SlowingoMálfræði
B1 13 / 39

Óbein ræða á ensku: reported speech útskýrt á íslensku

Reported Speech: Statements

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt frá því sem einhver sagði – She said (that) she was tired –, breytt tíðum, fornöfnum og tímaorðum rétt, og veist hvenær ekki þarf að breyta tíðinni.

Aðalatriðið

Þegar þú segir frá orðum annarra spilarðu ekki upptöku. Þú segir frá skilaboðunum – frá þínum stað: úr þínum tíma, þínum stað og þínu sjónarhorni.

Ímyndaðu þér að María hafi sagt á mánudaginn: "I'm tired. I'll call you tomorrow." Á föstudaginn segirðu vini frá þessu. Mánudagurinn er nú liðinn, og þess vegna færist allt samtalið eitt skref aftur í tímanum: Maria said she was tired and would call me the next day. Þetta skref aftur kallast tíðarfærsla (backshift).

Allt annað færist líka inn í þitt sjónarhorn. I hennar verður she, you hennar verður me, og tomorrow hennar verður the next day, af því að „á morgun“ á mánudegi er ekki „á morgun“ á föstudegi.

En tíðarfærslan er ekki vélræn regla. Ef það sem var sagt er enn satt, eða þú ert að segja frá einhverju sem var sagt rétt áðan, máttu halda upprunalegu tíðinni. Spurðu þig alltaf: hvernig lítur þetta út þaðan sem ég er núna?

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan færir líka tíðina aftur í óbeinni ræðu, og hún gerir það með viðtengingarhætti. María sagði „Ég er þreytt“ → „María sagði að hún væri þreytt og myndi hringja í mig daginn eftir.“ „Væri“ samsvarar was, „myndi“ samsvarar would og „hefði“ samsvarar had: „Hann sagði að hann hefði aldrei komið til Asíu“ = He said he had never been to Asia. Fornöfn og tímaorð breytast líka eins: „á morgun“ verður „daginn eftir“, „hér“ verður „þar“.

Munurinn liggur í sögnunum sem segja frá. Á íslensku getum við sagt „Hún sagðist vera þreytt“ eða „Hann sagðist ætla að hringja“ – með -st sögn og nafnhætti. Á ensku er ekkert slíkt form: say tekur ekki nafnhátt á þennan hátt. Þú segir She said she was tired og He said he would call. Í öðru lagi segjum við „sagði frá því að…“ án þess að nefna þann sem hlustaði, en enska tell þarf alltaf manneskju á eftir sér: told me / told us. Án manneskju er það said. Og „sagði mér“ er told me, ekki said me.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hún sagði að hún væri mjög upptekin.She said she was really busy.viðtengingarháttur þátíðar = skref aftur – hér er þetta eins
Hann sagði að hann hefði aldrei komið til Asíu.He said he had never been to Asia.„hefði“ → had + lýsingarháttur þátíðar – hér er þetta eins
Hann sagði að hann myndi senda mér upplýsingarnar.He said he would send me the details.„myndi“ → would – hér er þetta eins
Hún sagðist vera þreytt.She said she was tired.-st sögn + nafnháttur → said + setning, ekki said to be
Hann sagði frá því að pakkinn væri kominn.He said that the parcel had arrived. / He told us that…tell þarf manneskju; annars said
Hún sagði mér að hún væri þreytt.She told me she was tired.„sagði mér“ → told me, ekki said me
Hann sagði að pakkinn hefði komið daginn áður.He said the parcel had arrived the day before.tímaorð breytast – hér er þetta eins
Hún sagði að hún byggi í Glasgow.She said she lives in Glasgow.enn satt → á ensku má halda nútíðinni (lives)

Í stuttu máli: íslenski viðtengingarhátturinn vísar þér rétta leið – is → was, has done → had done, will → would, can → could. Varastu „sagðist vera“ (á ensku said she was) og „sagði frá því að“ (á ensku said that eða told me that).

Form

Grunnmynstrið

Sögn sem segir frá(that)setningin sem sagt er frá
She said(that)she was hungry.
He told me(that)he had lost his keys.

That má sleppa, og í tali er því oft sleppt. Say og tell hafa ólík mynstur: sjá B1-13.

Tíðarfærsla – breytingar á eftir sögn í þátíð sem segir frá

Bein ræðaÓbein ræða
Present Simple: "I work in a bank."Past Simple: She said she worked in a bank.
Present Continuous: "I'm leaving."Past Continuous: He said he was leaving.
Present Perfect: "I've finished."Past Perfect: She said she had finished.
Past Simple: "I saw it."Past Perfect: He said he had seen it. (saw er líka mögulegt)
will: "I'll help."would: She said she would help.
can: "I can swim."could: He said he could swim.
may: "It may rain."might: She said it might rain.
must (skylda): "I must go."had to: He said he had to go. (must er líka mögulegt)
am / is / are going to: "We're going to move."was / were going to: They said they were going to move.

Breytast ekki: would, could, should, might, ought to og Past Perfect haldast óbreytt.

Fornöfn og eignarfornöfn – breyttu þeim eftir sjónarhorni þess sem segir frá.

Bein ræðaÓbein ræða
"I love my job." (Tom)Tom said he loved his job.
"We'll meet you at our house." (foreldrar þínir við þig)They said they would meet me at their house.

Tíma- og staðarorð (þegar tíminn eða staðurinn er annar núna)

Bein ræðaÓbein ræða
nowthen, at that time
today / tonightthat day / that night
yesterdaythe day before, the previous day
tomorrowthe next day, the following day
last weekthe week before, the previous week
next monththe following month
… ago… before, … earlier
herethere
this / thesethat / those (eða the)

Notkun

1Tíðarfærsla á eftir said

Þegar sögnin sem segir frá er í þátíð (said, told) færirðu tíðina eitt skref aftur. Á íslensku gerir viðtengingarhátturinn það sama.

She said she was really busy.
Hún sagði að hún hefði mikið að gera.
"I'm really busy." → was
They said they were looking for a new flat.
Þau sögðust vera að leita sér að nýrri íbúð.
„sögðust vera“ → said they were
He said he had never been to Asia.
Hann sagði að hann hefði aldrei komið til Asíu.
"I've never been…" → had never been
She said she had missed the train.
Hún sagði að hún hefði misst af lestinni.
"I missed the train." → had missed

2Háttarsagnir í óbeinni ræðu

Will → would, can → could, may → might og must (skylda) → had to. Would, could, should, might og ought to breytast ekki.

He said he would send me the details.
Hann sagðist ætla að senda mér upplýsingarnar.
"I'll send you…" → would send
She said she couldn't come to the party.
Hún sagði að hún kæmist ekki í partíið.
"I can't come" → couldn't
He said the shop might be closed.
Hann sagði að búðin gæti verið lokuð.
"The shop may be closed." → might
The instructor said we had to wear a helmet.
Leiðbeinandinn sagði að við yrðum að vera með hjálm.
"You must wear a helmet." → had to
The doctor said I should rest.
Læknirinn sagði að ég ætti að hvíla mig.
"You should rest." → should breytist ekki

3Að breyta fornöfnum og eignarfornöfnum

Segðu frá úr þínu sjónarhorni. Spurðu: hver talar núna og hver hlustar?

My boss said she liked my haircut.
Yfirmaðurinn minn sagði að sér líkaði klippingin mín.
"I like your haircut." → she liked my
Our neighbours said they had sold their car.
Nágrannarnir sögðust hafa selt bílinn sinn.
"We've sold our car." → they had sold their
He said I was his best friend.
Hann sagði að ég væri besti vinur hans.
"You're my best friend." → I was his

4Að breyta tíma- og staðarorðum

Ef tíminn eða staðurinn er annar þegar sagt er frá breytirðu orðum eins og today, tomorrow, ago, here. Á íslensku gerum við það sama.

She said she would see me the next day.
Hún sagðist ætla að hitta mig daginn eftir.
tomorrow → the next day
He said he had started the job two years before.
Hann sagðist hafa byrjað í starfinu tveimur árum áður.
two years ago → two years before
She said she was staying there that night.
Hún sagðist ætla að gista þar þá nóttina.
here → there, tonight → that night
He said the parcel had arrived the day before.
Hann sagði að pakkinn hefði komið daginn áður.
yesterday → the day before

5Engin tíðarfærsla – enn satt eða nýsagt

Ef upplýsingarnar eru enn sannar máttu halda upprunalegu tíðinni. Í tali er það mjög algengt. Tíðarfærslan er líka rétt.

She said she lives in Glasgow.
Hún sagðist búa í Glasgow.
"I live in Glasgow." Hún býr þar enn
Our teacher said the Earth goes round the Sun.
Kennarinn sagði að jörðin snerist í kringum sólina.
almenn staðreynd: á íslensku viðtengingarháttur, á ensku má halda nútíð
I said it's at three!
Ég sagði jú að þetta væri klukkan þrjú!
ég endurtek það sem ég sagði rétt áðan

6Sögn sem segir frá í nútíð – engin tíðarfærsla

Þegar sögnin sem segir frá er í nútíð (says, has said) breytast tíðirnar ekki. Þetta er algengt um skilaboð og tilkynningar.

Jake says he's running late.
Jake segir að honum seinki.
The weather forecast says it'll be sunny all week.
Veðurspáin segir að það verði sól alla vikuna.
Mum has said she can't come this weekend.
Mamma er búin að segja að hún komist ekki um helgina.
has said = nútíð → can't

Algengar villur

❌She said me she was tired.
✅She told me she was tired.
Á eftir say kemur ekki manneskja beint: She said she was tired. Sjá B1-13.
❌He said he has finished it last week.
✅He said he had finished it last week. eða He said he finished it last week.
Liðinn tími (last week) fer aldrei með Present Perfect: færðu í Past Perfect eða haltu Past Simple.
❌He said that he will call me, but he never did.
✅He said that he would call me, but he never did.
will → would; símtalið er ekki lengur í framtíðinni.
❌They said they must to leave.
✅They said they had to leave.
must → had to; aldrei „must to“.
❌A year ago he said he had started the job two years ago.
✅A year ago he said he had started the job two years before.
ago telur aftur frá núinu; before telur aftur frá augnabliki í fortíð.
❌Last month she said she would come tomorrow.
✅Last month she said she would come the next day.
„Á morgun“ hennar er ekki á morgun séð frá núinu.
❌She said, she was hungry.
✅She said she was hungry.
Engin komma á undan óbeinni ræðu.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hann sagðist vera…“ → He said to be…. Á íslensku segjum við mjög oft frá með -st sögn og nafnhætti: „Hann sagðist vera veikur“, „Hún sagðist ætla að koma“, „Þau sögðust hafa týnt lyklunum“. Bein þýðing gefur said to be, said to come, said to have lost. Á ensku kemur á eftir said heil setning með frumlagi og sögn: He said he was ill. She said she would come. They said they had lost the keys.

❌When I called the garage in Selfoss on Monday morning, the mechanic said to be too busy to look at our car before Thursday.
✅When I called the garage in Selfoss on Monday morning, the mechanic said he was too busy to look at our car before Thursday. eða When I called the garage in Selfoss on Monday morning, the mechanic said that he was too busy to look at our car before Thursday.
„sagðist vera“ → said he was
❌Gunnar said to have seen a puffin colony on the cliffs at Latrabjarg, but none of us believed him.
✅Gunnar said he had seen a puffin colony on the cliffs at Latrabjarg, but none of us believed him.
„sagðist hafa séð“ → said he had seen

2. „Hún sagði frá því að…“ → She told that…. Á íslensku getum við sagt „sagði frá því að“ án þess að nefna þann sem hlustaði: „Skólastjórinn sagði frá því að skólinn yrði fimmtíu ára í vor.“ Enska tell þarf alltaf manneskju beint á eftir sér (told me, told us, told the group). Ef þú nefnir engan er rétta sögnin said.

❌In his speech on the first day of school, the headmaster told that our school would be fifty years old next spring.
✅In his speech on the first day of school, the headmaster said that our school would be fifty years old next spring. eða In his speech on the first day of school, the headmaster told us that our school would be fifty years old next spring.
tell + manneskja; án manneskju → said
❌In her speech at the graduation party, Grandma told about that she had finished school in the same building sixty years before.
✅In her speech at the graduation party, Grandma said that she had finished school in the same building sixty years before. eða In her speech at the graduation party, Grandma told us that she had finished school in the same building sixty years before.
„sagði frá því að“ → said that

3. „Sagði Siggi þér af hverju…?“ → Did he say you…? Á íslensku tekur „segja“ þágufall: „Sagði Siggi þér af hverju hann fór?“, „Hún sagði okkur að bíða“. Þá fylgir you eða us auðveldlega á eftir say. Á ensku kemur manneskjan aldrei beint á eftir say: notaðu tell somebody eða say to somebody.

❌Did Siggi say you why he left the party so early? He didn't even say goodbye to anyone.
✅Did Siggi tell you why he left the party so early? He didn't even say goodbye to anyone. eða Did Siggi say why he left the party so early? He didn't even say goodbye to anyone.
„sagði þér“ → told you

Ekki rugla saman

Bein og óbein ræða – Bein ræða endurtekur nákvæm orð innan gæsalappa; óbein ræða segir frá þeim með breytingum.

Ana said, "I'm hungry."
Ana sagði: „Ég er svöng.“
bein ræða
Ana said she was hungry.
Ana sagðist vera svöng.
óbein ræða; á ensku said she was

Tíðarfærsla eða ekki – Hvort tveggja getur verið rétt. Tíðarfærslan segir bara frá; án hennar sýnirðu að þú trúir að þetta sé enn satt.

He said he was a vegetarian.
Hann sagðist vera grænmetisæta.
segi bara frá
He said he's a vegetarian, so let's not cook meat.
Hann sagðist vera grænmetisæta, svo við skulum ekki elda kjöt.
enn satt og skiptir máli núna

must (skylda) og must (ályktun) – must um skyldu verður oft had to. Must um ályktun B1-16 helst must.

She said she had to leave early.
Hún sagðist þurfa að fara snemma.
"I must leave early." (skylda)
He said I must be tired.
Hann sagði að ég hlyti að vera þreyttur.
"You must be tired." (ályktun) → breytist ekki

Stafsetning og framburður

  • Í óbeinni ræðu eru hvorki gæsalappir né komma: She said she was tired. Á undan that kemur engin komma.
  • Í beinni ræðu kemur komma á undan gæsalöppunum og punkturinn innan þeirra: She said, "I'm tired." Ensku gæsalappirnar eru " " – báðar uppi.
  • said er borið fram /sed/ – með stuttu e, ekki „seid“.
  • that er veikt þegar það er notað: /ðət/ – She said that he'd left. Íslenskan hefur /ð/, en aldrei fremst í orði: æfðu að byrja orð á ð-hljóðinu.
  • 'd getur verið would eða had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Skoðaðu sögnina sem kemur á eftir.

Gullna reglan

Segðu frá úr þínum tíma og stað: á eftir sögn í þátíð sem segir frá færirðu tíðina yfirleitt eitt skref aftur og breytir fornöfnum og tímaorðum – eins og íslenski viðtengingarhátturinn gerir. Mundu: „sagðist vera“ er said she was, og „sagði frá því að“ er said that – tell þarf alltaf manneskju. Ef það sem var sagt er enn satt, eða sögnin sem segir frá er í nútíð, máttu halda upprunalegu tíðinni.

Æfingar

A. Form

Í dæmum 1–6 færirðu tíðina aftur.

  1. "I'm cold." → She said she cold.
  2. "We've finished the project." → They said they the project.
  3. "I'll text you." → He said he me.
  4. "I can't find my keys." → She said she her keys.
  5. "I may be late." → He said he late.
  6. "I'm watching a film." → She said she a film.
  7. Segðu frá með said: "I love my new job." (systir þín)

B. Merking

Svaraðu spurningunum.

  1. Á mánudaginn sagði Tom: "I'll do it tomorrow." Nú er föstudagur. Fylltu í eyðuna: Tom said he would do it .
  2. Vinkona þín sagði fyrir fimm mínútum: "The film starts at eight." Fylltu í eyðuna: She said the film at eight.
  3. "I'm a vegetarian," sagði Sam í fyrra, og hann er það enn. Hvor setningin er rétt?
  4. "You must be tired," sagði hjúkrunarfræðingurinn við mig. Segðu frá: The nurse said I tired.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. He said me that he was ill.
  2. She said she will come, but she didn't.
  3. They said they must to go home.
  4. The forecast says it will rain tomorrow.

D. Í samhengi

Fylltu í textann með réttum myndum sagnanna í svigunum. Færðu tíðina aftur í hverri eyðu.

Lunch with Clara
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku hvað aðrir hafa sagt við þig.

  1. Hugsaðu um eitthvað sem vinur þinn eða vinkona þín sagði þér í síðustu viku. Segðu frá því með said.
  2. Segðu frá skilaboðum sem þú fékkst í dag með says.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-03 Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar
    When I got to the station, the train (already / leave).
  2. A2-33 Who called you? Who did you call? Spurningar um frumlag og andlag (subject and object questions)
    Who (you / call) last night?
  3. B1-10 Þolmynd á ensku: is made og was built útskýrt á íslensku
    This house (build) in 1920.
  4. B1-06 Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku
    If I (be) you, I'd say sorry.
Svör

A. Form

  1. was
  2. had finished / 'd finished
  3. would text / 'd text
  4. couldn't find / could not find
  5. might be
  6. was watching
  7. My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.

B. Merking

  1. the next day / the following day / on Tuesday
  2. starts / started
  3. both
  4. must be

C. Finndu villuna

  1. He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
  2. She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
  3. They said they had to go home. / They said they must go home.
  4. ✓ The forecast says it will rain tomorrow.

D. Í samhengi

  1. was
  2. had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
  3. were sending / were going to send / would send
  4. could
  5. would call / 'd call

E. Spreyttu þig

  1. My friend Leo said he was going to move to Madrid.
  2. My brother says he can't come to dinner tonight.

F. Blönduð upprifjun

  1. had already left / 'd already left
  2. did you call
  3. was built
  4. were
Android appLærðu á ferðinni Google Play