Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku
Used To, Be Used To, Get Used To
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu greint á milli used to do (venja í fortíðinni), be used to doing (eitthvað er eðlilegt fyrir þig) og get used to doing (eitthvað verður eðlilegt) og notað hvert þeirra rétt í hvaða tíð sem er.
Aðalatriðið
Þessi þrjú orðasambönd líta nánast eins út, en svara ólíkum spurningum.
used to + grunnmynd er gamalt myndaalbúm: þú lítur til baka á eitthvað sem var satt en er það ekki lengur. I used to smoke. (Núna reyki ég ekki.)
be used to + nafnorð / -ing er þægilegur hægindastóll: eitthvað er orðið eðlilegt. I'm used to the cold. (Kuldinn truflar mig ekki.)
get used to + nafnorð / -ing er leiðin að hægindastólnum: framandi → eðlilegt. I'm getting used to the cold. (Þetta verður auðveldara.)
Lykillinn er litla orðið to. Í used to smoke fylgir to sögninni, og þess vegna kemur grunnmynd á eftir. Í be used to og get used to er used lýsingarorð sem þýðir „vanur“, og to er forsetning – þess vegna kemur nafnorð eða -ing mynd á eftir B1-19. Spurðu þig: Get ég sett nafnorð hér? Ef já → -ing.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan gerir sama greinarmun. „Ég er vanur kuldanum“ er ástand – be used to. „Ég er að venjast kuldanum“ og „ég vandist honum“ er ferli – get used to. Og „er að venjast“ samsvarar nákvæmlega I'm getting used to, með „vera að“.
En „vanur“ gerir fleira en enska used. „Ég er vanur að vinna á nóttunni“ getur þýtt tvennt: að það sé ekkert mál fyrir mig (I'm used to working at night) eða að ég vinni yfirleitt á nóttunni (I usually work at night). Og „Ég var vanur að hjóla í skólann“ er yfirleitt venja í fortíðinni: I used to cycle to school – ekki I was used to cycling. Spurðu þig því alltaf hvort þú meinar „eðlilegt fyrir mig“ eða „ég gerði það oft“.
Munurinn er líka í því sem fylgir. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir „vanur“ og „venjast því“ („vanur að vinna“, „venjast því að vinna heima“). „Að“ líkist to + grunnmynd, en á eftir be / get used to kemur alltaf nafnorð eða -ing mynd: used to working. Og þegar annað frumlag kemur inn („vanir því að ferðamenn borgi…“) notar enskan ekki that-setningu: used to tourists paying.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég var vanur að hjóla í skólann á hverjum degi. | I used to cycle to school every day. | venja í fortíðinni → used to + grunnmynd |
| Ég er vanur hávaðanum í borginni. | I'm used to the noise of the city. | ástand → be used to + nafnorð |
| Hjúkrunarfræðingar eru vanir að vinna langar vaktir. | Nurses are used to working long shifts. | „að“ + nafnháttur → -ing |
| Ég er að venjast því að vinna heima. | I'm slowly getting used to working from home. | „er að venjast“ → getting used to – hér er þetta eins |
| Engar áhyggjur, þú venst þessu fljótt. | Don't worry, you'll soon get used to it. | nútíð um framtíð → will get used to |
| Það tók mig marga mánuði að venjast loftslaginu. | It took me months to get used to the climate here. | ferli → get, ekki be |
| Vann pabbi þinn hérna einu sinni? | Did your dad use to work here? | spurning: did + use to |
Í stuttu máli: „var vanur að gera“ (venja áður) = used to do, „er vanur“ = be used to, „venjast“ = get used to; á eftir be / get used to kemur nafnorð eða -ing – ekki grunnmynd og ekki that.
Form
Þrjár byggingar
| Bygging | Á eftir kemur | Merking | Dæmi |
|---|---|---|---|
| used to | grunnmynd | venja eða ástand í fortíðinni, ekki lengur | I used to live in Rome. |
| be used to | nafnorð / fornafn / -ing | þetta er eðlilegt | I'm used to living alone. |
| get used to | nafnorð / fornafn / -ing | þetta verður eðlilegt | I'm getting used to living alone. |
used to: neitun og spurningar (upprifjun úr A2-28)
| Dæmi | |
|---|---|
| Neitun | I didn't use to like coffee. |
| Neitun með never | I never used to like coffee. |
| Spurning | Did you use to play an instrument? |
be used to – be breytist, used to helst eins.
| Tíð | Dæmi |
|---|---|
| Nútíð | She is used to working nights. |
| Þátíð | We weren't used to such hot weather. |
| Spurning | Are you used to the new system yet? |
get used to – hvaða tíð sem er og á eftir háttarsögnum
| Tíð | Dæmi |
|---|---|
| Present Continuous | I'm getting used to my new glasses. |
| Past Simple | He got used to the noise after a week. |
| Present Perfect | Have you got used to the time difference? (US: gotten) |
| Framtíð | You'll get used to it. |
| Með háttarsögn | I can't get used to eating so late. |
Notkun
1Used to – venjur og ástand í fortíðinni
Notaðu used to + grunnmynd um endurteknar athafnir og aðstæður í fortíðinni sem eiga ekki lengur við. Það er ekki til í nútíð: um venjur núna notarðu Present Simple (einfalda nútíð), oft með usually. Á íslensku: „var vanur að“, „áður“, „einu sinni“.
2Be used to – eitthvað er eðlilegt
Notaðu be used to þegar eitthvað er kunnuglegt og ekki lengur framandi eða erfitt. Á eftir kemur nafnorð, fornafn eða -ing mynd. Á íslensku: „er vanur“.
3Get used to – að venjast
Notaðu get used to um ferlið þegar eitthvað verður eðlilegt. Það gengur í öllum tíðum og á eftir háttarsögnum. Á íslensku: „venjast“.
4Allt saman
Í raunverulegum samtölum koma þessi þrjú oft saman þegar sagt er frá breytingu.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „vanur að sofa“, „vanist því að hengja“ → used to sleep, got used to hang. Á eftir „vanur“ og „venjast því“ kemur „að“ + nafnháttur: „Bróðir minn er enn ekki vanur að sofa á daginn.“ „Að sofa“ líkist to sleep. En í be used to og get used to er to forsetning, og á eftir henni kemur -ing mynd.
2. „vanir því að ferðamenn borgi…“ → used to that tourists pay. Á íslensku getur „vanur því að“ tekið heila setningu með eigin frumlagi: „Strætóbílstjórarnir eru vanir því að ferðamenn borgi með stórum seðlum.“ Á ensku tekur be used to ekki that-setningu. Þú setur manneskjuna á eftir to og svo -ing mynd: used to tourists paying.
3. „Afi var vanur að fara með okkur…“ → Grandpa was used to taking us…. Á íslensku er „var vanur að“ venjulega leiðin til að segja frá venju í fortíðinni: „Afi var vanur að fara með okkur að veiða í Mývatni á hverju sumri.“ Bein þýðing gefur was used to taking, sem er rétt mynduð setning en þýðir að afi hafi verið orðinn vanur þessu – ekki að hann hafi gert það oft. Venja áður er used to + grunnmynd.
Ekki rugla saman
used to do og be used to doing – Annað fjallar um fortíðina, hitt um það sem er eðlilegt. Á íslensku getur „vanur að“ átt við hvort tveggja.
be used to og get used to – Ástand og breyting. Á íslensku líka: „er vanur“ og „er að venjast“.
be used to (vanur) og be used to do (þolmynd af sögninni use) – This room is used to store boxes þýðir „þetta herbergi er notað til að geyma kassa“: þolmynd af use B1-10 + to um tilgang. Framburðurinn er ólíkur (sjá hér á eftir).
used to og would um venjur í fortíðinni – Would getur líka lýst endurteknum athöfnum í fortíðinni, en ekki ástandi. Sjá B2-17.
Stafsetning og framburður
- Í used to, be used to og get used to er used borið fram /juːst/ og to er veikt: /ˈjuːstə/. Tvö /t/ renna saman í eitt. Veika /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt u.
- Þegar used þýðir „notaður“ (This room is used to store boxes, I used a knife) er það borið fram /juːzd/ – með rödduðu /z/. Það hljóð er ekki til í íslensku: láttu raddböndin suða eins og býfluga. Annars hljóma orðin tvö eins.
- use to (á eftir did / didn't) hljómar nákvæmlega eins og used to – þess vegna er stafsetningarvillan svona algeng.
Gullna reglan
Used to + sögn = fortíð, ekki lengur („var vanur að gera“ sem venja áður). Be used to + nafnorð / -ing = eðlilegt fyrir mig („er vanur“). Get used to + nafnorð / -ing = verður eðlilegt („venjast“). Á eftir be / get used to kemur nafnorð eða -ing – aldrei grunnmynd og aldrei that.
Æfingar
A. Form
Notaðu used to, be used to eða get used to.
-
I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
-
She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.at weekends (UK), on weekends (US)
-
Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
-
Did you have long hair?
-
We used to the cold yet — it's our first winter.
-
Gerðu setninguna neitandi: I used to like coffee.
-
Búðu til spurningu: You are used to the new system.
B. Merking
Veldu rétta svarið eða umorðaðu setninguna.
-
Veldu rétta svarið: It took me a year to … used to the food.
-
Veldu rétta svarið: There a bakery on this corner.
-
Umorðaðu með used: Driving on the left isn't strange for me any more.
-
Umorðaðu með used: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.flat (UK), apartment (US)
-
Veldu merkinguna: "I'm getting used to my new glasses."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I'm used to get up at 5 am.the second answer changes the meaning to a past habit
-
I use to drink coffee every morning.the last answer is about the past
-
I'm getting use to the new timetable.
-
She is used to that she works at night.
-
We used to go camping every summer.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar um hvernig líf þitt hefur breyst: aðra með used to og hina með didn't use to.
-
Skrifaðu um eitthvað nýtt í lífi þínu: eina setningu með be used to eða not used to og aðra með get used to.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum I look forward to (see) you.
-
B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that The town I grew up has changed a lot.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: sögn + andlag + to á ensku My boss made me (work) late.
Svör
A. Form
- used to play
- working
- get
- use to
- aren't / are not / haven't got / haven't gotten
- I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
- Are you used to the new system?
B. Merking
- get
- used to be
- I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
- I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
- They are slowly starting to feel normal.
C. Finndu villuna
- I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
- I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
- I'm getting used to the new timetable.
- She is used to working at night. / She's used to working at night.
- ✓ We used to go camping every summer.
D. Í samhengi
- used to live / lived
- used
- walking
- getting
- use
E. Spreyttu þig
- I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
- I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.
F. Blönduð upprifjun
- seeing
- where
- work
