So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir
So, Such and Exclamations
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu lagt áherslu á orð með so og such, sagt frá afleiðingu (so tired that…), talað um mikið eða lítið magn (so much, so many, so little, so few), hrópað upp með What…! og How…!, og valið rétt orð með sterkum lýsingarorðum (absolutely freezing, ekki very freezing).
Aðalatriðið
Stundum dugar venjuleg lýsing ekki. Þú vilt sýna hversu sterkt þú finnur fyrir einhverju: It was cold verður It was so cold! eða It was such a cold night!
Hugsaðu þér gjallarhorn. So og such taka gjallarhornið og gera orðið háværara. Merkingin er sú sama; munurinn er aðeins málfræðilegur: so fer með lýsingarorði eða atviksorði (so cold), such með nafnliði (such a cold night). Háværara orðið getur líka leitt til afleiðingar: …so cold that the lake froze.
What og how eru sjálft hrópið – heil upphrópun: What a night! How cold it was! Hér ræður líka félaginn: what fer með nafnlið, how með lýsingarorði eða atviksorði.
Fyrir öll fjögur orðin spyrðu því einnar spurningar: er aðalorðið mitt nafnorð eða lýsingarorð?
Íslenska og enska
Á íslensku vinnur eitt orð mikið af verkinu: „svo“. Við segjum „svo kalt“, en líka „svo kaldur vetur“ og „svo góðir vinir“. Á ensku fer so aðeins með lýsingarorði eða atviksorði. Ef nafnorð kemur á eftir lýsingarorðinu þarf such – og með teljanlegu nafnorði í eintölu líka a / an: such a cold winter. Íslenska „svona“ eða „slíkur“ („svona góður vinur“) er nær such.
Afleiðingarsetningin virkar eins: „svo…, að…“ er so… that – hér er þetta eins. Um magn gerir íslenskan líka greinarmun á „margir“ og „mikill“, en í „svo mikið af“ felur „mikið“ hann: á ensku verðurðu að velja so many (fleirtala) eða so much (óteljanlegt).
Í upphrópunum notum við „Þvílíkt útsýni!“, „En hvað þetta er fallegt!“ og „Mikið er þetta gott!“. Tvennt er gildra. „Hvað“ + lýsingarorð í upphrópun er ekki what heldur how: „Hvað þú ert orðin stór!“ er How tall you are now! Og þegar sögnin kemur á undan frumlaginu („Mikið er garðurinn fallegur!“) heldur enska upphrópunin venjulegri orðaröð: How beautiful your garden is!
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég er svo glöð fyrir þína hönd! | I'm so happy for you! | „svo“ + lýsingarorð → so – hér er þetta eins |
| Hún er svo góð manneskja. | She's such a kind person. | „svo“ + lýsingarorð + nafnorð → such a |
| Þau eru svo góðir vinir. | They're such good friends. | fleirtala → such án a |
| Tónlistin var svo há að við heyrðum ekki hvort í öðru. | The music was so loud that we couldn't hear each other. | „svo…, að…“ → so… that – hér er þetta eins |
| Svo mikil umferð! / Svo margt að gera! | So much traffic! / So many things to do! | óteljanlegt → so much, fleirtala → so many |
| Þvílíkt útsýni! | What a view! | „þvílíkur“ + nafnorð → What a |
| Hvað þú ert orðin stór! | How tall you are now! | „hvað“ + lýsingarorð → How, ekki What |
| Mikið er þetta skrýtið! | How strange! | lýsingarorð án nafnorðs → How |
| Það er skítkalt úti! | It's absolutely freezing outside! | sterkt lýsingarorð → absolutely / really, ekki very |
Í stuttu máli: „svo“ + lýsingarorð → so, „svo“ + lýsingarorð + nafnorð → such (a); „Þvílíkur…!“ + nafnorð → What (a)…!, „Hvað… / Mikið…!“ með lýsingarorði → How…! – og frumlagið á undan sögninni.
Form
So og such
| Orð | Mynstur | Dæmi |
|---|---|---|
| so | so + lýsingarorð | The film was so boring. |
| so | so + atviksorð | She speaks so fast. |
| such | such + a / an + (lýsingarorð) + nafnorð í eintölu | It was such a boring film. |
| such | such + (lýsingarorð) + fleirtala / óteljanlegt nafnorð | They're such nice people. It was such good weather. |
So / such… (that) – afleiðing
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| so + lýsingarorð / atviksorð + (that) + setning | I was so tired (that) I fell asleep on the bus. |
| such + nafnliður + (that) + setning | It was such a long queue (that) we left. |
That er oft sleppt, sérstaklega í tali.
So much / many / little / few + nafnorð
| Orð | Tegund nafnorðs | Dæmi |
|---|---|---|
| so much | óteljanlegt | so much traffic |
| so many | teljanlegt í fleirtölu | so many emails |
| so little | óteljanlegt | so little time |
| so few | teljanlegt í fleirtölu | so few people |
Upphrópanir
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| What a / an + (lýsingarorð) + nafnorð í eintölu! | What a view! What an amazing idea! |
| What + (lýsingarorð) + fleirtala / óteljanlegt nafnorð! | What lovely flowers! What awful weather! |
| How + lýsingarorð / atviksorð! | How kind! How strange! |
| How + lýsingarorð / atviksorð + frumlag + sögn! | How beautiful this place is! How fast she runs! |
Í upphrópun kemur frumlagið á undan sögninni (How tall you are!), ekki á eftir henni eins og í spurningu.
Notkun
1So + lýsingarorð / atviksorð til áherslu
Með so gerirðu lýsingarorð eða atviksorð sterkara, sérstaklega í tali. Það sýnir oft tilfinningar. Á íslensku „svo“ eða „rosalega“.
2Such + nafnliður til áherslu
Þegar nafnorð er til staðar notarðu such. Með teljanlegu nafnorði í eintölu heldurðu a / an (such a, aldrei a such); með fleirtölu og óteljanlegu nafnorði kemur ekkert a / an. Á íslensku segjum við oft „svo“ eða „svona“ hér líka.
3So / such… (that) – afleiðing
Bættu við setningu sem segir hvað gerðist vegna þess hve sterkt eitthvað var. That er valfrjálst. Á íslensku „svo…, að…“ – hér er þetta eins.
4So much / many / little / few + nafnorð
Með þessum orðum leggurðu áherslu á mikið eða lítið magn. Much / little fara með óteljanlegu, many / few með teljanlegu í fleirtölu. Á íslensku „svo mikið (af)“ og „svo lítið (af)“ – með báðum tegundum.
5What a / an…! – upphrópanir með nafnorði í eintölu
Notaðu What a / an + (lýsingarorð) + teljanlegt nafnorð í eintölu þegar þú bregst við einhverju. Á íslensku „Þvílíkur…!“, „Hvílíkt…!“ eða „En hvað … er…!“.
6What…! – upphrópanir með fleirtölu eða óteljanlegu nafnorði
Með fleirtölu og óteljanlegu nafnorði notarðu What án a / an.
7How…! – upphrópanir með lýsingarorði eða atviksorði
Notaðu How + lýsingarorð eða atviksorð. Þú getur bætt við frumlagi og sögn – í venjulegri orðaröð fullyrðingar. Á íslensku „Hvað…!“ eða „Mikið…!“ – þar er „hvað“ ekki what.
8Very cold, absolutely freezing – venjuleg og sterk lýsingarorð
Flest lýsingarorð lýsa eiginleika sem getur verið meiri eða minni: a bit cold, very cold. Sterk lýsingarorð merkja þegar í sjálfu sér „mjög“ + lýsingarorð: freezing (mjög kalt), boiling (mjög heitt), exhausted (mjög þreyttur), starving (mjög svangur), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. Á undan þeim notarðu absolutely eða really, ekki very. Really og so passa með báðum tegundum. Absolutely fer með sterkum lýsingarorðum (og orðum eins og sure, right), yfirleitt ekki með venjulegum lýsingarorðum eins og cold eða tired.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „svo hár hlátur“ → so loud laugh. Á íslensku stendur „svo“ beint á undan lýsingarorði og nafnorði: „svo hár hlátur“, „svo góð fiskisúpa“. Á ensku þarf such þegar nafnorð kemur á eftir – og með teljanlegu nafnorði í eintölu líka a / an, sem íslenskan hefur ekki.
2. „Hvað þetta er fallegt!“ → What this is beautiful! Á íslensku byrjum við margar upphrópanir á „hvað“: „Hvað þetta er fallegt!“, „Hvað hann er sætur!“. „Hvað“ minnir á what, en með lýsingarorði er enska orðið How. What fer aðeins með nafnorði.
3. „Mikið er gott að koma heim!“ → How good is it…! Á íslensku kemur sögnin oft á undan frumlaginu í upphrópun: „Mikið er gott að koma heim!“, „Mikið er hún orðin stór!“. Í enskri upphrópun er venjuleg orðaröð fullyrðingar: fyrst frumlag, svo sögn. Öfuga röðin hljómar eins og spurning eða bókmenntalegt mál.
4. „svo mikið af viðskiptavinum“ → so much customers. Á íslensku segjum við „svo mikið af“ bæði með fleirtölu og óteljanlegu: „svo mikið af viðskiptavinum“, „svo mikið af snjó“. Á ensku ræður nafnorðið: fleirtala → so many, óteljanlegt → so much.
Ekki rugla saman
so og such – sama merking, ólíkur félagi: so + lýsingarorð; such + nafnorð.
so / such og too – so styrkir aðeins orðið (og afleiðingin getur verið hvað sem er); too merkir „meira en hentar“ – það er vandamál A2-08.
so… that (afleiðing) og so that (tilgangur) – So… that gefur afleiðingu. So that (saman) gefur tilgang: sjá B1-27.
Upphrópun og spurning – sömu orð, ólík orðaröð og tónfall.
Fleiri leiðir til áherslu (áherslu-do, orð færð fremst, the very) eru í C1-06.
Stafsetning og framburður
- so og such fá áherslu þegar þau leggja áherslu, og í tali er so oft dregið á langinn: It was sooo good! – en skrifaðu bara so.
- so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) er tvíhljóð. Bandaríska myndin er nálægt íslensku „ó“; í breskri ensku byrjar það á hlutlausu hljóði /ə/ og varirnar rúnnast á leiðinni.
- such /sʌtʃ/: /ʌ/ er nýtt hljóð – stutt og opið, munnurinn slakur. Endinn /tʃ/ er nýtt hljóð: tungan byrjar eins og í t, sleppir svo út hvæsandi hljóði, og varirnar eru örlítið framstæðar. such a rennur saman: /ˈsʌtʃ ə/.
- Í upphrópun leggurðu áherslu á aðalorðið og lætur röddina falla í lokin: What a beautiful view! (áhersla á beautiful og view, fallandi tónn).
- freezing /ˈfriːzɪŋ/: /z/ er raddað og suðar eins og býfluga – íslenskan hefur ekki /z/, svo það vill verða að s. Í lokin /ŋ/ – nefhljóðið sem er í „langur“, en ekkert g- eða k-hljóð á eftir.
- Settu upphrópunarmerki (!) á eftir upphrópunum með What…! og How…!
Gullna reglan
Spurðu: nafnorð eða lýsingarorð? So / How + lýsingarorð eða atviksorð; such / What + nafnliður (a / an aðeins með einum teljanlegum hlut). Bættu við that-setningu til að sýna afleiðingu. Á undan sterku lýsingarorði (freezing, amazing) notarðu absolutely, really eða so, ekki very. Og mundu: „svo góður dagur“ er such a good day, og „Hvað þetta er fallegt!“ er How beautiful this is!
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með rétta orðinu.
-
It was ___ a long day. …
-
The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
-
There were ___ many people at the party. …
-
Hurry up — we've got so ___ time! …
-
___ a lovely surprise! …
-
___ kind of you! …
-
___ beautiful flowers! …
B. Merking
Veldu rétta svarið eða tengdu setningarnar saman.
-
Veldu rétta svarið: She's … a talented singer.
-
Veldu rétta svarið: The weather was … bad that the flight was cancelled.
-
Tengdu setningarnar saman með so… that: The film was very good. I watched it twice.
-
Tengdu setningarnar saman með such… that: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
-
Búðu til upphrópun með How: The view is very beautiful.
-
Veldu rétta svarið: It was … freezing last night.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
She has such a good taste in music.
-
What a terrible weather!
-
How a nice house you have!
-
There's so much noise outside.
-
It was so a funny film.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu so, such, what eða how.
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu eina setningu með so… that og eina með such… that um eitthvað sem kom fyrir þig.
-
Bregstu við þremur hlutum með upphrópun: fréttum frá vini eða vinkonu, veðrinu og mat.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-08 As … as, too og enough á ensku útskýrt á íslensku This coffee is ___ hot to drink. …
-
A2-08 As … as, too og enough á ensku útskýrt á íslensku He isn't old to drive.
-
B1-24 Miðstig á ensku: much better, the more… the better og twice as big as The more you practise, better you get.
Svör
A. Form
- such
- so
- so
- little
- What
- How
- What
B. Merking
- such
- so
- The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
- It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
- How beautiful the view is! / How beautiful!
- absolutely
C. Finndu villuna
- She has such good taste in music.
- What terrible weather!
- What a nice house you have! / How nice your house is!
- ✓ There's so much noise outside.
- It was such a funny film. / The film was so funny.
D. Í samhengi
- What
- so
- what / such
- so
- How
E. Spreyttu þig
- I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
- What great news! What awful weather! How delicious this soup is!
F. Blönduð upprifjun
- too
- enough
- the
