SlowingoGramatika
B1 34 / 39

Get, become, go, turn: si të thoni «u bë», «u lodh», «u skuq» në anglisht

Get, Become, Go, Turn: Changing States

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të përshkruani si ndryshojnë njerëzit dhe gjërat – get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older – dhe do të kuptoni e përdorni kuptimet më të zakonshme të foljes get: marr, blej, arrij, bëhem dhe kuptoj.

Ideja kryesore

Mendoni për një kameleon. Tani është jeshil: kjo është një gjendje, dhe për gjendjen përdorim be: It's green. Pas një minute ai po kthehet në kafe. Tani na duhet një folje ndryshimi: It's turning brown. It's getting darker.

Anglishtja ka disa folje ndryshimi dhe secila ka karakterin e vet. Get është folja e përditshme, për çdo rast: get tired, get dark, get married. Become do të thotë njësoj, por tingëllon më zyrtare dhe është ajo që shkon me emrat: become a doctor. Go është për ndryshime që ju ndodhin, shpesh për keq: go grey, go wrong, go bad. Turn është për ngjyrat dhe ditëlindjet: turn red, turn 30. Grow është për ndryshimet e ngadalta: grow older.

Pra pyetja nuk është vetëm «A ka ndryshuar?», por edhe «Çfarë lloj ndryshimi është dhe sa zyrtar po flas?»

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja shpesh nuk ka nevojë për një folje të veçantë ndryshimi: ndryshimin e bën vetë folja, shpesh me formën «u…»: «u lodha», «u zemërua», «u skuq», «u martuan», «u prish qumështi», «po errësohet». Kur ndryshimi shprehet me mbiemër ose emër, përdorim «bëhem»: «u bë ftohtë», «u bë mjek». Në anglisht zakonisht duhet folje ndryshimi + mbiemër, dhe këtu duhet zgjedhur: get tired, get angry, go red, go bad. «U bë» nuk është gjithmonë became: në bisedë shpesh është get, dhe become e lini për emrat dhe për stilin më zyrtar.

Lajmi i mirë: shumica e kuptimeve të tjera të get kanë një fjalë të qartë në shqip – «marr» (një mesazh, bukë), «arrij» (në shtëpi), «e kuptoj». Kujdes vetëm me «arrij në shtëpi»: në anglisht get home, pa to. Dhe në shqip themi «u martua me», kurse në anglisht get married to someone.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Po errësohet.It's getting dark.një folje në shqip → get + mbiemër; edhe kryefjala it
Ai u skuq.He went red.go + ngjyrë për ndryshime që të ndodhin
Qumështi prishet shpejt.Milk goes bad quickly.go bad, me mbiemër
U bë mjeke në moshën 26 vjeç.She became a doctor at the age of 26.këtu është njësoj: «bëhem» + emër = become
Gjyshja mbush 90 vjeç javën tjetër.My grandmother turns 90 next week.mosha → turn
U martuan në qershor.They got married in June.një folje në shqip → get + V3
Humbëm në qytetin e vjetër.We got lost in the old town.një folje në shqip → get lost
A e more mesazhin tim?Did you get my message?këtu është njësoj: «marr» = get
Në ç'orë arrite në shtëpi?What time did you get home?«në» shtëpi → pa to

Shkurt: kur shqipja përdor «u…» ose «u bë», në anglisht zgjidhni foljen e ndryshimit – get në bisedë, become me emër ose në stil zyrtar, go për ndryshime të padëshiruara, turn për ngjyra dhe moshë.

Forma

Be (gjendje) apo foljet e ndryshimit

GjendjeNdryshimShembull
be + mbiemërget / become + mbiemërIt's dark. → It's getting dark.
be + emërbecome + emërShe's a lawyer. → She became a lawyer in 2020.
be + past participleget + past participleThey're married. → They got married last year.

Cila folje ndryshimi?

FoljaShkon meFjalë tipikeStili
getmbiemër / krahasore / past participle (forma e tretë / V3)tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressedi përditshëm
becomembiemër / emërfamous, popular, clear, a doctor, friendsmë zyrtar; zgjedhja kryesore me emra
gombiemër (shpesh ndryshim për keq, i pazgjedhur)grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, madi përditshëm
turnngjyrë / moshë / emër me intogreen, red, 40, cold; turn into a…i përditshëm
growkrahasore / disa mbiemraolder, stronger, more confident; grow tiredndryshim i ngadaltë; pak letrar

Kuptimet kryesore të get

KuptimiModeliShembull
marr (diçka që më dërgojnë)get + emërI got an email from her.
blej / marr me veteget + emërCan you get some bread?
arrijget + vendWe got home at midnight. / How do I get to the station?
bëhemget + mbiemër / krahasoreIt's getting cold.
kuptoj (jozyrtar)get + emër / itI don't get it.
(diçka që i bëni vetes / që ju ndodh)get + past participleGet dressed! / We got lost.

Get me një vend merr to: get to work, get to the airport. Por home, here, there nuk marrin to: get home, get here.

Përdorimi

1get + mbiemër – ndryshime të përditshme

Get + mbiemër është mënyra më e zakonshme për të treguar një ndryshim në të folur. Me krahasoren tregon një ndryshim që po ndodh: get better, get worse. Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme) (It's getting…) përshkruan një ndryshim që po ndodh tani. Në shqip këtu shpesh kemi një folje të vetme: «më merr uria», «po errësohet».

I always get hungry at about eleven.
Rreth orës njëmbëdhjetë më merr gjithmonë uria.
në shqip «më merr uria», në anglisht get hungry
It's getting dark. Let's go home.
Po errësohet. Shkojmë në shtëpi.
në anglisht kryefjala it është e detyrueshme
Don't get angry. It was an accident.
Mos u zemëro. Ishte një aksident.
«u zemërova» → got angry
My English is getting better.
Anglishtja ime po përmirësohet.
get + krahasore = ndryshim në zhvillim
The traffic gets worse every year.
Trafiku përkeqësohet çdo vit.
«përkeqësohet» → gets worse

2become – më zyrtar, dhe me emra

Become ka të njëjtin kuptim si get + mbiemër, por është më zyrtar dhe i shpeshtë në shkrim. Me një emër përdorni become, jo get.

The town became popular with tourists in the 1990s.
Qyteti u bë i njohur për turistët në vitet '90.
stil i shkruar → became
It soon became clear that the plan wasn't working.
Shumë shpejt u bë e qartë se plani nuk po funksiononte.
edhe këtu kryefjala it
She became a doctor at the age of 26.
U bë mjeke në moshën 26 vjeç.
«bëhem» + emër → become
We became friends at university.
U bëmë shokë në universitet.
me emër: became, jo got

3go + mbiemër – ndryshime që ju ndodhin

Go + mbiemër përshkruan një ndryshim që zakonisht nuk e zgjedhim dhe që shpesh është negativ ose përfundimtar: ngjyra e lëkurës dhe e flokëve, gjëra që prishen ose nuk punojnë më, ndryshime të papritura të gjendjes ose të zërit. Me go përdoren vetëm disa mbiemra, prandaj mësojini si çifte.

He went red when she smiled at him.
Ai u skuq kur ajo i buzëqeshi.
«u skuq» → went red
My dad went grey in his forties.
Babait i zbardhën flokët kur ishte në të dyzetat.
go grey
Something went wrong with the printer.
Diçka nuk shkoi mirë me printerin.
go wrong = prishet, del keq
Milk goes bad quickly if you don't keep it in the fridge.
Qumështi prishet shpejt nëse nuk e mban në frigorifer.
go bad, me mbiemër
The room went quiet when the manager walked in.
Në dhomë ra heshtja kur hyri menaxheri.
go quiet

4turn dhe grow

Turn + ngjyrë është i zakonshëm për gjërat në natyrë dhe për semaforin; turn + moshë është për ditëlindjet. Turn into + emër = bëhet diçka tjetër. Grow + krahasore përshkruan një ndryshim të ngadaltë, gradual.

The leaves turn yellow in October.
Gjethet zverdhen në tetor.
një folje në shqip → turn + ngjyrë
My grandmother turns 90 next week.
Gjyshja ime mbush 90 vjeç javën tjetër.
«mbush … vjeç» → turn + numër, pa to
The light turned green, and we drove on.
Semafori u bë jeshil dhe vazhduam rrugën.
The small café has turned into a popular restaurant.
Kafeneja e vogël është kthyer në një restorant të njohur.
«kthehet në» → turn into
As I grow older, I care less about what other people think.
Sa më shumë plakem, aq më pak më intereson çfarë mendojnë të tjerët.
ndryshim i ngadaltë → grow older

5get + past participle – dressed, lost, married

Shumë shprehje të ngulitura përdorin get + past participle për diçka që i bëni vetes ose që ju ndodh: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Në shqip këto janë zakonisht një folje e vetme: «vishem», «humbas», «martohem», «ngec». Për pësoren me get (He got hired) shih B2-13.

Hurry up and get dressed. We're late!
Shpejto e vishu. Jemi vonë!
«vishem» → get dressed
We got lost in the old town.
Humbëm në qytetin e vjetër.
«humbëm» → got lost
They got married in June.
U martuan në qershor.
«u martuan» → got married
I got stuck in traffic for an hour.
Ngela një orë në trafik.
«ngela» → got stuck

6Kuptimet e tjera kryesore të get

Në të folur get përdoret shumë me kuptimin «marr», «blej» ose «marr me vete», «arrij», dhe (jozyrtarisht) «kuptoj». Në shkrim zyrtar shpesh është më mirë një folje më e saktë: receive, buy, arrive, understand.

Did you get my message?
A e more mesazhin tim?
«marr» = get
I'll get some milk on the way home.
Do të marr pak qumësht rrugës për në shtëpi.
«marr» = blej
What time did you get home last night?
Në ç'orë arrite në shtëpi mbrëmë?
get home, pa to
How do I get to the city centre from here?
Si mund të shkoj në qendër të qytetit nga këtu?
me vende të tjera: get to
Sorry, I don't get the joke.
Më fal, nuk e kuptoj shakanë.
get = kuptoj (jozyrtar)

Gabime të shpeshta

❌What time did you get to home?
✅What time did you get home?
Para home, here dhe there nuk vihet to.
❌She got married with a doctor.
✅She got married to a doctor.
get married to someone.
❌It's getting more dark.
✅It's getting darker.
Përdorni krahasoren e zakonshme. Shih A2-06.
❌Hurry up and get dress.
✅Hurry up and get dressed.
get + past participle.
❌He turned to 40 last week.
✅He turned 40 last week.
turn + moshë: pa to.
❌The milk went badly.
✅The milk went bad.
Pas një foljeje ndryshimi vjen mbiemër, jo ndajfolje.
❌He went angry.
✅He got angry.
angry shkon me get ose become, jo me go.
⚠️The weather became cold.
✅The weather got cold.
Gramatikisht është e saktë, por në bisedë tingëllon zyrtare. Në shkrim became është në rregull.

Kurthe për shqipfolësit

1. «U martua me» → married with. Në shqip pyesim «Kur u martua kushërira jote me Endritin?» Parafjalja «me» kthehet lehtë në with. Në anglisht martohesh to dikë: get married to ose thjesht marry someone, pa parafjalë.

❌When did your cousin get married with Endrit?
✅When did your cousin get married to Endrit? ose When did your cousin marry Endrit?
get married to / marry someone

2. «Arrij atje / në shtëpi» → get to there / to home. «Sa kohë të duhet për të arritur atje me autobus?» Fjala «në» (dhe ideja e drejtimit) tërheq to. Por home, here dhe there nuk marrin to pas get, go ose come.

❌How long does it take to get to there by bus?
✅How long does it take to get there by bus?
get there / get home, pa to

3. «Bëhet vapë» → pa kryefjalën it. «Pas drekës në zyrë bëhet shumë vapë» – në shqip fjalia nuk ka kryefjalë. Në anglisht duhet it si kryefjalë: it gets hot, it's getting dark.

❌After lunch gets very hot in the office.
✅After lunch it gets very hot in the office.
pa kryefjalë nuk bën: it

4. «Më i gjatë» → more tall. «Këlyshi i Besnikut po bëhet më i madh çdo javë.» Shqipja e formon krahasoren gjithmonë me «më», prandaj del more tall. Mbiemrat e shkurtër në anglisht marrin -er: bigger, colder, worse (shih A2-06).

❌Besnik's puppy is getting more big every week.
✅Besnik's puppy is getting bigger every week.
mbiemër i shkurtër → -er

5. «U bë» → become kudo. Meqë «u bë» duket si became, shqipfolësit e përdorin become edhe në bisedë: «Pse bëhesh gjithmonë kaq xheloz kur flas me Arditin?» Kjo nuk është gabim, por në bisedë anglishtja thotë get.

⚠️Why do you always become so jealous when I talk to Ardit?
✅Why do you always get so jealous when I talk to Ardit?
Gramatikisht është e saktë, por become tingëllon zyrtare; në bisedë: get

Mos i ngatërroni

be married apo get married – Be married është gjendje («jam i martuar»); get married është ngjarja, dita e dasmës («u martova»).

My parents have been married for thirty years.
Prindërit e mi janë të martuar prej tridhjetë vjetësh.
gjendje; në shqip koha e tashme, në anglisht Present Perfect
My parents got married in 1995.
Prindërit e mi u martuan në vitin 1995.
ngjarja

get + mbiemër apo get + emër – Get + mbiemër do të thotë «bëhem». Get + emër do të thotë «marr / blej / gjej» – jo «bëhem». Për një ndryshim në një punë ose rol përdorni become.

She got rich.
Ajo u pasurua.
get + mbiemër = bëhem
She got a new job.
Ajo gjeti një punë të re.
get + emër = gjej, marr
She became a manager.
Ajo u bë menaxhere.
«u bë» + emër → became, jo got

get used to – Get used to + emër / formë -ing ka të bëjë me mësuarin gradual me diçka të re («mësohem me»). Shih B1-21.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • get – got – got (UK); get – got – gotten (US, në shumicën e kuptimeve): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (US). Në anglishten amerikane have got për zotërimin mbetet me got.
  • Në anglishten amerikane t mes dy zanoreve te getting shqiptohet shumë shpejt, me një prekje të lehtë të gjuhës, gati si një d e shkurtër; në disa thekse britanike t zëvendësohet nga një ndalesë e shkurtër e zërit. Get it shqiptohet pa pushim mes dy fjalëve, sikur të ishte një fjalë.
  • become – became – become: theksi bie te rrokja e dytë, /bɪˈkʌm/. Zanorja /ʌ/ nuk ekziston në shqip: është një «a» e shkurtër me gojë gjysmë të hapur. Mos e lexoni become ashtu siç shkruhet, me «o».
  • grown rimon me phone: /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (US). Nuk është «grovn» – w këtu nuk shqiptohet si bashkëtingëllore.
  • Te got dhe get zanoret janë të shkurtra; te turn /tɜːn/ zanorja /ɜː/ është e re për shqipfolësit: gjuha në mes të gojës, buzët të lëshuara, pa «r» të dëgjueshme në shqiptimin britanik.

Rregulli i artë

Për një gjendje përdorni be. Për një ndryshim përdorni get në anglishten e përditshme, become në stil më zyrtar dhe para një emri, go për shumë ndryshime të padëshiruara (go grey, go wrong, go bad), turn për ngjyrat dhe moshën, dhe grow + krahasore për ndryshimet e ngadalta. «U bë» në bisedë është shpesh get, jo become.

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni fjalën që mungon. Zgjidhni fjalën në kllapa ose vendosni foljen në formën e duhur.

  1. It's ___ cold. Close the window. …
  2. She ___ a famous writer after her second book. …
  3. My grandfather ___ 80 next month. …
  4. Something has ___ wrong with my laptop. …
  5. Hurry up and get (dress).
  6. As children grow (old), they become more independent.

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.

  1. Cili kuptim i get? "I got a text from my sister." …
  2. Cili kuptim i get? "We got to the hotel at ten." …
  3. Zgjidhni mundësinë më zyrtare për një raport: Unemployment … a serious problem.
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: The bananas have … brown.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. They got married with each other in Rome.
  2. What time do you usually get to home?
  3. My hair is going grey.
  4. Take the cake out of the oven before it gets burn.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Përdorni get, go, become ose turn në Past Simple.

A bad day
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Përshkruani si ndiheni në momente të ndryshme të ditës. Përdorni get + mbiemër.
  2. Shkruani dy fjali për mënyrën si ka ndryshuar qyteti juaj ose një person që njihni. Përdorni become, turn into ose grow.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht
    I can't get used to (wake) up so early.
  2. B1-24 Comparatives të avancuara: much better, more and more, the more… the better në shqip
    Prices are getting and (high).
  3. A1-22 Present Continuous në shqip: I'm working, shpjegim dhe ushtrime
    Look outside — it (get) dark.
Përgjigjet

A. Forma

  1. getting
  2. became
  3. turns
  4. gone
  5. dressed
  6. older

B. Kuptimi

  1. receive
  2. arrive
  3. became
  4. gone / turned

C. Gjeni gabimin

  1. They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
  2. What time do you usually get home?
  3. ✓ My hair is going grey.
  4. Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.

D. Në kontekst

  1. went
  2. got
  3. got
  4. got
  5. got / became
  6. went / turned
  7. got / went

E. Radha juaj

  1. I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
  2. My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.

F. Përsëritje e përzier

  1. waking
  2. higher … higher
  3. is getting / 's getting
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play