Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të përdorni be being + mbiemër për një sjellje të përkohshme (You're being silly) dhe do të dalloni kur foljet si think, have, see, taste, smell, feel, look dhe weigh tregojnë një gjendje (forma e thjeshtë) dhe kur tregojnë një veprimtari (mund të marrin edhe formën continuous).
Ideja kryesore
Te A1-23 mësuat se foljet e gjendjes (know, like, want, believe) zakonisht nuk përdoren në continuous. Një gjendje është si një statujë: thjesht është. Nuk po ndodh asgjë, askush nuk po bën asgjë, dhe nuk ka një «mes» ku të ndodhesh. Continuous është për një valltar: dikush po bën diçka, ajo ka filluar dhe do të mbarojë.
Por shumë folje të zakonshme mund të jenë statujë ose valltar, sipas kuptimit. I have a car është statujë (zotërim). I'm having lunch është valltar (veprimtari). The soup tastes salty është statujë (ashtu është). The chef is tasting the soup është valltar (e bën me qëllim).
Pra rregulli nuk është «këto folje nuk marrin kurrë -ing». Rregulli është një pyetje: a është gjendje, apo një veprimtari e qëllimshme? Nëse dikush po e bën aktivisht, continuous është në rregull. Edhe be mund të vallëzojë: She's silly (karakteri i saj) apo She's being silly (sjellja e saj tani).
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja e shpreh veprimin në zhvillim me «po» (ose «jam duke»), dhe «po» shkon lirshëm edhe me foljet e gjendjes: «Po e shoh detin», «Po mendoj se ke të drejtë». Në anglisht këto janë gjendje dhe duan formën e thjeshtë: I can see the sea, I think you're right. Përdorimet e veprimtarisë janë si në shqip: «Po mendoj të ndërroj punë» = I'm thinking about changing my job, «Kuzhinieri po e provon supën» = The chef is tasting the soup.
Shpesh shqipja përdor një folje tjetër aty ku anglishtja përdor have ose see: «hamë drekë» = we're having lunch, «pret fëmijë» = she's having / expecting a baby, «takohem me mjekun» = I'm seeing the doctor, «dalin bashkë» = they're seeing each other. Për sjelljen shqipja thotë «po sillesh» ose «po bën si…» («Po bën si budalla»); anglishtja ka be being + mbiemër. Dhe «mendoj për» në anglisht nuk është think for, por think of / about.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Mendoj se ke të drejtë. | I think you're right. | këtu është njësoj: mendim → forma e thjeshtë |
| Po mendoj të ndërroj punë. | I'm thinking about changing my job. | këtu është njësoj: po e shqyrtoj → continuous |
| Po e shoh detin nga dritarja. | I can see the sea from my window. | «po» + shoh → can see, jo I'm seeing |
| Po hamë drekë. | We're having lunch. | «ha» → have si veprimtari |
| Motra ime pret fëmijë në maj. | My sister is having a baby in May. | «pret» → is having / is expecting |
| Takohem me mjekun në katër. | I'm seeing the doctor at four. | «takohem» → see si veprimtari |
| Supa është pak e kripur. | This soup tastes a bit salty. | «është» → tastes (si është) |
| Po sillesh si budalla. | You're being silly. | «sillem» → be being + mbiemër |
| Çfarë mendon për flokët e mi? | What do you think of my new haircut? | «për» → of / about |
Shkurt: «po» në shqip nuk do të thotë gjithmonë continuous në anglisht – pyesni: gjendje (I think, I can see, it tastes) apo veprimtari e qëllimshme (I'm thinking about, I'm seeing the doctor, he's tasting)?
Forma
be being + mbiemër
| Karakteri / cilësia e zakonshme (gjendje) | Sjellja tani (veprimtari) |
|---|---|
| He is rude. (gjithmonë) | He's being rude. (tani, me qëllim) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
Mbiemri zakonisht përshkruan një sjellje që e kontrollojmë: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Jo tall, ill, tired, hungry, happy.
Folje me dy kuptime
| Folja | Gjendje (forma e thjeshtë) | Veprimtari (continuous i mundshëm) |
|---|---|---|
| think | mendim: I think it's a good idea. | shqyrtoj: I'm thinking about a new job. |
| have | zotërim, marrëdhënie, sëmundje: She has two brothers. | veprime, përvoja: We're having dinner. |
| see | shoh me sy, kuptoj: I see what you mean. | takoj, vizitoj, dal me dikë: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | si është diçka: It tastes sweet. | e provoj me qëllim: He's smelling the milk. |
| feel | mendim: I feel we should wait. | prek: She's feeling the fabric. |
| look | pamja: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | sa peshon: The bag weighs 20 kilos. | mat peshën: She's weighing the flour. |
Prova e kuptimit: A po bën dikush aktivisht diçka, që ka filluar dhe do të mbarojë? → continuous i mundshëm. A është thjesht si janë gjërat? → forma e thjeshtë.
Përdorimi
1be being + mbiemër – sjellje e përkohshme
Përdorni am / is / are being + mbiemër për mënyrën si po sillet dikush tani, shpesh ndryshe nga karakteri i tij i zakonshëm. Shpesh tingëllon si ankesë ose koment. Në shqip themi «po sillesh…», «po bën si…».
2think – mendim apo veprimtari e mendjes
Think (that) = kam një mendim: gjendje, forma e thjeshtë. Think about / of = përdor mendjen, shqyrtoj: veprimtari, continuous i mundshëm.
3have – zotërim apo veprime e përvoja
Have për zotërim, familje, marrëdhënie dhe sëmundje është gjendje. Have në shprehje të ngulitura për veprime e përvoja – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – është veprimtari. Shqipja këtu përdor shpesh folje të tjera: «ha drekë», «bëj dush», «kaloj mirë».
4see – shoh apo takoj
See = shoh me sy ose kuptoj: gjendje. Për atë që shohim me sy shpesh themi can see. See = takoj, vizitoj (mjekun) ose kam një lidhje dashurie: veprimtari, shpesh në continuous për takime të planifikuara.
5taste, smell – si është diçka apo e provoj
Taste dhe smell + mbiemër (ose like + emër) tregojnë si është diçka: gjendje. Kur dikush provon diçka me qëllim, janë veprimtari. Për diçka që e vini re pa u përpjekur, përdorni can smell / can taste.
6feel, look, weigh
Feel + mbiemër për si ndiheni mund të jetë në formën e thjeshtë ose në continuous, pothuajse pa dallim. Feel (that) = besoj është gjendje; feel = prek është veprimtari. Look + mbiemër (pamja) është gjendje, por për tani continuous është gjithashtu i zakonshëm: You're looking well. Look at / for është veprimtari. Weigh = sa peshon është gjendje; weigh = mat peshën është veprimtari.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Po e shoh» → I'm seeing. Në shqip themi natyrshëm «Po e shoh Klean në fund të sallës, na ka zënë dy vende». Fjalëza «po» tërheq continuous-in. Por see me sy është gjendje: për atë që shihni tani anglishtja thotë can see (ose thjesht see). I'm seeing Klea do të thotë «dal me Klean» ose «takohem me Klean».
2. «Pret fëmijë» → waiting a baby. «Kushërira ime pret fëmijë në tetor.» Folja «pres» në shqip do të thotë edhe wait, edhe expect. Në anglisht një fëmijë që do të lindë është having a baby ose expecting a baby – wait nuk shkon këtu, dhe pa for nuk merr kundrinor.
3. «Mendoj për» → think for. «Ç'mendoni për mësuesen e re të kimisë?» Parafjalja «për» kthehet lehtë në for. Për mendimin anglishtja thotë think of ose think about.
4. «Po mendoj se…» → I'm thinking that… Në shqip «po» shton një ngjyrë të butë: «Po mendoj se autobusi i fundit për në Durrës niset në nëntë». Në anglisht kjo është mendim, pra gjendje: I think. I'm thinking… dëgjohet ndonjëherë në të folurit jozyrtar, por nuk është forma e zakonshme.
Mos i ngatërroni
is apo is being – Is përshkruan një cilësi të zakonshme; is being përshkruan sjelljen tani, shpesh të pazakontë.
I feel / I'm feeling – Me ndjenjat dhe shëndetin të dyja janë të sakta dhe kanë pothuajse të njëjtin kuptim. Asnjërën mos e konsideroni gabim.
be being + mbiemër apo pësorja – Is being + past participle (forma e tretë / V3) është diateza pësore në continuous (shih B1-11), jo sjellje.
Për përdorime jozyrtare si I'm loving it dhe I'm hearing that… shih C2-01; për më shumë mbi stilin e të folurit shih C2-03.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- being ka dy rrokje: /ˈbiːɪŋ/ – një «i» e gjatë dhe pastaj /ɪŋ/ e shkurtër. Në fund /ŋ/ është tingull hundor: mos shtoni një «g» të dëgjueshme. Te You're being silly theksoni mbiemrin: you're being silly.
- Për të kundërvënë karakterin dhe sjelljen theksoni being: He isn't rude – he's being rude.
- weigh /weɪ/ shqiptohet njësoj si way; weighs = ways. gh nuk shqiptohet. /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët pa prekur dhëmbët.
- taste /teɪst/: tastes mbaron me /sts/. Thojeni ngadalë në fillim dhe mos shtoni «ë» mes bashkëtingëlloreve («tejstës»).
- think fillon me /θ/ – «th» e shqipes. Këtu keni avantazh: mos e ktheni në «t» ose «s».
Rregulli i artë
Pyesni: gjendje apo veprimtari e qëllimshme? Gjendjet (mendimi, zotërimi, si është diçka) përdorin formën e thjeshtë; veprimtaritë mund të përdorin continuous – edhe me folje si think, have, see, taste dhe weigh. Përdorni be being + mbiemër vetëm për sjelljen, jo për cilësi të përhershme ose gjendje si tall ose ill. «Po» në shqip nuk vendos formën angleze – vendos kuptimi.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … that's a great idea.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: We … each other — it's still quite new.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Sorry, I … very tired today.
-
Gjendje apo veprimtari? Shkruani state ose activity: "Why are you smelling your shirt?"
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … much better today.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali me have: njërën për diçka që keni dhe tjetrën për një veprimtari që po bëni këtë javë.
-
Shkruani një fjali për dikë që sot po sillet në mënyrë të pazakontë. Përdorni be being.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-23 Present Simple apo Present Continuous? Dallimi i shpjeguar në shqip I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 For, Since, How Long: Present Perfect Simple apo Continuous? («jetoj këtu prej pesë vjetësh») I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: e kryera e vazhdueshme në anglisht («pres prej një ore») I'm tired because I (work) in the garden all day.
Përgjigjet
A. Forma
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. Kuptimi
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. Gjeni gabimin
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. Në kontekst
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. Radha juaj
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. Përsëritje e përzier
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
