SlowingoSarufi
B1 32 / 39

Both, Either, Neither, All, None, Each, Every kwa Kiswahili: Wote Wawili, Yoyote, Kila

Both, Either, Neither, All, None, Each, Every

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuzungumza kuhusu vitu viwili (both, either, neither) na vitu vitatu au zaidi (all, none, no), kuchagua kati ya each na every, kutumia all day / every day / the whole day kwa usahihi, na kuweka all na both mahali sahihi katika sentensi.

Wazo Kuu

Maneno haya hujibu maswali mawili kwa wakati mmoja: Kundi ni kubwa kiasi gani? na Wangapi katika kundi wamejumuishwa?

Fikiria jedwali dogo la visanduku, kisanduku kimoja kwa kila mwanakundi, na alama ya vema (✓) au ya kosa (✗) katika kila kisanduku.

Kwa kundi la wawili: both = ✓✓ (wote wawili); either = mmoja kati ya wawili, haijalishi yupi; neither = ✗✗ (hakuna hata mmoja).

Kwa kundi la watatu au zaidi: all = ✓✓✓ (wote); none au no = ✗✗✗ (hakuna).

Each na every zote huweka vema katika kila kisanduku, lakini zinatazama jedwali kwa njia tofauti. Each hupita visanduku kimoja kimoja: hiki, na hiki, na hiki. Every hutazama visanduku vyote pamoja na kusema: hakuna hata kimoja kinachobaki. Ndiyo maana each inafanya kazi na kundi la wawili, lakini every inahitaji kundi kubwa zaidi.

Kwa Kiswahili, neno moja kila hufanya kazi ya each na every, na -ote hufanya kazi ya all na both (wote, wote wawili). Kwa hiyo Kiingereza kinatofautisha mambo ambayo Kiswahili hakitofautishi kwa neno.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili hujenga maneno haya kwa -ote (wote, vyote, wote wawili), -o -ote (yoyote, chochote), na kila. Kiingereza kina maneno tofauti kulingana na ukubwa wa kundi: mawili au zaidi. Habari njema: kama kila ya Kiswahili, each na every hufuatwa na nomino ya umoja (kila mwanafunzi = every student). Na Kiswahili kinatofautisha siku nzima na kila siku kama Kiingereza kinavyotofautisha all day na every day.

KiswahiliKundiKiingereza
Wazazi wangu wote wawili ni walimu.wawili, ✓✓Both my parents are teachers.
Unaweza kuegesha upande wowote wa barabara.mmoja kati ya wawiliYou can park on either side of the street.
Hakuna hata chaguo moja lililo kamili.wawili, ✗✗Neither option is perfect.
Watoto wote wanahitaji upendo.watatu au zaidi, ✓✓✓All children need love.
Hakuna rafiki yangu aliyekuwepo.watatu au zaidi, ✗✗✗None of my friends were there.
Alikuwa na mfuko kila mkono.kimoja kimoja (wawili)She had a bag in each hand.
Kila kiti kilikuwa kimekaliwa.wote, bila kubakizaEvery seat was taken.
Ilinyesha mvua siku nzima. / Ninapanda basi kila siku.muda mzima / mara kwa maraIt rained all day. / I take the bus every day.

Angalia safu ya each na every: Kiswahili husema kila kwa zote mbili. Kiingereza husema each kwa mikono miwili, kwa sababu ni kundi la wawili. Na kwa hasi: Kiswahili husema hakuna au kitenzi hasi (hawakuja), lakini neither, none, no tayari ni hasi, kwa hiyo kitenzi cha Kiingereza baada yake ni chanya.

Muundo

Vitu viwili

NenoMaana+ nomino+ of + the / my / these… + wingi+ of + kiwakilishi
bothwote wawiliboth sides (wingi)both (of) the sidesboth of us
eithermmoja au mwingineeither side (umoja)either of the sideseither of them
neithersi huyu wala yuleneither side (umoja)neither of the sidesneither of you

Jozi

MuundoMfano
both… and…Both Ana and Leo speak Greek.
either… or…You can pay either by card or in cash.
neither… nor…Neither the bus nor the train was on time.

Watatu au zaidi

Neno+ nomino+ of + the / my… + nominoMfano
allall students / all food (kwa jumla)all (of) the studentsAll (of) the rooms have Wi-Fi.
nono seats / no time—There are no seats left.
none—none of the seatsNone of the seats are / is free.

Each na every

NenoUkubwa wa kundi+ nomino+ of
eachwawili au zaidieach student (umoja)each of the students
everywatatu au zaidievery student (umoja)every one of the students

Each na every huchukua nomino ya umoja na kitenzi cha umoja: Every room has a balcony.

all / every / whole na wakati

MsemoMaana
all day / all weeksiku / wiki nzima (kipindi kimoja)
the whole day / the whole weeksiku / wiki nzima (kipindi kimoja)
every day / every weekkila siku / wiki, tena na tena

Mahali pa all na both baada ya kiima

KitenziMahaliMfano
kitenzi kikuukabla yakeWe all like pizza. / They both work here.
bebaada yakeThey are both doctors. / We were all tired.
kitenzi kisaidizi au modalbaada ya cha kwanzaYou have all passed. / We can both come.
baada ya kiwakilishi cha mtendwabaada yakeI love them both. / I've invited them all.

Matumizi

1Both, either, neither — Vitu Viwili

Both huchukua nomino ya wingi na kitenzi cha wingi. Either na neither huchukua nomino ya umoja. Neither tayari ni hasi, kwa hiyo kitenzi baada yake ni chanya.

Both my parents are teachers.
Wazazi wangu wote wawili ni walimu.
wote wawili → both
You can park on either side of the street.
Unaweza kuegesha gari upande wowote wa barabara.
upande wowote (kati ya miwili) → either side
Neither option is perfect, but we have to choose one.
Hakuna hata chaguo moja kati ya hayo mawili lililo kamili, lakini lazima tuchague moja.
neither + kitenzi chanya (is)
"Tea or coffee?" "Either is fine, thanks."
"Chai au kahawa?" "Yoyote ni sawa, asante."
yoyote (kati ya viwili) → Either
Neither of my brothers lives nearby.
Hakuna hata mmoja kati ya kaka zangu wawili anayeishi karibu.
neither of + kitenzi chanya; pia: live (si rasmi)

2Both… and, either… or, neither… nor

Tumia jozi hizi kuunganisha maneno au virai viwili. Neither… nor ni rasmi kidogo; katika mazungumzo, not… or ni ya kawaida zaidi.

The course is both challenging and fun.
Kozi hii ni ngumu na pia inafurahisha.
both… and
We can either eat out or order a pizza.
Tunaweza ama kula nje ama kuagiza piza.
ama… ama → either… or
Neither my sister nor I could remember the address.
Si dada yangu wala mimi aliyeweza kukumbuka anwani.
si… wala → neither… nor; kitenzi chanya (could)
I didn't call or text him.
Sikumpigia simu wala kumtumia ujumbe.
mbadala usio rasmi wa neither… nor

3All, no, none — Watatu au Zaidi

All inajumuisha kila mwanakundi. All + nomino ya wingi au isiyohesabika (bila the) huzungumzia vitu kwa jumla; all (of) the huzungumzia kundi fulani. Kwa sifuri, tumia no + nomino, au none of + the / my… + nomino. None inaweza pia kusimama peke yake. Pamoja na kiwakilishi, unahitaji of: all of us, none of them.

All children need love and attention.
Watoto wote wanahitaji upendo na uangalizi.
kwa jumla: all + nomino, bila the
All of the tickets were sold in an hour.
Tiketi zote ziliuzwa ndani ya saa moja.
kundi maalum: all of the
There's no milk in the fridge.
Hakuna maziwa kwenye friji.
hakuna → no + nomino; kitenzi chanya (is)
None of my friends were at the party.
Hakuna rafiki yangu hata mmoja aliyekuwa kwenye sherehe.
none of + kitenzi chanya; pia: was (rasmi zaidi)
"How many emails did you get?" "None."
"Ulipata barua pepe ngapi?" "Hakuna hata moja."
None peke yake
All of us were surprised by the news.
Sote tulishangazwa na habari hizo.
sote → all of us / we were all

4Each na every

Each inaangalia wanakundi mmoja mmoja, na inawezekana kwa wawili. Every inaangalia kundi zima bila kubakiza, na inahitaji watatu au zaidi. Mara nyingi zote mbili zinawezekana bila tofauti kubwa. Kiswahili husema kila kwa zote mbili.

The teacher spoke to each student individually.
Mwalimu aliongea na kila mwanafunzi peke yake.
mmoja mmoja: each
She had a bag in each hand.
Alikuwa amebeba mfuko kila mkono.
mikono miwili: each, si every
Every seat in the theatre was taken.
Kila kiti katika ukumbi wa maonyesho kilikuwa kimekaliwa.
kundi zima: every; US: theater
Each of the rooms has its own bathroom.
Kila chumba kina bafu lake.
each of + kitenzi cha umoja (has)
I've read every one of her novels.
Nimesoma kila riwaya yake.
every one of, si every of; nimesoma (-me-) → I've read
The tickets cost twenty euros each.
Tiketi zinagharimu euro ishirini kila moja.
each baada ya namba = kila mtu au kitu

5All day, every day, the whole day

All day na the whole day humaanisha kipindi kimoja kizima (siku nzima). Every day humaanisha tena na tena, siku baada ya siku (kila siku). Whole huenda na nomino za umoja zinazohesabika; kwa nomino zisizohesabika, tumia all.

It rained all day on Saturday.
Mvua ilinyesha siku nzima Jumamosi.
siku nzima → all day
I spent the whole weekend painting the kitchen.
Nilitumia wikendi nzima kupaka rangi jiko.
the whole weekend
I take the bus to work every day.
Mimi hupanda basi kwenda kazini kila siku.
hu- + kila siku → every day (present simple)
They spent all the money on a new car.
Walitumia pesa zote kununua gari jipya.
pesa haihesabiki: all the money, si the whole money

6Mahali pa all na both

All na both zinaweza kukaa baada ya kiima, katikati ya sentensi: kabla ya kitenzi kikuu, baada ya be, au baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza. Zinaweza pia kukaa baada ya kiwakilishi cha mtendwa. (Kiswahili huweka -ote baada ya nomino: kaka zangu wote.)

My brothers both live abroad.
Kaka zangu wote wawili wanaishi nje ya nchi.
both kabla ya kitenzi kikuu
We're all really proud of you.
Sote tunakuonea fahari sana.
all baada ya be ('re)
The guests have all gone home.
Wageni wote wameshaondoka kwenda nyumbani.
all baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza (have)
You can both stay for dinner.
Ninyi wawili mnaweza kubaki kwa chakula cha jioni.
both baada ya modal (can)
I've met them both.
Nimekutana nao wote wawili.
baada ya kiwakilishi cha mtendwa

Makosa ya Kawaida

❌Neither of them didn't come.
✅Neither of them came.
Neither tayari ni hasi.
❌Both of the option are good.
✅Both of the options are good.
both + nomino ya wingi.
❌Every students have a laptop.
✅Every student has a laptop.
every + nomino ya umoja + kitenzi cha umoja.
❌Every of the rooms is clean.
✅Every one of the rooms is clean.
Kamwe si every of. Pia sahihi: Each of the rooms is clean.
❌The guests have gone all home.
✅The guests have all gone home.
all huja baada ya kitenzi kisaidizi cha kwanza, kabla ya kitenzi kikuu.
❌She held a cup in every hand.
✅She held a cup in each hand.
Kundi la wawili: each, si every.
❌I worked the all day.
✅I worked all day.
all day, lakini the whole day.
❌None people came.
✅None of the people came.
Kabla ya nomino, tumia no au none of the. Pia sahihi: Nobody came.
⚠️Both of them didn't come.
✅Neither of them came.
Ni sahihi kisarufi lakini si ya kawaida; neither ndilo chaguo la asili kwa ✗✗.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Wote wawili hawakuja → "both… didn't". Kiswahili huweka wote wawili pamoja na kitenzi hasi: Wajomba zangu wote wawili hawakuhudhuria harusi. Tukitafsiri neno kwa neno, tunapata Both… didn't, ambayo inasikika ya ajabu katika Kiingereza. Kwa ✗✗, tumia neither + kitenzi chanya.

⚠️Both of my uncles didn't attend the wedding.
✅Neither of my uncles attended the wedding.
neither tayari ni hasi: attended, si didn't attend.

2. Sote hatukujua → "all of us didn't". Vivyo hivyo kwa watatu au zaidi. Sote hatukujua jibu ina maana wazi katika Kiswahili: hakuna aliyejua. Lakini All of us didn't know katika Kiingereza inaweza kueleweka kama "si sote tuliojua" (baadhi walijua). Kwa ✗✗✗, sema none of us + kitenzi chanya.

⚠️(hakuna aliyejua) All of us didn't know the new password.
✅None of us knew the new password.
none + kitenzi chanya ni wazi zaidi.

3. Kila kwa vitu viwili → "every". Kwa sababu kila ni neno moja kwa each na every, tunasema every hata kwa vitu viwili, kama pande mbili za barabara au mikono miwili. Every inahitaji kundi la watatu au zaidi. Kwa wawili, tumia each au both.

❌There are small shops on every side of the road.
✅There are small shops on each side of the road.
barabara ina pande mbili tu: each side / both sides.

4. Yoyote kati ya mawili → "any of the two". Kiswahili husema basi lolote kati ya hayo mawili, na lolote mara nyingi hutafsiriwa any. Any of the two husikika sana Afrika Mashariki, lakini kwa vitu viwili Kiingereza sanifu husema either. (Any ni kwa vitatu au zaidi.)

⚠️You can take any of the two buses to town.
✅You can take either of the two buses to town.
kwa wawili: either.

Usichanganye

every day na all day — Mara ngapi au kwa muda gani — kama kila siku na siku nzima.

I go running every day.
Mimi hukimbia kila siku.
tena na tena
I was in meetings all day.
Nilikuwa kwenye mikutano siku nzima.
siku nzima

either (mmoja kati ya wawili) na either (= pia, katika sentensi hasi) — Either mwishoni mwa sentensi hasi ina maana ya "pia". Tazama A2-32.

You can choose either colour.
Unaweza kuchagua rangi yoyote kati ya hizo mbili.
mmoja kati ya wawili; US: color
I don't like it either.
Mimi pia sikipendi.
pia si

neither na none — Neither ni kwa wawili; none ni kwa watatu au zaidi. Kiswahili husema hakuna hata mmoja kwa yote mawili.

I have two sisters. Neither of them drinks coffee.
Nina dada wawili. Hakuna hata mmoja wao anayekunywa kahawa.
wawili: neither
I have five cousins. None of them live near me.
Nina binamu watano. Hakuna hata mmoja wao anayeishi karibu nami.
watano: none

not all na none — Not all = baadhi ndiyo, baadhi hapana (✓✗✓). None = sifuri (✗✗✗).

Not all of my friends like football.
Si marafiki zangu wote wanaopenda mpira wa miguu.
baadhi wanapenda
None of my friends like football.
Hakuna rafiki yangu hata mmoja anayependa mpira wa miguu.
sifuri

Kwa upatanisho wa kitenzi na neither… nor, none of na each, tazama B2-22; kwa few, a few, most of na quantifiers nyingine, tazama B2-19.

Tahajia na Matamshi

  • either ina matamshi mawili yanayokubalika: /ˈaɪðə/ au /ˈiːðə/ (UK) — kama "AI-thuh" au "II-thuh"; /ˈiːðɚ/ ni ya kawaida zaidi Marekani. neither hufanya vivyo hivyo: /ˈnaɪðə/ au /ˈniːðə/ (UK); /ˈniːðɚ/ (US). Sauti /ð/ ni kama dh katika dhahabu; si z wala d. Irabu ya mwisho ni dhaifu; si "aitha" yenye a kamili.
  • both /bəʊθ/ (UK), /boʊθ/ (US) — th hapa haina mtetemo, kama th katika thelathini au think. Kiswahili kina sauti hii, kwa hiyo wengi wetu tunaiweza; lakini usiibadilishe kuwa s ("bos") wala usiongeze irabu mwishoni ("bothi").
  • whole /həʊl/ (UK), /hoʊl/ (US) hutamkwa sawa na hole; w haitamkwi.
  • none /nʌn/ hutamkwa sawa na nun na ina vina sawa na one. Irabu ni /ʌ/ fupi, karibu na a fupi — si o ya Kiswahili ("noni").
  • every one (maneno mawili) = kila mtu au kitu kimoja kimoja; everyone (neno moja) = kila mtu (everybody).

Kanuni ya Dhahabu

Kwa wawili: both (✓✓), either (mmoja kati ya wawili), neither (✗✗). Kwa watatu au zaidi: all (✓✓✓), none / no (✗✗✗). Each = mmoja mmoja (wawili au zaidi); every = wote pamoja, bila kubakiza (watatu au zaidi) — hata kama Kiswahili kinasema kila kwa yote mawili. Neither, none na no tayari ni hasi, kwa hiyo tumia kitenzi chanya.

Mazoezi

A. Muundo

Chagua neno sahihi au weka neno mahali sahihi.

  1. I've got two bikes, but ___ of them works. …
  2. ___ my parents are from Lisbon. …
  3. ___ of the five candidates passed the test. …
  4. There are ___ buses after midnight. …
  5. Weka all mahali sahihi: The children were tired.
  6. Weka both mahali sahihi: My sisters have moved to Canada.

B. Maana

Chagua neno linalolingana na maana.

  1. You can sit in ___ chair — this one or that one. …
  2. She checks her phone ___ five minutes. …
  3. There were two doors, with a guard at ___ door. …
  4. I was ill and stayed in bed ___. …
  5. Some of my colleagues work from home, but ___ of them do. …

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. Neither of us didn't know the answer.
  2. Every children in the class got a prize.
  3. I've been to every one of her concerts.
  4. We have spent the whole money.

D. Katika Muktadha

Tumia maneno haya: both, either, neither, all, whole, each, every

Planning a weekend
Sara: So, Saturday or Sunday for the picnic?
Jon: 16 is fine for me. I'm free the 17 weekend.
Sara: Great. Ask your two brothers too. Are they 18 coming?
Jon: No, 19 of them can come. They're 20 working.
Sara: That's a pity. I'll bring sandwiches — one for 21 person.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika sentensi mbili kuhusu watu wawili katika familia yako ukitumia both na neither.
  2. Andika sentensi moja yenye every day na moja yenye all day kuhusu wiki yako.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A2-11 Something, Anyone, Nobody, Everywhere: Indefinite Pronouns kwa Kiswahili
    I didn't see ___ at the station. …
  2. A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusema "Hata Mimi"
    "I don't eat meat." " do I."
  3. A2-10 Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little: Kiasi kwa Kiingereza
    There isn't ___ milk left. …
Majibu

A. Muundo

  1. neither
  2. Both
  3. None
  4. no
  5. The children were all tired. / All the children were tired. / All of the children were tired.
  6. My sisters have both moved to Canada. / Both my sisters have moved to Canada. / Both of my sisters have moved to Canada.

B. Maana

  1. either
  2. every
  3. each
  4. the whole day
  5. not all

C. Tafuta Kosa

  1. Neither of us knew the answer.
  2. Every child in the class got a prize. / All the children in the class got a prize. / All of the children in the class got a prize. / Every one of the children in the class got a prize. / Each child in the class got a prize.
  3. ✓ I've been to every one of her concerts.
  4. We have spent all the money. / We have spent all of the money.

D. Katika Muktadha

  1. Either
  2. whole
  3. both
  4. neither
  5. both
  6. each / every

E. Zamu Yako

  1. My parents both love gardening. Neither of them can cook very well.
  2. I check my emails every day. On Sunday I stayed at home all day.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. anybody / anyone
  2. Neither / Nor
  3. much
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play