SlowingoMálfræði
B1 29 / 39

So that, in order to, because of og due to: tilgangur, ástæða og afleiðing á ensku

So That, In Order To, Because Of, Due To: Purpose, Reason, Result

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt nákvæmlega frá tilgangi (to, in order to, so as to, so that), ástæðu (because, as, since, because of, due to, owing to) og afleiðingu (so, therefore, as a result, consequently), með réttri málfræði og greinarmerkjum.

Aðalatriðið

Hugsaðu þér bogaskyttu. Eitthvað fékk hana til að taka upp bogann – keppni, hungur, veðmál. Það er ástæðan: hún er á bak við athöfnina. Hún miðar á skotmarkið. Það er tilgangurinn: það sem hún vill að gerist. Svo lendir örin einhvers staðar – kannski í miðjunni, kannski uppi í tré. Það er afleiðingin: það sem gerðist í raun.

  • Ástæða: She trained every day because she wanted to win.
  • Tilgangur: She trained every day so that she could win.
  • Afleiðing: She trained every day, so she won.

Tilgangur er ætlun, afleiðing er niðurstaða. Þess vegna eru so that (tilgangur) og so (afleiðing) ólík.

Eins og með andstæðuorðin (B1-26) fer málfræðin eftir því hvað kemur á eftir. Sum tengiorð taka sögn (to, in order to), sum setningu (so that, because, as, since), sum nafnorð (because of, due to, owing to) og sum byrja nýja málsgrein (therefore, as a result).

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan gerir svipaðan greinarmun og enskan. „Til að“ + nafnháttur er to + grunnmynd: „Ég hringdi í bankann til að spyrja“ er I called the bank to ask. „Svo að“ + setning er so that: „svo að þú komist inn“ er so that you can get in. Og við gerum greinarmun á „vegna“ + nafnorð („vegna þoku“ – because of fog) og „af því að“ + setning („af því að það var fljótlegra“ – because it was quicker). Hér er þetta eins.

Erfiðleikarnir eru þrír. Í fyrsta lagi er „vegna þess að“ + setning mjög algengt á íslensku, og í því er orðið „vegna“. Þá freistast maður til að segja because of + setningu. En á eftir because of kemur aðeins nafnorð; setning kallar á because. Í öðru lagi er „þar sem“ (= af því að) á ensku as eða since – ekki where. Í þriðja lagi getur „þess vegna“ staðið inni í sömu málsgrein á íslensku, en enska therefore byrjar venjulega nýja málsgrein. Með kommu notarðu so.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég hringdi í bankann til að spyrja um kortið mitt.I called the bank to ask about my card.„til að“ → to + grunnmynd – hér er þetta eins
Við hvísluðum til að vekja engan.We whispered so as not to wake anyone.neitaður tilgangur → so as not to / in order not to
Ég skil dyrnar eftir opnar svo að þú komist inn.I'll leave the door open so that you can get in.„svo að“ + setning → so that – hér er þetta eins
Ég fer að sofa af því að ég á flug snemma.I'm going to bed because I have an early flight.„af því að“ → because – hér er þetta eins
Þar sem þú átt afmæli borga ég.Since it's your birthday, I'll pay.„þar sem“ (ástæða) → as / since, ekki where
Fluginu seinkaði vegna þoku.The flight was delayed because of fog.„vegna“ + nafnorð → because of / due to
Mörgum flugferðum var aflýst vegna þess að flugvöllurinn var lokaður.Many flights were cancelled due to the fact that the airport was closed.„vegna þess að“ + setning → because eða due to the fact that, ekki because of
Síminn minn varð rafmagnslaus, svo ég gat ekki hringt.My phone died, so I couldn't call you.„svo“ (afleiðing) → so
Hann hefur enga reynslu. Þess vegna getum við ekki ráðið hann.He has no experience. Therefore, we can't offer him the job.„þess vegna“ → Therefore, fremst í nýrri málsgrein

Í stuttu máli: „til að“ → to, „svo að“ + setning → so that, „til að … ekki“ → so as not to; „af því að / þar sem“ → because / as / since, „vegna“ + nafnorð → because of / due to, en „vegna þess að“ + setning → because; „svo“ → so, „þess vegna“ → Therefore,.

Form

Tilgangur

TengiorðÁ eftir kemurDæmi
togrunnmyndI went out to buy bread.
in order to / so as to (formlegra)grunnmyndWe left early in order to avoid the traffic.
in order not to / so as not togrunnmyndSpeak quietly so as not to wake the baby.
so thatsetning, oft með can / could / will / wouldI'll text you so that you know where we are.

Ástæða

TengiorðÁ eftir kemurDæmi
becausesetningWe stayed in because it was raining.
as / sincesetning (oft fremst; ástæðan er þegar þekkt)As it was raining, we stayed in.
because ofnafnorð / fornafnWe stayed in because of the rain.
due to / owing to (formlegra)nafnorðThe match was cancelled due to the rain.

Afleiðing

TengiorðGreinarmerkiDæmi
sotengir tvær setningar, yfirleitt á eftir kommuIt was raining, so we stayed in.
thereforený málsgrein eða á eftir semíkommu; líka á undan aðalsögnIt was raining. Therefore, we stayed in. / We therefore stayed in.
as a result / consequentlyný málsgrein eða á eftir semíkommu, komma á eftirIt rained all week. As a result, the match was cancelled.

Fljótlegt próf: skoðaðu orðið sem kemur næst. Grunnmynd → to / in order to. Frumlag + sögn → so that / because / as / since / so. Nafnorð eitt → because of / due to / owing to.

Notkun

1Tilgangur: to, in order to, so as to

Í daglegu máli notarðu to + grunnmynd (sjá A2-26). In order to og so as to eru formlegri eða með meiri áherslu. Um neitaðan tilgang notarðu in order not to eða so as not to. Á íslensku „til að“, „til þess að“ og „til að … ekki“.

I called the bank to ask about my card.
Ég hringdi í bankann til að spyrja um kortið mitt.
„til að spyrja“ → to ask
The company cut its prices in order to attract new customers.
Fyrirtækið lækkaði verðið til þess að laða að nýja viðskiptavini.
formlegra: in order to
Please arrive ten minutes early so as to complete the forms.
Vinsamlegast mætið tíu mínútum fyrr til að fylla út eyðublöðin.
so as to: formlegt
We whispered so as not to wake anyone.
Við hvísluðum til að vekja engan.
neitaður tilgangur → so as not to
I wrote the code on my hand in order not to forget it.
Ég skrifaði kóðann á höndina á mér til að gleyma honum ekki.
in order not to
In order to apply, you need a valid passport.
Til að sækja um þarftu gilt vegabréf.
tilgangur fremst: komma á eftir

2Tilgangur: so that

Notaðu so that + setningu þegar tilgangurinn hefur annað frumlag eða þegar þú þarft háttarsögn. Á eftir sögn í nútíð eða framtíð kemur venjulega can / will eða Present Simple (einföld nútíð), á eftir sögn í þátíð could / would. Í tali er that oft sleppt: so you can get in. Á íslensku „svo að“ + viðtengingarháttur („komist“, „gleymdi ekki“).

I'll leave the door open so that you can get in.
Ég skil dyrnar eftir opnar svo að þú komist inn.
annað frumlag → so that + can
Turn the music down so that the neighbours don't complain.
Lækkaðu tónlistina svo að nágrannarnir kvarti ekki.
so that + nútíð
She wrote the address down so that she wouldn't forget it.
Hún skrifaði heimilisfangið hjá sér svo að hún gleymdi því ekki.
þátíð → wouldn't
We moved closer to the city so that the kids could walk to school.
Við fluttum nær borginni svo að krakkarnir gætu gengið í skólann.
„gætu“ → could
I'll send you a map so you can find us easily.
Ég sendi þér kort svo þú finnir okkur auðveldlega.
óformlegt: that sleppt

3Ástæða: because, as, since

Because er algengasta leiðin til að gefa ástæðu, og ástæðan er yfirleitt ný og mikilvæg upplýsing. As og since standa oft fremst og gefa ástæðu sem hlustandinn þekkir þegar – þá er áherslan á aðalsetningunni. Á íslensku „af því að“, „vegna þess að“ og „þar sem“.

I'm going to bed because I have an early flight.
Ég er að fara að sofa af því að ég á flug snemma.
„af því að“ → because
We took a taxi because it was quicker.
Við tókum leigubíl af því að það var fljótlegra.
ný upplýsing: because
As you're not busy, could you help me with this?
Þar sem þú ert ekki upptekinn, gætirðu hjálpað mér með þetta?
„þar sem“ → as, ekki where
Since it's your birthday, I'll pay for dinner.
Þar sem þú átt afmæli borga ég kvöldmatinn.
þekkt ástæða: since
Because the trains were on strike, half the staff worked from home.
Af því að lestirnar gengu ekki vegna verkfalls vann helmingur starfsfólksins heima.
because getur líka staðið fremst

4Ástæða: because of, due to, owing to + nafnorð

Á eftir þeim kemur nafnliður, ekki setning. Due to og owing to eru formlegri. Á eftir sögninni be notarðu due to: The delay was due to…. Ef þú vilt heila setningu á eftir þeim notarðu the fact that. Á íslensku „vegna“ + nafnorð – en „vegna þess að“ + setning er á ensku because.

The flight was delayed because of fog.
Fluginu seinkaði vegna þoku.
„vegna þoku“ → because of fog
The museum is closed due to staff shortages.
Safnið er lokað vegna manneklu.
formlegra: due to
Owing to a technical problem, the website is unavailable.
Vegna tæknilegra vandamála liggur vefsíðan niðri.
formlegt: owing to
The delay was due to heavy traffic.
Seinkunin stafaði af mikilli umferð.
be + due to
The match went ahead despite the forecast, but it ended early because of the storm.
Leikurinn fór fram þrátt fyrir veðurspána, en honum lauk snemma vegna óveðursins.
because of + nafnliður
Many flights were cancelled due to the fact that the airport was closed.
Mörgum flugferðum var aflýst vegna þess að flugvöllurinn var lokaður.
formlegt: due to the fact that + setning

5Afleiðing: so, therefore, as a result, consequently

So tengir tvær setningar í eina málsgrein. Therefore, as a result og consequently eru formlegri: þau byrja venjulega nýja málsgrein eða koma á eftir semíkommu, og komma kemur á eftir þeim. Therefore getur líka staðið á undan aðalsögninni. Taktu eftir muninum: as a result (sjálfstætt tengiorð) og as a result of + nafnorð (ástæða, eins og because of). Á íslensku „svo“, „þess vegna“, „því“, „afleiðingin var sú að“.

My phone died, so I couldn't call you.
Síminn minn varð rafmagnslaus, svo ég gat ekki hringt í þig.
„svo“ → so
The road was flooded. As a result, hundreds of drivers were stuck.
Vegurinn fór á kaf í vatn. Afleiðingin var sú að hundruð ökumanna sátu föst.
ný málsgrein: As a result,
The company lost its biggest client; consequently, twenty jobs were cut.
Fyrirtækið missti stærsta viðskiptavininn; í kjölfarið voru tuttugu störf lögð niður.
semíkomma + consequently + komma
He has no experience in this field. Therefore, we can't offer him the job.
Hann hefur enga reynslu á þessu sviði. Þess vegna getum við ekki boðið honum starfið.
„Þess vegna“ → Therefore,
Our costs have gone up, and we have therefore increased our prices.
Kostnaður okkar hefur aukist og við höfum því hækkað verðið.
„því“ → therefore á undan aðalsögninni
Hundreds of drivers were stuck as a result of the flooding.
Hundruð ökumanna sátu föst vegna flóðsins.
as a result of + nafnorð = ástæða

Algengar villur

❌I went to the shop for buy milk.
✅I went to the shop to buy milk.
Tilgangur + sögn: to, ekki for. Sjá A2-26.
❌I turned on the light so that to see better.
✅I turned on the light to see better.
so that + setning, aldrei + to. Líka rétt: so that I could see better.
❌The game was cancelled because of it rained.
✅The game was cancelled because it rained.
because of + nafnorð; because + setning. Líka rétt: because of the rain.
❌We stayed at home because the storm.
✅We stayed at home because of the storm.
Á undan nafnorði einu þarf because of.
❌She studied hard in order to she could pass.
✅She studied hard in order to pass.
in order to + grunnmynd. Líka rétt: so that she could pass.
❌I left early for not missing the train.
✅I left early so as not to miss the train.
Neitaður tilgangur: so as not to / in order not to / so that I wouldn't…
❌It was late, therefore we went home.
✅It was late. Therefore, we went home.
Í stöðluðu rituðu máli tengir therefore ekki tvær setningar með kommu einni. Líka rétt: It was late, so we went home. / …, and therefore we went home.
⚠️I left early not to miss the train.
✅I left early so as not to miss the train.
Málfræðilega rétt og heyrist í tali, en not to eitt og sér um tilgang hljómar óljóst; notaðu so as not to / in order not to.
⚠️She missed the meeting because of being ill.
✅She missed the meeting because she was ill.
Málfræðilega rétt, en með setningu hljómar þetta eðlilegra.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „vegna þess að“ → because of + setning. Á íslensku er „vegna þess að“ + setning mjög algengt, og í því er orðið „vegna“, sem við þýðum annars með because of. Þá kemur auðveldlega because of that… eða because of + setning. Á ensku kemur á eftir because of aðeins nafnorð; setning kallar á because (eða formlegra due to the fact that).

❌The ferry to Vestmannaeyjar didn't sail on Sunday because of that the waves were more than five metres high.
✅The ferry to Vestmannaeyjar didn't sail on Sunday because the waves were more than five metres high. eða The ferry to Vestmannaeyjar didn't sail on Sunday because of the high waves.
setning → because; nafnorð → because of
❌My brother got a summer job at the puffin-tour company in Husavik because of he speaks four languages.
✅My brother got a summer job at the puffin-tour company in Husavik because he speaks four languages. eða My brother got a summer job at the puffin-tour company in Husavik due to the fact that he speaks four languages.
setning → because

2. „Þar sem…“ → Where…. Á íslensku merkir „þar sem“ oft „af því að“: „Þar sem þú ert hvort sem er á leiðinni…“. „Þar“ minnir á there og „þar sem“ á where, en where er aðeins um stað. Ástæða sem hlustandinn þekkir er as eða since.

❌Where you're driving to Selfoss anyway, could you pick up the cake from my aunt's bakery on the way?
✅As you're driving to Selfoss anyway, could you pick up the cake from my aunt's bakery on the way? eða Since you're driving to Selfoss anyway, could you pick up the cake from my aunt's bakery on the way?
„þar sem“ (ástæða) → as / since
❌Where most of our guests at the hostel come from Asia, the manager has put up signs in Chinese and Korean.
✅As most of our guests at the hostel come from Asia, the manager has put up signs in Chinese and Korean. eða Since most of our guests at the hostel come from Asia, the manager has put up signs in Chinese and Korean.
ástæða → as / since

3. „þess vegna“ inni í málsgrein → therefore á milli tveggja setninga. Á íslensku getur „þess vegna“ staðið inni í sömu málsgrein: „Það var ófært yfir heiðina, þess vegna gistum við á Blönduósi.“ Í rituðu ensku máli tengir therefore ekki tvær setningar með kommu einni: byrjaðu nýja málsgrein, notaðu semíkommu eða notaðu so.

❌Hekla has been active again this week, therefore the guides in Landmannalaugar are asking all hikers to register their routes online.
✅Hekla has been active again this week, so the guides in Landmannalaugar are asking all hikers to register their routes online. eða Hekla has been active again this week. Therefore, the guides in Landmannalaugar are asking all hikers to register their routes online.
með kommu → so; therefore → ný málsgrein

Ekki rugla saman

so that (tilgangur) og so (afleiðing) – so that = það sem einhver vildi að gerðist; so (á eftir kommu) = það sem gerðist í raun. Í tali getur so eitt og sér líka merkt tilgang – kommuleysið og háttarsögnin hjálpa: I set two alarms so I wouldn't oversleep. Á íslensku sýnir hátturinn muninn: „svo að ég svæfi ekki“ (tilgangur) og „svo að ég svaf ekki“ (afleiðing).

I set two alarms so that I wouldn't oversleep.
Ég stillti tvær vekjaraklukkur svo að ég svæfi ekki yfir mig.
ætlun
I set two alarms, so I didn't oversleep.
Ég stillti tvær vekjaraklukkur, svo ég svaf ekki yfir mig.
niðurstaða

since (ástæða) og since (tími) – since + ástæða merkir „þar sem“; since + tímapunktur fer með Present Perfect (enska núliðin tíð). Sjá B1-02.

Since you're here, can you help me with the boxes?
Þar sem þú ert hérna, geturðu hjálpað mér með kassana?
ástæða: „þar sem“
I've lived here since 2019.
Ég hef búið hér síðan 2019.
tími: „síðan“

because og because of – sama merking, ólík málfræði: á eftir because kemur setning, á eftir because of nafnorð.

We were late because the traffic was terrible.
Við vorum sein af því að umferðin var hræðileg.
+ setning
We were late because of the terrible traffic.
Við vorum sein vegna hræðilegrar umferðar.
+ nafnorð

Formleg tengiorð eins og thus, hence og accordingly eru í C1-13; formleg tengiorð um viðbót og andstæðu í C1-12.

Stafsetning og framburður

  • because er oft veikt í tali: /bɪˈkəz/, mjög óformlega líka 'cause /kəz/. Skrifaðu alltaf because. Áherslan er á öðru atkvæði: be-CAUSE, ekki því fyrsta eins og í íslenskum orðum. Endinn /z/ er raddaður og suðar eins og býfluga – íslenskan hefur ekki /z/, svo það vill verða að s.
  • so that er borið fram sem ein heild og that er veikt: /ˈsəʊ ðət/ (UK), /ˈsoʊ ðət/ (US). Íslenskan hefur ð-hljóðið, en aldrei fremst í orði – byrjaðu that á því, raddað.
  • due to: /ˈdjuː tə/ (UK), /ˈduː tə/ (US). to er veikt /tə/ – stutt og slakt, ekki skýrt ú.
  • therefore /ˈðeəfɔː/ (UK), /ˈðerfɔːr/ (US): áherslan er á fyrsta atkvæði, eins og við erum vön á íslensku.
  • Settu kommu á eftir tengiorði fremst í málsgrein: As a result, … / Therefore, … / Consequently, …. Líka á eftir tilgangi fremst: In order to apply, …. Á undan to og so that kemur yfirleitt engin komma.

Gullna reglan

Tilgangur = það sem þú vilt (to, in order to, so as to + grunnmynd; so that + setning). Ástæða = það sem olli því (because, as, since + setning; because of, due to, owing to + nafnorð). Afleiðing = það sem gerðist (so; therefore, as a result, consequently, venjulega fremst í nýrri málsgrein). Og mundu: „vegna þess að“ + setning er because, og „þar sem“ um ástæðu er as / since.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttu orði.

  1. I'm saving money ___ buy a car. …
  2. We spoke quietly so as to wake the baby.
  3. The train was late ___ a signal problem. …
  4. I'll write it down so I don't forget.
  5. The concert was cancelled. ___, many fans asked for their money back.
  6. ___ it was a holiday, the shops were closed. …

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I took a taxi … I wouldn't be late.
  2. Veldu rétta svarið: It was cold, … I wore a coat.
  3. Er þetta tilgangur (purpose), ástæða (reason) eða afleiðing (result)? "She took a gap year, so she started university a year later."
  4. Er þetta tilgangur (purpose), ástæða (reason) eða afleiðing (result)? "He moved to the coast so that he could surf every day."
  5. Veldu formlegri kostinn fyrir tilkynningu: The pool is closed … repairs.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I came here for learn English.
  2. The flight was cancelled due to it was snowing.
  3. She was ill, therefore she stayed at home.
  4. We left early so that we could get good seats.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í tölvupóstinum.

An email to a colleague
Hi Tom, I'm writing 16 let you know about tomorrow's training. The room has changed 17 the heating problem in Room 4, so we'll be in Room 9. Please bring your laptop 18 you can try the new software. The session starts at 9 sharp, 19 please don't be late. The trainer has another course in the afternoon; 20, she has to leave at 12. 21 you were away last week, I've attached the notes from the first session. — Mia

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu tvær setningar um af hverju þú lærir ensku: aðra með to og hina með so that.
  2. Skrifaðu um vandamál í bænum þínum eða í vinnunni og afleiðingu þess. Notaðu because of eða due to og as a result.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu
    ___ the rain, we went for a walk. …
  2. B1-25 So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir
    It was ___ a long day that I fell asleep at nine. …
  3. B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu
    Veldu rétta svarið: … she was tired, she finished the report.
Svör

A. Form

  1. to
  2. not
  3. because of
  4. that
  5. As a result
  6. As

B. Merking

  1. so that
  2. so
  3. result
  4. purpose
  5. due to

C. Finndu villuna

  1. I came here to learn English. / I came here in order to learn English.
  2. The flight was cancelled because it was snowing. / The flight was cancelled due to the snow. / The flight was cancelled because of the snow. / The flight was cancelled owing to the snow. / The flight was cancelled due to the fact that it was snowing.
  3. She was ill. Therefore, she stayed at home. / She was ill; therefore, she stayed at home. / She was ill, so she stayed at home. / She was ill, and therefore she stayed at home.
  4. ✓ We left early so that we could get good seats.

D. Í samhengi

  1. to / in order to
  2. because of / due to / owing to
  3. so that / so
  4. so
  5. as a result / therefore / consequently
  6. As / Since / Because

E. Spreyttu þig

  1. I'm learning English to get a better job. I watch films in English so that I can understand fast speech.
  2. The main road is closed because of building work. As a result, my bus takes forty minutes longer.

F. Blönduð upprifjun

  1. Despite / In spite of
  2. such
  3. Although
Android appLærðu á ferðinni Google Play