So that, in order to, because of og due to: tilgangur, ástæða og afleiðing á ensku
So That, In Order To, Because Of, Due To: Purpose, Reason, Result
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt nákvæmlega frá tilgangi (to, in order to, so as to, so that), ástæðu (because, as, since, because of, due to, owing to) og afleiðingu (so, therefore, as a result, consequently), með réttri málfræði og greinarmerkjum.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér bogaskyttu. Eitthvað fékk hana til að taka upp bogann – keppni, hungur, veðmál. Það er ástæðan: hún er á bak við athöfnina. Hún miðar á skotmarkið. Það er tilgangurinn: það sem hún vill að gerist. Svo lendir örin einhvers staðar – kannski í miðjunni, kannski uppi í tré. Það er afleiðingin: það sem gerðist í raun.
- Ástæða: She trained every day because she wanted to win.
- Tilgangur: She trained every day so that she could win.
- Afleiðing: She trained every day, so she won.
Tilgangur er ætlun, afleiðing er niðurstaða. Þess vegna eru so that (tilgangur) og so (afleiðing) ólík.
Eins og með andstæðuorðin (B1-26) fer málfræðin eftir því hvað kemur á eftir. Sum tengiorð taka sögn (to, in order to), sum setningu (so that, because, as, since), sum nafnorð (because of, due to, owing to) og sum byrja nýja málsgrein (therefore, as a result).
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan gerir svipaðan greinarmun og enskan. „Til að“ + nafnháttur er to + grunnmynd: „Ég hringdi í bankann til að spyrja“ er I called the bank to ask. „Svo að“ + setning er so that: „svo að þú komist inn“ er so that you can get in. Og við gerum greinarmun á „vegna“ + nafnorð („vegna þoku“ – because of fog) og „af því að“ + setning („af því að það var fljótlegra“ – because it was quicker). Hér er þetta eins.
Erfiðleikarnir eru þrír. Í fyrsta lagi er „vegna þess að“ + setning mjög algengt á íslensku, og í því er orðið „vegna“. Þá freistast maður til að segja because of + setningu. En á eftir because of kemur aðeins nafnorð; setning kallar á because. Í öðru lagi er „þar sem“ (= af því að) á ensku as eða since – ekki where. Í þriðja lagi getur „þess vegna“ staðið inni í sömu málsgrein á íslensku, en enska therefore byrjar venjulega nýja málsgrein. Með kommu notarðu so.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég hringdi í bankann til að spyrja um kortið mitt. | I called the bank to ask about my card. | „til að“ → to + grunnmynd – hér er þetta eins |
| Við hvísluðum til að vekja engan. | We whispered so as not to wake anyone. | neitaður tilgangur → so as not to / in order not to |
| Ég skil dyrnar eftir opnar svo að þú komist inn. | I'll leave the door open so that you can get in. | „svo að“ + setning → so that – hér er þetta eins |
| Ég fer að sofa af því að ég á flug snemma. | I'm going to bed because I have an early flight. | „af því að“ → because – hér er þetta eins |
| Þar sem þú átt afmæli borga ég. | Since it's your birthday, I'll pay. | „þar sem“ (ástæða) → as / since, ekki where |
| Fluginu seinkaði vegna þoku. | The flight was delayed because of fog. | „vegna“ + nafnorð → because of / due to |
| Mörgum flugferðum var aflýst vegna þess að flugvöllurinn var lokaður. | Many flights were cancelled due to the fact that the airport was closed. | „vegna þess að“ + setning → because eða due to the fact that, ekki because of |
| Síminn minn varð rafmagnslaus, svo ég gat ekki hringt. | My phone died, so I couldn't call you. | „svo“ (afleiðing) → so |
| Hann hefur enga reynslu. Þess vegna getum við ekki ráðið hann. | He has no experience. Therefore, we can't offer him the job. | „þess vegna“ → Therefore, fremst í nýrri málsgrein |
Í stuttu máli: „til að“ → to, „svo að“ + setning → so that, „til að … ekki“ → so as not to; „af því að / þar sem“ → because / as / since, „vegna“ + nafnorð → because of / due to, en „vegna þess að“ + setning → because; „svo“ → so, „þess vegna“ → Therefore,.
Form
Tilgangur
| Tengiorð | Á eftir kemur | Dæmi |
|---|---|---|
| to | grunnmynd | I went out to buy bread. |
| in order to / so as to (formlegra) | grunnmynd | We left early in order to avoid the traffic. |
| in order not to / so as not to | grunnmynd | Speak quietly so as not to wake the baby. |
| so that | setning, oft með can / could / will / would | I'll text you so that you know where we are. |
Ástæða
| Tengiorð | Á eftir kemur | Dæmi |
|---|---|---|
| because | setning | We stayed in because it was raining. |
| as / since | setning (oft fremst; ástæðan er þegar þekkt) | As it was raining, we stayed in. |
| because of | nafnorð / fornafn | We stayed in because of the rain. |
| due to / owing to (formlegra) | nafnorð | The match was cancelled due to the rain. |
Afleiðing
| Tengiorð | Greinarmerki | Dæmi |
|---|---|---|
| so | tengir tvær setningar, yfirleitt á eftir kommu | It was raining, so we stayed in. |
| therefore | ný málsgrein eða á eftir semíkommu; líka á undan aðalsögn | It was raining. Therefore, we stayed in. / We therefore stayed in. |
| as a result / consequently | ný málsgrein eða á eftir semíkommu, komma á eftir | It rained all week. As a result, the match was cancelled. |
Fljótlegt próf: skoðaðu orðið sem kemur næst. Grunnmynd → to / in order to. Frumlag + sögn → so that / because / as / since / so. Nafnorð eitt → because of / due to / owing to.
Notkun
1Tilgangur: to, in order to, so as to
Í daglegu máli notarðu to + grunnmynd (sjá A2-26). In order to og so as to eru formlegri eða með meiri áherslu. Um neitaðan tilgang notarðu in order not to eða so as not to. Á íslensku „til að“, „til þess að“ og „til að … ekki“.
2Tilgangur: so that
Notaðu so that + setningu þegar tilgangurinn hefur annað frumlag eða þegar þú þarft háttarsögn. Á eftir sögn í nútíð eða framtíð kemur venjulega can / will eða Present Simple (einföld nútíð), á eftir sögn í þátíð could / would. Í tali er that oft sleppt: so you can get in. Á íslensku „svo að“ + viðtengingarháttur („komist“, „gleymdi ekki“).
3Ástæða: because, as, since
Because er algengasta leiðin til að gefa ástæðu, og ástæðan er yfirleitt ný og mikilvæg upplýsing. As og since standa oft fremst og gefa ástæðu sem hlustandinn þekkir þegar – þá er áherslan á aðalsetningunni. Á íslensku „af því að“, „vegna þess að“ og „þar sem“.
4Ástæða: because of, due to, owing to + nafnorð
Á eftir þeim kemur nafnliður, ekki setning. Due to og owing to eru formlegri. Á eftir sögninni be notarðu due to: The delay was due to…. Ef þú vilt heila setningu á eftir þeim notarðu the fact that. Á íslensku „vegna“ + nafnorð – en „vegna þess að“ + setning er á ensku because.
5Afleiðing: so, therefore, as a result, consequently
So tengir tvær setningar í eina málsgrein. Therefore, as a result og consequently eru formlegri: þau byrja venjulega nýja málsgrein eða koma á eftir semíkommu, og komma kemur á eftir þeim. Therefore getur líka staðið á undan aðalsögninni. Taktu eftir muninum: as a result (sjálfstætt tengiorð) og as a result of + nafnorð (ástæða, eins og because of). Á íslensku „svo“, „þess vegna“, „því“, „afleiðingin var sú að“.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „vegna þess að“ → because of + setning. Á íslensku er „vegna þess að“ + setning mjög algengt, og í því er orðið „vegna“, sem við þýðum annars með because of. Þá kemur auðveldlega because of that… eða because of + setning. Á ensku kemur á eftir because of aðeins nafnorð; setning kallar á because (eða formlegra due to the fact that).
2. „Þar sem…“ → Where…. Á íslensku merkir „þar sem“ oft „af því að“: „Þar sem þú ert hvort sem er á leiðinni…“. „Þar“ minnir á there og „þar sem“ á where, en where er aðeins um stað. Ástæða sem hlustandinn þekkir er as eða since.
3. „þess vegna“ inni í málsgrein → therefore á milli tveggja setninga. Á íslensku getur „þess vegna“ staðið inni í sömu málsgrein: „Það var ófært yfir heiðina, þess vegna gistum við á Blönduósi.“ Í rituðu ensku máli tengir therefore ekki tvær setningar með kommu einni: byrjaðu nýja málsgrein, notaðu semíkommu eða notaðu so.
Ekki rugla saman
so that (tilgangur) og so (afleiðing) – so that = það sem einhver vildi að gerðist; so (á eftir kommu) = það sem gerðist í raun. Í tali getur so eitt og sér líka merkt tilgang – kommuleysið og háttarsögnin hjálpa: I set two alarms so I wouldn't oversleep. Á íslensku sýnir hátturinn muninn: „svo að ég svæfi ekki“ (tilgangur) og „svo að ég svaf ekki“ (afleiðing).
since (ástæða) og since (tími) – since + ástæða merkir „þar sem“; since + tímapunktur fer með Present Perfect (enska núliðin tíð). Sjá B1-02.
because og because of – sama merking, ólík málfræði: á eftir because kemur setning, á eftir because of nafnorð.
Formleg tengiorð eins og thus, hence og accordingly eru í C1-13; formleg tengiorð um viðbót og andstæðu í C1-12.
Stafsetning og framburður
- because er oft veikt í tali: /bɪˈkəz/, mjög óformlega líka 'cause /kəz/. Skrifaðu alltaf because. Áherslan er á öðru atkvæði: be-CAUSE, ekki því fyrsta eins og í íslenskum orðum. Endinn /z/ er raddaður og suðar eins og býfluga – íslenskan hefur ekki /z/, svo það vill verða að s.
- so that er borið fram sem ein heild og that er veikt: /ˈsəʊ ðət/ (UK), /ˈsoʊ ðət/ (US). Íslenskan hefur ð-hljóðið, en aldrei fremst í orði – byrjaðu that á því, raddað.
- due to: /ˈdjuː tə/ (UK), /ˈduː tə/ (US). to er veikt /tə/ – stutt og slakt, ekki skýrt ú.
- therefore /ˈðeəfɔː/ (UK), /ˈðerfɔːr/ (US): áherslan er á fyrsta atkvæði, eins og við erum vön á íslensku.
- Settu kommu á eftir tengiorði fremst í málsgrein: As a result, … / Therefore, … / Consequently, …. Líka á eftir tilgangi fremst: In order to apply, …. Á undan to og so that kemur yfirleitt engin komma.
Gullna reglan
Tilgangur = það sem þú vilt (to, in order to, so as to + grunnmynd; so that + setning). Ástæða = það sem olli því (because, as, since + setning; because of, due to, owing to + nafnorð). Afleiðing = það sem gerðist (so; therefore, as a result, consequently, venjulega fremst í nýrri málsgrein). Og mundu: „vegna þess að“ + setning er because, og „þar sem“ um ástæðu er as / since.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttu orði.
-
I'm saving money ___ buy a car. …
-
We spoke quietly so as to wake the baby.
-
The train was late ___ a signal problem. …
-
I'll write it down so I don't forget.
-
The concert was cancelled. ___, many fans asked for their money back.
-
___ it was a holiday, the shops were closed. …
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I took a taxi … I wouldn't be late.
-
Veldu rétta svarið: It was cold, … I wore a coat.
-
Er þetta tilgangur (purpose), ástæða (reason) eða afleiðing (result)? "She took a gap year, so she started university a year later."gap year: a year off before university (mainly UK)
-
Er þetta tilgangur (purpose), ástæða (reason) eða afleiðing (result)? "He moved to the coast so that he could surf every day."
-
Veldu formlegri kostinn fyrir tilkynningu: The pool is closed … repairs.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I came here for learn English.
-
The flight was cancelled due to it was snowing.
-
She was ill, therefore she stayed at home.
-
We left early so that we could get good seats.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í tölvupóstinum.
Hi Tom, I'm writing 16 let you know about tomorrow's training. The room has changed 17 the heating problem in Room 4, so we'll be in Room 9. Please bring your laptop 18 you can try the new software. The session starts at 9 sharp, 19 please don't be late. The trainer has another course in the afternoon; 20, she has to leave at 12. 21 you were away last week, I've attached the notes from the first session. — Mia
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar um af hverju þú lærir ensku: aðra með to og hina með so that.
-
Skrifaðu um vandamál í bænum þínum eða í vinnunni og afleiðingu þess. Notaðu because of eða due to og as a result.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu ___ the rain, we went for a walk. …
-
B1-25 So, such, what og how á ensku: áhersla og upphrópanir It was ___ a long day that I fell asleep at nine. …
-
B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu Veldu rétta svarið: … she was tired, she finished the report.
Svör
A. Form
- to
- not
- because of
- that
- As a result
- As
B. Merking
- so that
- so
- result
- purpose
- due to
C. Finndu villuna
- I came here to learn English. / I came here in order to learn English.
- The flight was cancelled because it was snowing. / The flight was cancelled due to the snow. / The flight was cancelled because of the snow. / The flight was cancelled owing to the snow. / The flight was cancelled due to the fact that it was snowing.
- She was ill. Therefore, she stayed at home. / She was ill; therefore, she stayed at home. / She was ill, so she stayed at home. / She was ill, and therefore she stayed at home.
- ✓ We left early so that we could get good seats.
D. Í samhengi
- to / in order to
- because of / due to / owing to
- so that / so
- so
- as a result / therefore / consequently
- As / Since / Because
E. Spreyttu þig
- I'm learning English to get a better job. I watch films in English so that I can understand fast speech.
- The main road is closed because of building work. As a result, my bus takes forty minutes longer.
F. Blönduð upprifjun
- Despite / In spite of
- such
- Although
