Question Tags (асуух нөхцөл): «…, isn't it?» буюу «… биз дээ?» англиар
Question Tags: …, Isn't It?
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та isn't it?, didn't you?, can she? гэх мэт асуух нөхцөлийг (question tag) өгүүлбэрийн төгсгөлд нэмж мэдээллээ шалгах эсвэл санал нийлэхийг урих, мөн зөв аялгаар хэлж чадна.
Гол санаа
Асуух нөхцөл бол өгүүлбэрийн төгсгөлд байх жижигхэн асуулт: It's cold, isn't it? Энэ нь өгүүлбэрийг урилга болгоно: «Би зөв үү? Та санал нийлж байна уу?» Монголын «… биз дээ?»-тэй төстэй.
A2-32-ийн цуурайг санаж байна уу? So do I, Neither can she-д эхний өгүүлбэрийн туслах үйл үг цуурай шиг буцаж ирсэн. Асуух нөхцөл бол яг тэр цуурай, гэхдээ өөрийн өгүүлбэрийн төгсгөлд. Туслах үйл үг эсвэл be-г (is, have, can, will, did) төлөөний үгтэй хамт давтаж, ихэвчлэн эргүүлнэ: батлах өгүүлбэрт үгүйсгэсэн нөхцөл, үгүйсгэсэн өгүүлбэрт батлах нөхцөл.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
Жинхэнэ утга нь дуу хоолойд. Доошлох аялгаар хэлбэл ярьж буй хүн бараг итгэлтэй, зүгээр л санал нийлэхийг хүсэж байна: Lovely day, isn't it? Дээшлэх аялгаар хэлбэл жинхэнэ асуулт – итгэлгүй байна: You've paid, haven't you?
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор «… биз дээ?», «… тийм үү?», «… шүү дээ?» гэсэн сул үг өгүүлбэр ямар ч байсан өөрчлөгддөггүй: «Чи кофенд дуртай биз дээ?», «Тэр явсан биз дээ?», «Энэ чинийх биз дээ?». Англиар асуух нөхцөл өгүүлбэр бүрт өөр: туслах үйл үг, цаг, өгүүлэгдэхүүн бүгд тохирох ёстой. Санаа нь адилхан – «биз дээ» шиг итгэлтэй асуух эсвэл «… юм уу?» шиг жинхэнэ асуух. Үгүйсгэсэн асуултад монгол «Тийм» асуусан хүний хэлснийг (үгүйсгэлийг) баталдаг («Завгүй биш биз дээ?» «Тийм, завгүй биш»), харин англи Yes / No баримтыг хэлнэ.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Өнөөдөр сайхан өдөр байна даа? | It's a beautiful day, isn't it? | энд адилхан: санал нийлэхийг урина, доошлох аялга |
| Чи нэхэмжлэхээ явуулчихсан биз дээ? | You've sent the invoice, haven't you? | have → haven't you |
| Эгч чинь Лиссабонд амьдардаг биз дээ? | Your sister lives in Lisbon, doesn't she? | туслах үйл үг байхгүй → does |
| Тэд өчигдөр чам руу залгасан биз дээ? | They called you yesterday, didn't they? | өнгөрсөн → did |
| Би жагсаалтад байгаа биз дээ? | I'm on the list, aren't I? | I am → aren't I |
| Тэр хэзээ ч сонсдоггүй, тийм үү? | He never listens, does he? | монголоор үйл үг үгүйсгэлтэй; англиар never → батлах нөхцөл |
| Пицца захиалъя, тэгэх үү? | Let's order a pizza, shall we? | «-ъя, тэгэх үү?» → shall we |
| «Завгүй биш биз дээ?» «Тийм, завгүй биш.» | "You aren't busy, are you?" "No, I'm not." | монгол «Тийм» = асуугчийн хэлснийг батална; англи No = үгүйсгэсэн баримт |
Товчхондоо: нэг «биз дээ»-гийн оронд англиар өгүүлбэрийн туслах үйл үгийг цуурайтуулж эргүүлнэ: батлах → үгүйсгэх, үгүйсгэх → батлах.
Бүтэц
Батлах өгүүлбэр → үгүйсгэсэн нөхцөл; үгүйсгэсэн өгүүлбэр → батлах нөхцөл
| Өгүүлбэр | Нөхцөл |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
Энгийн цагууд → do / does / did – өгүүлбэрт туслах үйл үг ч, be ч байхгүй бол үгүйсгэл, асуултын хэлбэрийнх нь туслах үйл үгийг хэрэглэнэ.
| Өгүүлбэр | Нөхцөл |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
Онцгой тохиолдлууд
| Өгүүлбэр | Нөхцөл | Тайлбар |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | amn't I биш; am I not? маш албан |
| I'm not late, | am I? | ердийн |
| Let's go, | shall we? | санал |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | хүсэлт |
| Don't forget, | will you? | үгүйсгэсэн тушаал |
| There's a problem, | isn't there? | there нөхцөлд үлдэнэ |
| Nobody called, | did they? | nobody = үгүйсгэл → батлах нөхцөл; төлөөний үг they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = үгүйсгэл → батлах нөхцөл |
Хэрэглээ
1Санал нийлэхийг урих – доошлох аялга
Та бараг итгэлтэй бөгөөд нөгөө хүн санал нийлэхийг эсвэл яриа эхлүүлэхийг хүсвэл нөхцөлийг доошлох аялгаар хэлнэ. Цаг агаар, хоол, арга хэмжээний тухай ярихад их түгээмэл.
2Мэдээлэл шалгах – дээшлэх аялга
Ямар нэг юм үнэн гэж бодож байгаа ч итгэлгүй бол дээшлэх аялгаар хэлнэ. Бараг тийм / үгүй асуулт шиг ажиллана. Монголоор «… юм уу?», «… тийм үү?».
3Туслах үйл үг ба цагийг тааруулах
Өгүүлбэрийн туслах үйл үг (эсвэл be)-г давтана. Байхгүй бол үндсэн үйл үгийн цагтай ижил do / does / did хэрэглэнэ.
4Онцгой өгүүлэгдэхүүн
I am → aren't I; there is / are → there хэвээр; everyone, somebody, nobody → they; everything, nothing, this, that → it.
5Not-гүй үгүйсгэлийн үгс
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing өгүүлбэрийг үгүйсгэл болгодог тул нөхцөл нь батлах. Монголоор эдгээр өгүүлбэрт үйл үг үгүйсгэлтэй («сонсдоггүй», «идээгүй»), англиар үйл үг батлах хэлбэртэй тул анхаараарай.
6Санал ба хүсэлт – Let's ба тушаал
Let's-ийн дараа нөхцөл нь shall we?. Тушаалын дараа will you?, would you?, could you? тушаалыг найрсаг хүсэлт болгоно. Үгүйсгэсэн тушаалын дараа will you?
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Биз дээ» → бүх өгүүлбэрт isn't it. Монгол «биз дээ» хэзээ ч өөрчлөгддөггүй: «Авга ах чинь Эрдэнэтэд машин засдаг биз дээ?». Тиймээс англиар ч нэг isn't it-ийг бүх өгүүлбэрт залгах нь элбэг. Нөхцөл өгүүлбэрийн үйл үг, өгүүлэгдэхүүнийг цуурайтуулна.
2. «Байсан биз дээ» → wasn't he. Монголоор «Аав чинь олон жил Улаанбаатарт такси барьж байсан биз дээ?» гэж «байсан» гэдэг тул англи нөхцөлд was / were гарах нь элбэг. Өгүүлбэрт be байхгүй, үйл үг нь drove – Past Simple → did.
3. «Хэзээ ч … -гүй» → батлах үйл үг харж үгүйсгэсэн нөхцөл. Монголоор үгүйсгэл үйл үг дээр байдаг: «Тэмүүлэн сагсан бөмбөгийн бэлтгэлээ бараг тасалдаггүй». Англи seldom / never-тэй өгүүлбэрт үйл үг батлах хэлбэртэй (misses) харагддаг тул үгүйсгэсэн нөхцөл тавих нь элбэг. Seldom, never өөрөө үгүйсгэл → батлах нөхцөл.
4. «Тийм, амьдрахгүй» → Yes, they aren't. Монголоор «Ховдоос ирсэн шинэ оюутнууд дотуур байранд амьдрахгүй биз дээ?» гэж асуухад ихэвчлэн «Тийм, амьдрахгүй» гэж хариулдаг – «Тийм» нь «таны хэлсэн (амьдрахгүй гэдэг) зөв» гэсэн утгатай. Англи Yes / No асуугчийн үгийг биш, баримтыг хэлнэ: амьдрахгүй бол No.
Бүү андуураарай
Доошлох эсвэл дээшлэх аялга – Үг нь адилхан, утга нь өөр. Монголоор ч «биз дээ» (итгэлтэй) ба «тийм үү?» (итгэлгүй) ялгаатай.
Асуух нөхцөл эсвэл богино хариулт – Нөхцөл өөрийн өгүүлбэрийн төгсгөлд ирнэ. So do I, Are you? гэх мэт хариу бусдын өгүүлбэрт хариулдаг A2-32.
Нөхцөлд хариулах – Нөхцөлд биш, баримтад хариулна: yes = батлах баримт, no = үгүйсгэсэн баримт (үгүйсгэсэн асуулттай адил A2-33).
Нэг чиглэлтэй нөхцөл – So you're the new manager, are you? (батлах + батлах) гайхал, сонирхлыг илэрхийлнэ. Энэ алдаа биш; C2-03-т үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- Нөхцөлийн өмнө таслал, араас нь асуултын тэмдэг: It's late, isn't it?
- Нөхцөлийг хурдан, өгүүлбэртэй нь нийлүүлж хэлнэ: isn't it /ˈɪznt ɪt/ («IZ-nit»), didn't you /ˈdɪdntʃuː/ («DID-n-chu»), won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US) («WOHN-chu»). /nt/-ийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай.
- Доошлох аялга ↘ = итгэлтэй, санал нийлэхийг урина. Дээшлэх аялга ↗ = жинхэнэ асуулт, шалгаж байна.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US) – «AHNT-eye». Британи дуудлагаар r дуудагдахгүй; америк r монгол «р» шиг чичирдэггүй, хэлний үзүүр юунд ч хүрэхгүй.
- Нөхцөл дэх туслах үйл үг өргөлттэй: You're coming, AREN'T you? Нөхцөлийн you-г биш, туслах үйл үгийг онцлоорой.
Алтан дүрэм
Туслах үйл үг (эсвэл be)-г цуурайтуулж эргүүл: батлах өгүүлбэр → үгүйсгэсэн нөхцөл, үгүйсгэсэн өгүүлбэр → батлах нөхцөл, ихэвчлэн төлөөний үгтэй. Туслах үйл үг ч, be ч байхгүй юу? do / does / did. Доошлох аялга = «санал нийл»; дээшлэх аялга = «тийм үү?». Нэг «биз дээ» шиг тогтсон isn't it байхгүй.
Дасгал
A. Бүтэц
Асуух нөхцөлийг нэмнэ үү.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Та итгэлгүй байгаа зүйлээ шалгах гэж байна. Нөхцөлийн аялгыг сонгоно уу: …
-
Та найзтайгаа гоё нар жаргахыг харж байна. Та "Beautiful, isn't it?" гэж хэлнэ. Аялгыг сонгоно уу: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Би түгжсэн.)
-
Найрсаг хүсэлтэд тохирох нөхцөлийг сонгоно уу: Open the window, …?
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад асуух нөхцөлийг нөхөөрэй.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Хөрштэйгээ яриа эхлүүлэх асуух нөхцөлтэй хоёр өгүүлбэр бичнэ үү.
-
Итгэлгүй байгаа нэг баримтаа шалгах асуух нөхцөлтэй өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too: англиар «Би ч гэсэн» гэж хэрхэн хэлэх вэ "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too: англиар «Би ч гэсэн» гэж хэрхэн хэлэх вэ "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect Questions (шууд бус асуулт): Could you tell me where…? – эелдгээр асуух нь Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who called you эсвэл Who did you call? Өгүүлэгдэхүүн ба тусагдахууны асуулт монголоор (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Хариулт
A. Бүтэц
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. Утга
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. Алдааг олоорой
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. Нөхцөл байдалд
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. Таны ээлж
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. Холимог давталт
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
