Ástandssagnir í framvinduhorfi á ensku: she's being silly, I'm thinking, I'm having
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu notað be being + lýsingarorð um tímabundna hegðun (You're being silly) og sagt hvenær sagnir eins og think, have, see, taste, smell, feel, look og weigh lýsa ástandi (einföld mynd) og hvenær athöfn (framvinduhorf er mögulegt).
Aðalatriðið
Í A1-23 lærðirðu að ástandssagnir (know, like, want, believe) eru venjulega ekki í framvinduhorfi. Ástand er eins og stytta í garði: hún einfaldlega er. Ekkert gerist, enginn gerir neitt og það er engin „miðja“ sem hægt er að vera staddur í. Framvinduhorfið er fyrir dansarann: einhver gerir eitthvað, það byrjaði og því lýkur.
En margar algengar sagnir geta verið stytta eða dansari – eftir merkingunni. I have a car er stytta (eign). I'm having lunch er dansari (athöfn). The soup tastes salty er stytta (svona er hún). The chef is tasting the soup er dansari (hann gerir það viljandi).
Reglan er því ekki „þessar sagnir fá aldrei -ing“. Reglan er spurning: Er þetta ástand eða meðvituð athöfn? Ef einhver gerir eitthvað af virkni passar framvinduhorfið. Meira að segja be getur dansað: She's silly (persónuleikinn) og She's being silly (hegðunin núna).
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan hefur sitt eigið framvinduhorf, „vera að“ + nafnhátt: „Við erum að borða“ – We're having lunch; „Kokkurinn er að smakka sósuna“ – The chef is tasting the sauce. Og íslenskan gerir oft greinarmun á ástandi og athöfn með ólíkum sögnum. „Ég held“ er skoðun (I think), „ég er að hugsa um“ er athöfn (I'm thinking about). „Súpan bragðast vel“ er ástand (tastes), „kokkurinn smakkar súpuna“ er athöfn (is tasting). „Mjólkin lyktar illa“ er ástand (smells), „hann þefar af mjólkinni“ er athöfn (is smelling). „Taskan vegur tuttugu kíló“ er ástand (weighs), „afgreiðslumaðurinn vigtar ostinn“ er athöfn (is weighing). Þegar íslenska sögnin er athafnarsögn – „smakka“, „þefa“, „vigta“, „hitta“ – passar enska framvinduhorfið oftast.
Erfiðleikarnir eru þrír. Í fyrsta lagi er engin íslensk mynd sem samsvarar being: „Þú ert kjánalegur“ getur bæði lýst persónuleika og hegðun núna. Á ensku þarf formið að sýna muninn: persónuleiki er You're silly, hegðun núna er You're being silly. Í öðru lagi „er með“: „Ég er með kvef“, „Hún er með sítt hár“. Þetta er ástand, og á ensku er það einföld mynd: I have a cold, She has long hair. Í þriðja lagi er „vera að“ í talmáli nú líka notað með sumum ástandssögnum („Ég er ekki að skilja þetta“), en á ensku hljómar I'm not understanding óeðlilega. Og að lokum: á eftir taste, smell, look og feel kemur lýsingarorð, ekki atviksorð eins og „vel“: It smells good, ekki smells well.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Þú ert kjánalegur. (persónuleiki) | You are silly. | ástand → be |
| Þú lætur eins og kjáni núna. | You're being silly. | hegðun núna → be being + lýsingarorð |
| Ég held að þú hafir rétt fyrir þér. | I think you're right. | skoðun → einföld mynd |
| Ég er að hugsa um að skipta um vinnu. | I'm thinking about changing my job. | íhugun → framvinduhorf – hér er þetta eins |
| Hún á tvo bræður. | She has two brothers. | fjölskylda → einföld mynd |
| Ég er með slæmt kvef. | I have a terrible cold. | „er með“ = ástand → have, ekki I'm having |
| Við erum að borða hádegismat. | We're having lunch. | athöfn → be having – hér er þetta eins |
| Súpan bragðast svolítið salt. | This soup tastes a bit salty. | ástand → einföld mynd |
| Kokkurinn er að smakka súpuna. | The chef is tasting the soup. | athöfn → framvinduhorf – hér er þetta eins |
| Ég á tíma hjá lækninum klukkan fjögur. | I'm seeing the doctor at four. | bókaður tími → be seeing |
| Barnið vegur fjögur kíló. | The baby weighs four kilos. | „vega“ = ástand; „vigta“ = athöfn – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: oft sýnir íslenskan muninn með sögninni („held“ / „er að hugsa“, „bragðast“ / „smakkar“, „vegur“ / „vigtar“), en enskan með forminu: ástand → einföld mynd, athöfn → framvinduhorf. Persónuleiki → is, hegðun núna → is being; „er með kvef“ → have a cold.
Form
be being + lýsingarorð
| Persónuleiki / venjulegur eiginleiki (ástand) | Hegðun núna (athöfn) |
|---|---|
| He is rude. (alltaf) | He's being rude. (núna, viljandi) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
Lýsingarorðið lýsir venjulega hegðun sem manneskjan getur sjálf stjórnað: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Ekki tall, ill, tired, hungry, happy.
Sagnir með tvær merkingar
| Sögn | Ástand (einföld mynd) | Athöfn (framvinduhorf mögulegt) |
|---|---|---|
| think | skoðun: I think it's a good idea. | íhuga, hugsa um: I'm thinking about a new job. |
| have | eign, tengsl, veikindi: She has two brothers. | athafnir, upplifun: We're having dinner. |
| see | sjá með augunum, skilja: I see what you mean. | hitta, eiga tíma hjá, vera að hittast: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | hvernig eitthvað er: It tastes sweet. | smakka / þefa viljandi: He's smelling the milk. |
| feel | skoðun: I feel we should wait. | þreifa á: She's feeling the fabric. |
| look | útlit: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | hversu þungt: The bag weighs 20 kilos. | vigta: She's weighing the flour. |
Merkingarprófið: Er einhver að gera eitthvað af virkni, sem byrjaði og lýkur? → framvinduhorf er mögulegt. Er þetta bara eins og hlutirnir eru? → einföld mynd.
Notkun
1Be being + lýsingarorð – tímabundin hegðun
Notaðu am / is / are being + lýsingarorð um hvernig einhver hegðar sér núna, oft öðruvísi en venjulega. Þetta hljómar oft eins og aðfinnsla eða athugasemd.
2Think – skoðun eða hugsun
Think (that) = halda, finnast: ástand, einföld mynd. Think about / of = hugsa um, íhuga: athöfn, framvinduhorf mögulegt. Íslensku sagnirnar „halda“ og „hugsa“ hjálpa þér að gera greinarmuninn.
3Have – eign eða athöfn og upplifun
Have um eign, fjölskyldu, tengsl og veikindi er ástand. Have í föstum orðasamböndum um athafnir og upplifun – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – er athöfn.
4See – sjá eða hitta
See = taka eftir með augunum eða skilja: ástand. Um það að sjá notum við oft can see. See = hitta, eiga tíma hjá (lækni) eða vera að hittast (í sambandi): athöfn, oft í framvinduhorfi um það sem er ákveðið.
5Taste, smell – hvernig eitthvað er eða að prófa
Taste og smell + lýsingarorð (eða like + nafnorð) lýsa því hvernig eitthvað er: ástand. Þegar einhver prófar eitthvað viljandi er það athöfn. Ef þú finnur lykt eða bragð án þess að prófa notarðu can smell / can taste.
6Feel, look, weigh
Feel + lýsingarorð um líðan getur verið í einfaldri mynd eða framvinduhorfi nánast án munar. Feel (that) = finnast, halda er ástand; feel = þreifa á er athöfn. Look + lýsingarorð (útlit) er ástand, en um augnablikið er framvinduhorf líka algengt: You're looking well. Look at / for er athöfn. Weigh = hversu þungt eitthvað er – ástand („vega“); weigh = vigta – athöfn („vigta“).
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ég er með hita“ → I'm having a fever. Á íslensku segjum við „er með“ um veikindi, útlit og eign: „Ég er með hita“, „Hann er með bílpróf“. Af því að „er með“ byrjar á „er“ lítur það út eins og framvinduhorf, og I'm having verður til. En þetta er ástand, og á ensku er það einföld mynd: have eða have got.
2. „Þú ert svo eigingjarn í kvöld“ → You're so selfish tonight. Á íslensku notum við sama „er“ um persónuleika og um hegðun í dag – aðeins „í dag“ eða „í kvöld“ sýnir muninn. Enska are hljómar eins og lýsing á persónuleikanum. Þegar þú talar um hvernig einhver hegðar sér núna (oft óvenjulega) notarðu be being.
3. „Ég á tíma hjá tannlækni“ → I have a time at the dentist. Á íslensku segjum við „Ég á tíma hjá tannlækni á miðvikudaginn“. Enska time merkir ekki bókaðan tíma. Um bókaðan tíma segir enskan I'm seeing the dentist (framvinduhorf um það sem er ákveðið) eða I have an appointment.
Ekki rugla saman
is og is being – Is lýsir venjulegum eiginleika; is being lýsir hegðun núna, oft óvenjulegri.
I feel / I'm feeling – Um tilfinningar og heilsu er hvort tveggja rétt og merkir nánast það sama. Merktu hvorugt sem villu.
be being + lýsingarorð og þolmynd – Is being + lýsingarháttur þátíðar er þolmynd í framvinduhorfi (sjá B1-11), ekki hegðun.
Um óformlegar myndir eins og I'm loving it og I'm hearing that…, sjá C2-01; um stíl í talmáli, sjá C2-03.
Stafsetning og framburður
- being er tvö atkvæði: /ˈbiːɪŋ/: langt /iː/ og svo stutt /ɪ/. Í lokin er /ŋ/ án g-hljóðs. Í You're being silly er áherslan á lýsingarorðinu: you're being silly.
- Ef þú vilt bera saman persónuleika og hegðun leggurðu áherslu á being: He isn't rude — he's being rude.
- weigh /weɪ/ hljómar eins og way; weighs = ways. gh er hljóðlaust. /w/ er borið fram með kringdum vörum og tennurnar snerta ekki vörina – það er ekki íslenskt v.
- taste /teɪst/: a er hér tvíhljóð /eɪ/, ekki íslenskt „æ“. tastes endar á /sts/; segðu það hægt í byrjun.
- think /θɪŋk/: /θ/ þekkirðu úr íslensku „þ“ – hér hjálpar íslenskan. Segðu ekki „tink“ eða „sink“. Í lokin er /ŋk/: nefhljóð og svo k.
Gullna reglan
Spurðu: Er þetta ástand eða meðvituð athöfn? Ástand (skoðun, eign, hvernig eitthvað er) er í einfaldri mynd; athöfn getur verið í framvinduhorfi – líka með sögnum eins og think, have, see, taste og weigh. Notaðu be being + lýsingarorð aðeins um hegðun, ekki um varanlega eiginleika eða ástand eins og tall eða ill. „Er með kvef“ er have a cold, og „er … í dag“ um hegðun er oft is being.
Æfingar
A. Form
Skrifaðu sögnina í svigunum í réttri mynd.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I … that's a great idea.
-
Veldu rétta svarið: We … each other — it's still quite new.
-
Veldu rétta svarið: Sorry, I … very tired today.
-
Ástand eða athöfn (state or activity)? "Why are you smelling your shirt?"
-
Veldu rétta svarið: I … much better today.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. Í samhengi
Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar með sögninni have: eina um eitthvað sem þú átt og eina um eitthvað sem þú gerir í þessari viku.
-
Skrifaðu setningu um einhvern sem hegðar sér óvenjulega í dag. Notaðu be being.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-23 Present Simple eða Present Continuous? Munurinn útskýrður á íslensku I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 For, since og how long: Present Perfect eða Present Perfect Continuous? I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: I've been waiting – athöfn og tímalengd fram til dagsins í dag I'm tired because I (work) in the garden all day.
Svör
A. Form
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. Merking
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. Finndu villuna
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. Í samhengi
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. Spreyttu þig
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. Blönduð upprifjun
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
