Comparatives kwa Kiswahili: Much Better, Even Better, The More… The Better
Comparisons: Much Better, The More… The Better
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema tofauti ni kubwa kiasi gani (much better, slightly cheaper, by far the best), kueleza mabadiliko (more and more expensive), kuunganisha mabadiliko mawili (the sooner, the better), kulinganisha kwa namba (twice as long as) na kwa vielezi (more carefully), na kuchagua kati ya like na as.
Wazo Kuu
Comparative ya kawaida inasema tu kwamba kuna tofauti: The train is faster than the bus. (Treni ina kasi kuliko basi.) Mawasiliano halisi kwa kawaida yanahitaji zaidi. Ina kasi kiasi gani zaidi? Je, hali inabadilika? Je, badiliko moja linasababisha jingine?
Fikiria utepe wa kupimia (tape measure) uliovutwa kati ya vitu viwili kupima pengo kati yao. Much, far, a lot husema pengo ni refu; a bit, slightly husema ni fupi. Twice as… as husoma namba kamili kwenye utepe. More and more huonyesha pengo likikua kadiri muda unavyopita. Na the more…, the more… huunganisha tepe mbili: utepe mmoja ukikua, mwingine nao hukua.
Mifumo hii yote imejengwa kwa maumbo unayoyajua tayari — bigger, more expensive, the best, as… as A2-06, A2-07, A2-08. Somo hili linaongeza usahihi.
Kwa wazungumzaji wa Kiswahili, changamoto kubwa ni maneno mawili: sana na zaidi. Tunasema bora sana kuliko, na bora zaidi, lakini Kiingereza hakisemi very better wala more better.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hakibadilishi kivumishi chenyewe ili kulinganisha: hutumia kuliko (kubwa kuliko) au zaidi (kubwa zaidi). Kiingereza hubadilisha kivumishi (bigger) au huongeza more (more expensive) — lakini si vyote viwili pamoja. Na kiasi cha tofauti, ambacho Kiswahili mara nyingi hukieleza kwa sana, Kiingereza hukieleza kwa much / far / a lot, si very.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Treni ina kasi sana kuliko basi. | tofauti kubwa | The train is much faster than the bus. |
| Bei ziko juu kidogo katikati ya mji. | tofauti ndogo | Prices are slightly higher in the city centre. |
| Leo kuna joto hata zaidi. | juu zaidi bado | Today is even hotter. |
| Hii ndiyo piza bora kuliko zote mjini. | hakuna wa kulingana | This is by far the best pizza in town. |
| Siku zinazidi kuwa ndefu. | mabadiliko polepole | The days are getting longer and longer. |
| Kadiri unavyosoma zaidi, ndivyo unavyojifunza maneno mengi zaidi. | mabadiliko yanayofungamana | The more you read, the more words you learn. |
| Safari yangu mpya ni ndefu mara mbili ya ile ya zamani. | namba kamili | My new commute is twice as long as my old one. |
| Anafanya kazi kama muuguzi. / Nyumba yao inafanana na kasri. | kazi halisi / kufanana | She works as a nurse. / Their house looks like a palace. |
Mambo mawili ya kuzingatia. Kwanza, kuzidi (zinazidi kuwa ndefu, unazidi kupendwa) ni njia nzuri ya kuelewa more and more / -er and -er. Pili, kama ya Kiswahili ina kazi mbili: "kama" ya kufanana (like) na "kama" ya nafasi au kazi (as). Kiingereza kinazitenganisha.
Muundo
Viongezi kabla ya comparative
| Ukubwa wa tofauti | Viongezi | Mfano |
|---|---|---|
| kubwa | much, far, a lot | much cheaper, far more difficult, a lot faster |
| ndogo | a bit, a little, slightly | a bit colder, slightly more expensive |
| juu zaidi bado | even | Tom is tall, but his brother is even taller. |
Very peke yake haikai kabla ya comparative: sema much better (au very much better), si very better.
Viongezi kabla ya superlative: by far / easily + the + superlative — She's by far the best player. It's easily the biggest room.
Mabadiliko polepole na mabadiliko yanayofungamana
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| -er and -er (vivumishi vifupi) | colder and colder |
| more and more + kivumishi kirefu | more and more popular |
| better and better / worse and worse | worse and worse |
| the + comparative…, the + comparative… | The more you practise, the easier it gets. |
| misemo mifupi isiyobadilika | The sooner, the better. The bigger, the better. |
As… as possible / as much / many as
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| as + kivumishi / kielezi + as possible | as soon as possible, as quietly as possible |
| as much + nomino isiyohesabika + as | as much time as you need |
| as many + nomino ya wingi + as | as many people as possible |
Mara (multiples)
| Muundo | Mfano |
|---|---|
| twice / three times as + kivumishi + as | This flat is twice as big as ours. |
| half as + kivumishi + as | It's half as expensive as the original. |
| three (four…) times + comparative + than | Prices are three times higher than they were. |
Vielezi vya kulinganisha (comparative adverbs)
| Kielezi | Comparative |
|---|---|
| fast, hard, early, late | faster, harder, earlier, later |
| well / badly | better / worse |
| carefully, slowly, clearly | more carefully, more slowly, more clearly |
Like na as
| Neno | + nini | Mfano |
|---|---|---|
| like | nomino / kiwakilishi (= kama, -nafanana na) | He looks like his father. |
| as | kishazi (kiima + kitenzi) | As I said, we start at nine. |
| as | kazi au nafasi (= katika nafasi ya) | She works as a nurse. |
Matumizi
1Tofauti Kubwa na Ndogo
Tumia much, far, a lot kwa tofauti kubwa na a bit, a little, slightly kwa ndogo. Far ina nguvu kidogo zaidi; a bit na a lot si rasmi.
2Even — Juu Zaidi Bado
Tumia even pale kitu cha kwanza kiko juu tayari, na cha pili kiko juu zaidi.
3By Far / Easily + Superlative
Weka by far au easily kabla ya the + superlative kusema hakuna kingine kinachokaribia.
4Mabadiliko Polepole
Rudia comparative pamoja na and kuonyesha kitu kikibadilika kadiri muda unavyopita. Kiswahili mara nyingi hutumia kuzidi.
5The…, the… — Mabadiliko Yanayofungamana
Tumia the + comparative…, the + comparative… pale badiliko moja linaposababisha jingine. Nusu zote mbili huanza na the + comparative, kisha kiima + kitenzi. Kiswahili husema kadiri… ndivyo….
6As… as possible / as much / many as
Tumia as… as possible kwa maana ya "kwa kiwango cha juu kabisa unachoweza" (iwezekanavyo). Tumia as much / many… as kwa kiasi.
7Mara — twice, three times, half
Tumia twice / three times / half + as… as kutoa ukubwa kamili wa tofauti. Kwa three times na zaidi, three times bigger than pia ni ya kawaida.
8Vielezi vya Kulinganisha
Linganisha jinsi kitu kinavyofanywa kwa vielezi vya kulinganisha. Vielezi vifupi huchukua -er; vielezi vya -ly huchukua more.
9Like na As
Like ni kihusishi: hufuatwa na nomino au kiwakilishi na maana yake ni "kama, -nafanana na". As hufuatwa na kishazi (as I said), au na kazi au nafasi (work as a nurse). Katika mazungumzo yasiyo rasmi, like + kishazi ni kawaida (like I said), lakini tumia as katika maandishi.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Sana → "very" kabla ya comparative. Kiswahili husema bora sana kuliko, kubwa sana kuliko. Kwa sababu sana = very katika sentensi nyingi, tunasema very bigger. Kabla ya comparative, sana ni much / far / a lot.
2. Bora zaidi → "more better". Zaidi = more, na bora = better, kwa hiyo tunajenga more better. Lakini better tayari ni comparative; usiongeze more. Hali ni hiyo hiyo kwa more cheaper, more easier. Kosa hili husikika sana katika mazungumzo, lakini si sahihi.
3. Kadiri… ndivyo… → nusu ya pili bila the. Katika Kiswahili, nusu ya pili ina muundo wa kawaida wa sentensi (ndivyo unavyokuwa na nguvu zaidi). Tukitafsiri moja kwa moja, tunaacha the + comparative mwanzoni mwa nusu ya pili.
4. Kama → "like" kwa kazi au nafasi. Kama ya Kiswahili ina maana mbili: kufanana (like) na nafasi halisi (as). Tukisema like kwa kazi ya kweli, maana inabadilika: inamaanisha "anafanana na…, lakini si…".
Usichanganye
much na even — Much inasema tu tofauti ni kubwa. Even inasema kitu cha kwanza kilikuwa juu tayari.
like na as kwa kazi — As = ni nafasi yake kweli; like = inafanana, lakini si kweli.
as soon as possible na as soon as + kishazi — As soon as possible ni msemo usiobadilika wenye maana ya "haraka iwezekanavyo". As soon as + kishazi ni neno la wakati (mara tu…): Call me as soon as you arrive A2-27.
Kwa mifumo sahihi zaidi na rasmi zaidi (nowhere near as good, considerably cheaper, the taller of the two), tazama C1-17.
Tahajia na Matamshi
- -er ni dhaifu: /ə/ (UK), /ɚ/ (US) — faster /ˈfɑːstə/ (UK), /ˈfæstɚ/ (US). Usitamke -er kama a kamili ya Kiswahili; epuka "fasta". Irabu ya mwisho ni fupi, legevu, bila msisitizo.
- than ni dhaifu /ðən/ — "thun": bigger than me. Sauti /ð/ ni kama dh katika dhahabu; si z wala d.
- as… as ni dhaifu /əz … əz/ — "uz… uz": twice as long as. Herufi s hapa inatamkwa /z/, si /s/.
- Katika sentensi za the…, the…, weka msisitizo kwenye comparatives zote mbili na usimame kidogo kwenye koma: The more you read, | the more you learn.
- Tahajia: early → earlier, busy → busier, big → bigger, thin → thinner.
Kanuni ya Dhahabu
Unaweza kupima tofauti: much / far / a lot (kubwa), a bit / slightly (ndogo), even (juu zaidi bado), twice as… as (kamili), by far + the best (hakuna wa kulingana). Usitumie very peke yake wala more pamoja na comparative yenye -er (sana → much; bora zaidi → better). Like + nomino; as + kishazi au nafasi.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa kufuata maelekezo katika mabano.
-
The weather is getting (bad). (gradual change)
-
older I get, more I appreciate my parents.
-
Please come as quickly as .
-
Our garden is as big as theirs. (×2)
-
Nobody else comes close: she's the best player in the team. (two words)
-
You should drive (careful) on this road. (comparative)
-
This laptop costs as much as that one. (×½)
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: This exam was … easier than the last one.
-
Chagua jibu sahihi: Anna is clever, but her sister is … cleverer.
-
Chagua jibu sahihi: She works … a nurse in a big hospital.
-
Chagua jibu sahihi: He looks … his father.
-
Chagua jibu sahihi: Travel is becoming … expensive.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
She's very more confident now.
-
The more expensive it is, the best it is.
-
This flat is twice bigger than ours.flat (UK), apartment (US)
-
As I said, the meeting starts at ten.
-
It's getting more cold and more cold.
D. Katika Muktadha
Jaza kila nafasi kwa neno au maneno sahihi. Tumia neno lililo katika mabano pale lilipotolewa.
Mia: How's the new job?
Leo: Great! It's 18 better than my old one. There's no comparison!
Mia: And the office?
Leo: It's 19 (big) as my old office — twice the size!
Mia: What about the journey?
Leo: It's a bit longer, but the more I do it, 20 easier it gets.
Mia: Do you work long hours?
Leo: Yes, I work 21 (hard) than before, but I'm learning 22 (fast), too.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Linganisha maisha yako sasa na miaka mitano iliyopita. Tumia much au a bit + comparative, na msemo mmoja wa -er and -er au more and more.
-
Andika sentensi moja yenye the…, the… na moja yenye by far + superlative.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote It's the (good) film I've ever seen.
-
B1-23 The na Majina ya Mahali: the Nile, Lake Victoria, the USA ___ Thames flows through London. …
-
B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea I'm not used to (get) up so early.
Majibu
A. Muundo
- worse and worse
- The … the
- possible
- twice
- by far
- more carefully
- half
B. Maana
- much
- even
- as
- like
- more and more
C. Tafuta Kosa
- She's much more confident now. / She's far more confident now. / She's a lot more confident now. / She's very much more confident now. / She's even more confident now. / She's more confident now.
- The more expensive it is, the better it is.
- This flat is twice as big as ours.
- ✓ As I said, the meeting starts at ten.
- It's getting colder and colder.
D. Katika Muktadha
- much / far / a lot
- twice as big
- the
- harder
- faster / more quickly
E. Zamu Yako
- My flat is much bigger now. Rent is getting more and more expensive.
- The more I exercise, the better I sleep. My grandmother is by far the best cook in our family.
F. Marudio Mchanganyiko
- best
- The
- getting
