Përsëritje: relative clauses, nyjet, lidhëzat dhe rendi i fjalëve (B1-20–B1-34)
Review: Relative Clauses, Articles, Linking and Word Order
Në këtë faqe
Kjo përsëritje përfshin
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të ndërtoni fjali përcaktore (relative clauses), të zgjidhni mes used to, be used to dhe get used to, të zgjidhni nyjen e duhur, të matni dallimet, të theksoni, të lidhni idetë e kundërshtimit, qëllimit, shkakut dhe rezultatit, të vendosni në vendin e duhur phrasal verbs, mbiemrat dhe fjalë si both, neither, each, të zgjidhni mes by dhe until, mes get, become dhe go, të vendosni still, yet, already dhe also në ndenjësen e duhur dhe të vendosni kur një folje gjendjeje mund të vijë në continuous – të gjitha në një tekst.
Çfarë mësuam
| Mësimi | Pika kryesore | Shembulli kryesor |
|---|---|---|
| B1-20 | Fjalitë përcaktore me whose, where, when, why; përemri hiqet kur është kundrinë; parafjala në fund – pa «e» ose «e saj» të dyfishtë | This is the restaurant where we had our first date. |
| B1-21 | used to + forma bazë («dikur», jo tani); be used to + emër / -ing («jam mësuar me»); get used to + emër / -ing («po mësohem me») | I'm slowly getting used to working from home. |
| B1-22 | Pa nyje = në përgjithësi (edhe kur shqipja thotë «jeta», «natyra»); the = një i caktuar; a / an = një nga një lloj; institucionet, vaktet, sportet, normat | My daughter starts school in September. |
| B1-23 | the me lumenjtë, detet, vargjet e maleve, shkretëtirat, emrat në shumës dhe me of, hotelet, muzetë; pa nyje me shumicën e shteteve, qyteteve, rrugëve, maleve e liqeneve të vetme | We sailed down the Nile on a small boat. |
| B1-24 | Matja e dallimit: much («shumë më»), a bit, even, by far, twice as… as, the more… the more («sa më…, aq më…»); ndajfoljet krahasore; like apo as | The more you read, the more words you learn. |
| B1-25 | so + mbiemër / ndajfolje, such + grup emëror («kaq»); so / such… that për rezultatin («aq… sa»); What…! dhe How…! | It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset. |
| B1-26 | Kundërshtimi: although + fjali («megjithëse»), despite / in spite of + emër ose -ing («megjithë»), However, + fjali e re («megjithatë») | Despite the bad reviews, the film was a huge success. |
| B1-27 | Qëllimi (to, in order to, so that), shkaku (because, as, since, because of, due to), rezultati (so, therefore, as a result) | I'll leave the door open so that you can get in. |
| B1-28 | Phrasal verbs: përemri futet në mes të foljes që ndahet; foljet që nuk ndahen dhe ato me tri pjesë e mbajnë kundrinorin në fund | I don't know this word, so I'll look it up. |
| B1-29 | Rendi i mbiemrave: mendimi para fakteve; materiali dhe qëllimi pranë emrit; mbiemrat e përbërë me vizë me emër në njëjës | It's a ten-minute walk from the station. |
| B1-30 | Për dy: both, either, neither; për tre e më shumë: all, none, no; each apo every; all day apo every day | Both my parents are teachers. |
| B1-31 | by (afat) apo until (vazhdimësi) – në shqip të dyja «deri»; for / during / while / as; within, by the time; on time apo in time; at the end apo in the end | Please send me the report by Friday. |
| B1-32 | Foljet e ndryshimit: get (e përditshme), become (zyrtare, + emër), go (e padëshiruar: go grey, go wrong), turn (ngjyrë, moshë), grow (e ngadaltë); kuptimet kryesore të get | It's getting dark. Let's go home. |
| B1-33 | Ndenjësja e mesit: para foljes kryesore, pas be, pas foljes së parë ndihmëse; still / yet / already («akoma» = still ose yet); not… any more, no longer; even dhe only si tregues | I still haven't paid the electricity bill. |
| B1-34 | Foljet e gjendjes në continuous kur kuptimi është veprimtari (think, have, see, taste, weigh…); be being + mbiemër për sjelljen | You're being silly. It's only a spider. |
Krahasime kryesore
Përemri si kryefjalë apo si kundrinë; where apo that / which – Në shqip për të gjitha themi «që» ose «ku»; në anglisht duhet parë çfarë vendi zë fjala lidhëse. B1-20
- Provë: Menjëherë pas fjalës lidhëse vjen një kryefjalë e re? → fjala lidhëse është kundrinë, pra mund të hiqet. Fjalia është e plotë pa vendin? → where; nëse jo → that / which ose asgjë.
used to do apo be used to doing apo get used to doing – «dikur» apo «jam mësuar» apo «po mësohem». B1-21
- Provë: E kaluar, jo tani? → used to + forma bazë. Ndihet normale / po bëhet normale? → be / get used to + emër ose -ing (a mund të vijë një emër pas to? Po → -ing).
Pa nyje apo the apo a / an – Trajta e shquar e shqipes («jeta», «shkolla») nuk e vendos nyjen angleze. B1-22
- Provë: Në përgjithësi, një i caktuar që e njohim, apo një nga një lloj? Me school, work, bed, hospital: përdoret për qëllimin e vet? → pa nyje; ndërtesa? → the.
Emër i thjeshtë apo përshkrim ose grup – Shqipja i thotë njësoj; anglishtja ndryshon nyjen. B1-23
- Provë: Një emër i thjeshtë (shtet, qytet, rrugë, liqen ose mal i vetëm)? → pa nyje. Grup, emër me of, lumë, det, varg malesh ose shkretëtirë? → the.
much apo even; like apo as – «Shumë më» = much, «edhe më» = even; «si» = as ose like. B1-24
- Provë: Vetëm një dallim i madh? → much. I pari ishte tashmë i lartë? → even. Një rol i vërtetë? → as. I ngjashëm me? → like + emër.
so apo such; How apo What – Shqipja ka «kaq» dhe «Sa…!» për të dyja. B1-25
- Provë: Fjala kryesore është emër apo mbiemër? Mbiemër / ndajfolje → so, How. Grup emëror → such, What (me a / an vetëm për një gjë të numërueshme).
although apo despite apo however – «megjithëse» + fjali, «megjithë» + emër, «megjithatë» + fjali e re. B1-26
- Provë: Çfarë vjen pas? Një fjali → although. Një emër ose -ing → despite / in spite of. Një fjali e re → However,.
so that (qëllim) apo so (rezultat); so… that (rezultat) – «që të» apo «kështu që». B1-25 B1-27
- Provë: Çfarë donte dikush? → so that + fjali. Çfarë ndodhi në të vërtetë? → , so. So + mbiemër + that → rezultati i asaj se sa i fortë ishte.
because apo because of – «sepse / për shkak se» + fjali, «për shkak të» + emër. B1-27
- Provë: Një fjali (kryefjalë + folje)? → because, as, since. Vetëm një emër? → because of, due to, owing to.
Phrasal verbs që ndahen apo që nuk ndahen – Në shqip përemri ngjitet pas foljes («hiqi»); në anglisht vendi varet nga folja. B1-28
- Provë: A lëviz dot kundrinori? Te folja që ndahet përemri vjen gjithmonë në mes. Foljet që nuk ndahen dhe ato me tri pjesë e mbajnë kundrinorin në fund.
Mbiemër i përbërë para emrit apo të njëjtat fjalë pas foljes – «fluturim dyorësh» apo «zgjat dy orë». B1-29
- Provë: Para një emri? → vizë dhe emër në njëjës. Pas një foljeje? → fjalë të ndara, në shumës kur duhet.
neither apo none; each apo every; every day apo all day – «asnjëri» dhe «çdo» në shqip mbulojnë më shumë. B1-30
- Provë: Dy apo më shumë se dy? Dy → both, either, neither; tre e më shumë → all, none. Një nga një? → each. Të gjithë bashkë, pa përjashtim? → every.
by apo until; on time apo in time – Në shqip «deri» dhe «në kohë» për të dyja. B1-31
- Provë: Një veprim para një afati? → by. Një situatë që vazhdon deri në një pikë? → until. Në orën e planifikuar, pa vonesë? → on time. Mjaft herët për diçka? → in time.
get apo become apo go – Në shqip «u…» ose «u bë»; në anglisht duhet zgjedhur. B1-32
- Provë: Pas foljes vjen një emër (punë, shokë)? → become. Një mbiemër në bisedë? → zakonisht get (become në shkrim zyrtar). Një nga ndryshimet e padëshiruara të ngulitura (grey, wrong, bad, red)? → go. Një ngjyrë ose moshë? → edhe turn është i zakonshëm.
still apo yet apo already; ndenjësja e mesit – «akoma» = still ose yet; «edhe» nuk vjen mes foljes dhe kundrinorit. B1-33
- Provë: Diçka vazhdon? → still. Diçka e pritur që nuk ka ndodhur? → yet, zakonisht në fund. Më shpejt nga sa pritej? → already. Pastaj vendoseni fjalën në ndenjësen e mesit: para foljes kryesore, pas be, pas foljes së parë ndihmëse.
gjendje apo veprimtari; is apo is being – «Po» në shqip nuk e vendos continuous-in anglez. B1-34
- Provë: Dikush po bën aktivisht diçka që ka filluar dhe do të mbarojë? → continuous i mundshëm. Është thjesht si janë gjërat (mendim, zotërim, si shijon ose sa peshon diçka)? → forma e thjeshtë. Be being + mbiemër vetëm për sjelljen, jo për tall ose ill.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Gatimi», «durimi» → the. Në shqip idetë dhe veprimtaritë e përgjithshme janë në trajtën e shquar: «Gatimi më qetëson pas punës». Mbaresa «-i» kthehet lehtë në the. Në anglisht emrat abstraktë dhe veprimtaritë e përdorura në përgjithësi nuk marrin nyje. B1-22
2. «Shumë më» → very + krahasore. «Peshku në këtë treg është shumë më i freskët se në supermarket.» «Shumë» është edhe very, edhe much. Para krahasores anglishtja do much, far ose a lot. B1-24
3. «Për shkak se» → because of + fjali. «Ndeshja u shty për shkak se fusha ishte nën ujë.» «Për shkak se» dhe «për shkak të» ngjajnë, prandaj because of del edhe para një fjalie. Para kryefjalës dhe foljes përdorni because. B1-27
4. «Asnjëri… nuk» → neither… not. «Asnjëri nga dy hotelet e fshatit nuk ka pishinë.» Shqipja kërkon dy mohime. Neither është vetë mohor, prandaj folja pas tij është pohore. B1-30
5. «Deri» si afat → until. «Më thuaj deri nesër në mëngjes nëse vjen me ne në Theth.» «Deri» tërheq until, por përgjigjja është një veprim i vetëm me afat: by. B1-31
Rregullat e arta
- B1-20 Fjala lidhëse zëvendëson një pjesë të fjalisë, prandaj atë vend mos e mbushni dy herë – pa «it», pa «e saj» të shtuar. Nëse përemri është kundrinë, mund ta hiqni. Përdorni where vetëm kur fjalia është e plotë pa vendin.
- B1-21 Used to + folje = e kaluara, jo tani («dikur»). Be used to + emër / -ing = ndihet normale («jam mësuar»). Get used to + emër / -ing = po bëhet normale («po mësohem»).
- B1-22 Në përgjithësi → pa nyje. I caktuar → the. Një nga një lloj → a / an. Institucionet e përdorura për qëllimin e tyre zakonisht nuk marrin nyje; ndërtesa merr the. Trajta e shquar e shqipes nuk vendos asgjë.
- B1-23 Një emër i thjeshtë (shtet, qytet, rrugë, mal ose liqen i vetëm, aeroport) → pa nyje. Një emër në shumës ose grupi, një emër me of, lumë, det, oqean, shkretëtirë ose varg malesh, si dhe hotelet, muzetë dhe gazetat → the.
- B1-24 Matni dallimin: much / far / a lot (i madh), a bit / slightly (i vogël), even (edhe më), twice as… as (i saktë), by far + the best. Pa very para krahasores. Like + emër; as + fjali ose rol.
- B1-25 Emër apo mbiemër? So / How + mbiemër ose ndajfolje; such / What + grup emëror. Shtoni një fjali me that për rezultatin.
- B1-26 Një fjali → although / even though / though; një emër ose -ing → despite / in spite of; një fjali e re → However,. Pa despite of; pa although… but.
- B1-27 Qëllimi = çfarë doni (to, in order to, so as to; so that + fjali). Shkaku = çfarë e shkaktoi (because, as, since; because of, due to + emër). Rezultati = çfarë ndodhi (so; therefore, as a result).
- B1-28 Përemri futet në mes të foljes që ndahet (turn it off). Foljet që nuk ndahen dhe ato me tri pjesë e mbajnë kundrinorin në fund (look after her, run out of it).
- B1-29 Së pari mendimi, pastaj faktet; materiali dhe qëllimi më afër emrit. Në një mbiemër të përbërë para emrit përdorni vizë dhe mbajeni emrin në njëjës.
- B1-30 Dy: both, either, neither. Tre e më shumë: all, none / no. Each = një nga një; every = të gjithë bashkë (tre e më shumë). Neither, none dhe no janë tashmë mohore, prandaj folja është pohore.
- B1-31 By = jo më vonë se (afat për një veprim); until = gjatë gjithë kohës deri në një pikë. For = sa gjatë; during + emër / while + fjali = kur. On time = pa vonesë; in time = mjaft herët.
- B1-32 Gjendje → be; ndryshim → get (i përditshëm), become (më zyrtar dhe para emrit), go për shumë ndryshime të padëshiruara (go grey, go wrong), turn për ngjyrat dhe moshën, grow + krahasore për ndryshimet e ngadalta.
- B1-33 Ndajfoljet e shkurtra ulen në ndenjësen e mesit: para foljes kryesore, pas be, pas foljes së parë ndihmëse – kurrë mes foljes dhe kundrinorit. Yet, any more, too dhe as well zakonisht shkojnë në fund.
- B1-34 Pyesni: gjendje apo veprimtari e qëllimshme? Gjendjet përdorin formën e thjeshtë; veprimtaritë mund të përdorin continuous, edhe me think, have, see, taste dhe weigh. Be being + mbiemër vetëm për sjelljen.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon, vendosni foljen në formën e duhur ose rishkruani fjalinë.
-
B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që» I've got a friend sister is a pilot.
-
B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht She's a nurse, so she's used to (work) at night.
-
B1-22 Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school I go to the gym three times week.
-
B1-23 The me emrat e vendeve: the Nile, the USA, por Paris dhe Lake Como We sailed down ___ Nile. …
-
B1-24 Comparatives të avancuara: much better, more and more, the more… the better në shqip The more you practise, (easy) it gets.
-
B1-25 So, such dhe pasthirrmat: What a view! How kind! – shpjeguar në shqip It was ___ a hot day that we stayed inside. …
-
B1-28 Phrasal verbs: gramatika – turn it off, look after her, run out of Zëvendësoni emrin me një përemër: Can you turn down the music?
-
B1-29 Rendi i mbiemrave në anglisht dhe compound adjectives: a ten-minute walk The walk takes ten minutes. It's a walk.
-
B1-32 Get, become, go, turn: si të thoni «u bë», «u lodh», «u skuq» në anglisht Something ___ wrong with my laptop yesterday. …
-
B1-33 Still, yet, even, only, also: ku vendoset ndajfolja në fjalinë angleze Vendosni also në fjali: She speaks a little Greek.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.
-
B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që» Zgjidhni përgjigjen e saktë: This is the town … my father grew up.
-
B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që» Zgjidhni përgjigjen e saktë: This is the town … we visited last summer.
-
B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: It took me months to … used to the noise.
-
B1-22 Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school Mamaja nuk është as nxënëse, as mësuese atje. Zgjidhni përgjigjen e saktë: She went to … for a meeting.Mum (UK) = Mom (US)
-
B1-24 Comparatives të avancuara: much better, more and more, the more… the better në shqip Zgjidhni përgjigjen e saktë: She works … a tour guide in the summer.
-
B1-26 Although, despite apo however? Lidhëzat e kundërshtimit në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: … the rain, the match continued.
-
B1-27 So that, in order to, because of, due to: qëllimi, shkaku dhe rezultati në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: The flight was delayed … the fog.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every – shpjeguar në shqip Zgjidhni përgjigjen e saktë: I've got two cars, but … of them is new.
-
B1-31 By apo until, during apo for, on time apo in time – parafjalët e kohës në shqip Zgjidhni përgjigjen e saktë: Please send me your answers … Friday.
-
B1-34 Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly Zgjidhni përgjigjen e saktë: Sorry, I can't talk now — we … dinner.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që» The jacket that I bought it online was too small.
-
B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht I'm used to get up at six.
-
B1-22 Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school I love the nature.
-
B1-25 So, such dhe pasthirrmat: What a view! How kind! – shpjeguar në shqip We had such a lovely weather in Rome.
-
B1-26 Although, despite apo however? Lidhëzat e kundërshtimit në anglisht Although it was cold, but we went swimming.
-
B1-28 Phrasal verbs: gramatika – turn it off, look after her, run out of Can you pick up me after work?
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every – shpjeguar në shqip Every students have a locker.
-
B1-31 By apo until, during apo for, on time apo in time – parafjalët e kohës në shqip We stayed in Edinburgh during three days.
-
B1-32 Get, become, go, turn: si të thoni «u bë», «u lodh», «u skuq» në anglisht What time did you get to home last night?
-
B1-34 Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly The children are being very quiet today.
D. Në kontekst
Lexoni kartolinën dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Kur ka fjalë në kllapa, zgjidhni njërën ose vendosini në formën dhe rendin e duhur.
Hi Ana!
Greetings from 31 Scotland! We're staying in a 32 (old / lovely / stone) house in the village 33 my grandmother grew up. It's 34 (much / very) bigger than I remembered. 35 (Although / Despite) the rain, we've been out every day. Yesterday we drove to Loch Ness — a 36 (two / hour) drive. I'm 37 (still / yet) not used to 38 (drive) on the left! On the way back we stopped at a café 39 (so / so that) we could warm up. 40 (What / How) a view from the window! We both loved it.
Love, Mia
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht Shkruani për një ndryshim në jetën tuaj: një fjali me used to dhe një me be used to ose get used to.
-
B1-26 Although, despite apo however? Lidhëzat e kundërshtimit në anglisht Shkruani tri fjali për qytetin tuaj: një me although, një me despite dhe një me because of ose so that.
-
B1-33 Still, yet, even, only, also: ku vendoset ndajfolja në fjalinë angleze Shkruani për javën tuaj: një gjë që duhet ta bëni deri në një ditë të caktuar, një gjë që akoma nuk e keni bërë dhe një gjë që po e bëni këtë javë, por zakonisht nuk e bëni.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-19 Gerund në anglisht: forma -ing si emër, pas parafjalëve dhe «look forward to + -ing» I'm looking forward to (meet) your family.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve "I'm tired." → She said she tired.
Përgjigjet
A. Forma
- whose
- working
- a / per
- the
- the easier
- such
- Can you turn it down?
- ten-minute
- went
- She also speaks a little Greek.
B. Kuptimi
- where
- that
- get
- the school
- as
- Despite
- because of
- neither
- by
- are having
C. Gjeni gabimin
- The jacket I bought online was too small. / The jacket that I bought online was too small. / The jacket which I bought online was too small.
- I'm used to getting up at six.
- I love nature.
- We had such lovely weather in Rome.
- Although it was cold, we went swimming. / It was cold, but we went swimming.
- Can you pick me up after work?
- Every student has a locker. / All students have a locker.
- We stayed in Edinburgh for three days.
- What time did you get home last night?
- ✓ The children are being very quiet today.
D. Në kontekst
- lovely old stone
- where
- much
- Despite
- two-hour
- still
- driving
- so that
- What
E. Radha juaj
- I used to live with my parents. Now I'm used to cooking for myself.
- Although my town is small, it has a great market. Despite the rain, lots of tourists come in summer. The centre is busy because of the new shopping street.
- I have to pay the rent by Friday. I still haven't called my grandmother. This week I'm having driving lessons every evening.
F. Përsëritje e përzier
- meeting
- was
