SlowingoMálfræði
B1 35 / 39

Still, yet, even, only og also: hvar atviksorðin standa í enskri setningu

Still, Yet, Even, Only, Also: Adverb Position

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sett stutt atviksorð eins og still, already, also, even, only og no longer á réttan stað inni í setningunni, valið á milli still, yet og already, sagt að eitthvað sé búið (not… any more, no longer) og notað even og only þannig að þau bendi einmitt á orðið sem þú átt við.

Aðalatriðið

Mörgum stuttum enskum atviksorðum finnst best að sitja á einum ákveðnum stað: miðsætinu í setningunni. Það sæti þekkirðu nú þegar frá always, usually, never (A1-15). Það er:

  • á undan aðalsögninni: She still lives with her parents.
  • á eftir be: She's still at work.
  • á eftir fyrstu hjálparsögninni eða háttarsögninni: I've already eaten. You can also pay by card.

Eitt gerist aldrei: atviksorðið sest ekki á milli sagnar og andlags. Segðu She also plays the piano, ekki She plays also the piano.

Sum orð vilja önnur sæti. Yet, too, as well og any more standa venjulega aftast. Even og only eru sérstök: þau virka eins og vísifingur. Ef þú færir þau bendirðu á annað orð – og merkingin breytist: Only I saw her (enginn annar sá hana) og I saw only her (ég sá engan annan).

Íslenska og enska

Í íslenskri staðhæfingu kemur persónubeygða sögnin í annað sæti, og stuttu atviksorðin „líka“, „enn“, „ekki“, „bara“ og „alltaf“ koma oft beint á eftir henni: „Hún spilar líka á píanó“, „Amma skrifar enn bréf“. Þegar hjálparsögn eða be er í setningunni passar þetta við ensku: „Ég hef líka boðið systur þinni“ – I've also invited your sister; „Við erum þegar orðin of sein“ – We're already late. Hér er þetta eins. En þegar aðeins ein aðalsögn er í setningunni fer enska atviksorðið á undan sögninni: She also plays the piano. Það má aldrei standa á milli sagnar og andlags.

Annar vandi er að íslensku orðin skipta merkingunni öðruvísi. „Enn“ og „ennþá“ merkja bæði „enn þá í gangi“ (still: „hún er ennþá í vinnunni“) og, í neitun, „ekki hingað til“ (yet: „hann er ekki enn kominn“). Á ensku eru þetta tvö orð á tveimur stöðum: still í miðsætinu, yet aftast í neitun eða spurningu. „Þegar“ eða „nú þegar“ er already. „Ekki lengur“ er not … any more / any longer (aftast) eða no longer (í miðsætinu, með jákvæðri sögn) – aldrei not longer. „Líka“ er also (miðsætið) eða too / as well (aftast). „Meira að segja“, „jafnvel“ og „ekki einu sinni“ eru even og not even, og „bara“ eða „aðeins“ er only – eins og á íslensku setur þú þau við orðið sem þú vilt leggja áherslu á.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hún spilar líka á píanó.She also plays the piano.„líka“ á eftir sögninni → also á undan sögninni
Ég spila líka tennis.I play tennis too. / I play tennis as well.too / as well aftast
Amma mín skrifar enn bréf í höndunum.My grandmother still writes letters by hand.„enn“ → still á undan aðalsögninni
Hún er ennþá í vinnunni.She's still at work.„ennþá“ í játun → still, á eftir be
Pakkinn er ekki enn kominn.The parcel hasn't arrived yet.„ekki enn“ → yet aftast
Ég er ekki ennþá búinn.I still haven't finished.óþolinmæði → still á undan neitandi hjálparsögn
Við erum þegar orðin of sein.We're already late.„þegar“ → already á eftir be – hér er þetta eins
Við búum ekki lengur í Madríd.We don't live in Madrid any more.„ekki lengur“ → not … any more aftast
Þessi vara er ekki lengur fáanleg.This product is no longer available.formlegt: no longer + jákvæð sögn
Hún sagði ekki einu sinni bless.She didn't even say goodbye.even á eftir hjálparsögninni, sem íslenskan hefur ekki
Bara María drekkur te í morgunmat.Only Maria drinks tea at breakfast.only bendir á orðið – hér er þetta eins

Í stuttu máli: á íslensku koma „líka“, „enn“ og „ekki lengur“ á eftir sögninni; á ensku sitja also, still, already á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni – aldrei á milli sagnar og andlags. „Ennþá“ í játun er still, „ekki ennþá“ er oftast not … yet.

Form

Miðsætið

Hvaða sögn er í setningunni?StaðaDæmi
ein aðalsögná undan henniShe still works here. / I also play tennis.
be (sem aðalsögn)á eftir henniHe's already at the airport. / It's no longer open.
hjálparsögn / háttarsögn + aðalsögná eftir fyrstu hjálparsögninniI have already paid. / We can even stay longer.
neitandi hjálparsögn + stillstill á undan henniI still haven't finished.

Aftast í setningunni

OrðDæmi
yet (neitun, spurning)Have you finished yet? / I haven't finished yet.
any more / any longer (neitun)She doesn't live here any more.
too / as wellI play tennis too. / I play tennis as well.
already (getur líka staðið aftast)Are you leaving already?

Still, yet, already: merking

OrðMerkingAlgeng setningagerð
stillástandið heldur áfram – kannski lengur en við héldumjátun, spurning; á undan neitandi hjálparsögn til að sýna undrun eða óþolinmæði
yetþað sem við bíðum eftir hefur ekki gerst hingað tilneitun, spurning
alreadyeitthvað gerðist fyrr en búist var viðjátun (í spurningu: undrun)
not… any more / any longerástandinu er lokiðneitun
no longerástandinu er lokið (formlegra)jákvæð sögn

Any more er oft skrifað í einu orði – anymore –, einkum í bandarískri ensku.

Notkun

1Reglan um miðsætið

Stutt atviksorð eins og still, already, also, even, just, only og no longer fara á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni. Þau fara aldrei á milli sagnar og andlags. Tíðniatviksorðin (A1-15) nota sama sæti – líka rarely og formlegra systurorð þess, seldom.

My grandmother still writes letters by hand.
Amma mín skrifar enn bréf í höndunum.
„skrifar enn“ → still writes
We're already late.
Við erum þegar orðin of sein.
already á eftir be, eins og „þegar“ á eftir „erum“
I've also invited your sister.
Ég hef líka boðið systur þinni.
á eftir hjálparsögninni – hér er þetta eins
You can always call me if you need help.
Þú getur alltaf hringt í mig ef þig vantar hjálp.
á eftir háttarsögninni – hér er þetta eins
They have never been to the mountains.
Þau hafa aldrei komið upp í fjöll.
never á eftir hjálparsögninni

2Still, yet og already

Still = eitthvað heldur áfram. Yet = við bíðum eftir einhverju sem hefur ekki gerst enn; það stendur venjulega aftast í neitun eða spurningu (í formlegu máli líka I haven't yet decided). Already = fyrr en búist var við. Still á undan neitandi hjálparsögn sýnir undrun eða óþolinmæði. Um already og yet með Present Perfect (enska núliðin tíð), sjá A2-17.

Are you still working at the bank?
Ertu ennþá að vinna í bankanum?
„ennþá“ → still
It's ten o'clock and he's still in bed.
Klukkan er tíu og hann er ennþá í rúminu.
„ennþá“ í játun → still, ekki yet
I still haven't paid the electricity bill.
Ég er ekki ennþá búinn að borga rafmagnsreikninginn.
óþolinmæði: still á undan neitandi hjálparsögn
Has the parcel arrived yet?
Er pakkinn kominn?
í spurningu stendur yet aftast; á íslensku oft ekkert orð eða „nokkuð“
She's only five, but she can already read.
Hún er bara fimm ára en getur þegar lesið.
fyrr en búist var við: already
Are you leaving already? It's only nine!
Ertu strax að fara? Klukkan er bara níu!
already í spurningu: undrun

3Not… any more, not… any longer, no longer

Þessi orð segja að ástandinu sé lokið. Not… any more og not… any longer standa aftast í neitandi setningu. No longer er formlegra; það situr í miðsætinu og sögnin er jákvæð. Á íslensku segjum við í öllum tilvikum „ekki lengur“.

We don't live in Madrid any more.
Við búum ekki lengur í Madríd.
„ekki lengur“ inni í setningunni, any more aftast
I can't wait any longer.
Ég get ekki beðið lengur.
any longer aftast, ekki „not longer“
This product is no longer available.
Þessi vara er ekki lengur fáanleg.
no longer + jákvætt is
He no longer works for the company.
Hann vinnur ekki lengur hjá fyrirtækinu.
formlegt: no longer + jákvæð sögn

4Even – eitthvað sem kemur á óvart

Even sýnir að eitthvað komi á óvart eða sé meira en búist var við. Í miðsætinu bendir það venjulega á sögnina eða það sem kemur á eftir; á undan frumlagi eða öðru orði bendir það á það orð. Not even / didn't even = ekki einu sinni þetta litla sem þú bjóst við.

Even my grandmother has a smartphone.
Meira að segja amma mín á snjallsíma.
frumlag sem kemur á óvart
He works every day, even on Sundays.
Hann vinnur alla daga, meira að segja á sunnudögum.
even bendir á on Sundays
She didn't even say goodbye.
Hún sagði ekki einu sinni bless.
even á eftir hjálparsögninni didn't
The test was so easy that I even finished early.
Prófið var svo létt að ég kláraði meira að segja snemma.
even í miðsætinu, á undan sögninni

5Only – vísifingurinn færist

Only bendir á orðið sem það leggur áherslu á, og merkingin breytist með stöðu þess. Í rituðu máli seturðu only beint á undan orðinu sem þú átt við. Í tali stendur only oftast í miðsætinu og áherslan sýnir merkinguna.

Only Maria drinks tea at breakfast.
Bara María drekkur te í morgunmat.
enginn annar gerir það
Maria drinks only tea at breakfast.
María drekkur bara te í morgunmat.
engan annan drykk
Maria drinks tea only at breakfast.
María drekkur te bara í morgunmat.
á engum öðrum tíma
I've only got ten euros.
Ég á bara tíu evrur.
breska mynd; í Bandaríkjunum I only have ten euros
The shop only opens on Saturdays.
Búðin er bara opin á laugardögum.
í tali er áherslan á Saturdays

6Also, too, as well

Also situr í miðsætinu. Too og as well standa aftast í setningunni og eru algengari í tali. Sjá A1-29. Íslenska „líka“ getur staðið á mörgum stöðum, en ensku orðin hafa fasta stöðu.

She speaks Arabic and she also understands a little Greek.
Hún talar arabísku og skilur líka svolítið í grísku.
„skilur líka“ → also understands
I'd like a coffee, and a glass of water too.
Ég ætla að fá kaffi, og líka vatnsglas.
too aftast
Can I bring my brother as well?
Má ég taka bróður minn með líka?
as well aftast

Algengar villur

❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Atviksorðið stendur á undan aðalsögninni, ekki á milli sagnar og andlags.
❌I haven't still finished.
✅I still haven't finished.
Í neitun stendur still á undan neitandi hjálparsögninni. Rétt er líka I haven't finished yet.
❌I don't smoke no longer.
✅I don't smoke any longer.
no longer er þegar neitandi. Rétt er líka I no longer smoke.
❌Is she yet at work?
✅Is she still at work?
Ástand sem heldur áfram: still. yet stendur aftast.
❌I have finished yet.
✅I have already finished.
Í játandi setningu er það already, ekki yet.
❌We any more live there.
✅We don't live there any more.
any more stendur aftast í neitandi setningu.
⚠️She only eats fish on Fridays.
✅She eats fish only on Fridays.
Málfræðilega rétt og eðlilegt í tali, því áherslan sýnir merkinguna; í vönduðu ritmáli seturðu only við orðið sem þú átt við.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „bakar líka“ → makes also. Á íslensku kemur „líka“ oft beint á eftir persónubeygðu sögninni: „Á laugardögum bakar pabbi líka pönnukökur.“ Ef setningin er þýdd orð fyrir orð lendir also á milli sagnar og andlags. Á ensku fer also á undan aðalsögninni – eða too / as well aftast.

❌On Saturdays my dad makes also pancakes for all the kids in our stairwell, so our flat is always full of noise.
✅On Saturdays my dad also makes pancakes for all the kids in our stairwell, so our flat is always full of noise. eða On Saturdays my dad makes pancakes for all the kids in our stairwell too, so our flat is always full of noise.
also á undan aðalsögninni, eða too aftast

2. „hefur ekki ennþá“ → hasn't still. Á íslensku kemur „ekki ennþá“ á eftir hjálparsögninni: „Hún hefur ekki ennþá tekið upp úr töskunni.“ Ef „ennþá“ er þýtt sem still lendir það á eftir neituninni. Á ensku stendur still á undan neitandi hjálparsögninni – eða þú segir hlutlaust not … yet, með yet aftast.

❌Kristin came back from her exchange year in Canada two months ago, but she hasn't still unpacked the big blue suitcase in the hall.
✅Kristin came back from her exchange year in Canada two months ago, but she still hasn't unpacked the big blue suitcase in the hall. eða Kristin came back from her exchange year in Canada two months ago, but she hasn't unpacked the big blue suitcase in the hall yet.
„hefur ekki ennþá“ → still hasn't eða hasn't … yet

3. „ekki lengur“ → not longer. Á íslensku stendur „ekki lengur“ strax á eftir sögninni: „Afi og amma búa ekki lengur á Ísafirði.“ Ensku orðin not og longer fara ekki svona saman. Annaðhvort don't … any longer / any more (aftast) eða no longer á undan aðalsögninni.

❌My grandparents live not longer in Isafjordur; they moved to a small flat near my parents in Kopavogur last spring.
✅My grandparents don't live in Isafjordur any longer; they moved to a small flat near my parents in Kopavogur last spring. eða My grandparents no longer live in Isafjordur; they moved to a small flat near my parents in Kopavogur last spring.
„búa ekki lengur“ → don't live … any longer | no longer live

4. „leit ekki einu sinni“ → looked not even. Á íslensku stendur „ekki einu sinni“ á eftir sögninni: „Hann leit ekki einu sinni á það.“ Á ensku þarf hjálparsögnina didn't, og even kemur strax á eftir henni: didn't even + grunnmynd.

❌Dad spent the whole Sunday fixing Arnar's old bike, and Arnar looked not even at it before he took the bus to the swimming pool.
✅Dad spent the whole Sunday fixing Arnar's old bike, and Arnar didn't even look at it before he took the bus to the swimming pool.
„leit ekki einu sinni“ → didn't even look

Ekki rugla saman

still og yet – Bæði orðin fjalla um tímann fram að þessu. Still segir að ástandið haldi áfram; yet segir að það sem beðið er eftir hafi ekki gerst. Still + neitun hljómar óþolinmóðara. Á íslensku er „ennþá“ í báðum setningum.

I haven't finished my essay yet.
Ég er ekki búinn með ritgerðina ennþá.
hlutlaust
I still haven't finished my essay.
Ég er ekki ennþá búinn með ritgerðina.
óþolinmæði: þetta tekur of langan tíma

Only I… og I only… – Ef only er fært breytist merkingin.

Only I had a ticket.
Bara ég var með miða.
enginn annar var með miða
I only had a ticket.
Ég var bara með miða.
ég var með miða og ekkert annað

already og all ready – Already = fyrr en búist var við („þegar“, „strax“); all ready = alveg tilbúin (all + lýsingarorð, „öll tilbúin“).

We're all ready. Let's go!
Við erum öll tilbúin. Förum!
öll tilbúin

Um only, even og also í formlegu ritmáli, sjá C2-06.

Stafsetning og framburður

  • already er eitt orð með einu l; all ready er tvö orð.
  • any more (tvö orð) er algengt í breskri ensku; anymore (eitt orð) í bandarískri ensku. Hvort tveggja er rétt.
  • yet /jet/ – eins og yes, en með t í lokin í stað s. Íslenskt j passar hér vel.
  • even /ˈiːvn/ – langt /iː/, síðan v og n án sérhljóðs á milli. only /ˈəʊnli/ (UK), /ˈoʊnli/ (US): byrjar á tvíhljóði sem rennur, ekki á hreinu íslensku o.
  • still: ll í lokin er dökkt l – tungubakið lyftist. Það er ekki borið fram eins og íslenskt „ll“ í „fullur“ eða „hollur“ (með d-hljóði); berðu fram hreint l.
  • Í tali er lögð áhersla á orðið sem only eða even bendir á: I only had a ticket / Even my grandmother has one. Áherslan sýnir hvaða orð only eða even á við.

Gullna reglan

Settu stuttu atviksorðin í miðsætið: á undan aðalsögninni, á eftir be eða á eftir fyrstu hjálparsögninni – aldrei á milli sagnar og andlags. Yet, any more, too og as well standa venjulega aftast. Settu only og even við orðið sem þú vilt leggja áherslu á, einkum í rituðu máli. „Ennþá“ í játun er still; „ekki ennþá“ er still haven't eða haven't … yet; „ekki lengur“ er not … any more eða no longer.

Æfingar

A. Form

Settu orðið á réttan stað eða skrifaðu setninguna upp á nýtt.

  1. Settu still á réttan stað: She lives in the same flat.
  2. Settu already á réttan stað: I've booked the tickets.
  3. Settu also á réttan stað: He can play the guitar.
  4. Settu still á réttan stað: They haven't replied.
  5. Skrifaðu upp á nýtt með no longer: She doesn't work here any more.
  6. Skrifaðu upp á nýtt með any more: The café is no longer open.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: Have you sent the email …?
  2. Veldu rétta svarið: It's midnight and the neighbours are … having a party.
  3. Veldu rétta svarið: "Lunch?" "No, thanks. I've … eaten."
  4. Hvor setningin merkir að enginn annar hafi komið?
  5. Veldu rétta svarið: He didn't … say thank you.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I like also jazz.
  2. I don't work there no longer.
  3. My parents still haven't sold their old car.
  4. Is the bus yet here?

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu still, any more, yet, already, too eða even. Sama orðið má nota oftar en einu sinni.

Catching up
Ben: Do you 16 live in that flat near the station?
Ella: No, I don't live there 17. I moved in March.
Ben: Oh! Have you unpacked everything 18?
Ella: Not really. I've 19 got boxes everywhere. But I've 20 painted the kitchen — and I only moved in two weeks ago! And I've bought a new sofa 21.
Ben: Wow, you've been busy. I haven't 22 painted my bedroom yet, and I moved two years ago!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu tvær setningar um líf þitt: eitt sem þú gerir ennþá og eitt sem þú gerir ekki lengur.
  2. Skrifaðu eina setningu með even um eitthvað sem kemur á óvart.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku
    Settu never á réttan stað: She is late for work.
  2. A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku
    I haven't finished my homework ___. …
  3. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    I (see) that film last week.
Svör

A. Form

  1. She still lives in the same flat.
  2. I've already booked the tickets. / I've booked the tickets already.
  3. He can also play the guitar.
  4. They still haven't replied.
  5. She no longer works here.
  6. The café isn't open any more. / The café is not open any more. / The café isn't open anymore.

B. Merking

  1. yet
  2. still
  3. already
  4. Only Tom came to the party.
  5. even

C. Finndu villuna

  1. I also like jazz. / I like jazz too. / I like jazz as well.
  2. I don't work there any longer. / I don't work there any more. / I no longer work there.
  3. ✓ My parents still haven't sold their old car.
  4. Is the bus here yet? / Is the bus still here? / Is the bus here already?

D. Í samhengi

  1. still
  2. any more / anymore / any longer
  3. yet / already
  4. still
  5. already / even
  6. too / as well
  7. even

E. Spreyttu þig

  1. I still play football on Sundays. I don't eat meat any more.
  2. My dog is very clever — he can even open the fridge.

F. Blönduð upprifjun

  1. She is never late for work.
  2. yet
  3. saw
Android appLærðu á ferðinni Google Play