SlowingoGramatika
B1 25 / 39

The me emrat e vendeve: the Nile, the USA, por Paris dhe Lake Como

The with Names and Places

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini nëse një emër merr the apo nuk merr nyje: lumenj, dete, male, shtete, qytete, rrugë, hotele, muze, aeroporte, universitete e të tjera.

Ideja kryesore

Një emër i përveçëm tregon tashmë një gjë të vetme, prandaj shumica e emrave nuk kanë fare nyje: Paris, Japan, Everest, Oxford Street.

Përfytyroni një glob me emra të shkruar mbi të. Disa janë emra të thjeshtë – Brazil, Lima, Lake Victoria – dhe qëndrojnë vetëm. Të tjerë janë në të vërtetë përshkrime ose grupe, dhe këta marrin the: the United States (një grup shtetesh), the Republic of Ireland (një përshkrim: cila republikë?), the Alps (shumë male). Edhe gjërat e gjata që rrjedhin ose shtrihen nëpër glob – lumenjtë, detet, oqeanet, shkretëtirat – marrin the: the Nile, the Pacific, the Sahara.

Ndërtesat dhe organizatat ndjekin të njëjtën logjikë. Një emër me of është përshkrim, prandaj merr the: the University of Leeds. Një emër i ndërtuar nga një vend ose një person është si emër i thjeshtë: Leeds University, Heathrow Airport.

Mësojini këto grupe si modele, jo emër pas emri.

Shqipja dhe anglishtja

Në shqip edhe emrat e përveçëm marrin trajtën e shquar: «Shqipëria», «Tirana», «Drini», «Adriatiku». Kjo mbaresë nuk ka të bëjë me the. Anglishtja vendos sipas llojit të emrit: shteti dhe qyteti nuk marrin nyje (Albania, Tirana), kurse lumi dhe deti marrin the (the Drin, the Adriatic). Pra mbaresa shqipe nuk ju ndihmon: as ta vini the kur shihni «-a», as ta hiqni sepse emri «e ka tashmë».

Shumë emra shqip janë ndërtuar me një fjalë të përgjithshme në trajtën e shquar + emrin: «Liqeni i Komanit», «Mali i Dajtit», «Rruga e Kavajës», «Aeroporti i Rinasit». Në anglisht këta zakonisht bëhen emra të thjeshtë pa nyje: Lake Koman, Mount Dajti, Kavaja Street. Vetëm emrat me of në anglisht (the University of Leeds) marrin the. Edhe shkronja e madhe ndryshon: shqipja e shkruan me të madhe vetëm fjalën e parë («Liqeni i Komanit»), anglishtja çdo fjalë kryesore (Lake Koman, Leeds University).

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Shqipëria, TiranaAlbania, Tiranashtet, qytet: pa nyje
Vjosa, Adriatikuthe Vjosa, the Adriaticlumë, det: the
Liqeni i KomanitLake Komanliqen i vetëm: pa nyje
Mali i DajtitMount Dajtimal i vetëm: pa nyje
Alpetthe Alpskëtu është njësoj: shumës, grup malesh
Shtetet e Bashkuarathe United Stateskëtu është njësoj: shumës → the
Universiteti i Tiranësthe University of Tiranaemër me of: the
Rruga e KavajësKavaja Streetrrugë: pa nyje

Shkurt: mos e gjykoni nyjen angleze nga mbaresa shqipe; pyesni çfarë lloj emri është – lumë, det, varg malesh, emër në shumës ose me of → the; shtet, qytet, rrugë, mal ose liqen i vetëm → pa nyje.

Forma

the

GrupiShembuj
lumenj dhe kanalethe Thames, the Amazon, the Danube, the Panama Canal
dete dhe oqeanethe Mediterranean, the Atlantic, the Red Sea
vargje maleshthe Alps, the Andes, the Himalayas
shkretëtirathe Sahara, the Gobi
emra shtetesh në shumës ose «bashkime»the USA, the UK, the Netherlands, the Philippines, the Czech Republic, the United Arab Emirates
grupe ishujsh ose liqeneshthe Canary Islands, the Great Lakes
hotele, kinema, teatrothe Ritz, the Odeon, the Globe
muze dhe galerithe British Museum, the Louvre, the Prado
gazetathe Guardian, the New York Times
emra me ofthe University of Leeds, the Bank of England, the Tower of London

Pa nyje

GrupiShembuj
shumica e shteteve dhe të gjitha kontinentetFrance, Brazil, Kenya, Asia, South America
qytete (një përjashtim i rrallë: The Hague)Tokyo, Cairo, Lima
rrugë, sheshe, parqeOxford Street, Fifth Avenue, Times Square, Central Park
male të vetmeEverest, Kilimanjaro, Mount Fuji
liqene dhe ishuj të vetëmLake Geneva, Lake Victoria, Sicily
aeroporte dhe stacioneHeathrow Airport, Victoria Station
universitete me emrin e një vendi ose personiLeeds University, Harvard University
emra me 's pronoreSt Paul's Cathedral, McDonald's

Përdorimi

1Ujërat: lumenjtë, detet, oqeanet dhe kanalet marrin the

Lumenjtë, detet, oqeanet dhe kanalet marrin the, edhe kur fjala river nuk thuhet. Liqenet janë ndryshe: një liqen i vetëm nuk merr nyje.

We sailed down the Nile on a small boat.
Lundruam poshtë Nilit me një varkë të vogël.
lumë: the
The Thames runs through the centre of London.
Tamizi kalon nëpër qendër të Londrës.
shqip «Tamizi», anglisht the Thames
The Pacific is the largest ocean on Earth.
Paqësori është oqeani më i madh në Tokë.
oqean: the
We spent a week by Lake Como.
Kaluam një javë buzë Liqenit të Komos.
liqen i vetëm: pa nyje

2Malet dhe shkretëtirat

Vargjet e maleve dhe shkretëtirat marrin the. Malet e vetme nuk marrin nyje (disa përjashtime, si the Matterhorn, duhen mësuar përmendsh).

They spent two weeks skiing in the Alps.
Kaluan dy javë duke bërë ski në Alpe.
varg malesh: the
My uncle climbed Kilimanjaro last year.
Xhaxhai im u ngjit në Kilimanxharo vitin e kaluar.
mal i vetëm: pa nyje
Have you ever seen Mount Fuji?
E keni parë ndonjëherë malin Fuji?
shqip «malin Fuji», anglisht Mount Fuji pa nyje
The Sahara is bigger than Australia.
Sahara është më e madhe se Australia.
shkretëtirë: the; Australia pa nyje, edhe pse shqip «Australia»

3Shtetet, kontinentet dhe qytetet

Shumica e shteteve, të gjitha kontinentet dhe pothuajse të gjitha qytetet nuk marrin nyje. Përdorni the kur emri ka një shumës ose një fjalë «grupi» si States, Kingdom, Republic, Emirates.

She grew up in Mexico and now lives in Toronto.
Ajo u rrit në Meksikë dhe tani jeton në Toronto.
shtet, qytet: pa nyje
She moved from the Philippines to the UK.
Ajo u shpërngul nga Filipinet në Mbretërinë e Bashkuar.
shumës, «kingdom»: the
Is Amsterdam the capital of the Netherlands?
A është Amsterdami kryeqyteti i Holandës?
shqip «Holanda», anglisht the Netherlands
Brazil is the biggest country in South America.
Brazili është shteti më i madh në Amerikën e Jugut.
shqip «Brazili», anglisht pa nyje

4Rrugët, sheshet dhe parqet

Rrugët, sheshet dhe parqet zakonisht nuk marrin nyje. Disa emra janë përjashtim (the High Street në Britani).

The shop is on Baker Street, near Regent's Park.
Dyqani është në Baker Street, afër Regent's Park.
«në rrugën…» → on + emri, pa nyje
Let's meet in Market Square at six.
Takohemi në Sheshin e Tregut në gjashtë.
shqip «Sheshin e…», anglisht pa nyje
We went running in Central Park.
Shkuam të vraponim në Central Park.

5Hotelet, kinematë, muzetë dhe gazetat marrin the

Hotelet, kinematë, teatrot, muzetë, galeritë dhe gazetat zakonisht marrin the. Përjashtimi kryesor janë emrat me 's pronore (shih përdorimin 6).

We're staying at the Grand Hotel.
Po rrimë në Hotel «Grand».
hotel: the
Have you been to the Louvre?
Keni qenë ndonjëherë në Luvër?
muze: the
There's a great film on at the Odeon tonight.
Sonte në kinemanë Odeon jepet një film shumë i mirë.
kinema: the
I read an interesting article in the Guardian.
Lexova një artikull interesant te «Guardian».
gazetat zakonisht marrin the

6Aeroportet, stacionet dhe universitetet me emrin e një vendi ose personi

Kur emri është thjesht një vend ose një person + Airport / Station / University, nuk ka nyje. Edhe emrat me 's pronore nuk marrin nyje. Në shqip themi «Aeroporti i…», «Stacioni i…», por kjo nuk e ndryshon anglishten.

Our flight leaves from Gatwick Airport.
Avioni ynë niset nga aeroporti i Gatwick-ut.
shqip «aeroporti i…», anglisht pa nyje
I'll meet you outside Victoria Station.
Të pres para stacionit Victoria.
My brother studies at Harvard University.
Vëllai im studion në Universitetin e Harvardit.
shqip me «i / e», anglisht Harvard University pa nyje
We had lunch near St Paul's Cathedral.
Hëngrëm drekë afër Katedrales së Shën Palit.
's pronore: pa nyje

7the + emrat me of

Kur emri ka of, është përshkrim, prandaj merr the. Krahasoni dy emrat e të njëjtit universitet.

She works at the University of Leeds.
Ajo punon në Universitetin e Leeds-it.
= Leeds University
The Bank of England sets interest rates in the UK.
Banka e Anglisë cakton normat e interesit në Britani.
emër me of: the
We visited the Tower of London on our first day.
Ditën e parë vizituam Kullën e Londrës.
The Isle of Wight is just off the south coast of England.
Ishulli Wight ndodhet fare pranë bregut jugor të Anglisë.
me of: the; pa of do të ishte pa nyje

Gabime të shpeshta

❌She lives in the Spain.
✅She lives in Spain.
Shumica e emrave të shteteve: pa nyje.
❌We visited Netherlands last year.
✅We visited the Netherlands last year.
Emër shteti në shumës: the.
❌The Mount Everest is in the Himalayas.
✅Mount Everest is in the Himalayas.
Mal i vetëm: pa nyje.
❌We swam in the Lake Geneva.
✅We swam in Lake Geneva.
Liqen i vetëm: pa nyje.
❌Amazon is a very long river.
✅The Amazon is a very long river.
Lumenjtë marrin the.
❌We walked along the Oxford Street.
✅We walked along Oxford Street.
Rrugët: pa nyje.
❌I flew from the Heathrow.
✅I flew from Heathrow. ose I flew from Heathrow Airport.
Aeroportet: pa nyje.
❌She studies at University of Leeds.
✅She studies at the University of Leeds. ose She studies at Leeds University.
Emër me of: the.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Kroacia» → the Croatia. Në shqip emri i shtetit si kryefjalë është në trajtën e shquar: «Kroacia ka disa nga plazhet më të bukura në Mesdhe». Mbaresa «-a» kthehet lehtë në the. Në anglisht shumica e shteteve nuk marrin nyje.

❌The Croatia has some of the most beautiful beaches in the Mediterranean.
✅Croatia has some of the most beautiful beaches in the Mediterranean.
shtet: pa nyje

2. «Vjosa» → pa the. Edhe lumenjtë dhe detet në shqip e kanë nyjen brenda emrit: «Vjosa është një nga lumenjtë e fundit të egër në Evropë», «Joni është më i ftohtë se Adriatiku». Prandaj duket se emri «e ka tashmë» nyjen. Në anglisht lumenjtë dhe detet duan the.

❌Vjosa is one of the last wild rivers in Europe.
✅The Vjosa is one of the last wild rivers in Europe.
lumë: the
❌Ionian is colder than Adriatic.
✅The Ionian is colder than the Adriatic.
dete: the

3. «Liqeni i Komanit», «Mali i Dajtit» → the. «Të dielën u ngjitëm në Malin e Dajtit me teleferik.» Fjala e përgjithshme në trajtën e shquar («Mali i…», «Liqeni i…») tërheq the. Në anglisht Mount ose Lake + emri nuk marrin nyje.

❌On Sunday we went up the Mount Dajti by cable car.
✅On Sunday we went up Mount Dajti by cable car.
mal i vetëm: pa nyje
❌The ferry across the Lake Koman takes about three hours.
✅The ferry across Lake Koman takes about three hours.
liqen i vetëm: pa nyje

4. «Në Republikën Çeke» → pa the. «Vëllai i Artës studion mjekësi në Republikën Çeke.» Në shqip shquarsia është mbaresë («Republikën»), jo fjalë më vete, prandaj the harrohet lehtë. Në anglisht emrat e shteteve me Kingdom, States, Republic ose në shumës duan the.

❌Arta's brother is studying medicine in Czech Republic.
✅Arta's brother is studying medicine in the Czech Republic.
«republic»: the

5. «Rruga e Kavajës» → the. «Zyra jonë e re është në Rrugën e Kavajës, afër sheshit.» Fjalë për fjalë del the Kavaja Street ose the Street of Kavaja. Në anglisht rrugët janë emër + Street / Road / Avenue, pa nyje.

❌Our new office is on the Kavaja Street, near the square.
✅Our new office is on Kavaja Street, near the square.
rrugë: pa nyje

Mos i ngatërroni

Leeds University apo the University of Leeds – I njëjti vend, dy forma emri. Vendi + University → pa nyje; University of + vendi → the.

My sister went to Leeds University.
Motra ime ka studiuar në Universitetin e Leeds-it.
pa nyje
My sister went to the University of Leeds.
Motra ime ka studiuar në Universitetin e Leeds-it.
shqip njësoj; anglisht me of → the

Një apo grup – Një liqen, ishull ose mal i vetëm nuk merr nyje; një grup i tyre merr the.

We spent the summer in Sicily.
Verën e kaluam në Siçili.
një ishull: pa nyje
We spent the summer in the Canary Islands.
Verën e kaluam në Ishujt Kanarie.
grup ishujsh: the

Gjeografia në përgjithësi apo emrat – Fjalët e përgjithshme ndjekin rregullat e zakonshme të nyjeve B1-22: I love the sea (deti në përgjithësi, ai që e njohim të gjithë), por the Mediterranean është emër. Zgjedhjet më të holla me emrat (the Smiths, a Picasso) janë te C2-05.

I love swimming in the sea.
Më pëlqen shumë të notoj në det.
I love swimming in the Mediterranean.
Më pëlqen shumë të notoj në Mesdhe.
emër deti: the

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • the fillon me /ð/ = «dh» e shqipes. Para një emri që fillon me tingull zanor, the zakonisht është /ði/: the Atlantic, the Andes, the Amazon, the Odeon. Para tingullit bashkëtingëllor është /ðə/, me një /ə/ të dobët si «ë»-ja shqipe: the Nile.
  • Në mes të fjalisë the shkruhet me shkronjë të vogël (in the Netherlands). The me shkronjë të madhe vetëm kur është zyrtarisht pjesë e emrit, si te The Hague – edhe shumë gazeta e shkruajnë The në titull.
  • Në emrat anglezë shkruhet me shkronjë të madhe çdo fjalë kryesore: Lake Koman, Mount Dajti, Kavaja Street, Leeds University. Në shqip vetëm fjala e parë: «Liqeni i Komanit».
  • the USA dhe the UK shqiptohen shkronjë pas shkronje. U fillon me tingullin bashkëtingëllor /j/ (si «ju»), prandaj këtu the është /ðə/: /ðə ˌjuː es ˈeɪ/, /ðə ˌjuː ˈkeɪ/.

Rregulli i artë

Emër i thjeshtë (shtet, qytet, rrugë, mal ose liqen i vetëm, aeroport) → pa nyje. Emër në shumës ose grup, emër me of, lumë, det, oqean, shkretëtirë ose varg malesh, si dhe shumica e hoteleve, muzeve dhe gazetave → the. Mbaresa shqipe («Tirana», «Drini») nuk vendos asgjë.

Ushtrime

A. Forma

Shkruani the ose no article.

  1. ___ Danube flows through four capital cities. …
  2. My cousin lives in Canada. (the / no article)
  3. We swam in ___ Atlantic. …
  4. They crossed ___ Sahara on camels. …
  5. Have you ever climbed Mount Fuji? (the / no article)
  6. We stayed at ___ Plaza Hotel. …
  7. Our flight leaves from Gatwick Airport. (the / no article)
  8. She works for ___ Bank of England. …

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: She studied at ….
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: She studied at .
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: We went sailing on ….
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: They live in ….

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. The Mount Everest is in the Himalayas.
  2. We walked along the Oxford Street.
  3. I read about it in Guardian.
  4. They spent a week in the USA.
  5. Thames runs through London.

D. Në kontekst

Lexoni blogun dhe shkruani the ose no article.

A travel blog
After two days in 18 Rome, we flew to 19 Netherlands. We landed at 20 Schiphol Airport and stayed at 21 Grand Hotel near the centre. The next day we visited 22 Rijksmuseum and took a boat along the canals. Next week we're going to 23 Alps for some hiking!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy fjali për vendin tuaj: njërën me një lumë, det ose varg malesh (me the) dhe tjetrën me një qytet ose mal të vetëm (pa nyje).
  2. Shkruani për një udhëtim që do të donit të bënit: përmendni një shtet, një muze ose hotel dhe një aeroport.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-22 Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school
    I go swimming twice week.
  2. B1-19 Gerund në anglisht: forma -ing si emër, pas parafjalëve dhe «look forward to + -ing»
    It's worth (visit) the old town.
  3. B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që»
    Lima is the city I was born.
Përgjigjet

A. Forma

  1. The
  2. the
  3. the
  4. the
  5. the

B. Kuptimi

  1. Leeds University
  2. the University of Leeds
  3. Lake Garda
  4. the Philippines

C. Gjeni gabimin

  1. Mount Everest is in the Himalayas.
  2. We walked along Oxford Street.
  3. I read about it in the Guardian.
  4. ✓ They spent a week in the USA.
  5. The Thames runs through London.

D. Në kontekst

  1. the
  2. the
  3. the
  4. the

E. Radha juaj

  1. The Danube flows through my country. Budapest is the capital.
  2. I'd like to visit Peru, stay at the Hotel Sol in Lima and fly from Madrid Airport.

F. Përsëritje e përzier

  1. a / per
  2. visiting
  3. where
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play