SlowingoMálfræði
B1 27 / 39

So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir

So, Such and Exclamations

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu lagt áherslu á orð með so og such, sagt frá afleiðingu (so tired that…), talað um mikið eða lítið magn (so much, so many, so little, so few), hrópað upp með What…! og How…!, og valið rétt orð með sterkum lýsingarorðum (absolutely freezing, ekki very freezing).

Aðalatriðið

Stundum dugar venjuleg lýsing ekki. Þú vilt sýna hversu sterkt þú finnur fyrir einhverju: It was cold verður It was so cold! eða It was such a cold night!

Hugsaðu þér gjallarhorn. So og such taka gjallarhornið og gera orðið háværara. Merkingin er sú sama; munurinn er aðeins málfræðilegur: so fer með lýsingarorði eða atviksorði (so cold), such með nafnliði (such a cold night). Háværara orðið getur líka leitt til afleiðingar: …so cold that the lake froze.

What og how eru sjálft hrópið – heil upphrópun: What a night! How cold it was! Hér ræður líka félaginn: what fer með nafnlið, how með lýsingarorði eða atviksorði.

Fyrir öll fjögur orðin spyrðu því einnar spurningar: er aðalorðið mitt nafnorð eða lýsingarorð?

Íslenska og enska

Á íslensku vinnur eitt orð mikið af verkinu: „svo“. Við segjum „svo kalt“, en líka „svo kaldur vetur“ og „svo góðir vinir“. Á ensku fer so aðeins með lýsingarorði eða atviksorði. Ef nafnorð kemur á eftir lýsingarorðinu þarf such – og með teljanlegu nafnorði í eintölu líka a / an: such a cold winter. Íslenska „svona“ eða „slíkur“ („svona góður vinur“) er nær such.

Afleiðingarsetningin virkar eins: „svo…, að…“ er so… that – hér er þetta eins. Um magn gerir íslenskan líka greinarmun á „margir“ og „mikill“, en í „svo mikið af“ felur „mikið“ hann: á ensku verðurðu að velja so many (fleirtala) eða so much (óteljanlegt).

Í upphrópunum notum við „Þvílíkt útsýni!“, „En hvað þetta er fallegt!“ og „Mikið er þetta gott!“. Tvennt er gildra. „Hvað“ + lýsingarorð í upphrópun er ekki what heldur how: „Hvað þú ert orðin stór!“ er How tall you are now! Og þegar sögnin kemur á undan frumlaginu („Mikið er garðurinn fallegur!“) heldur enska upphrópunin venjulegri orðaröð: How beautiful your garden is!

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég er svo glöð fyrir þína hönd!I'm so happy for you!„svo“ + lýsingarorð → so – hér er þetta eins
Hún er svo góð manneskja.She's such a kind person.„svo“ + lýsingarorð + nafnorð → such a
Þau eru svo góðir vinir.They're such good friends.fleirtala → such án a
Tónlistin var svo há að við heyrðum ekki hvort í öðru.The music was so loud that we couldn't hear each other.„svo…, að…“ → so… that – hér er þetta eins
Svo mikil umferð! / Svo margt að gera!So much traffic! / So many things to do!óteljanlegt → so much, fleirtala → so many
Þvílíkt útsýni!What a view!„þvílíkur“ + nafnorð → What a
Hvað þú ert orðin stór!How tall you are now!„hvað“ + lýsingarorð → How, ekki What
Mikið er þetta skrýtið!How strange!lýsingarorð án nafnorðs → How
Það er skítkalt úti!It's absolutely freezing outside!sterkt lýsingarorð → absolutely / really, ekki very

Í stuttu máli: „svo“ + lýsingarorð → so, „svo“ + lýsingarorð + nafnorð → such (a); „Þvílíkur…!“ + nafnorð → What (a)…!, „Hvað… / Mikið…!“ með lýsingarorði → How…! – og frumlagið á undan sögninni.

Form

So og such

OrðMynsturDæmi
soso + lýsingarorðThe film was so boring.
soso + atviksorðShe speaks so fast.
suchsuch + a / an + (lýsingarorð) + nafnorð í eintöluIt was such a boring film.
suchsuch + (lýsingarorð) + fleirtala / óteljanlegt nafnorðThey're such nice people. It was such good weather.

So / such… (that) – afleiðing

MynsturDæmi
so + lýsingarorð / atviksorð + (that) + setningI was so tired (that) I fell asleep on the bus.
such + nafnliður + (that) + setningIt was such a long queue (that) we left.

That er oft sleppt, sérstaklega í tali.

So much / many / little / few + nafnorð

OrðTegund nafnorðsDæmi
so muchóteljanlegtso much traffic
so manyteljanlegt í fleirtöluso many emails
so littleóteljanlegtso little time
so fewteljanlegt í fleirtöluso few people

Upphrópanir

MynsturDæmi
What a / an + (lýsingarorð) + nafnorð í eintölu!What a view! What an amazing idea!
What + (lýsingarorð) + fleirtala / óteljanlegt nafnorð!What lovely flowers! What awful weather!
How + lýsingarorð / atviksorð!How kind! How strange!
How + lýsingarorð / atviksorð + frumlag + sögn!How beautiful this place is! How fast she runs!

Í upphrópun kemur frumlagið á undan sögninni (How tall you are!), ekki á eftir henni eins og í spurningu.

Notkun

1So + lýsingarorð / atviksorð til áherslu

Með so gerirðu lýsingarorð eða atviksorð sterkara, sérstaklega í tali. Það sýnir oft tilfinningar. Á íslensku „svo“ eða „rosalega“.

I'm so happy for you!
Ég er svo glöð fyrir þína hönd!
„svo“ + lýsingarorð → so
Why are you walking so slowly?
Af hverju gengurðu svona hægt?
so + atviksorð
The test wasn't so difficult after all.
Prófið var þegar allt kom til alls ekki svo erfitt.
not so = ekki mjög

2Such + nafnliður til áherslu

Þegar nafnorð er til staðar notarðu such. Með teljanlegu nafnorði í eintölu heldurðu a / an (such a, aldrei a such); með fleirtölu og óteljanlegu nafnorði kemur ekkert a / an. Á íslensku segjum við oft „svo“ eða „svona“ hér líka.

She's such a kind person.
Hún er svo góð manneskja.
„svo“ + nafnorð → such a
We had such an amazing time in Lisbon.
Við skemmtum okkur svo frábærlega í Lissabon.
such an + sérhljóð
You've got such beautiful handwriting.
Þú ert með svo fallega rithönd.
handwriting er óteljanlegt: ekkert a
They're such good friends.
Þau eru svo góðir vinir.
fleirtala: ekkert a

3So / such… (that) – afleiðing

Bættu við setningu sem segir hvað gerðist vegna þess hve sterkt eitthvað var. That er valfrjálst. Á íslensku „svo…, að…“ – hér er þetta eins.

The music was so loud that we couldn't hear each other.
Tónlistin var svo há að við heyrðum ekki hvort í öðru.
so + lýsingarorð + that
He spoke so quickly that nobody understood him.
Hann talaði svo hratt að enginn skildi hann.
so + atviksorð + that
It was such a beautiful day that we stayed on the beach until sunset.
Dagurinn var svo fallegur að við vorum á ströndinni fram að sólsetri.
such a + nafnorð + that
She was so nervous she forgot her lines.
Hún var svo stressuð að hún gleymdi textanum sínum.
that sleppt

4So much / many / little / few + nafnorð

Með þessum orðum leggurðu áherslu á mikið eða lítið magn. Much / little fara með óteljanlegu, many / few með teljanlegu í fleirtölu. Á íslensku „svo mikið (af)“ og „svo lítið (af)“ – með báðum tegundum.

There's so much traffic this morning.
Það er svo mikil umferð í morgun.
óteljanlegt: so much
I've got so many things to do before the trip.
Ég á svo margt eftir að gera fyrir ferðina.
fleirtala: so many
We have so little time — let's hurry.
Við höfum svo lítinn tíma, drífum okkur.
óteljanlegt: so little
So few people came that the concert was cancelled.
Það komu svo fáir að tónleikunum var aflýst.
fleirtala: so few

5What a / an…! – upphrópanir með nafnorði í eintölu

Notaðu What a / an + (lýsingarorð) + teljanlegt nafnorð í eintölu þegar þú bregst við einhverju. Á íslensku „Þvílíkur…!“, „Hvílíkt…!“ eða „En hvað … er…!“.

What a beautiful view!
Þvílíkt fallegt útsýni!
„þvílíkur“ + nafnorð → What a
What an interesting idea!
Mikið er þetta áhugaverð hugmynd!
What an + sérhljóð
What a day!
Þvílíkur dagur!
án lýsingarorðs: samhengið sýnir hvort hann var góður eða slæmur
What a nice house you've got!
En hvað þú átt fallegt hús!
„hvað“ + nafnorð → What a, ekki How a

6What…! – upphrópanir með fleirtölu eða óteljanlegu nafnorði

Með fleirtölu og óteljanlegu nafnorði notarðu What án a / an.

What lovely flowers!
Þvílík falleg blóm!
fleirtala: ekkert a
What awful weather!
Þvílíkt hræðilegt veður!
weather er óteljanlegt: ekkert a
What beautiful eyes your baby has!
En hvað barnið ykkar er með falleg augu!
fleirtala: ekkert a

7How…! – upphrópanir með lýsingarorði eða atviksorði

Notaðu How + lýsingarorð eða atviksorð. Þú getur bætt við frumlagi og sögn – í venjulegri orðaröð fullyrðingar. Á íslensku „Hvað…!“ eða „Mikið…!“ – þar er „hvað“ ekki what.

How kind of you!
Mikið er þetta fallega gert af þér!
How + lýsingarorð
How strange!
Skrýtið!
How + lýsingarorð
How quickly the children grow up!
Hvað börnin vaxa hratt!
frumlag á undan sögn
How tall you are now!
Hvað þú ert orðin stór!
„hvað“ → how; frumlag á undan sögn

8Very cold, absolutely freezing – venjuleg og sterk lýsingarorð

Flest lýsingarorð lýsa eiginleika sem getur verið meiri eða minni: a bit cold, very cold. Sterk lýsingarorð merkja þegar í sjálfu sér „mjög“ + lýsingarorð: freezing (mjög kalt), boiling (mjög heitt), exhausted (mjög þreyttur), starving (mjög svangur), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. Á undan þeim notarðu absolutely eða really, ekki very. Really og so passa með báðum tegundum. Absolutely fer með sterkum lýsingarorðum (og orðum eins og sure, right), yfirleitt ekki með venjulegum lýsingarorðum eins og cold eða tired.

It's very cold today.
Það er mjög kalt í dag.
venjulegt lýsingarorð: very
It's absolutely freezing outside!
Það er skítkalt úti!
freezing = mjög kalt: absolutely
After the race I was absolutely exhausted.
Eftir hlaupið var ég alveg búin á því.
„alveg“ → absolutely
The soup was really delicious.
Súpan var virkilega góð.
really passar líka með sterku orði
I'm so tired — and I'm so hungry too.
Ég er svo þreytt og líka svo svöng.
so passar með venjulegu lýsingarorði

Algengar villur

❌It was so a good film.
✅It was such a good film. eða The film was so good.
Með nafnorði: such a.
❌She is such kind.
✅She is so kind.
Án nafnorðs: so.
❌We had such a terrible weather.
✅We had such terrible weather.
weather er óteljanlegt: ekkert a.
❌It was a such good idea.
✅It was such a good idea.
Röðin er such a, ekki a such.
❌There were so much people.
✅There were so many people.
people er fleirtala: so many.
❌What a terrible weather!
✅What terrible weather!
weather er óteljanlegt: What án a.
❌What beautiful view!
✅What a beautiful view!
Teljanlegt í eintölu: What a.
❌How a nice house you have!
✅What a nice house you have!
Með nafnorði: What a, ekki How.
❌It's very freezing today.
✅It's absolutely freezing today. eða It's really freezing today.
Sterkt lýsingarorð: absolutely / really, ekki very.
⚠️How beautiful is your garden!
✅How beautiful your garden is!
Málfræðilega rétt en hljómar bókmenntalega eða gamaldags; venjulega kemur frumlagið á undan sögninni.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „svo hár hlátur“ → so loud laugh. Á íslensku stendur „svo“ beint á undan lýsingarorði og nafnorði: „svo hár hlátur“, „svo góð fiskisúpa“. Á ensku þarf such þegar nafnorð kemur á eftir – og með teljanlegu nafnorði í eintölu líka a / an, sem íslenskan hefur ekki.

❌Siggi has so loud laugh that you can hear him from the other end of the swimming pool in Laugardalur.
✅Siggi has such a loud laugh that you can hear him from the other end of the swimming pool in Laugardalur.
teljanlegt í eintölu → such a
❌My aunt in Isafjordur makes so good fish soup that people drive all the way from Bolungarvik just to taste it.
✅My aunt in Isafjordur makes such good fish soup that people drive all the way from Bolungarvik just to taste it.
óteljanlegt: such, án a
❌The guesthouse we found near Kirkjubaejarklaustur had so friendly owners that we stayed two extra nights.
✅The guesthouse we found near Kirkjubaejarklaustur had such friendly owners that we stayed two extra nights.
fleirtala: such, án a

2. „Hvað þetta er fallegt!“ → What this is beautiful! Á íslensku byrjum við margar upphrópanir á „hvað“: „Hvað þetta er fallegt!“, „Hvað hann er sætur!“. „Hvað“ minnir á what, en með lýsingarorði er enska orðið How. What fer aðeins með nafnorði.

❌When Gunnar saw the northern lights over Thingvellir for the first time, he just whispered: "What this is beautiful!"
✅When Gunnar saw the northern lights over Thingvellir for the first time, he just whispered: "How beautiful this is!"
„hvað“ + lýsingarorð → How
❌Look at the new puppy your neighbours got – what he is cute!
✅Look at the new puppy your neighbours got – how cute he is! eða Look at the new puppy your neighbours got – what a cute puppy!
„hvað hann er sætur“ → how cute he is

3. „Mikið er gott að koma heim!“ → How good is it…! Á íslensku kemur sögnin oft á undan frumlaginu í upphrópun: „Mikið er gott að koma heim!“, „Mikið er hún orðin stór!“. Í enskri upphrópun er venjuleg orðaröð fullyrðingar: fyrst frumlag, svo sögn. Öfuga röðin hljómar eins og spurning eða bókmenntalegt mál.

⚠️After three weeks of travelling around Asia, Katrin landed in Keflavik and said: "How good is it to be home!"
✅After three weeks of travelling around Asia, Katrin landed in Keflavik and said: "How good it is to be home!"
Málfræðilega rétt en hljómar bókmenntalega; venjulega kemur frumlagið á undan sögninni.

4. „svo mikið af viðskiptavinum“ → so much customers. Á íslensku segjum við „svo mikið af“ bæði með fleirtölu og óteljanlegu: „svo mikið af viðskiptavinum“, „svo mikið af snjó“. Á ensku ræður nafnorðið: fleirtala → so many, óteljanlegt → so much.

❌On the last Saturday before Christmas the fishmonger in Hafnarfjordur had so much customers that he ran out of fresh haddock by noon.
✅On the last Saturday before Christmas the fishmonger in Hafnarfjordur had so many customers that he ran out of fresh haddock by noon.
fleirtala → so many

Ekki rugla saman

so og such – sama merking, ólíkur félagi: so + lýsingarorð; such + nafnorð.

The view was so beautiful.
Útsýnið var svo fallegt.
so + lýsingarorð
It was such a beautiful view.
Þetta var svo fallegt útsýni.
such a + nafnorð

so / such og too – so styrkir aðeins orðið (og afleiðingin getur verið hvað sem er); too merkir „meira en hentar“ – það er vandamál A2-08.

The jacket was so nice that I bought it.
Jakkinn var svo flottur að ég keypti hann.
sterkt, og það var hægt
The jacket was too expensive to buy.
Jakkinn var of dýr til að kaupa hann.
yfir mörkin: ekki hægt

so… that (afleiðing) og so that (tilgangur) – So… that gefur afleiðingu. So that (saman) gefur tilgang: sjá B1-27.

I was so tired that I went to bed at eight.
Ég var svo þreytt að ég fór að sofa klukkan átta.
afleiðing
I went to bed early so that I could get up at five.
Ég fór snemma að sofa til þess að geta vaknað klukkan fimm.
tilgangur: sjá B1-27

Upphrópun og spurning – sömu orð, ólík orðaröð og tónfall.

How old is she?
Hvað er hún gömul?
spurning: sögnin á undan frumlaginu
How old she looks!
Hvað hún virðist gömul!
upphrópun: frumlagið á undan sögninni

Fleiri leiðir til áherslu (áherslu-do, orð færð fremst, the very) eru í C1-06.

Stafsetning og framburður

  • so og such fá áherslu þegar þau leggja áherslu, og í tali er so oft dregið á langinn: It was sooo good! – en skrifaðu bara so.
  • so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) er tvíhljóð. Bandaríska myndin er nálægt íslensku „ó“; í breskri ensku byrjar það á hlutlausu hljóði /ə/ og varirnar rúnnast á leiðinni.
  • such /sʌtʃ/: /ʌ/ er nýtt hljóð – stutt og opið, munnurinn slakur. Endinn /tʃ/ er nýtt hljóð: tungan byrjar eins og í t, sleppir svo út hvæsandi hljóði, og varirnar eru örlítið framstæðar. such a rennur saman: /ˈsʌtʃ ə/.
  • Í upphrópun leggurðu áherslu á aðalorðið og lætur röddina falla í lokin: What a beautiful view! (áhersla á beautiful og view, fallandi tónn).
  • freezing /ˈfriːzɪŋ/: /z/ er raddað og suðar eins og býfluga – íslenskan hefur ekki /z/, svo það vill verða að s. Í lokin /ŋ/ – nefhljóðið sem er í „langur“, en ekkert g- eða k-hljóð á eftir.
  • Settu upphrópunarmerki (!) á eftir upphrópunum með What…! og How…!

Gullna reglan

Spurðu: nafnorð eða lýsingarorð? So / How + lýsingarorð eða atviksorð; such / What + nafnliður (a / an aðeins með einum teljanlegum hlut). Bættu við that-setningu til að sýna afleiðingu. Á undan sterku lýsingarorði (freezing, amazing) notarðu absolutely, really eða so, ekki very. Og mundu: „svo góður dagur“ er such a good day, og „Hvað þetta er fallegt!“ er How beautiful this is!

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með rétta orðinu.

  1. It was ___ a long day. …
  2. The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
  3. There were ___ many people at the party. …
  4. Hurry up — we've got so ___ time! …
  5. ___ a lovely surprise! …
  6. ___ kind of you! …
  7. ___ beautiful flowers! …

B. Merking

Veldu rétta svarið eða tengdu setningarnar saman.

  1. Veldu rétta svarið: She's … a talented singer.
  2. Veldu rétta svarið: The weather was … bad that the flight was cancelled.
  3. Tengdu setningarnar saman með so… that: The film was very good. I watched it twice.
  4. Tengdu setningarnar saman með such… that: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
  5. Búðu til upphrópun með How: The view is very beautiful.
  6. Veldu rétta svarið: It was … freezing last night.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. She has such a good taste in music.
  2. What a terrible weather!
  3. How a nice house you have!
  4. There's so much noise outside.
  5. It was so a funny film.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu so, such, what eða how.

A new flat
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu eina setningu með so… that og eina með such… that um eitthvað sem kom fyrir þig.
  2. Bregstu við þremur hlutum með upphrópun: fréttum frá vini eða vinkonu, veðrinu og mat.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-08 As … as, too og enough á ensku útskýrt á íslensku
    This coffee is ___ hot to drink. …
  2. A2-08 As … as, too og enough á ensku útskýrt á íslensku
    He isn't old to drive.
  3. B1-24 Miðstig á ensku: much better, the more… the better og twice as big as
    The more you practise, better you get.
Svör

A. Form

  1. such
  2. so
  3. so
  4. little
  5. What
  6. How
  7. What

B. Merking

  1. such
  2. so
  3. The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
  4. It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
  5. How beautiful the view is! / How beautiful!
  6. absolutely

C. Finndu villuna

  1. She has such good taste in music.
  2. What terrible weather!
  3. What a nice house you have! / How nice your house is!
  4. ✓ There's so much noise outside.
  5. It was such a funny film. / The film was so funny.

D. Í samhengi

  1. What
  2. so
  3. what / such
  4. so
  5. How

E. Spreyttu þig

  1. I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
  2. What great news! What awful weather! How delicious this soup is!

F. Blönduð upprifjun

  1. too
  2. enough
  3. the
Android appLærðu á ferðinni Google Play