Still, yet, even, only og also: hvar atviksorðin standa í enskri setningu
Still, Yet, Even, Only, Also: Adverb Position
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sett stutt atviksorð eins og still, already, also, even, only og no longer á réttan stað inni í setningunni, valið á milli still, yet og already, sagt að eitthvað sé búið (not… any more, no longer) og notað even og only þannig að þau bendi einmitt á orðið sem þú átt við.
Aðalatriðið
Mörgum stuttum enskum atviksorðum finnst best að sitja á einum ákveðnum stað: miðsætinu í setningunni. Það sæti þekkirðu nú þegar frá always, usually, never (A1-15). Það er:
- á undan aðalsögninni: She still lives with her parents.
- á eftir be: She's still at work.
- á eftir fyrstu hjálparsögninni eða háttarsögninni: I've already eaten. You can also pay by card.
Eitt gerist aldrei: atviksorðið sest ekki á milli sagnar og andlags. Segðu She also plays the piano, ekki She plays also the piano.
Sum orð vilja önnur sæti. Yet, too, as well og any more standa venjulega aftast. Even og only eru sérstök: þau virka eins og vísifingur. Ef þú færir þau bendirðu á annað orð – og merkingin breytist: Only I saw her (enginn annar sá hana) og I saw only her (ég sá engan annan).
Íslenska og enska
Í íslenskri staðhæfingu kemur persónubeygða sögnin í annað sæti, og stuttu atviksorðin „líka“, „enn“, „ekki“, „bara“ og „alltaf“ koma oft beint á eftir henni: „Hún spilar líka á píanó“, „Amma skrifar enn bréf“. Þegar hjálparsögn eða be er í setningunni passar þetta við ensku: „Ég hef líka boðið systur þinni“ – I've also invited your sister; „Við erum þegar orðin of sein“ – We're already late. Hér er þetta eins. En þegar aðeins ein aðalsögn er í setningunni fer enska atviksorðið á undan sögninni: She also plays the piano. Það má aldrei standa á milli sagnar og andlags.
Annar vandi er að íslensku orðin skipta merkingunni öðruvísi. „Enn“ og „ennþá“ merkja bæði „enn þá í gangi“ (still: „hún er ennþá í vinnunni“) og, í neitun, „ekki hingað til“ (yet: „hann er ekki enn kominn“). Á ensku eru þetta tvö orð á tveimur stöðum: still í miðsætinu, yet aftast í neitun eða spurningu. „Þegar“ eða „nú þegar“ er already. „Ekki lengur“ er not … any more / any longer (aftast) eða no longer (í miðsætinu, með jákvæðri sögn) – aldrei not longer. „Líka“ er also (miðsætið) eða too / as well (aftast). „Meira að segja“, „jafnvel“ og „ekki einu sinni“ eru even og not even, og „bara“ eða „aðeins“ er only – eins og á íslensku setur þú þau við orðið sem þú vilt leggja áherslu á.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Hún spilar líka á píanó. | She also plays the piano. | „líka“ á eftir sögninni → also á undan sögninni |
| Ég spila líka tennis. | I play tennis too. / I play tennis as well. | too / as well aftast |
| Amma mín skrifar enn bréf í höndunum. | My grandmother still writes letters by hand. | „enn“ → still á undan aðalsögninni |
| Hún er ennþá í vinnunni. | She's still at work. | „ennþá“ í játun → still, á eftir be |
| Pakkinn er ekki enn kominn. | The parcel hasn't arrived yet. | „ekki enn“ → yet aftast |
| Ég er ekki ennþá búinn. | I still haven't finished. | óþolinmæði → still á undan neitandi hjálparsögn |
| Við erum þegar orðin of sein. | We're already late. | „þegar“ → already á eftir be – hér er þetta eins |
| Við búum ekki lengur í Madríd. | We don't live in Madrid any more. | „ekki lengur“ → not … any more aftast |
| Þessi vara er ekki lengur fáanleg. | This product is no longer available. | formlegt: no longer + jákvæð sögn |
| Hún sagði ekki einu sinni bless. | She didn't even say goodbye. | even á eftir hjálparsögninni, sem íslenskan hefur ekki |
| Bara María drekkur te í morgunmat. | Only Maria drinks tea at breakfast. | only bendir á orðið – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: á íslensku koma „líka“, „enn“ og „ekki lengur“ á eftir sögninni; á ensku sitja also, still, already á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni – aldrei á milli sagnar og andlags. „Ennþá“ í játun er still, „ekki ennþá“ er oftast not … yet.
Form
Miðsætið
| Hvaða sögn er í setningunni? | Staða | Dæmi |
|---|---|---|
| ein aðalsögn | á undan henni | She still works here. / I also play tennis. |
| be (sem aðalsögn) | á eftir henni | He's already at the airport. / It's no longer open. |
| hjálparsögn / háttarsögn + aðalsögn | á eftir fyrstu hjálparsögninni | I have already paid. / We can even stay longer. |
| neitandi hjálparsögn + still | still á undan henni | I still haven't finished. |
Aftast í setningunni
| Orð | Dæmi |
|---|---|
| yet (neitun, spurning) | Have you finished yet? / I haven't finished yet. |
| any more / any longer (neitun) | She doesn't live here any more. |
| too / as well | I play tennis too. / I play tennis as well. |
| already (getur líka staðið aftast) | Are you leaving already? |
Still, yet, already: merking
| Orð | Merking | Algeng setningagerð |
|---|---|---|
| still | ástandið heldur áfram – kannski lengur en við héldum | játun, spurning; á undan neitandi hjálparsögn til að sýna undrun eða óþolinmæði |
| yet | það sem við bíðum eftir hefur ekki gerst hingað til | neitun, spurning |
| already | eitthvað gerðist fyrr en búist var við | játun (í spurningu: undrun) |
| not… any more / any longer | ástandinu er lokið | neitun |
| no longer | ástandinu er lokið (formlegra) | jákvæð sögn |
Any more er oft skrifað í einu orði – anymore –, einkum í bandarískri ensku.
Notkun
1Reglan um miðsætið
Stutt atviksorð eins og still, already, also, even, just, only og no longer fara á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni. Þau fara aldrei á milli sagnar og andlags. Tíðniatviksorðin (A1-15) nota sama sæti – líka rarely og formlegra systurorð þess, seldom.
2Still, yet og already
Still = eitthvað heldur áfram. Yet = við bíðum eftir einhverju sem hefur ekki gerst enn; það stendur venjulega aftast í neitun eða spurningu (í formlegu máli líka I haven't yet decided). Already = fyrr en búist var við. Still á undan neitandi hjálparsögn sýnir undrun eða óþolinmæði. Um already og yet með Present Perfect (enska núliðin tíð), sjá A2-17.
3Not… any more, not… any longer, no longer
Þessi orð segja að ástandinu sé lokið. Not… any more og not… any longer standa aftast í neitandi setningu. No longer er formlegra; það situr í miðsætinu og sögnin er jákvæð. Á íslensku segjum við í öllum tilvikum „ekki lengur“.
4Even – eitthvað sem kemur á óvart
Even sýnir að eitthvað komi á óvart eða sé meira en búist var við. Í miðsætinu bendir það venjulega á sögnina eða það sem kemur á eftir; á undan frumlagi eða öðru orði bendir það á það orð. Not even / didn't even = ekki einu sinni þetta litla sem þú bjóst við.
5Only – vísifingurinn færist
Only bendir á orðið sem það leggur áherslu á, og merkingin breytist með stöðu þess. Í rituðu máli seturðu only beint á undan orðinu sem þú átt við. Í tali stendur only oftast í miðsætinu og áherslan sýnir merkinguna.
6Also, too, as well
Also situr í miðsætinu. Too og as well standa aftast í setningunni og eru algengari í tali. Sjá A1-29. Íslenska „líka“ getur staðið á mörgum stöðum, en ensku orðin hafa fasta stöðu.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „bakar líka“ → makes also. Á íslensku kemur „líka“ oft beint á eftir persónubeygðu sögninni: „Á laugardögum bakar pabbi líka pönnukökur.“ Ef setningin er þýdd orð fyrir orð lendir also á milli sagnar og andlags. Á ensku fer also á undan aðalsögninni – eða too / as well aftast.
2. „hefur ekki ennþá“ → hasn't still. Á íslensku kemur „ekki ennþá“ á eftir hjálparsögninni: „Hún hefur ekki ennþá tekið upp úr töskunni.“ Ef „ennþá“ er þýtt sem still lendir það á eftir neituninni. Á ensku stendur still á undan neitandi hjálparsögninni – eða þú segir hlutlaust not … yet, með yet aftast.
3. „ekki lengur“ → not longer. Á íslensku stendur „ekki lengur“ strax á eftir sögninni: „Afi og amma búa ekki lengur á Ísafirði.“ Ensku orðin not og longer fara ekki svona saman. Annaðhvort don't … any longer / any more (aftast) eða no longer á undan aðalsögninni.
4. „leit ekki einu sinni“ → looked not even. Á íslensku stendur „ekki einu sinni“ á eftir sögninni: „Hann leit ekki einu sinni á það.“ Á ensku þarf hjálparsögnina didn't, og even kemur strax á eftir henni: didn't even + grunnmynd.
Ekki rugla saman
still og yet – Bæði orðin fjalla um tímann fram að þessu. Still segir að ástandið haldi áfram; yet segir að það sem beðið er eftir hafi ekki gerst. Still + neitun hljómar óþolinmóðara. Á íslensku er „ennþá“ í báðum setningum.
Only I… og I only… – Ef only er fært breytist merkingin.
already og all ready – Already = fyrr en búist var við („þegar“, „strax“); all ready = alveg tilbúin (all + lýsingarorð, „öll tilbúin“).
Um only, even og also í formlegu ritmáli, sjá C2-06.
Stafsetning og framburður
- already er eitt orð með einu l; all ready er tvö orð.
- any more (tvö orð) er algengt í breskri ensku; anymore (eitt orð) í bandarískri ensku. Hvort tveggja er rétt.
- yet /jet/ – eins og yes, en með t í lokin í stað s. Íslenskt j passar hér vel.
- even /ˈiːvn/ – langt /iː/, síðan v og n án sérhljóðs á milli. only /ˈəʊnli/ (UK), /ˈoʊnli/ (US): byrjar á tvíhljóði sem rennur, ekki á hreinu íslensku o.
- still: ll í lokin er dökkt l – tungubakið lyftist. Það er ekki borið fram eins og íslenskt „ll“ í „fullur“ eða „hollur“ (með d-hljóði); berðu fram hreint l.
- Í tali er lögð áhersla á orðið sem only eða even bendir á: I only had a ticket / Even my grandmother has one. Áherslan sýnir hvaða orð only eða even á við.
Gullna reglan
Settu stuttu atviksorðin í miðsætið: á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni – aldrei á milli sagnar og andlags. Yet, any more, too og as well standa venjulega aftast. Settu only og even við orðið sem þú vilt leggja áherslu á, einkum í rituðu máli. „Ennþá“ í játun er still; „ekki ennþá“ er still haven't eða haven't … yet; „ekki lengur“ er not … any more eða no longer.
Æfingar
A. Form
Settu orðið á réttan stað eða skrifaðu setninguna upp á nýtt.
-
Settu still á réttan stað: She lives in the same flat.flat (UK) = apartment (US)
-
Settu already á réttan stað: I've booked the tickets.
-
Settu also á réttan stað: He can play the guitar.
-
Settu still á réttan stað: They haven't replied.
-
Skrifaðu upp á nýtt með no longer: She doesn't work here any more.
-
Skrifaðu upp á nýtt með any more: The café is no longer open.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: Have you sent the email …?
-
Veldu rétta svarið: It's midnight and the neighbours are … having a party.
-
Veldu rétta svarið: "Lunch?" "No, thanks. I've … eaten."
-
Hvor setningin merkir að enginn annar hafi komið?
-
Veldu rétta svarið: He didn't … say thank you.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I like also jazz.
-
I don't work there no longer.
-
My parents still haven't sold their old car.
-
Is the bus yet here?
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu still, any more, yet, already, too eða even. Sama orðið má nota oftar en einu sinni.
Ben: Do you 16 live in that flat near the station?
Ella: No, I don't live there 17. I moved in March.
Ben: Oh! Have you unpacked everything 18?
Ella: Not really. I've 19 got boxes everywhere. But I've 20 painted the kitchen — and I only moved in two weeks ago! And I've bought a new sofa 21.
Ben: Wow, you've been busy. I haven't 22 painted my bedroom yet, and I moved two years ago!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar um líf þitt: eitt sem þú gerir ennþá og eitt sem þú gerir ekki lengur.
-
Skrifaðu eina setningu með even um eitthvað sem kemur á óvart.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Settu never á réttan stað: She is late for work.
-
A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku I haven't finished my homework ___. …
-
A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku I (see) that film last week.
Svör
A. Form
- She still lives in the same flat.
- I've already booked the tickets. / I've booked the tickets already.
- He can also play the guitar.
- They still haven't replied.
- She no longer works here.
- The café isn't open any more. / The café is not open any more. / The café isn't open anymore.
B. Merking
- yet
- still
- already
- Only Tom came to the party.
- even
C. Finndu villuna
- I also like jazz. / I like jazz too. / I like jazz as well.
- I don't work there any longer. / I don't work there any more. / I no longer work there.
- ✓ My parents still haven't sold their old car.
- Is the bus here yet? / Is the bus still here? / Is the bus here already?
D. Í samhengi
- still
- any more / anymore / any longer
- yet / already
- still
- already / even
- too / as well
- even
E. Spreyttu þig
- I still play football on Sundays. I don't eat meat any more.
- My dog is very clever — he can even open the fridge.
F. Blönduð upprifjun
- She is never late for work.
- yet
- saw
