SlowingoSarufi
B1 24 / 39

Articles (a, an, the) kwa Kiswahili: Jumla, Maalum na Taasisi

Articles: General, Specific and Institutions

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya a / an, the na bila kibainishi (no article) kwa mawazo ya jumla na ya maalum, kwa makundi ya watu (the elderly), kwa taasisi (go to school au go to the school), kwa milo, michezo na lugha, na kwa viwango kama twice a week.

Wazo Kuu

Vibainishi (articles) ni ishara kwa msikilizaji. Fikiria njia inayogawanyika kuwa njia tatu, na kila njia ina kibainishi chake.

the inaelekea "kile unachoweza kukitambua": the food at the wedding (chakula cha harusi ile), the life of a soldier (maisha ya askari). a / an inaelekea "mfano mmoja wa aina fulani — upi hasa haijalishi": She's a vet. (Yeye ni daktari wa mifugo.) Bila kibainishi (zero article) inaelekea "kitu hiki kwa jumla, kama wazo au kundi zima": Life is short. Music relaxes me.

Nomino ile ile inaweza kupita njia yoyote. Life kwa jumla haina kibainishi, lakini the life of a farmer ni aina maalum ya maisha. School bila kibainishi ni shughuli ya kusoma; the school ni jengo fulani.

Kwa hiyo kabla ya kila nomino, jiulize: "Ninamaanisha kitu hiki kwa jumla, kimoja cha aina fulani, au kile maalum ambacho sote tunakitambua?" Jibu ndilo linalochagua njia.

Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, hili ni somo muhimu sana, kwa sababu Kiswahili hakina vibainishi kabisa. Tunasema Yeye ni mwalimu bila neno lolote kabla ya mwalimu. Kwa hiyo hatuna "hisia" ya asili ya a na the: lazima tujifunze kujiuliza swali hilo kila mara.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili hakina a, an wala the. Maana ya "kwa jumla" au "maalum" hujitokeza kwa muktadha, au kwa maneno kama yule, ile, hao (kiashiria) na -angu, -ako (umilikishi). Kiingereza hakiwezi kuacha nafasi hiyo wazi: nomino ya umoja inayohesabika (teacher, car) lazima iwe na kibainishi au neno jingine kabla yake.

KiswahiliMaanaKiingereza
Maisha ni mafupi.jumlaLife is short. — bila kibainishi
Maisha ya mkulima ni magumu.maalum (kwa ya…)The life of a farmer is hard.
Mbwa wale wa jirani hubweka usiku kucha.maalum, tunawatambuaThe dogs next door bark all night.
Dada yangu ni mla mboga tu.aina, kazi, kundiMy sister is a vegetarian.
Ninaogelea mara tatu kwa wiki.kiwango (kila)I go swimming three times a week.
Wazee wako hatarini.kundi la watuThe elderly are at risk.
Anaanza shule Septemba.taasisi, kwa kusudi lakeShe starts school in September.
Nilienda shuleni kuongea na mwalimu wake.jengo tu (mgeni)I went to the school to talk to her teacher.

Angalia mstari wa mwisho: Kiswahili kinatumia shule / shuleni kwa maana zote mbili, na muktadha ndio unaoonyesha tofauti. Kiingereza kinaonyesha tofauti hiyo kwa the. Na kwa ni (Yeye ni mwalimu), Kiingereza kinahitaji a / an: She is a teacher.

Muundo

Machaguo matatu

IsharaMaanaMfano
a / an + nomino ya umoja inayohesabikammoja wa aina fulani; uainishajiShe's a vet.
the + nomino yoyotekile maalum tunachokitambuaThe vet was very kind.
bila kibainishi + wingi / nomino isiyohesabikakwa jumlaVets work long hours. Music relaxes me.

Matumizi mengine ya the

MatumiziMfano
the + kivumishi = kundi la watu (kitenzi cha wingi)the rich, the elderly, the unemployed
superlatives (daraja la juu kabisa)the best, the most expensive
namba za mpangilio (ordinal numbers)the first, the third floor
ala za muziki baada ya playplay the piano, the guitar

Bila kibainishi

KundiMifano
lughaspeak English, learn Greek, in Swahili
milohave breakfast, after lunch, What's for dinner?
michezoplay football, chess, tennis
taasisi inayotumika kwa kusudi lakego to bed / school / work / university / hospital / prison / church

a / an kwa viwango (rates)

MuundoMfano
namba + a / an + mudatwice a week, three times a day
bei / kasi + a / an + kipimo£12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo

Matumizi

1Jumla na Maalum

Usitumie kibainishi kwa vitu kwa jumla (nomino za wingi au zisizohesabika). Tumia the nomino inapowekewa mipaka kuwa mfano maalum — mara nyingi kwa of…, kwa relative clause, au kwa muktadha tunaoujua sote.

Life is too short to worry about small things.
Maisha ni mafupi mno kuhangaikia mambo madogo.
jumla: Life, bila the
The life of a farmer is harder than people think.
Maisha ya mkulima ni magumu kuliko watu wanavyodhani.
maisha ya…: aina maalum → The life of
Dogs need a lot of exercise.
Mbwa wanahitaji mazoezi mengi.
mbwa wote kwa jumla: Dogs
The dogs next door bark all night.
Mbwa wa jirani hubweka usiku kucha.
mbwa fulani tunaowajua: The dogs
I love Italian food.
Ninapenda sana chakula cha Kiitaliano.
chakula cha aina hiyo kwa jumla: bila the
The food at the wedding was amazing.
Chakula cha kwenye harusi kilikuwa kitamu ajabu.
chakula cha harusi ile: The food

2a / an kwa Uainishaji

Tumia a / an kusema mtu au kitu ni wa aina au kundi gani: kazi, nafasi, imani, aina za vitu. Hapa ndipo Kiswahili kinaposema ni tu.

My sister is a vegetarian.
Dada yangu hali nyama. / Dada yangu ni mla mboga tu.
ni + nomino → is a + nomino
A koala isn't a bear — it's a marsupial.
Koala si dubu
ni mnyama mwenye mfuko (kama kangaruu). — aina: a bear, a marsupial
He works as a delivery driver at weekends.
Yeye hufanya kazi ya udereva wa kusambaza mizigo wikendi.
yeye = mwanamume → he; as a driver, si as driver

3a / an kwa Viwango na Marudio

Tumia a / an kwa maana ya "kila" au "kwa". Kiswahili husema kwa wiki, kwa saa, kwa kilo; Kiingereza husema a week, an hour, a kilo.

I go swimming three times a week.
Mimi huenda kuogelea mara tatu kwa wiki.
kwa wiki → a week
The speed limit here is 30 miles an hour.
Kikomo cha mwendo hapa ni maili 30 kwa saa.
kwa saa → an hour (h haitamkwi, kwa hiyo an)
Strawberries are £4 a kilo at the market.
Stroberi ni pauni 4 kwa kilo sokoni.
kwa kilo → a kilo

4the + Kivumishi kwa Makundi ya Watu

The + kivumishi humaanisha kundi zima la watu. Hakina -s, lakini kitenzi ni cha wingi. Baadhi ya vivumishi vya utaifa hufanya hivyo hivyo: the British, the Swiss. Kiswahili hufanya kazi hii kwa kiambishi cha ngeli ya watu: wazee, maskini, wasio na kazi.

The elderly are especially at risk in a heatwave.
Wazee wako hatarini hasa wakati wa joto kali.
wazee → the elderly (kitenzi cha wingi: are)
The government has promised more help for the unemployed.
Serikali imeahidi msaada zaidi kwa wasio na ajira.
wasio na ajira → the unemployed
This charity raises money for the homeless.
Shirika hili la hisani hukusanya pesa kwa ajili ya watu wasio na makazi.
the homeless, bila -s
The British drive on the left.
Waingereza huendesha magari upande wa kushoto.
Waingereza wote kwa jumla → The British

5Superlatives, Namba za Mpangilio na Ala za Muziki

Hizi huchukua the: kuna "bora kuliko wote" mmoja tu, na "ya tatu" moja tu. Baada ya play, ala za muziki huchukua the; katika Kiingereza cha Marekani, play piano bila the pia ni ya kawaida.

This is the best pizza I've ever had.
Hii ndiyo piza bora kuliko zote nilizowahi kula.
bora kuliko zote → the best
Our office is on the fifth floor.
Ofisi yetu iko ghorofa ya tano.
ghorofa ya tano → the fifth floor
My son is learning to play the violin.
Mwanangu anajifunza kupiga fidla.
kupiga fidla → play the violin

6Milo, Michezo na Lugha

Milo, michezo na lugha kwa kawaida hazina kibainishi. Ongeza a au the pale tu unapoeleza au kutambulisha mlo mmoja: a lovely lunch, the dinner we had on Friday.

Let's have lunch together tomorrow.
Tule chakula cha mchana pamoja kesho.
have lunch, bila kibainishi
She plays basketball twice a week.
Yeye hucheza mpira wa kikapu mara mbili kwa wiki.
yeye = mwanamke → she; play basketball, bila the
He speaks Portuguese and a little Arabic.
Anazungumza Kireno na Kiarabu kidogo.
lugha: bila kibainishi
We had a very late dinner after the concert.
Tulikula chakula cha jioni kwa kuchelewa sana baada ya tamasha.
mlo umeelezwa: a very late dinner
The dinner we had in that restaurant was unforgettable.
Chakula cha jioni tulichokula katika mgahawa ule hakisahauliki.
mlo maalum: The dinner we had…

7Taasisi — Kusudi au Jengo

Kwa school, university, hospital, prison, church, bed na work, bila kibainishi inamaanisha mahali panatumika kwa kusudi lake la kawaida (kusoma, matibabu, kulala, ibada). The inamaanisha jengo au mahali maalum.

My daughter starts school in September.
Binti yangu ataanza shule mwezi Septemba.
kama mwanafunzi: school, bila the
I went to the school to talk to her teacher.
Nilienda shuleni kuongea na mwalimu wake.
kama mgeni, jengo tu: the school
He was in hospital for a week after the accident.
Alilazwa hospitalini kwa wiki moja baada ya ajali.
kama mgonjwa: in hospital (US: in the hospital)
It's late — I'm going to bed.
Usiku umeingia
ninaenda kulala. — go to bed = kwenda kulala, bila the
She's at university in Leeds.
Yuko chuo kikuu huko Leeds.
anasoma huko; US mara nyingi: in college

Makosa ya Kawaida

❌The life is beautiful.
✅Life is beautiful.
Ni wazo la jumla: bila kibainishi.
❌I love the nature.
✅I love nature.
Mazingira kwa jumla: bila kibainishi.
❌He plays the football every Saturday.
✅He plays football every Saturday.
Michezo: bila kibainishi.
❌I go to the work by bus.
✅I go to work by bus.
Taasisi inayotumika kwa kusudi lake: bila kibainishi.
❌The poors need help.
✅The poor need help.
the + kivumishi hakina -s ya wingi.
❌I go to the gym two times in week.
✅I go to the gym twice a week. au I go to the gym two times a week.
Viwango hutumia a / an.
❌My brother is engineer.
✅My brother is an engineer.
Kazi = uainishaji: a / an.
⚠️The music helps me relax. (unapomaanisha muziki wowote)
✅Music helps me relax.
Ukiweka the, inamaanisha muziki fulani maalum.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Ni mwalimu → "is teacher". Kiswahili husema Yeye ni mwalimu, Anataka kuwa daktari bila kibainishi chochote. Hili ndilo kosa la articles linalojitokeza zaidi kwa wazungumzaji wa Kiswahili. Kumbuka: nomino ya umoja inayohesabika baada ya be, become, work as inahitaji a / an — hata kama kuna kivumishi kati yao.

❌Wanjiku wants to become doctor.
✅Wanjiku wants to become a doctor.
❌Otieno is very careful driver.
✅Otieno is a very careful driver.
a + kivumishi + nomino

2. Superlatives na namba za mpangilio bila the. Kiswahili husema mrefu kuliko wote, ghorofa ya pili, bila kibainishi. Kiingereza kinahitaji the, kwa sababu kuna mmoja tu.

❌Juma is tallest boy in our class.
✅Juma is the tallest boy in our class.
❌The clinic is on second floor.
✅The clinic is on the second floor.

3. Mara tatu kwa wiki → "three times in a week". Kwa sababu tunatafsiri kwa neno kwa neno, mara nyingi tunasema in a week. Ni ya kawaida katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania, lakini si ya kawaida kimataifa kwa viwango. Sema a week (au per week, rasmi zaidi).

⚠️We have English lessons four times in a week.
✅We have English lessons four times a week.
Kwa kiwango, Kiingereza husema a week; in a week inasikika ya kienyeji.

4. Wazee → "the elders". Wazee ina maana mbili katika Kiswahili: watu wenye umri mkubwa, na viongozi wa jamii wanaoheshimika. Katika Kiingereza, the elders humaanisha viongozi hao wanaoheshimika (wa ukoo, wa kanisa…). Kwa watu wenye umri mkubwa kwa jumla, sema the elderly au old people / older people.

⚠️(kuhusu afya ya watu wazima kwa umri) The elders should get the flu vaccine first.
✅The elderly should get the flu vaccine first.
Sentensi ya kwanza ni sahihi kisarufi, lakini inasikika kama viongozi wa jamii, si watu wazee kwa jumla.

5. Alilazwa hospitalini → "admitted in hospital". Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, admitted in hospital inasikika mara nyingi. Kimataifa, sema admitted to hospital (UK) au admitted to the hospital (US). He's in hospital ni sahihi (UK).

⚠️My uncle was admitted in hospital last night.
✅My uncle was admitted to hospital last night.
admitted in ni ya kienyeji; kwa kawaida admitted to.

Usichanganye

go to school na go to the school — Jengo moja, nafasi tofauti. Kiswahili husema shuleni kwa yote mawili.

The kids go to school by bus.
Watoto huenda shule kwa basi.
kama wanafunzi
Their mum went to the school for a meeting.
Mama yao alienda shuleni kwa ajili ya mkutano.
kama mgeni: the school

the + kivumishi na kivumishi + people — The rich inamaanisha matajiri kama kundi zima. Kwa idadi fulani ya watu, tumia nomino: two rich people, si two rich.

The rich don't always pay more tax.
Matajiri si mara zote hulipa kodi zaidi.
kundi zima
Three rich people bought the island.
Matajiri watatu walinunua kisiwa hicho.
idadi: three rich people, si "three rich"

English (lugha) na the English (watu) — Kiswahili kinatofautisha kwa ngeli: Kiingereza (lugha) na Waingereza (watu). Kiingereza kinatofautisha kwa the.

She speaks English at work.
Anazungumza Kiingereza kazini.
lugha: bila the
The English love talking about the weather.
Waingereza wanapenda sana kuzungumza kuhusu hali ya hewa.
watu: The English

Majina na mahali — the Nile, the USA, the Ritz na Paris, Lake Como, Heathrow yanafundishwa katika B1-23. Machaguo mengine ya kina (The tiger is…, articles na nomino dhahania) yako katika C2-05.

Tahajia na Matamshi

  • the hutamkwa /ðə/ kabla ya sauti ya konsonanti (the dogs) na kwa kawaida /ði/ kabla ya sauti ya irabu (the elderly, the unemployed). Sauti /ð/ ni ile ile ya dh katika dhahabu — ncha ya ulimi kati ya meno, na sauti ikitetemeka. Wengi wetu tunaiweza, lakini baadhi ya wazungumzaji huibadilisha kuwa z au d; epuka "ze" au "de".
  • a ni dhaifu /ə/ ("uh"), na an ni /ən/. Kiswahili hutamka kila a kikamilifu, kama katika baba; katika Kiingereza a hii ni fupi na legevu, bila msisitizo. Chagua a au an kwa sauti, si kwa herufi: an hour (h haitamkwi), a university (inaanza na sauti /j/) A1-06.
  • Katika viwango, a ni dhaifu na bila msisitizo: twice a week — "TWICE-uh-WEEK". Msisitizo uko kwenye twice na week, si kwenye a.

Kanuni ya Dhahabu

Jumla (wingi au isiyohesabika) → bila kibainishi. Maalum → the. Mmoja wa aina fulani → a / an. Taasisi zinazotumika kwa kusudi lake (school, work, bed, hospital) kwa kawaida hazina kibainishi; jengo lenyewe huchukua the. Na kumbuka: ni mwalimu → is a teacher.

Mazoezi

A. Muundo

Andika a, an, the au no article.

  1. honesty is very important to me. (the / no article)
  2. I see my grandmother twice month.
  3. She plays cello in an orchestra.
  4. elderly often feel lonely in big cities.
  5. This is best coffee in town.
  6. Petrol costs €1.80 litre here.
  7. My brother is engineer.

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: … of a nurse is not easy.
  2. Chagua jibu sahihi: I usually have … at seven.
  3. Yeye ni mfungwa. Chagua jibu sahihi: He's been in … for two years.
  4. Mama si mwanafunzi wala mwalimu. Chagua jibu sahihi: Mum went to … to speak to my teacher.
  5. Unamaanisha muziki wowote. Chagua jibu sahihi: … helps me relax.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. The life is beautiful.
  2. He plays the football every Saturday.
  3. The poors need more help.
  4. She's going to the bed.
  5. The food at the party was delicious.

D. Katika Muktadha

Andika a, an, the au no article.

A message from Sara
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.

  1. Andika sentensi mbili kuhusu wiki yako zenye viwango (a week, a day, an hour).
  2. Andika sentensi moja ya jumla kuhusu kitu unachokipenda, na sentensi moja maalum kuhusu kitu hicho hicho.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-06 A, An na The kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutumia Articles (Vibainishi) kwa Kiingereza
    We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
  2. B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea
    I'm not used to (drive) at night.
  3. B1-20 Relative Clauses kwa Kiswahili: Whose, Where, When na Kuondoa Who / That
    That's the woman son plays for the national team.
Majibu

A. Muundo

  1. a
  2. the
  3. The
  4. the
  5. a
  6. an

B. Maana

  1. The life
  2. breakfast
  3. prison
  4. the school
  5. Music

C. Tafuta Kosa

  1. Life is beautiful.
  2. He plays football every Saturday.
  3. The poor need more help.
  4. She's going to bed.
  5. ✓ The food at the party was delicious.

D. Katika Muktadha

  1. a
  2. a
  3. the
  4. the

E. Zamu Yako

  1. I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
  2. I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. The
  2. driving
  3. whose
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play