SlowingoGramatika
B1 13 / 39

Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve

Reported Speech: Statements

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të tregoni çfarë tha dikush – She said (that) she was tired – duke ndryshuar saktë kohët, përemrat dhe fjalët e kohës, dhe do ta dini kur koha nuk ka nevojë të ndryshojë.

Ideja kryesore

Kur tregoni fjalët e dikujt, nuk po luani një regjistrim. Po përcillni një mesazh – nga pozicioni juaj: koha juaj, vendi juaj, pikëpamja juaj.

Përfytyroni që Maria tha të hënën: "I'm tired. I'll call you tomorrow." Të premten i tregoni një shoku. E hëna tani është në të kaluarën, prandaj biseda shkon një hap prapa në kohë: Maria said she was tired and would call me the next day. Ky hap prapa quhet backshift (zhvendosja e kohës).

Gjithçka tjetër kalon gjithashtu në pikëpamjen tuaj. I e saj bëhet she; you e saj bëhet me; tomorrow e saj bëhet the next day, sepse «nesër» e së hënës nuk është «nesër» e së premtes.

Por zhvendosja nuk është rregull robotik. Nëse ajo që tha është ende e vërtetë, ose po përsëritni diçka që u tha para një çasti, mund ta mbani kohën origjinale. Pyesni gjithmonë: si duket kjo nga vendi ku jam tani?

Shqipja dhe anglishtja

Në shqip, kur tregojmë fjalët e dikujt, shpesh e mbajmë kohën origjinale: «Tha që është i lodhur», «Më tha se ka mbaruar punën». Mund të themi edhe «tha që ishte i lodhur», por nuk e kemi të detyrueshme. Në anglisht, pas një foljeje raportuese në të kaluarën (said, told), zakonisht koha shkon një hap prapa: He said he was tired, She said she had finished. Mbajtja e kohës origjinale është e mundshme vetëm kur gjëja është ende e vërtetë, ose kur përsëritni diçka që u tha para një çasti.

Edhe tri gjëra të tjera. «Më tha» ka përemrin brenda: said nuk merr person pas vetes – për këtë anglishtja ka told me ose said to me. E kryera e shqipes («tha që e ka mbaruar javën e kaluar») nuk kalon në anglisht me has: me një kohë të mbaruar duhet had ose Past Simple. Dhe «para» në shqip («para dy vjetësh») është edhe ago, edhe before; në ligjëratën e zhdrejtë ago zakonisht bëhet before.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Tha që është shumë e zënë.She said she was really busy.në shqip e tashme, në anglisht zakonisht was
Tha që nuk ka qenë kurrë në Azi.He said he had never been to Asia.«ka qenë» → had been
Tha që do të më dërgonte detajet.He said he would send me the details.«do të» → would
Instruktori tha që duhej të mbanim kaskë.The instructor said we had to wear a helmet.must → had to
Më tha që ishte e lodhur.She told me she was tired.«më tha» → told me, jo said me
Tha që e kishte filluar punën dy vjet më parë.He said he had started the job two years before.në ligjëratën e zhdrejtë: before
Tha që jeton në Glasgou.She said she lives in Glasgow.ende e vërtetë: këtu është njësoj
Xheiku thotë që po vonohet.Jake says he's running late.says: këtu është njësoj, pa ndryshim kohe

Shkurt: pas said / told zakonisht shkoni një hap prapa (is → was, ka bërë → had done, do të → would), edhe kur në shqip koha nuk ndryshon; «më tha» = told me.

Forma

Modeli bazë

Folja raportuese(that)fjalia e raportuar
She said(that)she was hungry.
He told me(that)he had lost his keys.

That nuk është e detyrueshme dhe në të folur shpesh hiqet. Say dhe tell kanë modele të ndryshme: shih B1-13.

Backshift – ndryshimi i kohës pas një foljeje raportuese në të kaluarën

Ligjërata e drejtëLigjërata e zhdrejtë
Present Simple: "I work in a bank."Past Simple: She said she worked in a bank.
Present Continuous: "I'm leaving."Past Continuous: He said he was leaving.
Present Perfect: "I've finished."Past Perfect: She said she had finished.
Past Simple: "I saw it."Past Perfect: He said he had seen it. (mund edhe saw)
will: "I'll help."would: She said she would help.
can: "I can swim."could: He said he could swim.
may: "It may rain."might: She said it might rain.
must (detyrim): "I must go."had to: He said he had to go. (mund edhe must)
am / is / are going to: "We're going to move."was / were going to: They said they were going to move.

Pa ndryshim: would, could, should, might, ought to dhe Past Perfect mbeten njësoj.

Përemrat dhe pronorët – ndryshojini sipas pikëpamjes së atij që tregon.

E drejtëE zhdrejtë
"I love my job." (Tom)Tom said he loved his job.
"We'll meet you at our house." (prindërit tuaj, ju thonë juve)They said they would meet me at their house.

Fjalët e kohës dhe të vendit (kur koha ose vendi tani janë ndryshe)

E drejtëE zhdrejtë
nowthen, at that time
today / tonightthat day / that night
yesterdaythe day before, the previous day
tomorrowthe next day, the following day
last weekthe week before, the previous week
next monththe following month
… ago… before, … earlier
herethere
this / thesethat / those (ose the)

Përdorimi

1Backshift pas said

Kur folja raportuese është në të kaluarën (said, told), shtyjeni kohën një hap prapa. Në shqip shpesh e mbajmë kohën – në anglisht zakonisht jo.

She said she was really busy.
Tha që ishte shumë e zënë.
"I'm really busy."; në shqip mund edhe «është»
They said they were looking for a new flat.
Thanë që po kërkonin një apartament të ri.
"We're looking for a new flat."
He said he had never been to Asia.
Tha që nuk kishte qenë kurrë në Azi.
"I've never been to Asia."; jo «has never»
She said she had missed the train.
Tha që e kishte humbur trenin.
"I missed the train."; mund edhe «she missed»

2Foljet modale në ligjëratën e zhdrejtë

Will → would, can → could, may → might, dhe must (detyrim) → had to. Would, could, should, might dhe ought to nuk ndryshojnë.

He said he would send me the details.
Tha që do të m'i dërgonte detajet.
"I'll send you the details."; will → would
She said she couldn't come to the party.
Tha që nuk mund të vinte në festë.
"I can't come to the party."
He said the shop might be closed.
Tha që dyqani mund të ishte mbyllur.
"The shop may be closed."
The instructor said we had to wear a helmet.
Instruktori tha që duhej të mbanim kaskë.
"You must wear a helmet."; must → had to
The doctor said I should rest.
Doktori tha që duhej të pushoja.
"You should rest."; should nuk ndryshon

3Ndryshimi i përemrave dhe i pronorëve

Tregojeni nga pikëpamja juaj. Pyesni: kush flet tani dhe kush dëgjon?

My boss said she liked my haircut.
Shefja ime tha që i pëlqente prerja ime e flokëve.
"I like your haircut."
Our neighbours said they had sold their car.
Fqinjët tanë thanë që e kishin shitur makinën e tyre.
"We've sold our car."
He said I was his best friend.
Tha që isha shoku i tij më i mirë.
"You're my best friend."

4Ndryshimi i fjalëve të kohës dhe të vendit

Nëse koha ose vendi janë të ndryshëm kur tregoni, ndryshoni fjalë si today, tomorrow, ago, here.

She said she would see me the next day.
Tha që do të më shihte të nesërmen.
"I'll see you tomorrow."; tomorrow → the next day
He said he had started the job two years before.
Tha që e kishte filluar punën dy vjet më parë.
"I started this job two years ago."; ago → before
She said she was staying there that night.
Tha që do të rrinte atje atë natë.
"I'm staying here tonight."
He said the parcel had arrived the day before.
Tha që pakoja kishte mbërritur një ditë më parë.
"The parcel arrived yesterday."; yesterday → the day before

5Pa backshift – ende e vërtetë, ose sapo u tha

Nëse informacioni është ende i vërtetë tani, mund ta mbani kohën origjinale. Kjo është shumë e zakonshme në të folur – dhe këtu shqipja punon njësoj. Edhe backshift-i është i saktë.

She said she lives in Glasgow.
Tha që jeton në Glasgou.
"I live in Glasgow."; ende jeton atje
Our teacher said the Earth goes round the Sun.
Mësuesi ynë tha që Toka sillet rreth Diellit.
e vërtetë e përgjithshme
I said it's at three!
Të thashë që është në tre!
përsëris "It's at three" të thënë para një çasti

6Folje raportuese në të tashmen – pa backshift

Nëse folja raportuese është në të tashmen (says, has said), kohët nuk ndryshojnë. Kjo është e zakonshme për mesazhe dhe shënime.

Jake says he's running late.
Xheiku thotë që po vonohet.
The weather forecast says it'll be sunny all week.
Parashikimi i motit thotë që do të bëjë diell gjithë javën.
në shqip pa kryefjalë, në anglisht it
Mum has said she can't come this weekend.
Mamaja ka thënë që nuk mund të vijë këtë fundjavë.

Gabime të shpeshta

❌She said me she was tired.
✅She told me she was tired.
Pas say nuk vjen menjëherë personi: She said she was tired. Shih B1-13.
❌He said he has finished it last week.
✅He said he had finished it last week. ose He said he finished it last week.
Me një kohë të mbaruar (last week) nuk përdoret kurrë Present Perfect: shkoni te Past Perfect ose mbani Past Simple.
❌He said that he will call me, but he never did.
✅He said that he would call me, but he never did.
will → would; telefonata nuk është më në të ardhmen.
❌They said they must to leave.
✅They said they had to leave.
must → had to; kurrë «must to».
❌A year ago he said he had started the job two years ago.
✅A year ago he said he had started the job two years before.
ago numëron prapa nga tani; before numëron prapa nga momenti i së kaluarës.
❌Last month she said she would come tomorrow.
✅Last month she said she would come the next day.
«Nesër» e saj nuk është nesër nga tani.
❌She said, she was hungry.
✅She said she was hungry.
Pa presje para fjalisë së raportuar.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Mos i thuaj…» → Don't say Grandma. Në shqip personi del direkt pas «them»: «Të lutem, mos i thuaj gjyshes sa kushtoi telefoni i ri!», «Më tha që…». Kush e përkthen fjalë për fjalë, e vë personin menjëherë pas say. Anglishtja këtu do tell + person, ose say to + person.

❌Please don't say Grandma how much the new phone cost!
✅Please don't tell Grandma how much the new phone cost!
say + person nuk shkon: tell Grandma

2. «Tha që do t'i dërgojë» → said she will. Sot është e hënë dhe tregojmë: «Të premten Klea na tha që do t'i dërgojë fotot të nesërmen». Në shqip e ardhmja shpesh mbetet ashtu siç u tha. Në anglisht ajo «e nesërme» është tashmë në të kaluarën: will → would.

❌On Friday Klea told us she will send the photos the next day.
✅On Friday Klea told us she would send the photos the next day.
will → would

3. «Shpjegoi që i ka dërguar të hënën» → has sent on Monday. «Kur e pyeta për dokumentet, Arta më shpjegoi që i ka dërguar të hënën». E kryera e shqipes shkon pa problem me «të hënën». Në anglisht Present Perfect nuk shkon kurrë me një kohë të mbaruar; në ligjëratën e zhdrejtë: had sent ose sent.

❌When I asked about the documents, Arta explained that she has sent them on Monday.
✅When I asked about the documents, Arta explained that she had sent them on Monday. ose When I asked about the documents, Arta explained that she sent them on Monday.
kohë e mbaruar → had sent / sent

4. «Para dy javësh» → two weeks ago. Në mars kushërira më shkroi që vajza i kishte lindur «para dy javësh». Kur e tregojmë sot, «para» kthehet lehtë në ago. Por ago numëron prapa nga sot; nga momenti i së kaluarës anglishtja numëron me before ose earlier.

❌In March my cousin wrote that her baby had been born two weeks ago.
✅In March my cousin wrote that her baby had been born two weeks before. ose In March my cousin wrote that her baby had been born two weeks earlier.
nga një moment i së kaluarës: before / earlier

Mos i ngatërroni

Ligjërata e drejtë apo e zhdrejtë – Ligjërata e drejtë përsërit fjalët e sakta në thonjëza; e zhdrejta i ritregon me ndryshime. Kujdes: në anglisht thonjëzat janë "…", jo «…».

Ana said, "I'm hungry."
Ana tha: «Kam uri.»
e drejtë
Ana said she was hungry.
Ana tha që kishte uri.
e zhdrejtë; «kam uri» → was hungry

Backshift apo pa backshift – Të dyja mund të jenë të sakta. Backshift-i thjesht tregon; pa backshift tregoni që besoni se është ende e vërtetë tani.

He said he was a vegetarian.
Tha që ishte vegjetarian.
thjesht tregoj çfarë tha
He said he's a vegetarian, so let's not cook meat.
Tha që është vegjetarian, prandaj të mos gatuajmë mish.
ende e vërtetë dhe e rëndësishme tani

must (detyrim) apo must (përfundim logjik) – Must i detyrimit shpesh bëhet had to. Must i përfundimit logjik B1-16 mbetet must. Në shqip të dyja janë «duhet».

She said she had to leave early.
Tha që duhej të ikte herët.
"I must leave early."
He said I must be tired.
Më tha që me siguri jam i lodhur.
"You must be tired."; përfundim, mbetet must

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Në ligjëratën e zhdrejtë nuk ka thonjëza dhe nuk ka presje: She said she was tired. (Në shqip shpesh themi «tha që…», «tha se…» – edhe aty pa presje.)
  • Në ligjëratën e drejtë vihet presje para citimit, dhe pika përfundimtare hyn brenda thonjëzave: She said, "I'm tired." Anglishtja përdor "…", jo «…».
  • said shqiptohet /sed/, me «e» – jo «sejd». Meqë shqipen e lexojmë si shkruhet, ai tërheq lehtë një «aj»; këtu nuk vlen.
  • that kur përdoret është i dobët: /ðət/, me «ë». Tingulli /ð/ është «dh» e shqipes – këtu keni avantazh.
  • 'd mund të jetë would ose had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Shikoni foljen që vjen pas.

Rregulli i artë

Tregojeni nga koha dhe vendi juaj: pas një foljeje raportuese në të kaluarën, zakonisht shtyjeni kohën një hap prapa, dhe ndryshoni përemrat e fjalët e kohës që të përshtaten. Nëse është ende e vërtetë, ose folja raportuese është në të tashmen, mund ta mbani kohën origjinale.

Ushtrime

A. Forma

Në ushtrimet 1–6 përdorni backshift.

  1. "I'm cold." → She said she cold.
  2. "We've finished the project." → They said they the project.
  3. "I'll text you." → He said he me.
  4. "I can't find my keys." → She said she her keys.
  5. "I may be late." → He said he late.
  6. "I'm watching a film." → She said she a film.
  7. Tregojeni me said: "I love my new job." (motra juaj)

B. Kuptimi

Plotësoni ose zgjidhni sipas situatës.

  1. Të hënën Tomi tha: "I'll do it tomorrow." Tani është e premte. Plotësoni: Tom said he would do it .
  2. Shoqja juaj e tha këtë para pesë minutash: "The film starts at eight." Plotësoni: She said the film at eight.
  3. "I'm a vegetarian," tha Sami vitin e kaluar, dhe është ende. Cila fjali është e saktë?
  4. "You must be tired," ju tha infermierja. Tregojeni: The nurse said I tired.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. He said me that he was ill.
  2. She said she will come, but she didn't.
  3. They said they must to go home.
  4. The forecast says it will rain tomorrow.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Në çdo vend përdorni backshift.

Lunch with Clara
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Mendoni për diçka që ju tha një shok javën e kaluar. Tregojeni me said.
  2. Tregoni një mesazh të sotëm me says.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip
    When I got to the station, the train (already / leave).
  2. A2-33 Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht
    Who (you / call) last night?
  3. B1-10 Diateza pësore në anglisht (passive voice): is made, was built i shpjeguar në shqip
    This house (build) in 1920.
  4. B1-06 Second Conditional në anglisht: «po të kisha…, do të…» i shpjeguar në shqip
    If I (be) you, I'd say sorry.
Përgjigjet

A. Forma

  1. was
  2. had finished / 'd finished
  3. would text / 'd text
  4. couldn't find / could not find
  5. might be
  6. was watching
  7. My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.

B. Kuptimi

  1. the next day / the following day / on Tuesday
  2. starts / started
  3. both
  4. must be

C. Gjeni gabimin

  1. He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
  2. She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
  3. They said they had to go home. / They said they must go home.
  4. ✓ The forecast says it will rain tomorrow.

D. Në kontekst

  1. was
  2. had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
  3. were sending / were going to send / would send
  4. could
  5. would call / 'd call

E. Radha juaj

  1. My friend Leo said he was going to move to Madrid.
  2. My brother says he can't come to dinner tonight.

F. Përsëritje e përzier

  1. had already left / 'd already left
  2. did you call
  3. was built
  4. were
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play