-ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum
-ing as a Noun: Gerund Subjects and After Prepositions
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu notað -ing mynd sem frumlag setningar, á eftir forsetningum (líka á eftir to í look forward to) og í föstu orðasamböndunum It's no use, There's no point og It's worth.
Aðalatriðið
-ing myndin getur gegnt hlutverki nafnorðs. Í málfræðibókum er hún þá oft kölluð gerund. Swimming getur verið íþrótt alveg eins og football: Swimming is good for you. Football is good for you.
Þessi eina hugmynd skýrir tvær reglur. Í fyrsta lagi getur -ing myndin verið frumlag setningar, eins og hvert annað nafnorð. Í öðru lagi kemur nafnorð á eftir forsetningu (in, at, of, about, before, without…) – og ef þú vilt hafa sögn á eftir forsetningu notarðu nafnorðsmynd hennar: -ing myndina.
Hugsaðu þér forsetningu sem hleypir aðeins nafnorðum inn. Sögn sem vill komast á eftir henni verður að setja upp nafnorðsgrímu – endinguna -ing: interested in learning, before leaving, without saying. Það erfiða: stundum er to líka forsetning. Þá þarf sögnin sömu grímuna: I look forward to seeing you.
Íslenska og enska
Á íslensku notum við „að“ + nafnhátt í nákvæmlega þessum hlutverkum. Sem frumlag: „Að hjóla í vinnuna sparar mér mikla peninga“ eða „Það sparar mér peninga að hjóla“. Og á eftir forsetningum: „áhuga á að ganga í klúbbinn“, „góð í að útskýra“, „takk fyrir að hjálpa mér“, „án þess að kveðja“, „í staðinn fyrir að bíða“. Á ensku getur to + grunnmynd ekki staðið á eftir forsetningu. Þar sem við segjum forsetningu + „að“ segir enskan forsetning + -ing: interested in joining, thanks for helping, without saying.
Í föstum orðasamböndum er líka „að“: „Það þýðir ekkert að gráta“, „Það borgar sig að panta snemma“, „Ég hlakka til að sjá þig“. Á ensku er það alltaf -ing: It's no use crying, It's worth booking, I look forward to seeing you. Taktu eftir „til“ í „hlakka til“: það samsvarar ensku forsetningunni to, og á eftir henni kemur -ing.
Góðu fréttirnar: „er að“ + nafnháttur („Hún er að hlaupa“) samsvarar Present Continuous, og „til að“ um tilgang („fór í búðina til að kaupa brauð“) samsvarar to buy. Þar hjálpar „að“ þér.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Að hjóla í vinnuna sparar mér mikla peninga. | Cycling to work saves me a lot of money. | „að“ + nafnháttur sem frumlag → -ing |
| Hefurðu áhuga á að ganga í leshringinn? | Are you interested in joining our book club? | forsetning + „að“ → forsetning + -ing |
| Takk fyrir að hjálpa mér. | Thank you for helping me. | „fyrir að“ → for + -ing |
| Hann fór án þess að kveðja. | He left without saying goodbye. | „án þess að“ → without + -ing |
| Ég er að hugsa um að skipta um vinnu. | I'm thinking about changing my job. | „hugsa um að“ → think about / of + -ing |
| Það þýðir ekkert að gráta yfir þessu. | It's no use crying about it. | fast orðasamband + -ing |
| Borgar sig að gera við símann? | Is it worth repairing this old phone? | „borgar sig að“ → worth + -ing |
| Ég hlakka til að hitta þig. | I'm looking forward to seeing you. | to er forsetning → -ing |
Í stuttu máli: þar sem íslenskan hefur forsetningu + „að“ + nafnhátt hefur enskan forsetningu + -ing; og sögn sem frumlag er á ensku -ing mynd, ekki to + grunnmynd.
Form
-ing mynd sem frumlag
| -ing frumlag | Sögn | Afgangurinn |
|---|---|---|
| Swimming | is | good for your back. |
| Learning a language | takes | time. |
| Not sleeping enough | makes | me irritable. |
Eitt -ing frumlag er í eintölu, svo sögnin er líka í eintölu – jafnvel þótt nafnorð í fleirtölu sé í liðnum (Reading reviews takes ages). Tvö -ing frumlög tengd með and taka sögn í fleirtölu: Swimming and cycling are both good exercise.
Forsetning + -ing
| Forsetning | Dæmi |
|---|---|
| in / at / of / about | interested in learning, good at cooking, tired of waiting, worried about losing |
| before / after | before leaving, after finishing |
| instead of / without | instead of waiting, without saying goodbye |
| by (hvernig) | by taking the train |
| for (ástæða) | thanks for coming, sorry for being late |
Tvær litlar undantekningar: but og except geta tekið grunnmynd (We did nothing but wait).
„To“ sem forsetning – prófið: geturðu sett nafnorð á eftir því?
| Orðasamband | + nafnorð | + -ing |
|---|---|---|
| look forward to | I look forward to the weekend. | I look forward to meeting you. |
| be used to | I'm used to the noise. | I'm used to working at night. |
| object to | They object to the plan. | They object to paying more. |
| when it comes to | when it comes to money | when it comes to cooking |
Föst orðasambönd + -ing
| Orðasamband | Dæmi |
|---|---|
| It's no use + -ing | It's no use complaining. |
| There's no point (in) + -ing | There's no point (in) arguing. |
| It's (not) worth + -ing | It's worth booking early. |
| something is worth + -ing | The museum is worth visiting. |
Notkun
1-ing mynd sem frumlag
Notaðu -ing mynd sem frumlag þegar þú talar almennt um athöfn. Sögnin er í eintölu. Í neitun kemur not á undan -ing myndinni. Á íslensku byrjum við oft á „Það er…“ og setjum „að“ + nafnhátt í lokin.
2Lýsingarorð + forsetning + -ing
Á eftir lýsingarorðum með fastri forsetningu A2-31 kemur -ing mynd þegar það sem fylgir er athöfn. Á íslensku: forsetning + „að“.
3Sögn + forsetning + -ing
Sama regla gildir á eftir sögnum með fastri forsetningu (think about, talk about, apologise for, succeed in, insist on).
4before, after, by, without, instead of + -ing
Á eftir þessum forsetningum notarðu -ing mynd. Sá sem framkvæmir -ing athöfnina er yfirleitt frumlag aðalsetningarinnar. (Nánar í B2-10.)
5„To“ sem forsetning
Í sumum orðasamböndum er to forsetning, ekki hluti af to + grunnmynd. Á eftir því notarðu -ing mynd. Algengust eru look forward to, be used to (sjá B1-21), object to og when it comes to.
6It's no use / There's no point / It's worth
Þessi föstu orðasambönd segja hvort athöfn borgi sig. It's no use og There's no point þýða „það þýðir ekkert“. It's worth þýðir „það borgar sig“ – niðurstaðan er fyrirhafnarinnar virði. Worth getur líka tekið nafnorð: It's worth the money.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „þreytt á að útskýra“ → tired of to explain. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir forsetningum: „þreytt á að útskýra“, „stressuð yfir því að keyra“, „góð í að elda“. „Að“ verður auðveldlega to. En á ensku getur to + grunnmynd ekki staðið á eftir forsetningu: þar kemur -ing mynd.
2. „Að synda í sjónum er…“ → To swim in the sea is…. Á íslensku getur „að“ + nafnháttur verið frumlag: „Að synda í sjónum í Nauthólsvík um hávetur er miklu skemmtilegra en það hljómar.“ To + grunnmynd sem frumlag er til á ensku, en hljómar mjög formlega og hátíðlega. Í venjulegu máli er frumlagið -ing mynd (eða It's… to…).
3. „Það þýðir ekkert að kvarta“ → It means nothing to complain. Á íslensku segjum við „Það þýðir ekkert að kvarta“ þegar eitthvað hjálpar ekki. „Þýðir“ er í orðabók means, en It means nothing to… þýðir á ensku „það skiptir … engu máli“. Fasta orðasambandið er It's no use + -ing eða There's no point (in) + -ing.
Ekki rugla saman
to + grunnmynd og to (forsetning) + -ing – Spurðu þig: get ég sett nafnorð á eftir to hér? Ef já er það forsetning → -ing.
-ing frumlag og It's + lýsingarorð + to – Hvort tveggja fjallar almennt um athöfn. It-mynstrið B1-17 er mjög algengt í tali og líkist íslenska „Það er…“.
-ing sem nafnorð og Present Continuous – Í báðum er -ing, en sem nafnorð nefnir hún athöfn; Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi) þarf be og lýsir því sem er að gerast A1-22. Á íslensku: „að hlaupa“ og „er að hlaupa“.
for + -ing og to + sögn – for + -ing segir til hvers hlutur er notaður; to + sögn segir hvert markmið manneskjunnar er A2-26. Á íslensku er „til að“ í báðum.
Stafsetning og framburður
- Stafsetning -ing myndar: make → making, stop → stopping, begin → beginning, die → dying; en visit → visiting, open → opening (engin tvöföldun þegar síðasta atkvæðið er ekki áhersluatkvæði). Taktu eftir: í beGIN er áherslan á seinna atkvæðinu, og þess vegna beginning.
- Í hröðu, óformlegu tali er -ing oft borið fram /ɪn/, en skrifaðu alltaf -ing. Vandaður framburður er /ɪŋ/: hvorki g né k í lokin.
- look forward to er sagt sem ein heild, með veiku to: /lʊk ˈfɔːwəd tə/ (UK), /lʊk ˈfɔːrwərd tə/ (US). Veika /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt u.
- worth /wɜːθ/ (UK), /wɝːθ/ (US): /w/ er ekki íslenskt v – settu stút á varirnar og láttu tennurnar ekki snerta vörina; /ɜː/ er ekki íslenskt ö – varirnar eru ekki kringdar; í lokin er /θ/, eins og íslenska þ. Íslenskt þ kemur sjaldan fyrir aftast í orði, svo æfðu þig sérstaklega: ekki t og ekki s.
Gullna reglan
Á eftir forsetningu tekur sögn -ing mynd – líka á eftir to í look forward to, be used to og object to. Eitt -ing frumlag tekur sögn í eintölu. Þar sem íslenskan segir „að“ + nafnhátt sem frumlag eða á eftir forsetningu („fyrir að“, „á að“, „án þess að“) segir enskan -ing.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
(eat) too much sugar is bad for your teeth.
-
She's very good at (fix) things.
-
We look forward to (work) with you.
-
You can book tickets by (call) this number.
-
It's not worth (wait) for the next bus.
-
He left without (say) goodbye.
-
Learning new words (be) easy with this app.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: There's no point in ….
-
Veldu rétta svarið: I'd like … the museum.
-
Veldu rétta svarið: I'm looking forward … you.
-
Notaðu nafnorðsprófið og veldu svo: I object to … for parking.
-
Notaðu nafnorðsprófið og veldu svo: I hope to … you soon.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
Thank you for help me.
-
I'm used to drive on the left. (I live in the UK now.)
-
It's worth to visit the old town.
-
Swimming in the sea are my favourite thing in summer.
-
Instead of taking the bus, I walked.
D. Í samhengi
Fylltu í tölvupóstinn með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Dear Ms Patel,
Thank you for 18 (send) me the information about the course. I am very interested in 19 (join). 20 (study) online suits me, because I work full-time. Is it worth 21 (buy) the books, or are they available online? I look forward to 22 (hear) from you.
Best wishes,
Leo Martins
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar sem byrja á -ing frumlagi: aðra um eitthvað sem þér þykir vænt um og hina um eitthvað sem er erfitt fyrir þig.
-
Skrifaðu tvær setningar um framtíðina: aðra með look forward to og hina með It's worth.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: sögn + andlag + to á ensku My parents never let me (stay) out late.
-
B1-16 Must be, can't be, might be: ályktanir um nútíðina á ensku He be at home — his car isn't here. (I'm sure he isn't.)
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: lýsingarorð og sagnir með föstum forsetningum (dependent prepositions) She's afraid spiders.
Svör
A. Form
- Eating
- fixing
- working
- calling
- waiting
- saying
- is
B. Merking
- complaining
- to visit
- to seeing
- paying
- see
C. Finndu villuna
- Thank you for helping me. / Thank you for your help.
- I'm used to driving on the left.
- It's worth visiting the old town.
- Swimming in the sea is my favourite thing in summer.
- ✓ Instead of taking the bus, I walked.
D. Í samhengi
- sending
- joining
- Studying
- buying
- hearing
E. Spreyttu þig
- Walking in the mountains makes me happy. Getting up early is really hard for me.
- I'm looking forward to seeing my cousins at the weekend. It's worth booking the train early.
F. Blönduð upprifjun
- stay
- can't / couldn't
- of
