Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi
Articles: General, Specific and Institutions
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya a / an, the na bila kibainishi (no article) kwa mawazo ya jumla na ya maalum, kwa makundi ya watu (the elderly), kwa taasisi (go to school au go to the school), kwa milo, michezo na lugha, na kwa viwango kama twice a week.
Wazo Kuu
Vibainishi (articles) ni ishara kwa msikilizaji. Fikiria njia inayogawanyika kuwa njia tatu, na kila njia ina kibainishi chake.
the inaelekea "kile unachoweza kukitambua": the food at the wedding (chakula cha harusi ile), the life of a soldier (maisha ya askari). a / an inaelekea "mfano mmoja wa aina fulani — upi hasa haijalishi": She's a vet. (Yeye ni daktari wa mifugo.) Bila kibainishi (zero article) inaelekea "kitu hiki kwa jumla, kama wazo au kundi zima": Life is short. Music relaxes me.
Nomino ile ile inaweza kupita njia yoyote. Life kwa jumla haina kibainishi, lakini the life of a farmer ni aina maalum ya maisha. School bila kibainishi ni shughuli ya kusoma; the school ni jengo fulani.
Kwa hiyo kabla ya kila nomino, jiulize: "Ninamaanisha kitu hiki kwa jumla, kimoja cha aina fulani, au kile maalum ambacho sote tunakitambua?" Jibu ndilo linalochagua njia.
Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, hili ni somo muhimu sana, kwa sababu Kiswahili hakina vibainishi kabisa. Tunasema Yeye ni mwalimu bila neno lolote kabla ya mwalimu. Kwa hiyo hatuna "hisia" ya asili ya a na the: lazima tujifunze kujiuliza swali hilo kila mara.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hakina a, an wala the. Maana ya "kwa jumla" au "maalum" hujitokeza kwa muktadha, au kwa maneno kama yule, ile, hao (kiashiria) na -angu, -ako (umilikishi). Kiingereza hakiwezi kuacha nafasi hiyo wazi: nomino ya umoja inayohesabika (teacher, car) lazima iwe na kibainishi au neno jingine kabla yake.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Maisha ni mafupi. | jumla | Life is short. — bila kibainishi |
| Maisha ya mkulima ni magumu. | maalum (kwa ya…) | The life of a farmer is hard. |
| Mbwa wale wa jirani hubweka usiku kucha. | maalum, tunawatambua | The dogs next door bark all night. |
| Dada yangu ni mla mboga tu. | aina, kazi, kundi | My sister is a vegetarian. |
| Ninaogelea mara tatu kwa wiki. | kiwango (kila) | I go swimming three times a week. |
| Wazee wako hatarini. | kundi la watu | The elderly are at risk. |
| Anaanza shule Septemba. | taasisi, kwa kusudi lake | She starts school in September. |
| Nilienda shuleni kuongea na mwalimu wake. | jengo tu (mgeni) | I went to the school to talk to her teacher. |
Angalia mstari wa mwisho: Kiswahili kinatumia shule / shuleni kwa maana zote mbili, na muktadha ndio unaoonyesha tofauti. Kiingereza kinaonyesha tofauti hiyo kwa the. Na kwa ni (Yeye ni mwalimu), Kiingereza kinahitaji a / an: She is a teacher.
Muundo
Machaguo matatu
| Ishara | Maana | Mfano |
|---|---|---|
| a / an + nomino ya umoja inayohesabika | mmoja wa aina fulani; uainishaji | She's a vet. |
| the + nomino yoyote | kile maalum tunachokitambua | The vet was very kind. |
| bila kibainishi + wingi / nomino isiyohesabika | kwa jumla | Vets work long hours. Music relaxes me. |
Matumizi mengine ya the
| Matumizi | Mfano |
|---|---|
| the + kivumishi = kundi la watu (kitenzi cha wingi) | the rich, the elderly, the unemployed |
| superlatives (daraja la juu kabisa) | the best, the most expensive |
| namba za mpangilio (ordinal numbers) | the first, the third floor |
| ala za muziki baada ya play | play the piano, the guitar |
Bila kibainishi
| Kundi | Mifano |
|---|---|
| lugha | speak English, learn Greek, in Swahili |
| milo | have breakfast, after lunch, What's for dinner? |
| michezo | play football, chess, tennis |
| taasisi inayotumika kwa kusudi lake | go to bed / school / work / university / hospital / prison / church |
a / an kwa viwango (rates)
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| namba + a / an + muda | twice a week, three times a day |
| bei / kasi + a / an + kipimo | £12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo |
Matumizi
1Jumla na Maalum
Usitumie kibainishi kwa vitu kwa jumla (nomino za wingi au zisizohesabika). Tumia the nomino inapowekewa mipaka kuwa mfano maalum — mara nyingi kwa of…, kwa relative clause, au kwa muktadha tunaoujua sote.
2a / an kwa Uainishaji
Tumia a / an kusema mtu au kitu ni wa aina au kundi gani: kazi, nafasi, imani, aina za vitu. Hapa ndipo Kiswahili kinaposema ni tu.
3a / an kwa Viwango na Marudio
Tumia a / an kwa maana ya "kila" au "kwa". Kiswahili husema kwa wiki, kwa saa, kwa kilo; Kiingereza husema a week, an hour, a kilo.
4the + Kivumishi kwa Makundi ya Watu
The + kivumishi humaanisha kundi zima la watu. Hakina -s, lakini kitenzi ni cha wingi. Baadhi ya vivumishi vya utaifa hufanya hivyo hivyo: the British, the Swiss. Kiswahili hufanya kazi hii kwa kiambishi cha ngeli ya watu: wazee, maskini, wasio na kazi.
5Superlatives, Namba za Mpangilio na Ala za Muziki
Hizi huchukua the: kuna "bora kuliko wote" mmoja tu, na "ya tatu" moja tu. Baada ya play, ala za muziki huchukua the; katika Kiingereza cha Marekani, play piano bila the pia ni ya kawaida.
6Milo, Michezo na Lugha
Milo, michezo na lugha kwa kawaida hazina kibainishi. Ongeza a au the pale tu unapoeleza au kutambulisha mlo mmoja: a lovely lunch, the dinner we had on Friday.
7Taasisi — Kusudi au Jengo
Kwa school, university, hospital, prison, church, bed na work, bila kibainishi inamaanisha mahali panatumika kwa kusudi lake la kawaida (kusoma, matibabu, kulala, ibada). The inamaanisha jengo au mahali maalum.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Ni mwalimu → "is teacher". Kiswahili husema Yeye ni mwalimu, Anataka kuwa daktari bila kibainishi chochote. Hili ndilo kosa la articles linalojitokeza zaidi kwa wazungumzaji wa Kiswahili. Kumbuka: nomino ya umoja inayohesabika baada ya be, become, work as inahitaji a / an — hata kama kuna kivumishi kati yao.
2. Superlatives na namba za mpangilio bila the. Kiswahili husema mrefu kuliko wote, ghorofa ya pili, bila kibainishi. Kiingereza kinahitaji the, kwa sababu kuna mmoja tu.
3. Mara tatu kwa wiki → "three times in a week". Kwa sababu tunatafsiri kwa neno kwa neno, mara nyingi tunasema in a week. Ni ya kawaida katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania, lakini si ya kawaida kimataifa kwa viwango. Sema a week (au per week, rasmi zaidi).
4. Wazee → "the elders". Wazee ina maana mbili katika Kiswahili: watu wenye umri mkubwa, na viongozi wa jamii wanaoheshimika. Katika Kiingereza, the elders humaanisha viongozi hao wanaoheshimika (wa ukoo, wa kanisa…). Kwa watu wenye umri mkubwa kwa jumla, sema the elderly au old people / older people.
5. Alilazwa hospitalini → "admitted in hospital". Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, admitted in hospital inasikika mara nyingi. Kimataifa, sema admitted to hospital (UK) au admitted to the hospital (US). He's in hospital ni sahihi (UK).
Usichanganye
go to school na go to the school — Jengo moja, nafasi tofauti. Kiswahili husema shuleni kwa yote mawili.
the + kivumishi na kivumishi + people — The rich inamaanisha matajiri kama kundi zima. Kwa idadi fulani ya watu, tumia nomino: two rich people, si two rich.
English (lugha) na the English (watu) — Kiswahili kinatofautisha kwa ngeli: Kiingereza (lugha) na Waingereza (watu). Kiingereza kinatofautisha kwa the.
Majina na mahali — the Nile, the USA, the Ritz na Paris, Lake Como, Heathrow yanafundishwa katika B1-23. Machaguo mengine ya kina (The tiger is…, articles na nomino dhahania) yako katika C2-05.
Tahajia na Matamshi
- the hutamkwa /ðə/ kabla ya sauti ya konsonanti (the dogs) na kwa kawaida /ði/ kabla ya sauti ya irabu (the elderly, the unemployed). Sauti /ð/ ni ile ile ya dh katika dhahabu — ncha ya ulimi kati ya meno, na sauti ikitetemeka. Wengi wetu tunaiweza, lakini baadhi ya wazungumzaji huibadilisha kuwa z au d; epuka "ze" au "de".
- a ni dhaifu /ə/ ("uh"), na an ni /ən/. Kiswahili hutamka kila a kikamilifu, kama katika baba; katika Kiingereza a hii ni fupi na legevu, bila msisitizo. Chagua a au an kwa sauti, si kwa herufi: an hour (h haitamkwi), a university (inaanza na sauti /j/) A1-06.
- Katika viwango, a ni dhaifu na bila msisitizo: twice a week — "TWICE-uh-WEEK". Msisitizo uko kwenye twice na week, si kwenye a.
Kanuni ya Dhahabu
Jumla (wingi au isiyohesabika) → bila kibainishi. Maalum → the. Mmoja wa aina fulani → a / an. Taasisi zinazotumika kwa kusudi lake (school, work, bed, hospital) kwa kawaida hazina kibainishi; jengo lenyewe huchukua the. Na kumbuka: ni mwalimu → is a teacher.
Mazoezi
A. Muundo
Andika a, an, the au no article.
-
honesty is very important to me. (the / no article)
-
I see my grandmother twice month.
-
She plays cello in an orchestra.no article: Kiingereza cha Marekani
-
elderly often feel lonely in big cities.
-
This is best coffee in town.
-
Petrol costs €1.80 litre here.petrol (UK), gas (US)
-
My brother is engineer.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: … of a nurse is not easy.
-
Chagua jibu sahihi: I usually have … at seven.
-
Yeye ni mfungwa. Chagua jibu sahihi: He's been in … for two years.
-
Mama si mwanafunzi wala mwalimu. Chagua jibu sahihi: Mum went to … to speak to my teacher.Mum (UK), Mom (US)
-
Unamaanisha muziki wowote. Chagua jibu sahihi: … helps me relax.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
The life is beautiful.
-
He plays the football every Saturday.
-
The poors need more help.
-
She's going to the bed.
-
The food at the party was delicious.
D. Katika Muktadha
Andika a, an, the au no article.
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Andika sentensi mbili kuhusu wiki yako zenye viwango (a week, a day, an hour).
-
Andika sentensi moja ya jumla kuhusu kitu unachokipenda, na sentensi moja maalum kuhusu kitu hicho hicho.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
-
B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea I'm not used to (drive) at night.
-
B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That That's the woman son plays for the national team.
Majibu
A. Muundo
- a
- the
- The
- the
- a
- an
B. Maana
- The life
- breakfast
- prison
- the school
- Music
C. Tafuta Kosa
- Life is beautiful.
- He plays football every Saturday.
- The poor need more help.
- She's going to bed.
- ✓ The food at the party was delicious.
D. Katika Muktadha
- a
- a
- the
- the
E. Zamu Yako
- I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
- I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.
F. Marudio Mchanganyiko
- The
- driving
- whose
