SlowingoMálfræði
B1 23 / 39

Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku

Used To, Be Used To, Get Used To

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu greint á milli used to do (venja í fortíðinni), be used to doing (eitthvað er eðlilegt fyrir þig) og get used to doing (eitthvað verður eðlilegt) og notað hvert þeirra rétt í hvaða tíð sem er.

Aðalatriðið

Þessi þrjú orðasambönd líta nánast eins út, en svara ólíkum spurningum.

used to + grunnmynd er gamalt myndaalbúm: þú lítur til baka á eitthvað sem var satt en er það ekki lengur. I used to smoke. (Núna reyki ég ekki.)

be used to + nafnorð / -ing er þægilegur hægindastóll: eitthvað er orðið eðlilegt. I'm used to the cold. (Kuldinn truflar mig ekki.)

get used to + nafnorð / -ing er leiðin að hægindastólnum: framandi → eðlilegt. I'm getting used to the cold. (Þetta verður auðveldara.)

Lykillinn er litla orðið to. Í used to smoke fylgir to sögninni, og þess vegna kemur grunnmynd á eftir. Í be used to og get used to er used lýsingarorð sem þýðir „vanur“, og to er forsetning – þess vegna kemur nafnorð eða -ing mynd á eftir B1-19. Spurðu þig: Get ég sett nafnorð hér? Ef já → -ing.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan gerir sama greinarmun. „Ég er vanur kuldanum“ er ástand – be used to. „Ég er að venjast kuldanum“ og „ég vandist honum“ er ferli – get used to. Og „er að venjast“ samsvarar nákvæmlega I'm getting used to, með „vera að“.

En „vanur“ gerir fleira en enska used. „Ég er vanur að vinna á nóttunni“ getur þýtt tvennt: að það sé ekkert mál fyrir mig (I'm used to working at night) eða að ég vinni yfirleitt á nóttunni (I usually work at night). Og „Ég var vanur að hjóla í skólann“ er yfirleitt venja í fortíðinni: I used to cycle to school – ekki I was used to cycling. Spurðu þig því alltaf hvort þú meinar „eðlilegt fyrir mig“ eða „ég gerði það oft“.

Munurinn er líka í því sem fylgir. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir „vanur“ og „venjast því“ („vanur að vinna“, „venjast því að vinna heima“). „Að“ líkist to + grunnmynd, en á eftir be / get used to kemur alltaf nafnorð eða -ing mynd: used to working. Og þegar annað frumlag kemur inn („vanir því að ferðamenn borgi…“) notar enskan ekki that-setningu: used to tourists paying.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég var vanur að hjóla í skólann á hverjum degi.I used to cycle to school every day.venja í fortíðinni → used to + grunnmynd
Ég er vanur hávaðanum í borginni.I'm used to the noise of the city.ástand → be used to + nafnorð
Hjúkrunarfræðingar eru vanir að vinna langar vaktir.Nurses are used to working long shifts.„að“ + nafnháttur → -ing
Ég er að venjast því að vinna heima.I'm slowly getting used to working from home.„er að venjast“ → getting used to – hér er þetta eins
Engar áhyggjur, þú venst þessu fljótt.Don't worry, you'll soon get used to it.nútíð um framtíð → will get used to
Það tók mig marga mánuði að venjast loftslaginu.It took me months to get used to the climate here.ferli → get, ekki be
Vann pabbi þinn hérna einu sinni?Did your dad use to work here?spurning: did + use to

Í stuttu máli: „var vanur að gera“ (venja áður) = used to do, „er vanur“ = be used to, „venjast“ = get used to; á eftir be / get used to kemur nafnorð eða -ing – ekki grunnmynd og ekki that.

Form

Þrjár byggingar

ByggingÁ eftir kemurMerkingDæmi
used togrunnmyndvenja eða ástand í fortíðinni, ekki lengurI used to live in Rome.
be used tonafnorð / fornafn / -ingþetta er eðlilegtI'm used to living alone.
get used tonafnorð / fornafn / -ingþetta verður eðlilegtI'm getting used to living alone.

used to: neitun og spurningar (upprifjun úr A2-28)

Dæmi
NeitunI didn't use to like coffee.
Neitun með neverI never used to like coffee.
SpurningDid you use to play an instrument?

be used to – be breytist, used to helst eins.

TíðDæmi
NútíðShe is used to working nights.
ÞátíðWe weren't used to such hot weather.
SpurningAre you used to the new system yet?

get used to – hvaða tíð sem er og á eftir háttarsögnum

TíðDæmi
Present ContinuousI'm getting used to my new glasses.
Past SimpleHe got used to the noise after a week.
Present PerfectHave you got used to the time difference? (US: gotten)
FramtíðYou'll get used to it.
Með háttarsögnI can't get used to eating so late.

Notkun

1Used to – venjur og ástand í fortíðinni

Notaðu used to + grunnmynd um endurteknar athafnir og aðstæður í fortíðinni sem eiga ekki lengur við. Það er ekki til í nútíð: um venjur núna notarðu Present Simple (einfalda nútíð), oft með usually. Á íslensku: „var vanur að“, „áður“, „einu sinni“.

I used to cycle to school every day.
Ég var vanur að hjóla í skólann á hverjum degi.
„var vanur að“ (venja áður) → used to + grunnmynd
This building used to be a cinema.
Í þessu húsi var einu sinni bíó.
ástand í fortíðinni
We didn't use to have a dishwasher.
Við vorum ekki með uppþvottavél áður fyrr.
neitun: didn't use to
Did your dad use to work here?
Vann pabbi þinn hérna einu sinni?
spurning: did + use to
I never used to read the news, but now I check it every morning.
Ég las aldrei fréttirnar áður, en núna skoða ég þær á hverjum morgni.

2Be used to – eitthvað er eðlilegt

Notaðu be used to þegar eitthvað er kunnuglegt og ekki lengur framandi eða erfitt. Á eftir kemur nafnorð, fornafn eða -ing mynd. Á íslensku: „er vanur“.

I'm used to the noise of the city.
Ég er vanur hávaðanum í borginni.
„vanur hávaðanum“ → used to the noise
Nurses are used to working long shifts.
Hjúkrunarfræðingar eru vanir að vinna langar vaktir.
„vanir að vinna“ → used to working
Don't worry about me — I'm used to it.
Hafðu engar áhyggjur af mér, ég er vön þessu.
„vön þessu“ → used to it
She wasn't used to speaking in public, so she was nervous.
Hún var ekki vön að tala fyrir framan fólk, svo hún var stressuð.
Are you used to driving on the right yet?
Ertu orðinn vanur því að keyra hægra megin?
„vanur því að keyra“ → used to driving

3Get used to – að venjast

Notaðu get used to um ferlið þegar eitthvað verður eðlilegt. Það gengur í öllum tíðum og á eftir háttarsögnum. Á íslensku: „venjast“.

It took me months to get used to the climate here.
Það tók mig marga mánuði að venjast loftslaginu hér.
ferli → get used to
I'm slowly getting used to working from home.
Ég er smám saman að venjast því að vinna heima.
„er að venjast“ → I'm getting used to
Have you got used to your new job?
Ertu búinn að venjast nýju vinnunni?
US: gotten used to
Don't worry, you'll soon get used to it.
Engar áhyggjur, þú venst þessu fljótt.
á íslensku nútíð um framtíð, á ensku you'll get
I could never get used to eating dinner at 10 pm.
Ég gæti aldrei vanist því að borða kvöldmat klukkan tíu á kvöldin.
á eftir háttarsögn
The kids got used to their new school very quickly.
Krakkarnir vöndust nýja skólanum mjög fljótt.
„vöndust skólanum“ → got used to their new school

4Allt saman

Í raunverulegum samtölum koma þessi þrjú oft saman þegar sagt er frá breytingu.

I used to live in a village, so I wasn't used to the traffic here.
Ég bjó áður í þorpi, svo ég var ekki vanur umferðinni hér.
At first it was hard, but now I'm used to it.
Fyrst var þetta erfitt, en núna er ég orðinn vanur því.
I used to hate early mornings, but I've got used to them.
Ég þoldi ekki morgnana áður, en ég er búinn að venjast þeim.
US: gotten used to

Algengar villur

❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to er forsetning
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to er ekki til í nútíð
❌I'm getting use to it.
✅I'm getting used to it.
lýsingarorðið er used, með -d
❌I used to living in London.
✅I used to live in London. eða I'm used to living in London.
veldu: venja í fortíðinni (grunnmynd) eða að vera vanur (be + -ing)
❌She is used to that she works at night.
✅She is used to working at night.
be used to + nafnorð eða -ing, ekki that-setning
❌Don't worry, you are used to it soon.
✅Don't worry, you'll get used to it soon.
ferlið að venjast = get used to
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
Á eftir did skrifarðu use.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „vanur að sofa“, „vanist því að hengja“ → used to sleep, got used to hang. Á eftir „vanur“ og „venjast því“ kemur „að“ + nafnháttur: „Bróðir minn er enn ekki vanur að sofa á daginn.“ „Að sofa“ líkist to sleep. En í be used to og get used to er to forsetning, og á eftir henni kemur -ing mynd.

❌My brother has worked night shifts at the aluminium plant in Reydarfjordur for a year, but he still isn't used to sleep during the day.
✅My brother has worked night shifts at the aluminium plant in Reydarfjordur for a year, but he still isn't used to sleeping during the day.
„vanur að sofa“ → used to sleeping
❌After ten years in windy Reykjavik, Helga has finally got used to hang her washing indoors.
✅After ten years in windy Reykjavik, Helga has finally got used to hanging her washing indoors.
„vanist því að hengja“ → got used to hanging

2. „vanir því að ferðamenn borgi…“ → used to that tourists pay. Á íslensku getur „vanur því að“ tekið heila setningu með eigin frumlagi: „Strætóbílstjórarnir eru vanir því að ferðamenn borgi með stórum seðlum.“ Á ensku tekur be used to ekki that-setningu. Þú setur manneskjuna á eftir to og svo -ing mynd: used to tourists paying.

❌The bus drivers in the centre of Reykjavik are used to that tourists try to pay with big notes.
✅The bus drivers in the centre of Reykjavik are used to tourists trying to pay with big notes.
„vanir því að ferðamenn reyni“ → used to tourists trying

3. „Afi var vanur að fara með okkur…“ → Grandpa was used to taking us…. Á íslensku er „var vanur að“ venjulega leiðin til að segja frá venju í fortíðinni: „Afi var vanur að fara með okkur að veiða í Mývatni á hverju sumri.“ Bein þýðing gefur was used to taking, sem er rétt mynduð setning en þýðir að afi hafi verið orðinn vanur þessu – ekki að hann hafi gert það oft. Venja áður er used to + grunnmynd.

⚠️Grandpa was used to taking us fishing on Lake Myvatn at five in the morning, and he always brought hot cocoa in a flask.
✅Grandpa used to take us fishing on Lake Myvatn at five in the morning, and he always brought hot cocoa in a flask.
Málfræðilega rétt, en was used to þýðir „var vanur þessu“ (eðlilegt fyrir hann); venja áður → used to take

Ekki rugla saman

used to do og be used to doing – Annað fjallar um fortíðina, hitt um það sem er eðlilegt. Á íslensku getur „vanur að“ átt við hvort tveggja.

I used to work at night.
Ég vann áður á nóttunni.
venja í fortíðinni: ekki lengur
I'm used to working at night.
Ég er vanur að vinna á nóttunni.
þetta er eðlilegt fyrir mig núna

be used to og get used to – Ástand og breyting. Á íslensku líka: „er vanur“ og „er að venjast“.

My brother is used to spicy food.
Bróðir minn er vanur sterkum mat.
ástand: hann á ekki í vandræðum með hann
I'm getting used to spicy food.
Ég er að venjast sterkum mat.
ferli: þetta verður auðveldara

be used to (vanur) og be used to do (þolmynd af sögninni use) – This room is used to store boxes þýðir „þetta herbergi er notað til að geyma kassa“: þolmynd af use B1-10 + to um tilgang. Framburðurinn er ólíkur (sjá hér á eftir).

Old tyres are used to make playground floors.
Gömul dekk eru notuð til að búa til undirlag á leikvöllum.
„eru notuð til að“ → are used to make

used to og would um venjur í fortíðinni – Would getur líka lýst endurteknum athöfnum í fortíðinni, en ekki ástandi. Sjá B2-17.

Every summer we used to go camping.
Á hverju sumri fórum við í útilegu.
líka hægt: would go
We used to have a dog called Max.
Við áttum einu sinni hund sem hét Max.
ástand: would gengur ekki

Stafsetning og framburður

  • Í used to, be used to og get used to er used borið fram /juːst/ og to er veikt: /ˈjuːstə/. Tvö /t/ renna saman í eitt. Veika /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt u.
  • Þegar used þýðir „notaður“ (This room is used to store boxes, I used a knife) er það borið fram /juːzd/ – með rödduðu /z/. Það hljóð er ekki til í íslensku: láttu raddböndin suða eins og býfluga. Annars hljóma orðin tvö eins.
  • use to (á eftir did / didn't) hljómar nákvæmlega eins og used to – þess vegna er stafsetningarvillan svona algeng.

Gullna reglan

Used to + sögn = fortíð, ekki lengur („var vanur að gera“ sem venja áður). Be used to + nafnorð / -ing = eðlilegt fyrir mig („er vanur“). Get used to + nafnorð / -ing = verður eðlilegt („venjast“). Á eftir be / get used to kemur nafnorð eða -ing – aldrei grunnmynd og aldrei that.

Æfingar

A. Form

Notaðu used to, be used to eða get used to.

  1. I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
  2. She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.
  3. Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
  4. Did you have long hair?
  5. We used to the cold yet — it's our first winter.
  6. Gerðu setninguna neitandi: I used to like coffee.
  7. Búðu til spurningu: You are used to the new system.

B. Merking

Veldu rétta svarið eða umorðaðu setninguna.

  1. Veldu rétta svarið: It took me a year to … used to the food.
  2. Veldu rétta svarið: There a bakery on this corner.
  3. Umorðaðu með used: Driving on the left isn't strange for me any more.
  4. Umorðaðu með used: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.
  5. Veldu merkinguna: "I'm getting used to my new glasses."

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I'm used to get up at 5 am.
  2. I use to drink coffee every morning.
  3. I'm getting use to the new timetable.
  4. She is used to that she works at night.
  5. We used to go camping every summer.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

A new life in Canada
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu tvær setningar um hvernig líf þitt hefur breyst: aðra með used to og hina með didn't use to.
  2. Skrifaðu um eitthvað nýtt í lífi þínu: eina setningu með be used to eða not used to og aðra með get used to.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum
    I look forward to (see) you.
  2. B1-20 Relative clauses á ensku: whose, where, when og hvenær má sleppa who og that
    The town I grew up has changed a lot.
  3. B1-18 Want him to, make him do, let him do: sögn + andlag + to á ensku
    My boss made me (work) late.
Svör

A. Form

  1. used to play
  2. working
  3. get
  4. use to
  5. aren't / are not / haven't got / haven't gotten
  6. I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
  7. Are you used to the new system?

B. Merking

  1. get
  2. used to be
  3. I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
  4. I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
  5. They are slowly starting to feel normal.

C. Finndu villuna

  1. I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
  2. I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
  3. I'm getting used to the new timetable.
  4. She is used to working at night. / She's used to working at night.
  5. ✓ We used to go camping every summer.

D. Í samhengi

  1. used to live / lived
  2. used
  3. walking
  4. getting
  5. use

E. Spreyttu þig

  1. I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
  2. I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.

F. Blönduð upprifjun

  1. seeing
  2. where
  3. work
Android appLærðu á ferðinni Google Play