Inversion I: Never Have I…, No Sooner Had I… – сөрөг үгийн дараах урвуу дараалал
Inversion I: Never Have I…, No Sooner Had I…
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та сөрөг эсвэл хязгаарлах хэллэгийг (never, rarely, seldom, little, at no time, under no circumstances, not only, no sooner, hardly гэх мэт) өгүүлбэрийн эхэнд гаргаж, араас нь үгийн дарааллыг өөрчилснөөр албан бичиг, ярианд онцлол, жүжигчилсэн өнгө нэмж чадна.
Гол санаа
Англи хэлний ердийн дараалал бол өгүүлэгдэхүүн + үйл үг: I have never seen such a mess. Хамгийн чухал үг болох never дунд нь нуугдчихсан.
Энэ үгийг тайзан дээр гаргахын тулд өгүүлбэрийн хамгийн эхэнд гаргаж болно: Never… Гэхдээ тэгэхэд англи хэл ер бусын зүйл болж байгааг дохиолно. Сөрөг хэллэгийн яг ард туслах үйл үг өгүүлэгдэхүүний өмнө үсэрч гарна, яг асуултын адил: Never have I seen such a mess.
Үүнийг бөмбөрийн цохилт гэж бодоорой. Сөрөг үг урагш алхаж, урвуулсан дараалал нь сонсогчид «энэ чухал» гэж хэлэх бөмбөрийн цохилт болно. Баримт өөрчлөгдөхгүй; зөвхөн жүжигчилсэн өнгө нэмэгдэнэ.
Ийм хүчтэй учраас inversion (урвуу дараалал) голдуу албан бичиг, илтгэл, мэдээ, албан мэдэгдэл, өгүүллэгт хэрэглэгддэг. Өдөр тутмын ярианд ердийн дараалал ихэвчлэн илүү байгалийн.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд урвуу дараалал байхгүй: үйл үг ихэвчлэн төгсгөлдөө, асуултад ч, мэдэгдэлд ч дараалал өөрчлөгддөггүй. Онцлохдоо бид сул үг нэмдэг: «Би ийм замбараагүй юм хэзээ ч харж байгаагүй», «Тэр огт мэдээгүй», «Ганц ч удаа баярлалаа гэж хэлээгүй». Англиар онцлол дарааллаар хийгддэг: сөрөг хэллэг урагш, туслах үйл үг өгүүлэгдэхүүний өмнө.
Хоёр дахь чухал ялгаа нь үгүйсгэлийн тоо. Монголоор «хэзээ ч», «ямар ч тохиолдолд», «огт» нь сөрөг үйл үгтэй хамт ирдэг: «Ямар ч тохиолдолд хүүхдийг ганцааранг нь үлдээж болохгүй». Англи never, under no circumstances, at no time өөрсдөө сөрөг тул үйл үг эерэг: Under no circumstances should children be left alone. Гуравдугаарт, монголоор өнгөрсөн цаг үйл үг дээр («мэдсэн», «хэлсэн») байдаг бол англиар did-ийн араас үйл үгийн үндсэн хэлбэр. Энд адилхан нэг зүйл: монгол «-магц» (-нгуут) англи no sooner… than, hardly… when шиг «яг тэр даруй» гэсэн утгыг хэлнэ.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Шинэ хотод ийм таатай хүлээж авсан нь хэзээ ч байгаагүй. | Never have I felt so welcome in a new city. | «хэзээ ч … -гүй» → never + have I, not-гүй |
| Компани туршлагагүй хүнийг ховор ажилд авдаг. | Rarely does the company hire someone without experience. | дараалал өөрчлөгдөхгүй → does + өгүүлэгдэхүүн |
| Амьдрал нь өөрчлөгдөх гэж байгааг тэр огт мэдээгүй. | Little did she know that her life was about to change. | «огт … -гүй» → Little did + үндсэн хэлбэр |
| Ямар ч тохиолдолд хүүхдийг усан санд ганцааранг нь үлдээж болохгүй. | Under no circumstances should children be left alone in the pool. | монголоор сөрөг үйл үг; англиар эерэг should |
| Тэр ганц ч удаа баярлалаа гэж хэлээгүй. | Not once did he say thank you. | «ганц ч … -гүй» → Not once did |
| Байр хямд төдийгүй буудлын яг хажууд. | Not only is the flat cheap, but it's also right next to the station. | «төдийгүй» дунд → Not only урд + урвуу |
| Хүрмээ авмагц хажуу дэлгүүрт хямдарсныг харсан. | No sooner had I paid for the jacket than I saw it on sale next door. | энд адилхан: «яг тэр даруй»; англиар than |
Товчхондоо: монголоор онцлол сул үг, үгийн дараалал хэвээр; англиар сөрөг хэллэг + туслах үйл үг + өгүүлэгдэхүүн. Never / at no time / under no circumstances өөрсдөө сөрөг тул араас нь эерэг үйл үг; did-ийн араас үндсэн хэлбэр.
Бүтэц
Дүрэм: сөрөг хэллэг + туслах үйл үг + өгүүлэгдэхүүн + үлдсэн хэсэг
| Ердийн дараалал | Урвуу дараалал |
|---|---|
| I have never seen anything like it. | Never have I seen anything like it. |
| She rarely complains. | Rarely does she complain. |
| We didn't realise the danger at all. | Little did we realise the danger. |
| You can't leave under any circumstances. | Under no circumstances can you leave. |
Аль туслах үйл үг урагшлах вэ?
| Ердийн өгүүлбэр дэх үйл үг | Юу урагшлах | Жишээ |
|---|---|---|
| үндсэн үйл үг be | am / is / are / was / were | Seldom is she late. |
| төгссөн, үргэлжилж буй, үйлдэгдэхүүн хэлбэр | эхний туслах үйл үг | Never had they been so busy. |
| модаль үйл үг | модаль | On no account should you sign it. |
| Present Simple / Past Simple (туслах үйл үггүй) | do / does / did + үндсэн хэлбэр нэмнэ | Rarely does he call. Little did I know. |
Хоёр хэсэгтэй загвар: зөвхөн эхний хэсэг урвуу
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| Not only + туслах үйл үг + өгүүлэгдэхүүн…, but (also)… | Not only did she win, but she also broke the record. |
| No sooner + had + өгүүлэгдэхүүн + past participle… than… | No sooner had we arrived than it started to rain. |
| Hardly / Scarcely / Barely + had + өгүүлэгдэхүүн + past participle… when… | Hardly had I sat down when the phone rang. |
Хэрэглээ
1Never, rarely, seldom, little
Эдгээр үгс сөрөг эсвэл бараг сөрөг. Эхэнд гарахдаа ямар нэг зүйл хэр ер бусыг онцолно. Never before, never again түгээмэл. Little энэ загварт «огт … -гүй» гэсэн утгатай, мэдэх утгатай үйл үгстэй ирдэг: know, realise, suspect, imagine, think, dream.
2At no time, under no circumstances, on no account, in no way, not once
Эдгээр хэллэг no эсвэл not агуулж, «хэзээ ч» эсвэл «огт … -гүй» гэсэн утгатай. Албан мэдэгдэл, дүрэм, сэрэмжлүүлэг, хатуу үгүйсгэлд түгээмэл. Not a (single)-тэй урагшилсан тусагдахуун ч адилхан ажилладаг. Монголоор «ямар ч тохиолдолд», «ганц ч удаа» сөрөг үйл үгтэй ирдэг бол англиар үйл үг эерэг.
3Not only… but (also)
Not only-г эхэнд гаргаснаар эхний баримт өөрөө гайхмаар, бас нэмэлт бий гэдгийг харуулна. Зөвхөн эхний хэсэг урвуу; хоёр дахь нь ердийн дараалал. But ихэвчлэн орхигддог, also байраа сольж эсвэл too, as well-ээр солигдож болно. Монголоор «… төдийгүй … ч».
4No sooner… than; hardly / scarcely / barely… when
Эдгээр загвар нэг үйл явдал нөгөөгийнхөө яг ард болсныг хэлнэ. Эхний үйл явдал ихэвчлэн Past Perfect (өнгөрсөн төгссөн цаг), хоёр дахь нь Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг). No sooner-ийн ард than, hardly / scarcely / barely-ийн ард when (эсвэл ховор before). Монголоор хоёуланд нь «-магц», «-нгуут».
5Хэв маяг: урвуу дараалал хаана тохирох вэ
Урвуу дараалал албан, онцолсон. Тайлан, мэдээ, илтгэл, хууль, албан бичиг, жүжигчилсэн өгүүллэгт байгалийн. Ярианд хүмүүс ихэвчлэн ердийн дараалал хэрэглэдэг; тэнд урвуу дараалал санаатай, хүчтэй сонсогдоно. Албан бус нэг үл хамаарах зүйл бол no way – ярианд маш түгээмэл.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. Үгийн дараалал хэвээр → урвуу дараалалгүй. Монгол хэлэнд урвуу дараалал байдаггүй, онцлох үгийг урагшлуулахад бусад үг байраа өөрчилдөггүй: «Аав маань ажлаасаа чөлөө авах нь ховор». Тиймээс англиар seldom-ийг урагш гаргаад, үлдсэнийг нь ердийн дарааллаар үлдээх нь элбэг. Урагшилсан сөрөг хэллэгийн дараа туслах үйл үг + өгүүлэгдэхүүн.
2. «Ямар ч үед … болохгүй» → давхар үгүйсгэл. Монголоор «Ажилчид ямар ч үед хамгаалалтын малгайгүй уурхайд орж болохгүй» гэж сөрөг хэллэг, сөрөг үйл үг хоёулаа ирдэг. At no time, under no circumstances өөрсдөө сөрөг тул модаль нь эерэг.
3. «-сан» → did + V2. «Увсын хүйтэн өвлийн талаар эмээ маань ганц ч удаа гомдоллож байгаагүй» гэдэгт өнгөрсөн цаг үйл үг дээр байдаг тул англиар did-ийн араас өнгөрсөн хэлбэр гаргах нь бий. Цагийг did аль хэдийн харуулсан – араас нь үндсэн хэлбэр.
4. «-магц» → no sooner… when. Монгол «-магц» нь no sooner… than, hardly… when хоёуланд ордог тул хоёр загварыг холих нь элбэг: «Авга ах маань хуучин машинаа зармагц шатахууны үнэ буурсан». No sooner үргэлж than-тай.
Бүү андуураарай
Сөрөг үг дунд эсвэл эхэнд – Урвуу дараалал зөвхөн сөрөг хэллэг урагшлахад үүснэ. Ердийн байрлалдаа бол ердийн дараалал. Not only-д ч мөн адил.
At no time эсвэл in no time – At no time «хэзээ ч» гэсэн утгатай, өгүүлбэрийг сөрөг болгодог тул урвуу. In no time «маш хурдан» гэсэн утгатай. Өгүүлбэр эерэг тул урвуугүй. Өгүүлбэрийг сөрөг болгодоггүй бусад урагшилсан хэллэг (not long ago, not surprisingly) мөн ердийн дараалалтай.
Сөрөг өгүүлэгдэхүүн эсвэл урагшилсан сөрөг дайвар үг – Hardly anyone, few people, nobody өгүүлэгдэхүүн байж болно. Тэгвэл юу ч урагшлаагүй тул дараалал ердийн.
Урвуу дараалал эсвэл асуулт – Үгийн дараалал асуулт шиг харагддаг ч өгүүлбэр мэдэгдэл: асуултын тэмдэггүй, дуу доошилно. Урагшилсан only, not until, so… that ч урвуу дараалал үүсгэнэ – C1-02-ыг үзнэ үү. Never, hardly-ийн дараах асуулт нөхцөл эерэг – B1-15-ыг үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- Урагшилсан хэллэг гол өргөлтийг авна: NEver have I…, NOT ONly did she…, under NO circumstances…. (Том үсэг энд зөвхөн өргөлтийг харуулна.)
- Урвуу дараалалд туслах үйл үг бүтэн хэлбэрээ хадгална: Never have I… (Never've I… биш).
- Богино урагшилсан сөрөг хэллэгийн дараа ихэвчлэн таслал байхгүй: Rarely does he….
- Seldom /ˈseldəm/ («SELL-dum»), scarcely /ˈskeəsli/ (UK), /ˈskersli/ (US) («SCAIRS-lee») голдуу бичгийн үгс; ярианд rarely, hardly түгээмэл. scarcely-ийн эхний /sk/-ийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай («сикэрсли» биш) – монгол үг гийгүүлэгчийн хоршоогоор эхэлдэггүй тул энэ дадал гарах нь элбэг.
- Little did I know өгүүллэгт маш олон давтагддаг тул бараг тогтсон хэллэг болсон.
Алтан дүрэм
Бүхэл өгүүлбэрийг сөрөг болгодог хэллэгийг урагшлуулбал асуултын дараалал хэрэглээрэй: туслах үйл үг + өгүүлэгдэхүүн. Туслах үйл үггүй, үйл үг нь be биш бол do / does / did + үндсэн хэлбэр нэмнэ. Хоёр хэсэгтэй загварт (not only, no sooner, hardly) зөвхөн эхний хэсэг урвуу. Монгол «хэзээ ч … -гүй»-г дагаж давхар үгүйсгэл бүү хийгээрэй: never-ийн араас үйл үг эерэг.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэр бүрийг дахин бичнэ үү. Өгөгдсөн үгээр эхэлж, утгыг хадгална уу.
-
"Never"-ээр эхэлнэ үү: I had never felt so out of place in my own office.
-
"Seldom"-ээр эхэлнэ үү: Our director rarely praises anyone in public.
-
"Little"-ээр эхэлнэ үү: She had no idea that the whole team was planning a surprise party.
-
"Under no circumstances"-ээр эхэлнэ үү: Staff must never give out customers' passwords over the phone.
-
"Not only"-оор эхэлнэ үү: The new software is cheaper, and it is also far easier to use.
-
"No sooner"-ээр эхэлнэ үү: The speaker had just finished her talk when protesters ran onto the stage.
-
"Hardly"-гаар эхэлнэ үү: The match had only just started when it began to snow heavily.
-
"At no time"-аар эхэлнэ үү: The company never told its customers that their data had been sold.
B. Утга
Нөхцөл байдлыг уншаад илүү тохирох өгүүлбэрийг сонгоно уу.
-
Кофе ууж байхад найз тань таныг шүхрээр үсэрч үзсэн эсэхийг асууж байна. Аль хариулт байгалийн сонсогдох вэ?энгийн ярианд урвуу дараалал хэт жүжигчилсэн
-
Сэтгэл хөдөлгөх зорилготой богино өгүүллэгийн эхний мөр. Аль нь илүү тохирох вэ?өгүүллэгийн сонгодог эхлэл; энгийн хувилбар нь хуурай, эвгүй
-
Компани мэдээлэл алдагдсан гэдгийг хатуу үгүйсгэж буй мэдэгдэл. Аль нь илүү онцолсон бэ?урагшилсан үгүйсгэл эхэнд ирж, өргөлтийг авна
-
Аль өгүүлбэр ажлыг маш хурдан хийсэн гэсэн утгатай вэ?in no time = маш хурдан (урвуугүй); at no time = хэзээ ч
-
Хувьцаа эзэмшигчдэд хэлэх илтгэл: эхний үр дүнг өөрөө гайхалтай гэж харуулаад, бас нэмэлт бий гэж хэлнэ. Аль нь илүү тохирох вэ?not only… but also хоёр дахь баримт руу хүргэнэ
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Never before the city council had received so many complaints about a single building project.
-
Rarely the new manager attends the Friday meetings, and the team has started to notice.
-
No sooner had the guests sat down to dinner when the fire alarm went off in the kitchen.
-
Not only the hotel was overbooked, but the staff also refused to find us another room nearby.
-
Little did the passengers realise that their flight would be the last one to leave before the storm.
D. Нөхцөл байдалд
Илтгэлийг уншаад дугаарласан өгүүлбэрүүдийг илүү онцолсон, албан болгож дахин бичнэ үү.
Good evening, everyone, and welcome back. (19) We have never welcomed so many visitors on a single night.
When the roof collapsed two years ago, (20) we didn't realise at all how long the repairs would take. (21) The building was badly damaged, and our oldest paintings were also at risk. Volunteers worked through the winter to save them. (22) The last crates had only just come back from storage when the first schools began asking to visit. (23) We never considered closing for good, not even once. And finally, a word for our younger guests: (24) you must not touch the exhibits under any circumstances, however tempting they are!
-
(19)-ийг "Never"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(20)-ийг "little"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(21)-ийг "Not only"-оор эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(22)-ыг "No sooner"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(23)-ыг "Not once"-аар эхэлж дахин бичнэ үү.
-
(24)-ийг албан мэдэгдлийн хэв маягаар, "under no circumstances"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү.
E. Таны ээлж
Англиар бичээрэй.
-
Богино өгүүллэгийн эхлэл бичнэ үү (2–3 өгүүлбэр). Дор хаяж хоёр өөр урвуу дараалал хэрэглээрэй, жишээ нь Little did…, No sooner… than, Hardly… when.
-
Нийтийн лаборатори эсвэл цехийн гурван дүрмийг албан хэв маягаар бичнэ үү. Гурван өөр сөрөг эхлэл хэрэглээрэй (Under no circumstances, On no account, At no time).
-
Үйлчлүүлэгчийн захиалга хоцорч, гэмтэлтэй ирсэн. Албан хариу бичнэ үү (2–3 өгүүлбэр). Хоёр асуудлыг хоёуланг нь хүлээн зөвшөөрөхдөө Not only, дахин давтагдахгүй гэж амлахдаа өөр нэг урвуу дараалал хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B2-02 Mixed Conditionals: холимог нөхцөлт өгүүлбэр ба «байсан бол»-ыг монголоор тайлбарлав "If"-ээр эхэлсэн нэг холимог нөхцөлт өгүүлбэр болгож дахин бичнэ үү: I didn't take the job in Madrid, so I'm not fluent in Spanish now.
-
B2-04 I Wish I Had…, If Only, Regret: өнгөрсөн үйлдэлдээ харамсахыг англиар илэрхийлэх "I wish"-ээр эхэлж дахин бичнэ үү: I regret not telling her the truth.
-
B2-23 Whereas, Nevertheless, Much As: англиар ялгаа, эсрэг санааг илэрхийлэх ахисан арга "Much as"-аар эхэлж дахин бичнэ үү: I like my colleagues, but I don't want to spend my weekends with them.
Хариулт
A. Бүтэц
- Never had I felt so out of place in my own office.
- Seldom does our director praise anyone in public.
- Little did she know that the whole team was planning a surprise party. / Little did she realise that the whole team was planning a surprise party.
- Under no circumstances must staff give out customers' passwords over the phone. / Under no circumstances should staff give out customers' passwords over the phone.
- Not only is the new software cheaper, but it is also far easier to use. / Not only is the new software cheaper, it is also far easier to use.
- No sooner had the speaker finished her talk than protesters ran onto the stage.
- Hardly had the match started when it began to snow heavily.
- At no time did the company tell its customers that their data had been sold. / At no time were the company's customers told that their data had been sold.
B. Утга
- No, I've never done anything like that.
- Little did Mara know that the parcel would change everything.
- At no time was customer data shared with third parties.
- In no time we had the whole kitchen clean.
- Not only did we cut costs, but we also increased sales.
C. Алдааг олоорой
- Never before had the city council received so many complaints about a single building project.
- Rarely does the new manager attend the Friday meetings, and the team has started to notice.
- No sooner had the guests sat down to dinner than the fire alarm went off in the kitchen. / Hardly had the guests sat down to dinner when the fire alarm went off in the kitchen.
- Not only was the hotel overbooked, but the staff also refused to find us another room nearby. / Not only was the hotel overbooked, the staff also refused to find us another room nearby.
- ✓ Little did the passengers realise that their flight would be the last one to leave before the storm.
D. Нөхцөл байдалд
- Never have we welcomed so many visitors on a single night. / Never before have we welcomed so many visitors on a single night.
- little did we realise how long the repairs would take. / little did we know how long the repairs would take.
- Not only was the building badly damaged, but our oldest paintings were also at risk. / Not only was the building badly damaged, our oldest paintings were also at risk.
- No sooner had the last crates come back from storage than the first schools began asking to visit.
- Not once did we consider closing for good.
- under no circumstances must you touch the exhibits / under no circumstances should you touch the exhibits
E. Таны ээлж
- Little did Jonah know, as he boarded the night train, that he would never see his home town again. No sooner had the train left the station than all the lights went out.
- Under no circumstances should equipment be removed from the laboratory. On no account must the fire doors be left open. At no time are visitors allowed to enter without a member of staff.
- Please accept our apologies: not only did your order arrive a week late, but it was also damaged in transit. Never again will a parcel leave our warehouse without being checked.
F. Холимог давталт
- If I had taken the job in Madrid, I would be fluent in Spanish now.
- I wish I had told her the truth.
- Much as I like my colleagues, I don't want to spend my weekends with them.
