SlowingoMálfræði
B1 24 / 39

Greinirinn á ensku: a, an, the eða enginn greinir – almennt, ákveðið og go to school

Articles: General, Specific and Institutions

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu valið á milli a / an, the og engins greinis þegar þú talar um hluti almennt eða um eitthvað ákveðið, um hópa fólks (the elderly), um stofnanir (go to school eða go to the school), um máltíðir, íþróttir og tungumál, og um tíðni og verð (twice a week).

Aðalatriðið

Greinirinn er merki til þess sem hlustar. Hugsaðu þér stíg sem skiptist í þrjár leiðir, og við upphaf hverrar leiðar stendur skilti.

the vísar á eitthvað sem hlustandinn getur þekkt: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an vísar á eitt dæmi af einhverri tegund – það skiptir ekki máli hvert: She's a vet. Leiðin án greinis vísar á hlutinn almennt, sem hugmynd eða heila tegund: Life is short. Music relaxes me.

Sama nafnorðið getur farið allar leiðirnar. Life almennt er án greinis, en the life of a farmer er ákveðin tegund lífs. School án greinis merkir námið, en the school er ákveðin bygging.

Spurðu þig því á undan hverju nafnorði: meina ég þetta almennt, eitt af einhverri tegund, eða eitthvað ákveðið sem við þekkjum bæði? Svarið velur leiðina.

Íslenska og enska

Íslenskan hefur ákveðinn greini sem er skeyttur aftan við nafnorðið („maturinn“, „lífið“, „skólinn“), en engan óákveðinn greini. Góðu fréttirnar: þegar við tölum um eitthvað ákveðið passar íslenski greinirinn oftast við the: „Maturinn í brúðkaupinu var frábær“ er The food at the wedding was amazing. Og um almenna hluti í fleirtölu segjum við líka oft án greinis: „Hundar þurfa mikla hreyfingu“ – Dogs need a lot of exercise. Hér er þetta eins.

Erfiðleikarnir eru þrír. Í fyrsta lagi fá sum almenn og óhlutstæð orð greini á íslensku: „Lífið er of stutt“, „Samfélagið breytist“, „Íslenskan er erfið“. Á ensku er almenn merking án greinis: Life is too short. Í öðru lagi notum við greini með stöðum og máltíðum þar sem enskan sleppir honum: „Ég er í vinnunni“, „Hvað er í kvöldmatinn?“. Á ensku er það at work og for dinner. Á ensku skiptir líka máli hvort þú ferð í skólann sem nemandi (go to school) eða sem gestur í bygginguna (go to the school); á íslensku er það sama orðið. Í þriðja lagi er enginn óákveðinn greinir á íslensku, svo flokkun og starf („Systir mín er grænmetisæta“) og tíðni („þrisvar í viku“) eru án merkis. Á ensku þarf a / an. Í verði notum við jafnvel ákveðinn greini („400 krónur kílóið“), en á ensku er það a kilo.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hundar þurfa mikla hreyfingu.Dogs need a lot of exercise.almennt í fleirtölu – hér er þetta eins
Hundarnir í næsta húsi gelta alla nóttina.The dogs next door bark all night.ákveðnir hundar: „-nir“ → the – hér er þetta eins
Lífið er of stutt til að hafa áhyggjur af smámunum.Life is too short to worry about small things.almenn hugmynd: á íslensku greinir, á ensku enginn
Líf bóndans er erfiðara en fólk heldur.The life of a farmer is harder than people think.ákveðin tegund lífs: the … of
Systir mín er grænmetisæta.My sister is a vegetarian.flokkun → a / an
þrisvar í vikuthree times a week„í viku“ → a week
4 pund kílóið£4 a kilogreinir í verði → a (= á hvert)
aldraðir, heimilislausirthe elderly, the homelessthe + lýsingarorð, án -s
læra á fiðlu / spila körfuboltaplay the violin / play basketballhljóðfæri fær the, íþrótt ekki
Ég er í vinnunni. / Hvað er í kvöldmatinn?I'm at work. / What's for dinner?stofnun og máltíð: á ensku enginn greinir
Krakkarnir fara í skólann. / Mamma fór í skólann á fund.go to school / go to the schoolá íslensku sama orðið; á ensku nám eða bygging

Í stuttu máli: almennt → enginn greinir (líka þótt íslenskan segi „lífið“), ákveðið → the, flokkun, starf, tíðni og verð → a / an, stofnun í sínum tilgangi → enginn greinir.

Form

Þrír valkostir

MerkiMerkingDæmi
a / an + teljanlegt nafnorð í eintölueitt af einhverri tegund; flokkunShe's a vet.
the + hvaða nafnorð sem ereitthvað ákveðið sem við getum þekktThe vet was very kind.
enginn greinir + fleirtala / óteljanlegt nafnorðalmenntVets work long hours. Music relaxes me.

Önnur notkun á the

NotkunDæmi
the + lýsingarorð = hópur fólks (sögnin í fleirtölu)the rich, the elderly, the unemployed
efsta stigthe best, the most expensive
raðtölurthe first, the third floor
hljóðfæri á eftir playplay the piano, the guitar

Enginn greinir

FlokkurDæmi
tungumálspeak English, learn Greek, in Swahili
máltíðirhave breakfast, after lunch, What's for dinner?
íþróttir og leikirplay football, chess, tennis
stofnun í sínum tilgangigo to bed / school / work / university / hospital / prison / church

a / an í tíðni og verði

MynsturDæmi
tala + a / an + tímaeiningtwice a week, three times a day
verð / hraði + a / an + eining£12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo

Notkun

1Almennt og ákveðið

Þegar þú talar um hluti almennt sleppirðu greininum (fleirtala eða óteljanlegt nafnorð). Þegar nafnorðið er afmarkað – oft með of…, tilvísunarsetningu eða sameiginlegu samhengi – notarðu the. Á íslensku fá sum almenn orð greini („lífið“), en á ensku ræður merkingin.

Life is too short to worry about small things.
Lífið er of stutt til að hafa áhyggjur af smámunum.
almenn hugmynd: á íslensku „lífið“, á ensku enginn greinir
The life of a farmer is harder than people think.
Líf bóndans er erfiðara en fólk heldur.
ákveðin tegund lífs: the … of
Dogs need a lot of exercise.
Hundar þurfa mikla hreyfingu.
hundar almennt
The dogs next door bark all night.
Hundarnir í næsta húsi gelta alla nóttina.
ákveðnir hundar: the
I love Italian food.
Ég elska ítalskan mat.
matur almennt
The food at the wedding was amazing.
Maturinn í brúðkaupinu var frábær.
ákveðinn matur: the

2a / an fyrir flokkun

Með a / an segirðu í hvaða flokk eða hóp einhver eða eitthvað fellur: starf, hlutverk, lífsskoðun, tegund hluta. Á íslensku er hér ekkert orð.

My sister is a vegetarian.
Systir mín er grænmetisæta.
flokkun: a
A koala isn't a bear — it's a marsupial.
Kóala er ekki björn heldur pokadýr.
báðar flokkanir: a
He works as a delivery driver at weekends.
Hann vinnur sem sendill um helgar.
„sem sendill“ → as a delivery driver; at weekends (UK), on weekends (US)

3a / an í tíðni og verði

Hér merkir a / an „á hvern / á hverja / á hvert“. Á íslensku segjum við „í viku“, „á klukkustund“, eða setjum greini á eininguna: „kílóið“.

I go swimming three times a week.
Ég fer í sund þrisvar í viku.
„í viku“ → a week
The speed limit here is 30 miles an hour.
Hámarkshraðinn hér er 30 mílur á klukkustund.
„á klukkustund“ → an hour
Strawberries are £4 a kilo at the market.
Jarðarber kosta 4 pund kílóið á markaðnum.
„kílóið“ → a kilo

4the + lýsingarorð um hópa fólks

The + lýsingarorð merkir heilan hóp fólks. Það fær ekkert -s, en sögnin er í fleirtölu. Sum þjóðernislýsingarorð haga sér eins: the British, the Swiss. Á íslensku stendur lýsingarorðið eitt og sér í fleirtölu („aldraðir“, „atvinnulausir“).

The elderly are especially at risk in a heatwave.
Aldraðir eru sérstaklega í hættu í hitabylgju.
the + lýsingarorð, sögnin í fleirtölu (are)
The government has promised more help for the unemployed.
Ríkisstjórnin hefur lofað atvinnulausum meiri aðstoð.
„atvinnulausir“ → the unemployed
This charity raises money for the homeless.
Þessi góðgerðarsamtök safna fé fyrir heimilislausa.
„heimilislausir“ → the homeless
The British drive on the left.
Bretar keyra vinstra megin.
= Bretar almennt

5Efsta stig, raðtölur og hljóðfæri

Þetta fær the: „bestur“ eða „þriðji“ er aðeins einn. Á eftir play fá hljóðfæri líka the; í bandarískri ensku er play piano án greinis líka algengt.

This is the best pizza I've ever had.
Þetta er besta pítsa sem ég hef nokkurn tíma fengið.
efsta stig: the
Our office is on the fifth floor.
Skrifstofan okkar er á fimmtu hæð.
raðtala: the
My son is learning to play the violin.
Sonur minn er að læra á fiðlu.
hljóðfæri: the; í Bandaríkjunum líka play violin

6Máltíðir, íþróttir og tungumál

Máltíðir, íþróttir og tungumál eru venjulega án greinis. Bættu a eða the aðeins við þegar þú lýsir ákveðinni máltíð eða afmarkar hana: a lovely lunch, the dinner we had on Friday. Á íslensku fá þessi orð oft greini („í kvöldmatinn“, „íslenskan“), en á ensku ekki.

Let's have lunch together tomorrow.
Borðum saman hádegismat á morgun.
máltíð: enginn greinir
She plays basketball twice a week.
Hún spilar körfubolta tvisvar í viku.
íþrótt: enginn greinir
He speaks Portuguese and a little Arabic.
Hann talar portúgölsku og smá arabísku.
tungumál: enginn greinir
We had a very late dinner after the concert.
Við borðuðum mjög seint eftir tónleikana.
máltíð sem er lýst: a
The dinner we had in that restaurant was unforgettable.
Kvöldmaturinn sem við fengum á þessum veitingastað var ógleymanlegur.
afmörkuð máltíð: the

7Stofnanir: tilgangur eða bygging

Með school, university, hospital, prison, church, bed og work merkir enginn greinir að staðurinn er notaður í sínum venjulega tilgangi (nám, meðferð, svefn, guðsþjónusta). The merkir bygginguna eða ákveðinn stað. Á íslensku notum við oft sama orðið í báðum tilvikum, og stundum með greini: „fara í skólann“.

My daughter starts school in September.
Dóttir mín byrjar í skóla í september.
sem nemandi: enginn greinir
I went to the school to talk to her teacher.
Ég fór í skólann til að tala við kennarann hennar.
byggingin, sem gestur: the
He was in hospital for a week after the accident.
Hann lá á spítala í viku eftir slysið.
sem sjúklingur; í Bandaríkjunum in the hospital
It's late — I'm going to bed.
Það er orðið framorðið, ég er að fara að sofa.
„fara að sofa“ → go to bed
She's at university in Leeds.
Hún er í háskóla í Leeds.
í Bandaríkjunum oftast in college

Algengar villur

❌The life is beautiful.
✅Life is beautiful.
Almenn hugmynd: enginn greinir.
❌I love the nature.
✅I love nature.
Náttúran almennt: enginn greinir.
❌He plays the football every Saturday.
✅He plays football every Saturday.
Íþróttir eru án greinis.
❌I go to the work by bus.
✅I go to work by bus.
Vinnan í sínum tilgangi: enginn greinir.
❌The poors need help.
✅The poor need help.
the + lýsingarorð fær ekki fleirtöluendinguna -s.
❌I go to the gym two times in week.
✅I go to the gym twice a week. eða I go to the gym two times a week.
Í tíðni kemur a / an.
❌My brother is engineer.
✅My brother is an engineer.
Starf er flokkun: a / an.
⚠️The music helps me relax. (ef þú meinar alla tónlist)
✅Music helps me relax.
Málfræðilega rétt, en the vísar á ákveðna tónlist.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Samfélagið“, „tæknin“ → the society, the technology. Á íslensku fá mörg óhlutstæð orð greini líka þegar við tölum almennt: „Samfélagið gerir miklar kröfur“, „Tæknin breytist hratt“. Á ensku er almenn merking án greinis. The kemur aðeins þegar orðið er afmarkað: the society we live in, the technology in this car.

❌My uncle in Grindavik always says that the society expects far too much from young people these days.
✅My uncle in Grindavik always says that society expects far too much from young people these days.
almenn merking: enginn greinir
❌At the open day at the university, one of the speakers said that the technology changes faster than schools can follow.
✅At the open day at the university, one of the speakers said that technology changes faster than schools can follow.
almenn merking: enginn greinir

2. „Íslenskan“, „handboltinn“ → the Icelandic, the handball. Á íslensku fá tungumál og íþróttir oft greini þegar þau eru frumlag: „Íslenskan er erfið“, „Handboltinn er skemmtilegri“. Á ensku eru tungumál og íþróttir án greinis þegar átt er við þau almennt. (The English merkir Englendinga, með sögn í fleirtölu.)

❌Thora has lived in Kopavogur for three years now, and she says the Icelandic is still the hardest part of her new life.
✅Thora has lived in Kopavogur for three years now, and she says Icelandic is still the hardest part of her new life.
tungumál: enginn greinir
❌My cousin Arnar thinks the handball is much more exciting to watch than football, especially in January.
✅My cousin Arnar thinks handball is much more exciting to watch than football, especially in January.
íþrótt: enginn greinir

3. „Ég er enn í vinnunni“ → at the work. Á íslensku segjum við „í vinnunni“, „í skólanum“, „uppi í rúmi“ – oft með greini. Á ensku eru work, school, bed, hospital og university án greinis þegar þú ert þar í venjulegum tilgangi. At the school vísar til byggingarinnar.

❌I'll call you back in an hour – I'm still at the work, and my boss is standing right next to me.
✅I'll call you back in an hour – I'm still at work, and my boss is standing right next to me.
vinnan í sínum tilgangi: at work
⚠️On weekdays Elin's twins are at the school until two, and after that they have swimming lessons in Hafnarfjordur.
✅On weekdays Elin's twins are at school until two, and after that they have swimming lessons in Hafnarfjordur.
Málfræðilega rétt, en at the school vísar til byggingarinnar; um nemendur er sagt at school.

4. „Hvað er í kvöldmatinn?“ → for the dinner. Á íslensku fá máltíðir oft greini: „í kvöldmatinn“, „eftir hádegismatinn“. Á ensku eru máltíðir án greinis, nema þú afmarkir eina ákveðna máltíð (the dinner we had on Friday).

❌Mum just sent a message from the shop in Selfoss: she wants to know what we'd like for the dinner tonight.
✅Mum just sent a message from the shop in Selfoss: she wants to know what we'd like for dinner tonight.
máltíð: enginn greinir
❌Grandpa always has a short nap on the sofa after the lunch, even when the grandchildren are visiting from Reykjavik.
✅Grandpa always has a short nap on the sofa after lunch, even when the grandchildren are visiting from Reykjavik.
máltíð: enginn greinir

5. „2.400 krónur kílóið“ → the kilo. Á íslensku setjum við greini á eininguna í verði: „kílóið“, „stykkið“. Á ensku kemur a / an (= á hvert) eða per á undan einingunni.

⚠️My neighbour sells lamb from his farm near Vik straight to customers, and this autumn he's asking 2,400 krónur the kilo for whole legs.
✅My neighbour sells lamb from his farm near Vik straight to customers, and this autumn he's asking 2,400 krónur a kilo for whole legs. eða My neighbour sells lamb from his farm near Vik straight to customers, and this autumn he's asking 2,400 krónur per kilo for whole legs.
Málfræðilega rétt, en gamaldags; venjulegt er a kilo eða per kilo.

Ekki rugla saman

go to school og go to the school – sama byggingin, ólíkt hlutverk. Á íslensku er það í báðum tilvikum „í skólann“.

The kids go to school by bus.
Krakkarnir fara í skólann með strætó.
sem nemendur: enginn greinir
Their mum went to the school for a meeting.
Mamma þeirra fór í skólann á fund.
sem gestur: the

the + lýsingarorð og lýsingarorð + people – The rich merkir ríkt fólk sem heilan hóp. Ef þú talar um ákveðinn fjölda fólks notarðu nafnorð: two rich people, ekki two rich.

The rich don't always pay more tax.
Ríkt fólk borgar ekki alltaf hærri skatta.
hópurinn í heild
Three rich people bought the island.
Þrír auðmenn keyptu eyjuna.
ekki „three rich“

English (tungumálið) og the English (fólkið)

She speaks English at work.
Hún talar ensku í vinnunni.
tungumál: enginn greinir
The English love talking about the weather.
Englendingar elska að tala um veðrið.
the English = Englendingar

Nöfn og staðir – the Nile, the USA, the Ritz og Paris, Lake Como, Heathrow eru í B1-23. Fínni blæbrigði (The tiger is…, greinir með óhlutstæðum nafnorðum) eru í C2-05.

Stafsetning og framburður

  • the er /ðə/ á undan samhljóði (the dogs) og yfirleitt /ði/ á undan sérhljóði (the elderly, the unemployed). Farðu eftir hljóðinu, ekki stafsetningunni.
  • Íslenskan hefur /ð/, en aldrei fremst í orði. Byrjaðu the á sama hljóði og í „góður“: tungubroddurinn létt við tennurnar og raddað. Ekki d og ekki þ.
  • a er veikt /ə/ og an er /ən/. Berðu þau fram stutt og slakt, ekki sem skýrt a. Ekki lesa a eins og íslenska stafinn „a“ í „afi“. Veldu eftir hljóðinu: an hour, a university A1-06.
  • Í tíðni er a áherslulaust: twice a week – áherslan er á twice og week, og a rennur á milli.
  • unemployed /ˌʌnɪmˈplɔɪd/ – áherslan er á síðasta atkvæðinu: un-em-PLOYED. Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði, svo hún vill fara þangað. Endinn /d/ er raddaður.
  • the elderly /ði ˈeldəli/ – í elderly er áherslan á fyrsta atkvæðinu, eins og á íslensku, en miðsérhljóðið er veikt.

Gullna reglan

Almennt (fleirtala eða óteljanlegt) → enginn greinir. Ákveðið → the. Eitt af einhverri tegund → a / an. Stofnanir í sínum tilgangi (school, work, bed, hospital) eru venjulega án greinis, byggingin fær the. Og mundu: þótt íslenskan segi „lífið“, „íslenskan“ og „í vinnunni“, segir enskan life, Icelandic og at work.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttum greini: skrifaðu a, an, the eða no article (ef enginn greinir á að vera).

  1. honesty is very important to me. (the / no article)
  2. I see my grandmother twice month.
  3. She plays cello in an orchestra.
  4. elderly often feel lonely in big cities.
  5. This is best coffee in town.
  6. Petrol costs €1.80 litre here.
  7. My brother is engineer.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: … of a nurse is not easy.
  2. Veldu rétta svarið: I usually have … at seven.
  3. Hann er fangi. Veldu rétta svarið: He's been in … for two years.
  4. Mamma er hvorki nemandi né kennari. Veldu rétta svarið: Mum went to … to speak to my teacher.
  5. Þú meinar alla tónlist. Veldu rétta svarið: … helps me relax.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. The life is beautiful.
  2. He plays the football every Saturday.
  3. The poors need more help.
  4. She's going to the bed.
  5. The food at the party was delicious.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í textanum: skrifaðu a, an, the eða no article.

A message from Sara
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu tvær setningar um vikuna þína með orðasamböndum um tíðni (a week, a day, an hour).
  2. Skrifaðu eina almenna setningu um eitthvað sem þú elskar og eina ákveðna setningu um sama hlut.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður
    We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
  2. B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku
    I'm not used to (drive) at night.
  3. B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that
    That's the woman son plays for the national team.
Svör

A. Form

  1. a
  2. the
  3. The
  4. the
  5. a
  6. an

B. Merking

  1. The life
  2. breakfast
  3. prison
  4. the school
  5. Music

C. Finndu villuna

  1. Life is beautiful.
  2. He plays football every Saturday.
  3. The poor need more help.
  4. She's going to bed.
  5. ✓ The food at the party was delicious.

D. Í samhengi

  1. a
  2. a
  3. the
  4. the

E. Spreyttu þig

  1. I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
  2. I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.

F. Blönduð upprifjun

  1. The
  2. driving
  3. whose
Android appLærðu á ferðinni Google Play