miðsætið: á undan aðalsögninni, á eftir be, á eftir fyrstu hjálparsögninni; still / yet / already; not… any more, no longer; even og only sem vísifingur | I still haven't paid the electricity bill. |
| B1-34 | Ástandssagnir í framvinduhorfi þegar merkingin er athöfn (think, have, see, taste, weigh…); be being + lýsingarorð um hegðun | You're being silly. It's only a spider. |
Mikilvægur samanburður
Fornafn sem frumlag og fornafn sem andlag; where og that / which – Á íslensku dugar „sem“ oftast, og „þar sem“ um stað; á ensku ræður bygging setningarinnar. B1-20
- Athugaðu: Kemur nýtt frumlag strax á eftir tilvísunarorðinu? → það er andlag og má sleppa því. Er setningin heil án staðarins? → where; ef ekki → that / which eða ekkert.
used to do, be used to doing og get used to doing – Íslenska „vanur“ hljómar eins og used, en used to + grunnmynd merkir „áður“. B1-21
- Athugaðu: Í fortíðinni, ekki lengur? → used to + grunnmynd. Finnst þetta eðlilegt / er að verða eðlilegt? → be / get used to + nafnorð eða -ing (passar nafnorð á eftir to? Já → -ing).
Enginn greinir, the og a / an – Íslenskan hefur aðeins ákveðinn greini og notar hann líka almennt („lífið“); á ensku þarf alltaf að velja. B1-22
- Athugaðu: Almennt, ákveðið og þekkt hlustandanum, eða eitt af einhverri tegund? Með school, work, bed, hospital: notað í sínum tilgangi? → enginn greinir; byggingin? → the.
Einfalt nafn og lýsing eða hópur – „Leeds-háskóli“ og „Kanaríeyjar“ eru án greinis á íslensku; á ensku ræður gerð nafnsins. B1-23
- Athugaðu: Einfalt nafn (land, borg, gata, stakt vatn eða fjall)? → enginn greinir. Hópur, of-nafn, á, haf, fjallgarður eða eyðimörk? → the.
much og even; like og as – „miklu“ og „enn“; „eins og“ og „sem“. B1-24
- Athugaðu: Bara mikill munur? → much. Var það fyrra þegar mikið? → even. Raunverulegt hlutverk („sem“)? → as. Líkt einhverju („eins og“)? → like + nafnorð.
so og such; How og What – Íslenska „svo“ og „hvað“ passa við bæði. B1-25
- Athugaðu: Er lykilorðið nafnorð eða lýsingarorð? Lýsingarorð / atviksorð → so, How. Nafnliður → such, What (a / an aðeins með einum teljanlegum hlut).
although, despite og however – „þótt“, „þrátt fyrir“ og „hins vegar“. B1-26
- Athugaðu: Hvað kemur á eftir? Setning → although. Nafnorð eða -ing → despite / in spite of. Ný málsgrein → However,.
so that (tilgangur) og so (afleiðing); so… that (afleiðing) – Íslenska „svo að“ nær yfir bæði. B1-25 B1-27
- Athugaðu: Hvað vildi einhver? → so that + setning. Hvað gerðist í raun? → , so. So + lýsingarorð + that → afleiðing af því hversu mikið það var.
because og because of – „af því að“ / „vegna þess að“ og „vegna“. B1-27
- Athugaðu: Setning (frumlag + sögn)? → because, as, since. Aðeins nafnorð? → because of, due to, owing to.
Aðskiljanlegar og óaðskiljanlegar orðasagnir B1-28
- Athugaðu: Getur andlagið færst? Í aðskiljanlegri orðasögn fer fornafnið alltaf í miðjuna. Óaðskiljanlegar sagnir og sagnir í þremur hlutum hafa andlagið aftast.
Samsett lýsingarorð á undan nafnorði og sömu orð á eftir sögn – Íslenska „tveggja tíma“ er í eignarfalli. B1-29
- Athugaðu: Á undan nafnorði? → bandstrik og nafnorð í eintölu. Á eftir sögn? → stök orð, fleirtala ef við á.
neither og none; each og every; every day og all day – „hvorugur“ og „enginn“; „hvor“ og „hver“. B1-30
- Athugaðu: Tveir eða fleiri en tveir? Tveir → both, either, neither; þrír eða fleiri → all, none. Einn í einu? → each. Allir saman, án undantekninga? → every.
by og until; on time og in time – „fyrir föstudag“ og „til föstudags“; „á réttum tíma“ og „í tæka tíð“. B1-31
- Athugaðu: Eitt verk fyrir frest? → by. Ástand sem varir fram að ákveðnum tíma? → until. Samkvæmt áætlun, ekki of seint? → on time. Nógu snemma fyrir eitthvað? → in time.
get, become og go – „Verða“ segir aðeins að eitthvað hafi breyst; á ensku ræður sögnin. B1-32
- Athugaðu: Kemur nafnorð á eftir sögninni (starf, vinir)? → become. Lýsingarorð í daglegu tali? → venjulega get (í formlegu ritmáli become). Ein af föstu óæskilegu breytingunum (grey, wrong, bad, red)? → go. Litur eða aldur? → turn.
still, yet og already; miðsætið – „Ennþá“ í játun er still; „ekki ennþá“ er still haven't eða haven't … yet. B1-33
- Athugaðu: Heldur eitthvað áfram? → still. Það sem beðið er eftir hefur ekki gerst? → yet, venjulega aftast. Fyrr en búist var við? → already. Settu svo orðið í miðsætið: á undan aðalsögninni, á eftir be, á eftir fyrstu hjálparsögninni.
ástand og athöfn; is og is being – Á íslensku sýnir sögnin oft muninn („held“ / „er að hugsa“), eða orðið „í kvöld“. B1-34
- Athugaðu: Er einhver að gera eitthvað af virkni, sem byrjaði og lýkur? → framvinduhorf er mögulegt. Er þetta bara eins og hlutirnir eru (skoðun, eign, bragð eða þyngd)? → einföld mynd. Be being + lýsingarorð aðeins um hegðun, ekki með tall eða ill.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „…svo að við þurftum öll að fara í sturtu í sundlauginni“ → so that um afleiðingu. Á íslensku nær „svo að“ bæði yfir tilgang og afleiðingu. Á ensku sýnir so that venjulega tilgang (það sem einhver vill). Það sem gerðist í raun, afleiðingin, kemur á eftir kommu og so. B1-27
2. „út af kvefi“ → out of a cold. Í íslensku talmáli merkir „út af“ oft „vegna“: „Hann var heima alla vikuna út af kvefi.“ Bein þýðing gefur out of, en það merkir ekki ástæðu á þennan hátt. Ástæða + nafnorð → because of (eða due to). B1-27
3. „í sjónvarpinu“, „í útvarpinu“ → in the TV, in the radio. Á íslensku er efnið „í sjónvarpinu“ eða „í útvarpinu“, með „í“ og greini. Á ensku er það sem sést eða heyrist on TV (án greinis) og on the radio. In the TV merkir „inni í tækinu“. B1-22
Gullnu reglurnar
- B1-20 Tilvísunarorðið kemur í stað eins setningarhluta – fylltu því ekki plássið tvisvar. Ef fornafnið er andlag máttu sleppa því. Notaðu where aðeins þegar setningin er heil án staðarins – eins og „þar sem“.
- B1-21 Used to + sögn = fortíð, ekki lengur. Be used to + nafnorð / -ing = eðlilegt fyrir mig („er vanur“). Get used to + nafnorð / -ing = verður eðlilegt („venjast“).
- B1-22 Almennt → enginn greinir. Ákveðið → the. Eitt af einhverri tegund → a / an. Stofnanir í sínum tilgangi eru venjulega án greinis, byggingin fær the. Þótt íslenskan segi „lífið“ og „í vinnunni“, segir enskan life og at work.
- B1-23 Einfalt nafn (land, borg, gata, stakt fjall eða vatn, flugvöllur) → enginn greinir. Fleirtölu- eða hópnafn, nafn með of, á, haf, úthaf, eyðimörk eða fjallgarður, og flest hótel, söfn og dagblöð → the.
- B1-24 Mældu muninn: much / far / a lot (mikill), a bit / slightly (lítill), even (enn meiri), twice as… as (nákvæmur), by far + the best. Very fer ekki á undan miðstigi. Like + nafnorð; as + setning eða hlutverk.
- B1-25 Nafnorð eða lýsingarorð? So / How + lýsingarorð eða atviksorð; such / What + nafnliður. Bættu við that-setningu til að sýna afleiðingu.
- B1-26 Setning → although / even though / though; nafnorð eða -ing → despite / in spite of; ný málsgrein → However,. Ekkert despite of og ekkert although… but – og „þrátt fyrir að það rigndi“ er aldrei despite it was raining.
- B1-27 Tilgangur = það sem þú vilt (to, in order to, so as to; so that + setning). Ástæða = það sem olli því (because, as, since; because of, due to + nafnorð). Afleiðing = það sem gerðist (so; therefore, as a result).
- B1-28 Í aðskiljanlegri orðasögn fer fornafnið í miðjuna (turn it off). Óaðskiljanlegar sagnir og sagnir í þremur hlutum hafa andlagið aftast (look after her, run out of it).
- B1-29 Fyrst skoðun, svo staðreyndir; efni og tilgangur standa næst nafnorðinu. Í samsettu lýsingarorði á undan nafnorði notarðu bandstrik og heldur nafnorðinu í eintölu.
- B1-30 Um tvo: both, either, neither. Um þrjá eða fleiri: all, none / no. Each = einn í einu; every = allir saman (þrír eða fleiri). Neither, none og no eru þegar neitandi, svo sögnin er jákvæð.
- B1-31 By = ekki seinna en (frestur fyrir eitt verk); until = allan tímann fram að ákveðnum tíma. For = hve lengi; during + nafnorð / while + setning = hvenær. On time = ekki of seint; in time = nógu snemma.
- B1-32 Ástand → be; breyting → get (hversdagslegt), become (formlegra og á undan nafnorði), go um margar óæskilegar breytingar (go grey, go wrong), turn um liti og aldur, grow + miðstig um hægar breytingar.
- B1-33 Stuttu atviksorðin sitja í miðsætinu: á undan aðalsögninni, á eftir be, á eftir fyrstu hjálparsögninni – aldrei á milli sagnar og andlags. Yet, any more, too og as well standa venjulega aftast.
- B1-34 Spurðu: ástand eða meðvituð athöfn? Ástand er í einfaldri mynd; athöfn getur verið í framvinduhorfi, líka með think, have, see, taste og weigh. Be being + lýsingarorð er aðeins um hegðun.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd eða breyttu setningunni.
-
B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that I've got a friend sister is a pilot.
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku She's a nurse, so she's used to (work) at night.
-
B1-22 Greinirinn á ensku: a, an, the eða enginn greinir – almennt, ákveðið og go to school I go to the gym three times week.
-
B1-23 The með nöfnum og stöðum á ensku: the Thames en Lake Como We sailed down ___ Nile. …
-
B1-24 Miðstig á ensku: much better, the more… the better og twice as big as The more you practise, (easy) it gets.
-
B1-25 So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir It was ___ a hot day that we stayed inside. …
-
B1-28 Phrasal verbs á ensku: orðaröðin – turn it off, look after her Settu fornafn í stað nafnorðsins: Can you turn down the music?
-
B1-29 Röð lýsingarorða á ensku og samsett lýsingarorð: a ten-minute walk The walk takes ten minutes. It's a walk.
-
B1-32 Get, become, go eða turn? Hvernig „verða“ er sagt á ensku Something ___ wrong with my laptop yesterday. …
-
B1-33 Still, yet, even, only og also: hvar atviksorðin standa í enskri setningu Settu also á réttan stað: She speaks a little Greek.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that Veldu rétta svarið: This is the town … my father grew up.
-
B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that Veldu rétta svarið: This is the town … we visited last summer.
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku Veldu rétta svarið: It took me months to … used to the noise.
-
B1-22 Greinirinn á ensku: a, an, the eða enginn greinir – almennt, ákveðið og go to school Mamman er hvorki nemandi né kennari þar. Veldu rétta svarið: She went to … for a meeting.Mum (UK) = Mom (US)
-
B1-24 Miðstig á ensku: much better, the more… the better og twice as big as Veldu rétta svarið: She works … a tour guide in the summer.
-
B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu Veldu rétta svarið: … the rain, the match continued.
-
B1-27 So that, in order to, because of og due to: tilgangur, ástæða og afleiðing á ensku Veldu rétta svarið: The flight was delayed … the fog.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each og every á ensku Veldu rétta svarið: I've got two cars, but … of them is new.
-
B1-31 By eða until, during eða for? On time, in time og at the end útskýrt á íslensku Veldu rétta svarið: Please send me your answers … Friday.
-
B1-34 Ástandssagnir í framvinduhorfi á ensku: she's being silly, I'm thinking, I'm having Veldu rétta svarið: Sorry, I can't talk now — we … dinner.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that The jacket that I bought it online was too small.
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku I'm used to get up at six.
-
B1-22 Greinirinn á ensku: a, an, the eða enginn greinir – almennt, ákveðið og go to school I love the nature.
-
B1-25 So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir We had such a lovely weather in Rome.
-
B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu Although it was cold, but we went swimming.
-
B1-28 Phrasal verbs á ensku: orðaröðin – turn it off, look after her Can you pick up me after work?
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each og every á ensku Every students have a locker.
-
B1-31 By eða until, during eða for? On time, in time og at the end útskýrt á íslensku We stayed in Edinburgh during three days.
-
B1-32 Get, become, go eða turn? Hvernig „verða“ er sagt á ensku What time did you get to home last night?
-
B1-34 Ástandssagnir í framvinduhorfi á ensku: she's being silly, I'm thinking, I'm having The children are being very quiet today.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar á póstkortinu. Þar sem orð eru í svigum velurðu rétta orðið, eða setur orðin í rétta röð og rétta mynd.
Hi Ana!
Greetings from 31 Scotland! We're staying in a 32 (old / lovely / stone) house in the village 33 my grandmother grew up. It's 34 (much / very) bigger than I remembered. 35 (Although / Despite) the rain, we've been out every day. Yesterday we drove to Loch Ness — a 36 (two / hour) drive. I'm 37 (still / yet) not used to 38 (drive) on the left! On the way back we stopped at a café 39 (so / so that) we could warm up. 40 (What / How) a view from the window! We both loved it.
Love, Mia
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku Skrifaðu um eina breytingu í lífi þínu: eina setningu með used to og eina með be used to eða get used to.
-
B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu Skrifaðu þrjár setningar um heimabæinn þinn: eina með although, eina með despite og eina með because of eða so that.
-
B1-33 Still, yet, even, only og also: hvar atviksorðin standa í enskri setningu Skrifaðu um vikuna þína: eitt sem þú þarft að gera fyrir ákveðinn dag, eitt sem þú hefur ekki ennþá gert og eitt sem þú ert að gera núna en gerir venjulega ekki.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum I'm looking forward to (meet) your family.
-
B1-12 Óbein ræða á ensku: reported speech útskýrt á íslensku "I'm tired." → She said she tired.
Svör
A. Form
- whose
- working
- a / per
- the
- the easier
- such
- Can you turn it down?
- ten-minute
- went
- She also speaks a little Greek.
B. Merking
- where
- that
- get
- the school
- as
- Despite
- because of
- neither
- by
- are having
C. Finndu villuna
- The jacket I bought online was too small. / The jacket that I bought online was too small. / The jacket which I bought online was too small.
- I'm used to getting up at six.
- I love nature.
- We had such lovely weather in Rome.
- Although it was cold, we went swimming. / It was cold, but we went swimming.
- Can you pick me up after work?
- Every student has a locker. / All students have a locker.
- We stayed in Edinburgh for three days.
- What time did you get home last night?
- ✓ The children are being very quiet today.
D. Í samhengi
- lovely old stone
- where
- much
- Despite
- two-hour
- still
- driving
- so that
- What
E. Spreyttu þig
- I used to live with my parents. Now I'm used to cooking for myself.
- Although my town is small, it has a great market. Despite the rain, lots of tourists come in summer. The centre is busy because of the new shopping street.
- I have to pay the rent by Friday. I still haven't called my grandmother. This week I'm having driving lessons every evening.
F. Blönduð upprifjun
- meeting
- was
