SlowingoMálfræði
B1 36 / 39

Ástandssagnir í framvinduhorfi á ensku: she's being silly, I'm thinking, I'm having

State Verbs in the Continuous: She's Being Silly

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu notað be being + lýsingarorð um tímabundna hegðun (You're being silly) og sagt hvenær sagnir eins og think, have, see, taste, smell, feel, look og weigh lýsa ástandi (einföld mynd) og hvenær athöfn (framvinduhorf er mögulegt).

Aðalatriðið

Í A1-23 lærðirðu að ástandssagnir (know, like, want, believe) eru venjulega ekki í framvinduhorfi. Ástand er eins og stytta í garði: hún einfaldlega er. Ekkert gerist, enginn gerir neitt og það er engin „miðja“ sem hægt er að vera staddur í. Framvinduhorfið er fyrir dansarann: einhver gerir eitthvað, það byrjaði og því lýkur.

En margar algengar sagnir geta verið stytta eða dansari – eftir merkingunni. I have a car er stytta (eign). I'm having lunch er dansari (athöfn). The soup tastes salty er stytta (svona er hún). The chef is tasting the soup er dansari (hann gerir það viljandi).

Reglan er því ekki „þessar sagnir fá aldrei -ing“. Reglan er spurning: Er þetta ástand eða meðvituð athöfn? Ef einhver gerir eitthvað af virkni passar framvinduhorfið. Meira að segja be getur dansað: She's silly (persónuleikinn) og She's being silly (hegðunin núna).

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan hefur sitt eigið framvinduhorf, „vera að“ + nafnhátt: „Við erum að borða“ – We're having lunch; „Kokkurinn er að smakka sósuna“ – The chef is tasting the sauce. Og íslenskan gerir oft greinarmun á ástandi og athöfn með ólíkum sögnum. „Ég held“ er skoðun (I think), „ég er að hugsa um“ er athöfn (I'm thinking about). „Súpan bragðast vel“ er ástand (tastes), „kokkurinn smakkar súpuna“ er athöfn (is tasting). „Mjólkin lyktar illa“ er ástand (smells), „hann þefar af mjólkinni“ er athöfn (is smelling). „Taskan vegur tuttugu kíló“ er ástand (weighs), „afgreiðslumaðurinn vigtar ostinn“ er athöfn (is weighing). Þegar íslenska sögnin er athafnarsögn – „smakka“, „þefa“, „vigta“, „hitta“ – passar enska framvinduhorfið oftast.

Erfiðleikarnir eru þrír. Í fyrsta lagi er engin íslensk mynd sem samsvarar being: „Þú ert kjánalegur“ getur bæði lýst persónuleika og hegðun núna. Á ensku þarf formið að sýna muninn: persónuleiki er You're silly, hegðun núna er You're being silly. Í öðru lagi „er með“: „Ég er með kvef“, „Hún er með sítt hár“. Þetta er ástand, og á ensku er það einföld mynd: I have a cold, She has long hair. Í þriðja lagi er „vera að“ í talmáli nú líka notað með sumum ástandssögnum („Ég er ekki að skilja þetta“), en á ensku hljómar I'm not understanding óeðlilega. Og að lokum: á eftir taste, smell, look og feel kemur lýsingarorð, ekki atviksorð eins og „vel“: It smells good, ekki smells well.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Þú ert kjánalegur. (persónuleiki)You are silly.ástand → be
Þú lætur eins og kjáni núna.You're being silly.hegðun núna → be being + lýsingarorð
Ég held að þú hafir rétt fyrir þér.I think you're right.skoðun → einföld mynd
Ég er að hugsa um að skipta um vinnu.I'm thinking about changing my job.íhugun → framvinduhorf – hér er þetta eins
Hún á tvo bræður.She has two brothers.fjölskylda → einföld mynd
Ég er með slæmt kvef.I have a terrible cold.„er með“ = ástand → have, ekki I'm having
Við erum að borða hádegismat.We're having lunch.athöfn → be having – hér er þetta eins
Súpan bragðast svolítið salt.This soup tastes a bit salty.ástand → einföld mynd
Kokkurinn er að smakka súpuna.The chef is tasting the soup.athöfn → framvinduhorf – hér er þetta eins
Ég á tíma hjá lækninum klukkan fjögur.I'm seeing the doctor at four.bókaður tími → be seeing
Barnið vegur fjögur kíló.The baby weighs four kilos.„vega“ = ástand; „vigta“ = athöfn – hér er þetta eins

Í stuttu máli: oft sýnir íslenskan muninn með sögninni („held“ / „er að hugsa“, „bragðast“ / „smakkar“, „vegur“ / „vigtar“), en enskan með forminu: ástand → einföld mynd, athöfn → framvinduhorf. Persónuleiki → is, hegðun núna → is being; „er með kvef“ → have a cold.

Form

be being + lýsingarorð

Persónuleiki / venjulegur eiginleiki (ástand)Hegðun núna (athöfn)
He is rude. (alltaf)He's being rude. (núna, viljandi)
You are very kind.You're being very kind today.
She isn't usually difficult.She's being difficult this morning.

Lýsingarorðið lýsir venjulega hegðun sem manneskjan getur sjálf stjórnað: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Ekki tall, ill, tired, hungry, happy.

Sagnir með tvær merkingar

SögnÁstand (einföld mynd)Athöfn (framvinduhorf mögulegt)
thinkskoðun: I think it's a good idea.íhuga, hugsa um: I'm thinking about a new job.
haveeign, tengsl, veikindi: She has two brothers.athafnir, upplifun: We're having dinner.
seesjá með augunum, skilja: I see what you mean.hitta, eiga tíma hjá, vera að hittast: I'm seeing the dentist at four.
taste / smellhvernig eitthvað er: It tastes sweet.smakka / þefa viljandi: He's smelling the milk.
feelskoðun: I feel we should wait.þreifa á: She's feeling the fabric.
lookútlit: You look tired.look at / look for: What are you looking at?
weighhversu þungt: The bag weighs 20 kilos.vigta: She's weighing the flour.

Merkingarprófið: Er einhver að gera eitthvað af virkni, sem byrjaði og lýkur? → framvinduhorf er mögulegt. Er þetta bara eins og hlutirnir eru? → einföld mynd.

Notkun

1Be being + lýsingarorð – tímabundin hegðun

Notaðu am / is / are being + lýsingarorð um hvernig einhver hegðar sér núna, oft öðruvísi en venjulega. Þetta hljómar oft eins og aðfinnsla eða athugasemd.

You're being silly. It's only a spider.
Hættu þessum kjánaskap. Þetta er bara könguló.
hegðun núna → being
He's not usually rude — he's just being difficult because he's tired.
Hann er yfirleitt ekki dónalegur, hann er bara erfiður af því að hann er þreyttur.
persónuleiki og hegðun núna
You're being very generous tonight. What's the occasion?
Þú ert aldeilis örlátur í kvöld. Hvert er tilefnið?
„ert … í kvöld“ um hegðun → are being
Am I being unreasonable?
Er ég ósanngjarn?
spurt um hegðun núna → being
The kids were being very quiet, so I went to check on them.
Krakkarnir voru grunsamlega hljóðir, svo ég fór að athuga með þá.
í þátíð: was / were being

2Think – skoðun eða hugsun

Think (that) = halda, finnast: ástand, einföld mynd. Think about / of = hugsa um, íhuga: athöfn, framvinduhorf mögulegt. Íslensku sagnirnar „halda“ og „hugsa“ hjálpa þér að gera greinarmuninn.

I think you're right.
Ég held að þú hafir rétt fyrir þér.
„held“ → I think
What do you think of my new haircut?
Hvernig finnst þér nýja klippingin mín?
skoðun
I'm thinking about changing my job.
Ég er að hugsa um að skipta um vinnu.
íhugun → am thinking about
"You look worried." "I was thinking about the exam."
„Þú virðist áhyggjufullur.“ „Ég var að hugsa um prófið.“
hugsun í þátíð → was thinking
"Is Sam coming tonight?" "I think so."
„Kemur Sam í kvöld?“ „Ég held það.“
skoðun → I think so
"Will you take the job?" "I'm still thinking about it."
„Ætlarðu að taka starfinu?“ „Ég er ennþá að hugsa málið.“
ákvörðunin er ekki tilbúin

3Have – eign eða athöfn og upplifun

Have um eign, fjölskyldu, tengsl og veikindi er ástand. Have í föstum orðasamböndum um athafnir og upplifun – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – er athöfn.

She has two brothers and a sister.
Hún á tvo bræður og eina systur.
„á“ → has
I have a terrible cold.
Ég er með hræðilegt kvef.
„er með“ = ástand → have, ekki I'm having
We're having lunch. Can I call you back?
Við erum að borða hádegismat. Má ég hringja í þig á eftir?
„erum að borða“ → are having lunch
Are you having a good time?
Skemmtið þið ykkur vel?
upplifun núna
My sister is having a baby in May.
Systir mín á von á barni í maí.
„á von á barni“ → is having a baby

4See – sjá eða hitta

See = taka eftir með augunum eða skilja: ástand. Um það að sjá notum við oft can see. See = hitta, eiga tíma hjá (lækni) eða vera að hittast (í sambandi): athöfn, oft í framvinduhorfi um það sem er ákveðið.

I can see the sea from my window.
Ég sé sjóinn út um gluggann minn.
„ég sé“ → I can see
I see what you mean.
Ég skil hvað þú átt við.
„skil“ → see
I'm seeing the doctor at four.
Ég á tíma hjá lækninum klukkan fjögur.
bókaður tími → am seeing
They've been seeing each other for six months.
Þau hafa verið að hittast í hálft ár.
„vera að hittast“ → see each other

5Taste, smell – hvernig eitthvað er eða að prófa

Taste og smell + lýsingarorð (eða like + nafnorð) lýsa því hvernig eitthvað er: ástand. Þegar einhver prófar eitthvað viljandi er það athöfn. Ef þú finnur lykt eða bragð án þess að prófa notarðu can smell / can taste.

This soup tastes a bit salty.
Þessi súpa er svolítið sölt á bragðið.
ástand; lýsingarorðið salty
The chef is tasting the soup.
Kokkurinn er að smakka súpuna.
„smakka“ → is tasting
Your perfume smells lovely.
Ilmvatnið þitt lyktar dásamlega.
á íslensku atviksorð, á ensku lýsingarorðið lovely
Why are you smelling the milk? Is it off?
Af hverju ertu að þefa af mjólkinni? Er hún súr?
„þefa af“ → are smelling; breska off = skemmd
I can smell smoke.
Ég finn reykjarlykt.
„finn lykt“, ekki viljandi → can smell

6Feel, look, weigh

Feel + lýsingarorð um líðan getur verið í einfaldri mynd eða framvinduhorfi nánast án munar. Feel (that) = finnast, halda er ástand; feel = þreifa á er athöfn. Look + lýsingarorð (útlit) er ástand, en um augnablikið er framvinduhorf líka algengt: You're looking well. Look at / for er athöfn. Weigh = hversu þungt eitthvað er – ástand („vega“); weigh = vigta – athöfn („vigta“).

I feel tired.
Ég er þreyttur.
líka I'm feeling tired
I feel that we should wait a few days.
Mér finnst að við ættum að bíða í nokkra daga.
skoðun
The doctor was feeling my wrist for a pulse.
Læknirinn var að þreifa eftir púlsinum á úlnliðnum á mér.
„þreifa“ → was feeling
You look tired. Did you sleep badly?
Þú virðist þreyttur. Svafstu illa?
útlit → look
The baby weighs four kilos.
Barnið vegur fjögur kíló.
„vega“ → ástand
The shop assistant is weighing the cheese.
Afgreiðslumaðurinn er að vigta ostinn.
„vigta“ → is weighing

Algengar villur

❌She's being tall.
✅She's tall.
be being + lýsingarorð er um hegðun sem manneskjan getur stjórnað; hæð er ekki hegðun.
⚠️I'm thinking it's a great idea.
✅I think it's a great idea.
Málfræðilega rétt, en um skoðun er einföld mynd venjan. „I'm thinking…“ heyrist í óformlegu tali um óvissa hugsun.
❌I'm having a new car.
✅I have a new car.
Eign = ástand. Rétt er líka I've got a new car.
❌I'm seeing what you mean.
✅I see what you mean.
see = skilja: ástand.
❌This bag is weighing fifteen kilos.
✅This bag weighs fifteen kilos.
Hversu þungt eitthvað er, er ástand.
⚠️I'm smelling gas.
✅I can smell gas.
Málfræðilega rétt, en þegar þú finnur lykt án þess að þefa er can smell venjan. Framvinduhorfið heyrist stundum í óformlegu tali.
❌He's being ill today.
✅He's ill today.
Veikindi eru ekki hegðun: ekkert being.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Ég er með hita“ → I'm having a fever. Á íslensku segjum við „er með“ um veikindi, útlit og eign: „Ég er með hita“, „Hann er með bílpróf“. Af því að „er með“ byrjar á „er“ lítur það út eins og framvinduhorf, og I'm having verður til. En þetta er ástand, og á ensku er það einföld mynd: have eða have got.

⚠️Sorry, I can't come to the choir rehearsal at Langholtskirkja tonight – I'm having a fever and a terrible sore throat.
✅Sorry, I can't come to the choir rehearsal at Langholtskirkja tonight – I have a fever and a terrible sore throat. eða Sorry, I can't come to the choir rehearsal at Langholtskirkja tonight – I've got a fever and a terrible sore throat.
Málfræðilega rétt, en „er með hita“ er ástand og þá er einföld mynd venjan: have.
❌My cousin in Akureyri is only seventeen, but he's already having a driving licence and drives his friends to school every morning.
✅My cousin in Akureyri is only seventeen, but he already has a driving licence and drives his friends to school every morning. eða My cousin in Akureyri is only seventeen, but he's already got a driving licence and drives his friends to school every morning.
„er með bílpróf“ = eign → has

2. „Þú ert svo eigingjarn í kvöld“ → You're so selfish tonight. Á íslensku notum við sama „er“ um persónuleika og um hegðun í dag – aðeins „í dag“ eða „í kvöld“ sýnir muninn. Enska are hljómar eins og lýsing á persónuleikanum. Þegar þú talar um hvernig einhver hegðar sér núna (oft óvenjulega) notarðu be being.

⚠️Gunnar, you're so selfish tonight – you've taken all the best pieces of the birthday cake before your grandmother has even sat down!
✅Gunnar, you're being so selfish tonight – you've taken all the best pieces of the birthday cake before your grandmother has even sat down!
Málfræðilega rétt, en you're so selfish hljómar eins og persónuleiki. Hegðun í kvöld → you're being.

3. „Ég á tíma hjá tannlækni“ → I have a time at the dentist. Á íslensku segjum við „Ég á tíma hjá tannlækni á miðvikudaginn“. Enska time merkir ekki bókaðan tíma. Um bókaðan tíma segir enskan I'm seeing the dentist (framvinduhorf um það sem er ákveðið) eða I have an appointment.

⚠️Can we move the band practice to Thursday? On Wednesday I have a time at the dentist in Hafnarfjordur straight after school.
✅Can we move the band practice to Thursday? On Wednesday I'm seeing the dentist in Hafnarfjordur straight after school. eða Can we move the band practice to Thursday? On Wednesday I have a dentist's appointment in Hafnarfjordur straight after school.
Málfræðilega rétt, en time merkir ekki bókaðan tíma: I'm seeing the dentist eða I have an appointment.

Ekki rugla saman

is og is being – Is lýsir venjulegum eiginleika; is being lýsir hegðun núna, oft óvenjulegri.

My neighbour is noisy.
Nágranni minn er hávær.
svona er hann
My neighbour is being noisy tonight.
Nágranninn er með læti í kvöld.
bara í kvöld

I feel / I'm feeling – Um tilfinningar og heilsu er hvort tveggja rétt og merkir nánast það sama. Merktu hvorugt sem villu.

I'm feeling much better, thanks.
Mér líður miklu betur, takk.
líka I feel much better

be being + lýsingarorð og þolmynd – Is being + lýsingarháttur þátíðar er þolmynd í framvinduhorfi (sjá B1-11), ekki hegðun.

The bridge is being repaired.
Það er verið að gera við brúna.
þolmynd: einhver er að gera við brúna

Um óformlegar myndir eins og I'm loving it og I'm hearing that…, sjá C2-01; um stíl í talmáli, sjá C2-03.

Stafsetning og framburður

  • being er tvö atkvæði: /ˈbiːɪŋ/: langt /iː/ og svo stutt /ɪ/. Í lokin er /ŋ/ án g-hljóðs. Í You're being silly er áherslan á lýsingarorðinu: you're being silly.
  • Ef þú vilt bera saman persónuleika og hegðun leggurðu áherslu á being: He isn't rude — he's being rude.
  • weigh /weɪ/ hljómar eins og way; weighs = ways. gh er hljóðlaust. /w/ er borið fram með kringdum vörum og tennurnar snerta ekki vörina – það er ekki íslenskt v.
  • taste /teɪst/: a er hér tvíhljóð /eɪ/, ekki íslenskt „æ“. tastes endar á /sts/; segðu það hægt í byrjun.
  • think /θɪŋk/: /θ/ þekkirðu úr íslensku „þ“ – hér hjálpar íslenskan. Segðu ekki „tink“ eða „sink“. Í lokin er /ŋk/: nefhljóð og svo k.

Gullna reglan

Spurðu: Er þetta ástand eða meðvituð athöfn? Ástand (skoðun, eign, hvernig eitthvað er) er í einfaldri mynd; athöfn getur verið í framvinduhorfi – líka með sögnum eins og think, have, see, taste og weigh. Notaðu be being + lýsingarorð aðeins um hegðun, ekki um varanlega eiginleika eða ástand eins og tall eða ill. „Er með kvef“ er have a cold, og „er … í dag“ um hegðun er oft is being.

Æfingar

A. Form

Skrifaðu sögnina í svigunum í réttri mynd.

  1. Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
  2. We (have) a party on Saturday. Can you come?
  3. I (think) about selling my car.
  4. This cake (taste) amazing.
  5. She (have) long dark hair.
  6. The vet (weigh) the dog at the moment.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I … that's a great idea.
  2. Veldu rétta svarið: We … each other — it's still quite new.
  3. Veldu rétta svarið: Sorry, I … very tired today.
  4. Ástand eða athöfn (state or activity)? "Why are you smelling your shirt?"
  5. Veldu rétta svarið: I … much better today.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I'm having two sisters.
  2. This suitcase is weighing twenty kilos.
  3. The children are being very quiet today.
  4. She is being hungry.

D. Í samhengi

Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.

A phone call
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu tvær setningar með sögninni have: eina um eitthvað sem þú átt og eina um eitthvað sem þú gerir í þessari viku.
  2. Skrifaðu setningu um einhvern sem hegðar sér óvenjulega í dag. Notaðu be being.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-23 Present Simple eða Present Continuous? Munurinn útskýrður á íslensku
    I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
  2. B1-02 For, since og how long: Present Perfect eða Present Perfect Continuous?
    I (know) her for ten years.
  3. B1-01 Present Perfect Continuous: I've been waiting – athöfn og tímalengd fram til dagsins í dag
    I'm tired because I (work) in the garden all day.
Svör

A. Form

  1. are being
  2. are having
  3. am thinking
  4. tastes
  5. has / has got
  6. is weighing

B. Merking

  1. think
  2. are seeing
  3. am
  4. activity
  5. feel / am feeling

C. Finndu villuna

  1. I have two sisters. / I've got two sisters.
  2. This suitcase weighs twenty kilos.
  3. ✓ The children are being very quiet today.
  4. She is hungry. / She's hungry.

D. Í samhengi

  1. are … doing
  2. are having
  3. is tasting
  4. tastes
  5. is having
  6. think

E. Spreyttu þig

  1. I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
  2. My cat is being very friendly today — she probably wants food.

F. Blönduð upprifjun

  1. walk … am taking
  2. have known
  3. have been working / have worked
Android appLærðu á ferðinni Google Play