İngilizcede Devrik Cümle (Inversion) I: Never Have I, No Sooner Had I, Not Only
Inversion I: Never Have I…, No Sooner Had I…
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda olumsuz bir ifadeyi (never, rarely, seldom, little, at no time, under no circumstances, not only, no sooner, hardly ve diğerleri) cümlenin başına alabilecek ve arkasından kelime sırasını değiştirerek resmî yazıda ve konuşmada vurgu ve etki yaratabileceksiniz.
Temel Fikir
İngilizcede olağan kelime sırası özne + fiildir: I have never seen such a mess. En önemli kelime olan never cümlenin ortasında saklanır.
O kelimeyi sahneye çıkarmak için en başa alabilirsiniz: Never… Ama o zaman İngilizce olağan dışı bir şey olduğunu bir işaretle bildirir. Olumsuz ifadenin hemen arkasından auxiliary (yardımcı fiil) öznenin önüne geçer, tıpkı bir soruda olduğu gibi: Never have I seen such a mess. Buna inversion (devrik yapı) denir.
Bunu bir trampet sesi gibi düşünün. Olumsuz kelime öne çıkar; yer değiştiren kelime sırası da dinleyiciye "bu önemli" diyen trampet sesidir. Olgular değişmez; değişen etkidir.
Bu kadar dramatik olduğu için inversion daha çok resmî yazıya, konuşmalara, haberlere, resmî duyurulara ve hikâye anlatımına aittir. Gündelik sohbette olağan sıra genellikle daha doğaldır.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede kelime sırası serbesttir ve bir kelimeyi vurgulamak için yerini değiştirmek yeterlidir; fiilin ya da öznenin biçimi değişmez. İngilizcede ise olumsuz ifade öne alınınca yardımcı fiil öznenin önüne geçmek zorundadır.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Hiç bu kadar güzel bir gün batımı gör-me-miş-tim. | Never have I seen such a beautiful sunset. |
| Nadiren şikâyet ed-er. | Rarely does she complain. |
| Hayatının değişmek üzere olduğunu nereden bilecekti? | Little did she know that her life was about to change. |
| Hiçbir koşulda çocuklar havuzda yalnız bırakılmamalı. | Under no circumstances should children be left alone in the pool. |
| Sadece maçı kaybetmekle kalmadılar, en iyi oyuncularını da kaybettiler. | Not only did they lose the match, they also lost their best player. |
| Evden çık-ar çık-maz sağanak başladı. | Hardly had we left the house when it started to pour. |
Türkçedeki -ır -maz kalıbı tek bir fiil öbeğiyle "hemen ardından" anlamını verir. İngilizcede aynı anlam iki parçalı bir kalıpla kurulur: No sooner had… than ya da Hardly had… when.
Yapı
Kural: olumsuz ifade + yardımcı fiil + özne + cümlenin geri kalanı
| Olağan sıra | Devrik sıra |
|---|---|
| I have never seen anything like it. | Never have I seen anything like it. |
| She rarely complains. | Rarely does she complain. |
| We didn't realise the danger at all. | Little did we realise the danger. |
| You can't leave under any circumstances. | Under no circumstances can you leave. |
Hangi yardımcı fiil yer değiştirir?
| Olağan cümledeki fiil | Ne yer değiştirir | Örnek |
|---|---|---|
| asıl fiil olarak be | am / is / are / was / were | Seldom is she late. |
| perfect, continuous ya da passive | ilk yardımcı fiil | Never had they been so busy. |
| modal | modal fiil | On no account should you sign it. |
| present simple / past simple (yardımcı fiil yok) | do / does / did + yalın fiil eklenir | Rarely does he call. Little did I know. |
İki parçalı kalıplar: yalnızca ilk yan cümle devrik olur
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| Not only + yardımcı fiil + özne…, but (also)… | Not only did she win, but she also broke the record. |
| No sooner + had + özne + past participle… than… | No sooner had we arrived than it started to rain. |
| Hardly / Scarcely / Barely + had + özne + past participle… when… | Hardly had I sat down when the phone rang. |
Kullanımlar
1Never, rarely, seldom, little
Bu kelimeler olumsuz ya da olumsuza yakındır. Başa geldiklerinde bir şeyin ne kadar alışılmadık olduğunu vurgularlar. Never before ve never again yaygındır. Little bu kalıpta "hiç" anlamına gelir ve bilme fiilleriyle kullanılır: know, realise, suspect, imagine, think, dream. Türkçedeki "nereden bilecektim ki" gibi.
2At no time, under no circumstances, on no account, in no way, not once
Bu ifadelerde no ya da not vardır ve "asla, hiçbir zaman" ya da "hiç" anlamına gelirler. Resmî açıklamalarda, kurallarda, uyarılarda ve kesin inkârlarda tipiktirler. Not a (single) ile başa alınmış bir nesne de aynı şekilde çalışır.
3Not only… but (also)
İlk olgunun zaten şaşırtıcı olduğunu — ve dahası olduğunu — göstermek için not only'yi başa koyun. Yalnızca ilk yan cümle devrik olur; ikinci kısım olağan sırayı korur. But çoğu zaman düşer; also yer değiştirebilir ya da yerine too veya as well gelebilir. Türkçedeki "sadece … değil, … da" ya da "… ile kalmayıp … da" kalıbının karşılığıdır.
4No sooner… than; hardly / scarcely / barely… when
Bu kalıplar bir olayın bir başkasının hemen ardından olduğunu söyler: Türkçedeki "-ır -maz". İlk olay genellikle past perfect, ikincisi past simple olur. No sooner'dan sonra than, hardly / scarcely / barely'den sonra when kullanın (daha seyrek olarak before).
5Üslup: inversion nereye aittir?
Inversion resmî ve vurguludur. Raporlarda, haberlerde, konuşmalarda, hukuki ve resmî metinlerde ve dramatik hikâye anlatımında doğaldır. Sohbette insanlar normalde olağan sırayı kullanır; orada inversion bilinçli ve güçlü duyulur. Gündelik dildeki tek istisna no way'dir; konuşmada çok yaygındır.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Olumsuz kelimeyi öne alıp sırayı değiştirmemek. Türkçede "Hiç böyle bir saçmalık duymamıştım" cümlesinde "hiç"i istediğiniz yere koyabilirsiniz; geri kalan hiçbir şey değişmez. Bu alışkanlık İngilizcede Never I have… gibi cümleler üretir. İngilizcede olumsuz ifade öne geçince yardımcı fiil de öznenin önüne geçer.
2. Yardımcı fiili olmayan cümlede do / does / did'i unutmak. Türkçede soru kurarken bile yardımcı fiil eklemeyiz; "-mi" ekini getiririz. Bu yüzden present simple ve past simple cümlelerde do / does / did eklemeyi unutmak ya da did'den sonra fiili geçmiş zamanda bırakmak çok yaygındır.
3. "-ır -maz" kalıbını çevirirken than / when ve zamanı karıştırmak. "Telefonu kapatır kapatmaz yine aradı" cümlesinde ilk fiil zaman bildirmez ve tek bir kalıp yeter. İngilizcede ilk olay için had + past participle, ikinci kısım için de doğru kelime gerekir: no sooner… than, hardly… when.
4. "Sadece … değil, … da" kalıbında devrik yapıyı unutmak ya da iki kez kullanmak. Türkçedeki kalıp kelime sırasını değiştirmez. İngilizcede başa alınan not only'den sonra yardımcı fiil öne geçer — ama yalnızca ilk yan cümlede.
5. Sınav için öğrenilen inversion'ı sohbette kullanmak. Inversion sınavlarda (örneğin YDS ve YÖKDİL'de) sık sorulduğu için bazı öğrenciler onu gündelik konuşmada da kullanır. Sohbette bu kalıplar fazla resmî ve tiyatral duyulur.
Karıştırılmasın
Ortadaki olumsuz kelime ve baştaki olumsuz kelime — Inversion yalnızca olumsuz ifade başa alındığında olur. Olağan yerinde olağan sıra kullanılır. Not only için de aynısı geçerlidir.
At no time ve in no time — At no time "hiçbir zaman" demektir ve cümleyi olumsuz yapar; bu yüzden devrik yapı gerekir. In no time "çok çabuk, kısa sürede" demektir. Cümle olumludur; devrik yapı yoktur. Cümleyi olumsuz yapmayan diğer başa alınmış ifadeler de (not long ago, not surprisingly) olağan sırayı korur.
Olumsuz özne ve başa alınmış olumsuz zarf — Hardly anyone, few people ve nobody özne olabilir. O zaman hiçbir şey yer değiştirmemiştir ve sıra olağandır.
Inversion ve soru — Kelime sırası soruya benzer, ama cümle bir bildirimdir: soru işareti yoktur ve ses alçalır. Başa alınan only, not until ve so… that de devrik yapı ister — bkz. C1-02. never ve hardly'den sonraki question tag'ler olumludur — bkz. B1-15.
Yazım ve Telaffuz
- Ana vurgu başa alınan ifadededir: NEver have I…, NOT ONly did she…, under NO circumstances…. (Büyük harfler burada yalnızca vurguyu gösterir.)
- Devrik yapıda yardımcı fiil kısaltılmaz: Never have I… (Never've I… değil).
- Kısa bir olumsuz ifadeden sonra normalde virgül yoktur: Rarely does he….
- Seldom /ˈseldəm/ ("SEL-dım") ve scarcely /ˈskeəsli/ (UK), /ˈskersli/ (US) ("SKEIRS-li") daha çok yazı dilinde kullanılır; konuşmada rarely ve hardly daha yaygındır.
- Little did I know hikâyelerde o kadar sık geçer ki neredeyse kalıp bir ifade gibi çalışır.
Altın Kural
Bütün yan cümleyi olumsuz yapan bir ifadeyi başa aldığınızda soru sırasını kullanın: yardımcı fiil + özne. Yardımcı fiil yok ve fiil be değil mi? do / does / did + yalın fiil ekleyin. İki parçalı kalıplarda (not only, no sooner, hardly) yalnızca ilk yan cümle devrik olur. Türkçedeki gibi sadece kelimenin yerini değiştirmek yetmez.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi verilen kelimelerle başlayarak ve anlamı koruyarak yeniden yazın.
-
"Never" ile başlayarak yeniden yazın: I had never felt so out of place in my own office.
-
"Seldom" ile başlayarak yeniden yazın: Our director rarely praises anyone in public.
-
"Little" ile başlayarak yeniden yazın: She had no idea that the whole team was planning a surprise party.
-
"Under no circumstances" ile başlayarak yeniden yazın: Staff must never give out customers' passwords over the phone.
-
"Not only" ile başlayarak yeniden yazın: The new software is cheaper, and it is also far easier to use.
-
"No sooner" ile başlayarak yeniden yazın: The speaker had just finished her talk when protesters ran onto the stage.
-
"Hardly" ile başlayarak yeniden yazın: The match had only just started when it began to snow heavily.
-
"At no time" ile başlayarak yeniden yazın: The company never told its customers that their data had been sold.
B. Anlam
Durumu okuyun ve daha uygun cümleyi seçin.
-
Bir arkadaşınız kahve içerken size hiç paraşütle atlayıp atlamadığınızı soruyor. Hangi cevap doğal duyulur?sıradan bir sohbet için inversion fazla dramatik
-
Merak uyandırması gereken kısa bir öykünün ilk cümlesi. Hangisi daha iyi işler?klasik bir hikâye açılışı; düz hali sönük ve hantal
-
Bir veri sızıntısını kesin bir dille reddeden şirket açıklaması. Hangisi daha vurgulu?başa alınan inkâr önce gelir ve vurguyu taşır
-
Hangi cümle işin çok çabuk yapıldığını söylüyor?in no time = çok çabuk (devrik yok); at no time = hiçbir zaman
-
Hissedarlara yapılan ve ilk sonucu kendi başına etkileyici gösteren, ardından daha fazlasını getiren bir konuşma. Hangisi daha uygun?not only… but also ikinci olguya doğru gerilimi artırır
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir dilbilgisi hatası var ya da cümle doğru. Düzeltilmiş cümleyi ya da "correct" yazın.
-
Never before the city council had received so many complaints about a single building project.
-
Rarely the new manager attends the Friday meetings, and the team has started to notice.
-
No sooner had the guests sat down to dinner when the fire alarm went off in the kitchen.
-
Not only the hotel was overbooked, but the staff also refused to find us another room nearby.
-
Little did the passengers realise that their flight would be the last one to leave before the storm.
D. Bağlam İçinde
Konuşmayı okuyun. Numaralı cümleleri daha vurgulu ve resmî olacak şekilde yeniden yazın.
Good evening, everyone, and welcome back. (19) We have never welcomed so many visitors on a single night.
When the roof collapsed two years ago, (20) we didn't realise at all how long the repairs would take. (21) The building was badly damaged, and our oldest paintings were also at risk. Volunteers worked through the winter to save them. (22) The last crates had only just come back from storage when the first schools began asking to visit. (23) We never considered closing for good, not even once. And finally, a word for our younger guests: (24) you must not touch the exhibits under any circumstances, however tempting they are!
-
(19)'u "Never" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(20)'yi "little" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(21)'i "Not only" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(22)'yi "No sooner" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(23)'ü "Not once" ile başlayarak yeniden yazın.
-
(24)'ü resmî bir duyuru üslubunda, "under no circumstances" ile başlayarak yeniden yazın.
E. Sıra Sende
-
Kısa bir öykünün girişini yazın (2–3 cümle). En az iki farklı inversion kullanın; örneğin Little did…, No sooner… than ya da Hardly… when.
-
Ortak kullanılan bir laboratuvar ya da atölye için resmî üslupta üç kural yazın. Üç farklı olumsuz başlangıç kullanın (Under no circumstances, On no account, At no time).
-
Bir müşterinin siparişi geç ve hasarlı geldi. Resmî bir cevap yazın (2–3 cümle). İki sorunu da kabul etmek için Not only, bunun bir daha olmayacağına söz vermek için başka bir inversion kullanın.
F. Karışık Tekrar
-
B2-02 İngilizce Mixed Conditionals: Karışık Koşul Cümleleri "If" ile başlayan tek bir mixed conditional cümlesi olarak yeniden yazın: I didn't take the job in Madrid, so I'm not fluent in Spanish now.
-
B2-04 İngilizce Wish, If Only ve Regret: Geçmişle İlgili Pişmanlıklar "I wish" ile başlayarak yeniden yazın: I regret not telling her the truth.
-
B2-23 İngilizce Whereas, Nevertheless, Much As: İleri Düzey Zıtlık ve Taviz Bağlaçları "Much as" ile başlayarak yeniden yazın: I like my colleagues, but I don't want to spend my weekends with them.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- Never had I felt so out of place in my own office.
- Seldom does our director praise anyone in public.
- Little did she know that the whole team was planning a surprise party. / Little did she realise that the whole team was planning a surprise party.
- Under no circumstances must staff give out customers' passwords over the phone. / Under no circumstances should staff give out customers' passwords over the phone.
- Not only is the new software cheaper, but it is also far easier to use. / Not only is the new software cheaper, it is also far easier to use.
- No sooner had the speaker finished her talk than protesters ran onto the stage.
- Hardly had the match started when it began to snow heavily.
- At no time did the company tell its customers that their data had been sold. / At no time were the company's customers told that their data had been sold.
B. Anlam
- No, I've never done anything like that.
- Little did Mara know that the parcel would change everything.
- At no time was customer data shared with third parties.
- In no time we had the whole kitchen clean.
- Not only did we cut costs, but we also increased sales.
C. Hatayı Bul
- Never before had the city council received so many complaints about a single building project.
- Rarely does the new manager attend the Friday meetings, and the team has started to notice.
- No sooner had the guests sat down to dinner than the fire alarm went off in the kitchen. / Hardly had the guests sat down to dinner when the fire alarm went off in the kitchen.
- Not only was the hotel overbooked, but the staff also refused to find us another room nearby. / Not only was the hotel overbooked, the staff also refused to find us another room nearby.
- ✓ Little did the passengers realise that their flight would be the last one to leave before the storm.
D. Bağlam İçinde
- Never have we welcomed so many visitors on a single night. / Never before have we welcomed so many visitors on a single night.
- little did we realise how long the repairs would take. / little did we know how long the repairs would take.
- Not only was the building badly damaged, but our oldest paintings were also at risk. / Not only was the building badly damaged, our oldest paintings were also at risk.
- No sooner had the last crates come back from storage than the first schools began asking to visit.
- Not once did we consider closing for good.
- under no circumstances must you touch the exhibits / under no circumstances should you touch the exhibits
E. Sıra Sende
- Little did Jonah know, as he boarded the night train, that he would never see his home town again. No sooner had the train left the station than all the lights went out.
- Under no circumstances should equipment be removed from the laboratory. On no account must the fire doors be left open. At no time are visitors allowed to enter without a member of staff.
- Please accept our apologies: not only did your order arrive a week late, but it was also damaged in transit. Never again will a parcel leave our warehouse without being checked.
F. Karışık Tekrar
- If I had taken the job in Madrid, I would be fluent in Spanish now.
- I wish I had told her the truth.
- Much as I like my colleagues, I don't want to spend my weekends with them.
