SlowingoGramatika
B1 36 / 39

Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly

State Verbs in the Continuous: She's Being Silly

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të përdorni be being + mbiemër për një sjellje të përkohshme (You're being silly) dhe do të dalloni kur foljet si think, have, see, taste, smell, feel, look dhe weigh tregojnë një gjendje (forma e thjeshtë) dhe kur tregojnë një veprimtari (mund të marrin edhe formën continuous).

Ideja kryesore

Te A1-23 mësuat se foljet e gjendjes (know, like, want, believe) zakonisht nuk përdoren në continuous. Një gjendje është si një statujë: thjesht është. Nuk po ndodh asgjë, askush nuk po bën asgjë, dhe nuk ka një «mes» ku të ndodhesh. Continuous është për një valltar: dikush po bën diçka, ajo ka filluar dhe do të mbarojë.

Por shumë folje të zakonshme mund të jenë statujë ose valltar, sipas kuptimit. I have a car është statujë (zotërim). I'm having lunch është valltar (veprimtari). The soup tastes salty është statujë (ashtu është). The chef is tasting the soup është valltar (e bën me qëllim).

Pra rregulli nuk është «këto folje nuk marrin kurrë -ing». Rregulli është një pyetje: a është gjendje, apo një veprimtari e qëllimshme? Nëse dikush po e bën aktivisht, continuous është në rregull. Edhe be mund të vallëzojë: She's silly (karakteri i saj) apo She's being silly (sjellja e saj tani).

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja e shpreh veprimin në zhvillim me «po» (ose «jam duke»), dhe «po» shkon lirshëm edhe me foljet e gjendjes: «Po e shoh detin», «Po mendoj se ke të drejtë». Në anglisht këto janë gjendje dhe duan formën e thjeshtë: I can see the sea, I think you're right. Përdorimet e veprimtarisë janë si në shqip: «Po mendoj të ndërroj punë» = I'm thinking about changing my job, «Kuzhinieri po e provon supën» = The chef is tasting the soup.

Shpesh shqipja përdor një folje tjetër aty ku anglishtja përdor have ose see: «hamë drekë» = we're having lunch, «pret fëmijë» = she's having / expecting a baby, «takohem me mjekun» = I'm seeing the doctor, «dalin bashkë» = they're seeing each other. Për sjelljen shqipja thotë «po sillesh» ose «po bën si…» («Po bën si budalla»); anglishtja ka be being + mbiemër. Dhe «mendoj për» në anglisht nuk është think for, por think of / about.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Mendoj se ke të drejtë.I think you're right.këtu është njësoj: mendim → forma e thjeshtë
Po mendoj të ndërroj punë.I'm thinking about changing my job.këtu është njësoj: po e shqyrtoj → continuous
Po e shoh detin nga dritarja.I can see the sea from my window.«po» + shoh → can see, jo I'm seeing
Po hamë drekë.We're having lunch.«ha» → have si veprimtari
Motra ime pret fëmijë në maj.My sister is having a baby in May.«pret» → is having / is expecting
Takohem me mjekun në katër.I'm seeing the doctor at four.«takohem» → see si veprimtari
Supa është pak e kripur.This soup tastes a bit salty.«është» → tastes (si është)
Po sillesh si budalla.You're being silly.«sillem» → be being + mbiemër
Çfarë mendon për flokët e mi?What do you think of my new haircut?«për» → of / about

Shkurt: «po» në shqip nuk do të thotë gjithmonë continuous në anglisht – pyesni: gjendje (I think, I can see, it tastes) apo veprimtari e qëllimshme (I'm thinking about, I'm seeing the doctor, he's tasting)?

Forma

be being + mbiemër

Karakteri / cilësia e zakonshme (gjendje)Sjellja tani (veprimtari)
He is rude. (gjithmonë)He's being rude. (tani, me qëllim)
You are very kind.You're being very kind today.
She isn't usually difficult.She's being difficult this morning.

Mbiemri zakonisht përshkruan një sjellje që e kontrollojmë: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Jo tall, ill, tired, hungry, happy.

Folje me dy kuptime

FoljaGjendje (forma e thjeshtë)Veprimtari (continuous i mundshëm)
thinkmendim: I think it's a good idea.shqyrtoj: I'm thinking about a new job.
havezotërim, marrëdhënie, sëmundje: She has two brothers.veprime, përvoja: We're having dinner.
seeshoh me sy, kuptoj: I see what you mean.takoj, vizitoj, dal me dikë: I'm seeing the dentist at four.
taste / smellsi është diçka: It tastes sweet.e provoj me qëllim: He's smelling the milk.
feelmendim: I feel we should wait.prek: She's feeling the fabric.
lookpamja: You look tired.look at / look for: What are you looking at?
weighsa peshon: The bag weighs 20 kilos.mat peshën: She's weighing the flour.

Prova e kuptimit: A po bën dikush aktivisht diçka, që ka filluar dhe do të mbarojë? → continuous i mundshëm. A është thjesht si janë gjërat? → forma e thjeshtë.

Përdorimi

1be being + mbiemër – sjellje e përkohshme

Përdorni am / is / are being + mbiemër për mënyrën si po sillet dikush tani, shpesh ndryshe nga karakteri i tij i zakonshëm. Shpesh tingëllon si ankesë ose koment. Në shqip themi «po sillesh…», «po bën si…».

You're being silly. It's only a spider.
Po bën si budalla. Është vetëm një merimangë.
sjellje tani → are being
He's not usually rude — he's just being difficult because he's tired.
Zakonisht nuk është i pasjellshëm, thjesht po bën naze sepse është i lodhur.
is (karakteri) apo is being (tani)
You're being very generous tonight. What's the occasion?
Sonte po tregohesh shumë bujar. Me çfarë rasti?
sjellje e pazakontë
Am I being unreasonable?
Mos po e teproj?
The kids were being very quiet, so I went to check on them.
Fëmijët po rrinin shumë të qetë, ndaj shkova t'i shihja.
Past Continuous (e pakryera / e kaluara e vazhdueshme): was / were being

2think – mendim apo veprimtari e mendjes

Think (that) = kam një mendim: gjendje, forma e thjeshtë. Think about / of = përdor mendjen, shqyrtoj: veprimtari, continuous i mundshëm.

I think you're right.
Mendoj se ke të drejtë.
mendim → think
What do you think of my new haircut?
Çfarë mendon për prerjen time të re?
mendim; «për» → of
I'm thinking about changing my job.
Po mendoj të ndërroj punë.
po e shqyrtoj → continuous
"You look worried." "I was thinking about the exam."
«Dukesh i shqetësuar.» «Po mendoja për provimin.»
veprimtari në të kaluarën
"Is Sam coming tonight?" "I think so."
«A vjen Semi sonte?» «Mendoj se po.»
I think so = mendoj se po
"Will you take the job?" "I'm still thinking about it."
«Do ta pranosh punën?» «Akoma po e mendoj.»
ende po e shqyrtoj

3have – zotërim apo veprime e përvoja

Have për zotërim, familje, marrëdhënie dhe sëmundje është gjendje. Have në shprehje të ngulitura për veprime e përvoja – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – është veprimtari. Shqipja këtu përdor shpesh folje të tjera: «ha drekë», «bëj dush», «kaloj mirë».

She has two brothers and a sister.
Ajo ka dy vëllezër dhe një motër.
familje → gjendje
I have a terrible cold.
Jam shumë i ftohur.
sëmundje → gjendje: I have
We're having lunch. Can I call you back?
Po hamë drekë. Të marr pak më vonë?
«po hamë» → are having
Are you having a good time?
Po kaloni mirë?
«kaloj mirë» → have a good time
My sister is having a baby in May.
Motra ime pret fëmijë në maj.
«pret fëmijë» → is having a baby

4see – shoh apo takoj

See = shoh me sy ose kuptoj: gjendje. Për atë që shohim me sy shpesh themi can see. See = takoj, vizitoj (mjekun) ose kam një lidhje dashurie: veprimtari, shpesh në continuous për takime të planifikuara.

I can see the sea from my window.
Nga dritarja ime shoh detin.
me sy → can see, jo I'm seeing
I see what you mean.
E kuptoj çfarë do të thuash.
see = kuptoj: gjendje
I'm seeing the doctor at four.
Në katër kam takim te mjeku.
takim i planifikuar → continuous
They've been seeing each other for six months.
Dalin bashkë prej gjashtë muajsh.
lidhje dashurie; në shqip koha e tashme, në anglisht Present Perfect Continuous (e kryera e vazhdueshme)

5taste, smell – si është diçka apo e provoj

Taste dhe smell + mbiemër (ose like + emër) tregojnë si është diçka: gjendje. Kur dikush provon diçka me qëllim, janë veprimtari. Për diçka që e vini re pa u përpjekur, përdorni can smell / can taste.

This soup tastes a bit salty.
Kjo supë është pak e kripur.
si është → tastes
The chef is tasting the soup.
Kuzhinieri po e provon supën.
me qëllim → is tasting
Your perfume smells lovely.
Parfumi yt ka erë shumë të mirë.
gjendje
Why are you smelling the milk? Is it off?
Pse po i merr erë qumështit? Mos është prishur?
me qëllim → continuous
I can smell smoke.
Më vjen erë tymi.
e vura re pa u përpjekur → can smell

6feel, look, weigh

Feel + mbiemër për si ndiheni mund të jetë në formën e thjeshtë ose në continuous, pothuajse pa dallim. Feel (that) = besoj është gjendje; feel = prek është veprimtari. Look + mbiemër (pamja) është gjendje, por për tani continuous është gjithashtu i zakonshëm: You're looking well. Look at / for është veprimtari. Weigh = sa peshon është gjendje; weigh = mat peshën është veprimtari.

I feel tired.
Ndihem i lodhur.
edhe: I'm feeling tired
I feel that we should wait a few days.
Më duket se duhet të presim disa ditë.
mendim → gjendje
The doctor was feeling my wrist for a pulse.
Mjeku po më prekte kyçin për të gjetur pulsin.
prek → veprimtari
You look tired. Did you sleep badly?
Dukesh i lodhur. Mos fjete keq?
pamja → gjendje
The baby weighs four kilos.
Foshnja peshon katër kilogramë.
sa peshon → gjendje
The shop assistant is weighing the cheese.
Shitësja po e peshon djathin.
mat peshën → veprimtari

Gabime të shpeshta

❌She's being tall.
✅She's tall.
be being + mbiemër është për sjellje që e kontrollojmë, dhe gjatësia nuk është sjellje.
⚠️I'm thinking it's a great idea.
✅I think it's a great idea.
Gramatikisht është e saktë, por për një mendim përdorni formën e thjeshtë. «I'm thinking…» dëgjohet në të folurit jozyrtar për një ide të pasigurt, por nuk është forma e zakonshme.
❌I'm having a new car.
✅I have a new car.
Zotërimi = gjendje. E saktë është edhe: I've got a new car.
❌I'm seeing what you mean.
✅I see what you mean.
see = kuptoj: gjendje.
❌This bag is weighing fifteen kilos.
✅This bag weighs fifteen kilos.
Sa peshon diçka = gjendje.
⚠️I'm smelling gas.
✅I can smell gas.
Gramatikisht është e saktë, por kur vini re një erë pa u përpjekur, forma e zakonshme është can smell. Continuous dëgjohet ndonjëherë në të folurit jozyrtar.
❌He's being ill today.
✅He's ill today.
Sëmundja nuk është sjellje: pa being.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Po e shoh» → I'm seeing. Në shqip themi natyrshëm «Po e shoh Klean në fund të sallës, na ka zënë dy vende». Fjalëza «po» tërheq continuous-in. Por see me sy është gjendje: për atë që shihni tani anglishtja thotë can see (ose thjesht see). I'm seeing Klea do të thotë «dal me Klean» ose «takohem me Klean».

⚠️I'm seeing Klea at the back of the hall. She's saved two seats for us.
✅I can see Klea at the back of the hall. She's saved two seats for us.
Gramatikisht është e saktë, por I'm seeing Klea kuptohet «dal / takohem me Klean»; shoh me sy → can see

2. «Pret fëmijë» → waiting a baby. «Kushërira ime pret fëmijë në tetor.» Folja «pres» në shqip do të thotë edhe wait, edhe expect. Në anglisht një fëmijë që do të lindë është having a baby ose expecting a baby – wait nuk shkon këtu, dhe pa for nuk merr kundrinor.

❌My cousin is waiting a baby in October.
✅My cousin is having a baby in October. ose My cousin is expecting a baby in October.
«pret fëmijë» → is having / is expecting a baby

3. «Mendoj për» → think for. «Ç'mendoni për mësuesen e re të kimisë?» Parafjalja «për» kthehet lehtë në for. Për mendimin anglishtja thotë think of ose think about.

❌What do you think for the new chemistry teacher?
✅What do you think of the new chemistry teacher? ose What do you think about the new chemistry teacher?
mendim për dikë → think of / about

4. «Po mendoj se…» → I'm thinking that… Në shqip «po» shton një ngjyrë të butë: «Po mendoj se autobusi i fundit për në Durrës niset në nëntë». Në anglisht kjo është mendim, pra gjendje: I think. I'm thinking… dëgjohet ndonjëherë në të folurit jozyrtar, por nuk është forma e zakonshme.

⚠️I'm thinking the last bus to Durres leaves at nine.
✅I think the last bus to Durres leaves at nine.
Gramatikisht është e saktë, por për mendim forma e zakonshme është I think

Mos i ngatërroni

is apo is being – Is përshkruan një cilësi të zakonshme; is being përshkruan sjelljen tani, shpesh të pazakontë.

My neighbour is noisy.
Fqinji im është i zhurmshëm.
ashtu është ai
My neighbour is being noisy tonight.
Fqinji im po bën shumë zhurmë sonte.
vetëm sonte

I feel / I'm feeling – Me ndjenjat dhe shëndetin të dyja janë të sakta dhe kanë pothuajse të njëjtin kuptim. Asnjërën mos e konsideroni gabim.

I'm feeling much better, thanks.
Ndihem shumë më mirë, faleminderit.
edhe I feel much better

be being + mbiemër apo pësorja – Is being + past participle (forma e tretë / V3) është diateza pësore në continuous (shih B1-11), jo sjellje.

The bridge is being repaired.
Ura po riparohet.
pësore: dikush po e riparon

Për përdorime jozyrtare si I'm loving it dhe I'm hearing that… shih C2-01; për më shumë mbi stilin e të folurit shih C2-03.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • being ka dy rrokje: /ˈbiːɪŋ/ – një «i» e gjatë dhe pastaj /ɪŋ/ e shkurtër. Në fund /ŋ/ është tingull hundor: mos shtoni një «g» të dëgjueshme. Te You're being silly theksoni mbiemrin: you're being silly.
  • Për të kundërvënë karakterin dhe sjelljen theksoni being: He isn't rude – he's being rude.
  • weigh /weɪ/ shqiptohet njësoj si way; weighs = ways. gh nuk shqiptohet. /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët pa prekur dhëmbët.
  • taste /teɪst/: tastes mbaron me /sts/. Thojeni ngadalë në fillim dhe mos shtoni «ë» mes bashkëtingëlloreve («tejstës»).
  • think fillon me /θ/ – «th» e shqipes. Këtu keni avantazh: mos e ktheni në «t» ose «s».

Rregulli i artë

Pyesni: gjendje apo veprimtari e qëllimshme? Gjendjet (mendimi, zotërimi, si është diçka) përdorin formën e thjeshtë; veprimtaritë mund të përdorin continuous – edhe me folje si think, have, see, taste dhe weigh. Përdorni be being + mbiemër vetëm për sjelljen, jo për cilësi të përhershme ose gjendje si tall ose ill. «Po» në shqip nuk vendos formën angleze – vendos kuptimi.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

  1. Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
  2. We (have) a party on Saturday. Can you come?
  3. I (think) about selling my car.
  4. This cake (taste) amazing.
  5. She (have) long dark hair.
  6. The vet (weigh) the dog at the moment.

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … that's a great idea.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: We … each other — it's still quite new.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Sorry, I … very tired today.
  4. Gjendje apo veprimtari? Shkruani state ose activity: "Why are you smelling your shirt?"
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … much better today.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. I'm having two sisters.
  2. This suitcase is weighing twenty kilos.
  3. The children are being very quiet today.
  4. She is being hungry.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

A phone call
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy fjali me have: njërën për diçka që keni dhe tjetrën për një veprimtari që po bëni këtë javë.
  2. Shkruani një fjali për dikë që sot po sillet në mënyrë të pazakontë. Përdorni be being.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-23 Present Simple apo Present Continuous? Dallimi i shpjeguar në shqip
    I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
  2. B1-02 For, Since, How Long: Present Perfect Simple apo Continuous? («jetoj këtu prej pesë vjetësh»)
    I (know) her for ten years.
  3. B1-01 Present Perfect Continuous: e kryera e vazhdueshme në anglisht («pres prej një ore»)
    I'm tired because I (work) in the garden all day.
Përgjigjet

A. Forma

  1. are being
  2. are having
  3. am thinking
  4. tastes
  5. has / has got
  6. is weighing

B. Kuptimi

  1. think
  2. are seeing
  3. am
  4. activity
  5. feel / am feeling

C. Gjeni gabimin

  1. I have two sisters. / I've got two sisters.
  2. This suitcase weighs twenty kilos.
  3. ✓ The children are being very quiet today.
  4. She is hungry. / She's hungry.

D. Në kontekst

  1. are … doing
  2. are having
  3. is tasting
  4. tastes
  5. is having
  6. think

E. Radha juaj

  1. I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
  2. My cat is being very friendly today — she probably wants food.

F. Përsëritje e përzier

  1. walk … am taking
  2. have known
  3. have been working / have worked
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play