Get, become, go eða turn? Hvernig „verða“ er sagt á ensku
Get, Become, Go, Turn: Changing States
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu lýst því hvernig fólk og hlutir breytast – get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older – og skilið og notað helstu merkingar sagnarinnar get: fá, kaupa eða sækja, komast, verða og skilja.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér kamelljón. Núna er það grænt: það er ástand, og um ástand notum við sögnina be – It's green. Mínútu síðar verður það brúnt. Nú þurfum við sögn um breytingu: It's turning brown. It's getting darker.
Í ensku eru nokkrar sagnir um breytingar og hver þeirra hefur sinn karakter. Get er hversdagslega orðið sem passar nánast alls staðar: get tired, get dark, get married. Become merkir það sama, en hljómar formlegra, og aðeins það gengur með nafnorði: become a doctor. Go er um breytingar sem koma fyrir þig, oft til hins verra: go grey, go wrong, go bad. Turn er um liti og afmæli: turn red, turn 30. Grow er um hægar breytingar: grow older.
Spurningin er því ekki aðeins „Breyttist þetta?“, heldur líka „Hvers konar breyting er þetta, og hversu formlega tala ég?“
Íslenska og enska
Á íslensku gerir ein sögn mest af verkinu: „verða“. „Ég varð þreyttur“, „Hún varð læknir“, „Ljósið varð grænt“, „Amma verður níræð“. Enskan skiptir þessu á milli fimm sagna. Góðu fréttirnar: „verða“ + nafnorð er yfirleitt become („Hún varð læknir“ – She became a doctor), og „fá“ er get í merkingunni að fá eitthvað („Ég fékk skilaboðin“ – I got the message).
En „verða“ + lýsingarorð er í venjulegu tali get, ekki become: „Ég verð alltaf svangur um ellefu“ – I always get hungry. Become er ekki rangt, en hljómar formlega og bóklega í samtali. Um aldur er „verður níræð“ á ensku turns 90. Margar breytingar segjum við líka með einni sögn: „dimma“, „versna“, „batna“, „roðna“, „grána“, „gulna“, „eldast“, „skemmast“. Á ensku eru þær oft tvö orð: get dark, get worse, go red, go grey, turn yellow, grow older, go bad. Og afturbeygðu sagnirnar „klæða sig“ og „gifta sig“, og miðmyndarsögnin „villast“, verða á ensku get + lýsingarháttur þátíðar: get dressed, get married, get lost – án myself eða ourselves.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég verð alltaf svangur um ellefuleytið. | I always get hungry at about eleven. | „verða“ + lýsingarorð í tali → get |
| Hún varð læknir 26 ára gömul. | She became a doctor at the age of 26. | „verða“ + nafnorð → become – hér er þetta eins |
| Hann roðnaði. | He went red. | ein íslensk sögn → go + lýsingarorð |
| Það er farið að dimma. | It's getting dark. | ein íslensk sögn → get + lýsingarorð; á ensku þarf it |
| Amma mín verður níræð í næstu viku. | My grandmother turns 90 next week. | aldur → turn, ekki become |
| Laufin gulna í október. | The leaves turn yellow in October. | litur í náttúrunni → turn |
| Þau giftu sig í júní. | They got married in June. | „gifta sig“ → get married, ekkert themselves |
| Fékkstu skilaboðin mín? | Did you get my message? | „fá“ → get – hér er þetta eins |
| Hvenær komstu heim? | What time did you get home? | „komast / koma“ → get; ekkert to á undan home |
| Ég skil ekki brandarann. | I don't get the joke. | „skilja“ → get (í tali) |
Í stuttu máli: „verða“ segir aðeins að eitthvað hafi breyst. Á ensku velurðu sögnina – get (hversdagslegt), become (formlegt og með nafnorði), go (óæskileg breyting með föstum orðum), turn (litur, aldur). „Verður níræð“ er turns 90, „klæða sig“ er get dressed.
Form
Be (ástand) og sagnir um breytingu
| Ástand | Breyting | Dæmi |
|---|---|---|
| be + lýsingarorð | get / become + lýsingarorð | It's dark. → It's getting dark. |
| be + nafnorð | become + nafnorð | She's a lawyer. → She became a lawyer in 2020. |
| be + lýsingarháttur þátíðar | get + lýsingarháttur þátíðar | They're married. → They got married last year. |
Hvaða sögn um breytingu?
| Sögn | Með hverju? | Dæmigerð orð | Stíll |
|---|---|---|---|
| get | lýsingarorð / miðstig / lýsingarháttur þátíðar | tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressed | hversdagslegt |
| become | lýsingarorð / nafnorð | famous, popular, clear, a doctor, friends | formlegra; aðalvalið með nafnorði |
| go | lýsingarorð (oft til hins verra, ekki eigið val) | grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, mad | hversdagslegt |
| turn | litur / aldur / nafnorð með into | green, red, 40, cold; turn into a… | hversdagslegt |
| grow | miðstig / nokkur lýsingarorð | older, stronger, more confident; grow tired | hæg breyting; örlítið bókmenntalegt |
Helstu merkingar sagnarinnar get
| Merking | Mynstur | Dæmi |
|---|---|---|
| fá | get + nafnorð | I got an email from her. |
| kaupa / sækja | get + nafnorð | Can you get some bread? |
| komast, koma á staðinn | get + staður | We got home at midnight. / How do I get to the station? |
| verða | get + lýsingarorð / miðstig | It's getting cold. |
| skilja (talmál) | get + nafnorð / it | I don't get it. |
| (þú gerir sjálfum þér / það kemur fyrir þig) | get + lýsingarháttur þátíðar | Get dressed! / We got lost. |
Þegar þú kemst á stað kemur to á eftir get: get to work, get to the airport. En á undan home, here, there er ekkert to: get home, get here.
Notkun
1Get + lýsingarorð – hversdagslegar breytingar
Get + lýsingarorð er algengasta leiðin í tali til að lýsa breytingu. Með miðstigi sýnir það breytingu sem er í gangi: get better, get worse. Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi) – It's getting… – lýsir breytingu sem er að gerast núna.
2Become – formlegra og með nafnorði
Become merkir það sama og get + lýsingarorð, en er formlegra og algengara í rituðu máli. Með nafnorði notarðu become, ekki get.
3Go + lýsingarorð – breytingar sem koma fyrir þig
Go + lýsingarorð lýsir breytingu sem þú velur yfirleitt ekki sjálfur og er oft slæm eða varanleg: litur á húð og hári, hlutir sem bila eða skemmast, og skyndilegar breytingar á skapi eða hljóði. Aðeins ákveðin lýsingarorð ganga með go, svo lærðu þau sem pör.
4Turn og grow
Turn + litur er algengt um náttúruna og umferðarljós; turn + aldur er um afmæli. Turn into + nafnorð = breytast í eitthvað annað. Grow + miðstig lýsir hægri breytingu, smátt og smátt.
5Get + lýsingarháttur þátíðar – dressed, lost, married
Mörg föst orðasambönd eru byggð á get + lýsingarhætti þátíðar (past participle): eitthvað sem þú gerir sjálfum þér, eða eitthvað sem kemur fyrir þig – get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Um þolmynd með get (He got hired), sjá B2-13.
6Aðrar merkingar sagnarinnar get
Í tali merkir get líka mjög oft „fá“, „kaupa“ eða „sækja“, „komast“ og (óformlega) „skilja“. Í formlegum texta er oft betra að nota nákvæmari sögn: receive, buy, arrive, understand.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „varð þreytt“, „varð alveg hljóður“ → became alls staðar. Á íslensku dugar „verða“ fyrir nánast allar breytingar, og orðabókin gefur become. Með nafnorði er það rétt. En með lýsingarorði um tilfinningar og líðan segir enskan í daglegu tali get, og um skyndilega þögn go: go quiet. Become er ekki rangt, en hljómar eins og skýrsla.
2. „varð átján ára“ → became eighteen. Á íslensku segjum við „Frænka mín varð átján ára í vor“, og „verða“ verður auðveldlega become. Um afmæli notar enskan turn + tölu (án to); um framtíðina líka will be + tölu.
3. „klæða sig“, „gifta sig“ → dress yourselves, married us. Á íslensku eru þetta afturbeygðar sagnir með „sig“ og „okkur“: „Klæddu þig“, „Við giftum okkur“. Afturbeygða fornafnið fylgir þá með yfir á ensku. Á ensku eru þetta föst orðasambönd með get + lýsingarhætti þátíðar: get dressed, get married – án yourself eða ourselves.
Ekki rugla saman
be married og get married – Be married er ástand („að vera giftur“); get married er atburður, brúðkaupsdagurinn („að gifta sig“).
get + lýsingarorð og get + nafnorð – Get + lýsingarorð merkir „verða“. Get + nafnorð merkir „fá, kaupa, sækja“ – ekki „verða eitthvað“. Um nýtt starf eða hlutverk notarðu become.
get used to – Get used to + nafnorð / -ing mynd merkir að venjast smám saman einhverju nýju. Það lærum við í B1-21.
Stafsetning og framburður
- get – got – got (UK); get – got – gotten (US, í flestum merkingum): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (US). Í bandarískri ensku er have got í merkingunni að eiga þó enn got.
- Í hröðu tali hljómar getting í bandarískri ensku oft eins og „gedding“ og í sumum breskum hreim eins og „geh'ing“; get it hljómar eins og „geddit“. Þetta eru dæmi um hvað þú heyrir, ekki stafsetning sem þú átt að læra.
- got /ɡɒt/ (UK): stutt o, varirnar örlítið kringdar. Fremst í orði er íslenskt g óraddað og ófráblásið, og það er nálægt ensku /ɡ/ í get, got, grow – hér hjálpar íslenskan.
- become – became – become: áherslan er á seinna atkvæðinu, /bɪˈkʌm/. /ʌ/ er stutt og opið, ekki íslenskt u eða ö. Á íslensku er áherslan á fyrsta atkvæði, svo hún vill fara á be-: forðastu það.
- turn /tɜːn/: sérhljóðið /ɜː/ er ekki íslenskt ö – varirnar eru ókringdar. Enskt r er ekki sveiflað eins og íslenskt r.
- grown rímar við phone: /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (US).
Gullna reglan
Um ástand notarðu be. Um breytingu notarðu get í daglegu máli, become í formlegra máli og á undan nafnorði, go um margar óæskilegar breytingar (go grey, go wrong, go bad), turn um liti og aldur, og grow + miðstig um hægar breytingar. „Verða“ segir ekki hvaða sögn á að velja – „varð læknir“ er became a doctor, „varð þreyttur“ er got tired, „verður níræð“ er turns 90.
Æfingar
A. Form
Veldu rétta orðið úr svigunum eða skrifaðu orðið í svigunum í réttri mynd.
-
It's ___ cold. Close the window. …
-
She ___ a famous writer after her second book. …
-
My grandfather ___ 80 next month. …
-
Something has ___ wrong with my laptop. …
-
Hurry up and get (dress).
-
As children grow (old), they become more independent.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Hvaða merkingu hefur get hér? "I got a text from my sister." …
-
Hvaða merkingu hefur get hér? "We got to the hotel at ten." …
-
Veldu formlegri kostinn fyrir skýrslu: Unemployment … a serious problem.
-
Veldu rétta svarið: The bananas have … brown.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
They got married with each other in Rome.
-
What time do you usually get to home?
-
My hair is going grey.
-
Take the cake out of the oven before it gets burn.
D. Í samhengi
Notaðu get, go, become eða turn í Past Simple.
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Lýstu því hvernig þér líður á mismunandi tímum dagsins. Notaðu get + lýsingarorð.
-
Skrifaðu tvær setningar um hvernig bærinn þinn eða einhver sem þú þekkir hefur breyst. Notaðu become, turn into eða grow.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku I can't get used to (wake) up so early.
-
B1-24 Miðstig á ensku: much better, the more… the better og twice as big as Prices are getting and (high).
-
A1-22 Present Continuous á ensku: I'm working – útskýringar og æfingar Look outside — it (get) dark.
Svör
A. Form
- getting
- became
- turns
- gone
- dressed
- older
B. Merking
- receive
- arrive
- became
- gone / turned
C. Finndu villuna
- They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
- What time do you usually get home?
- ✓ My hair is going grey.
- Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.
D. Í samhengi
- went
- got
- got
- got
- got / became
- went / turned
- got / went
E. Spreyttu þig
- I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
- My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.
F. Blönduð upprifjun
- waking
- higher … higher
- is getting / 's getting
