So, such dhe pasthirrmat: What a view! How kind! – shpjeguar në shqip
So, Such and Exclamations
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të përdorni so dhe such për ta bërë diçka më të fortë (so tired, such a long day), për të treguar një rezultat (so tired that I fell asleep), për të theksuar sasitë (so many emails), të zgjidhni fjalën e duhur para mbiemrave shumë të fortë (very cold, por absolutely freezing) dhe të reagoni me pasthirrma (What a view! How kind!).
Ideja kryesore
Ndonjëherë një përshkrim i thjeshtë nuk mjafton. Doni të tregoni sa fort e ndieni diçka: It was cold bëhet It was so cold! ose It was such a cold night!
Përfytyroni një megafon. So dhe such e marrin megafonin dhe e bëjnë një fjalë më të zëshme. Kuptimi është i njëjtë; dallimi është vetëm gramatikor: so shkon me një mbiemër ose ndajfolje (so cold), kurse such me një grup emëror (such a cold night). Fjala e zmadhuar mund të çojë pastaj te një rezultat: …so cold that the lake froze.
What dhe how janë vetë britma – një pasthirrmë e plotë: What a night! How cold it was! Edhe këtu vendos fjala shoqëruese: what shkon me një grup emëror, how me një mbiemër ose ndajfolje.
Pra për të katër fjalët bëni një pyetje të vetme: fjala ime kryesore është emër apo mbiemër?
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja nuk e bën këtë dallim. «Kaq» dhe «aq» shkojnë si me mbiemrin («kaq e bukur»), ashtu edhe me grupin emëror («një ditë kaq e bukur»). Anglishtja ka dy fjalë: so beautiful, por such a beautiful day. Edhe te pasthirrmat shqipja përdor një fjalë, «Sa»: «Sa e bukur!», por edhe «Sa pamje e bukur!». Anglishtja ndan: How beautiful! – What a beautiful view! Fjala «çfarë» («Çfarë surprize!») i afrohet what-it, por në shqip vjen pa «një», kurse në anglisht me një emër të numërueshëm në njëjës duhet a / an.
Rezultati në shqip ndërtohet me «aq… sa»: «Isha aq e lodhur sa më zuri gjumi». Në anglisht: so… that. Kujdes edhe me fjalën «shumë»: «aq shumë kohë» = so much time, por «aq shumë njerëz» = so many people. Dhe te pasthirrmat shqipja e vë foljen para kryefjalës («Sa e bukur është kopshti!»), kurse anglishtja përdor rendin e fjalisë dëftore: How beautiful the garden is!
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kaq e lodhur! | so tired | këtu është njësoj: mbiemër → so |
| Një ditë kaq e gjatë! | such a long day | grup emëror → such a |
| Aq e lodhur sa më zuri gjumi. | so tired that I fell asleep | «aq… sa» → so… that |
| Sa e sjellshme! | How kind! | mbiemër → How |
| Sa pamje e bukur! | What a beautiful view! | emër → What a, jo How |
| Çfarë surprize! | What a surprise! | anglisht me a |
| Aq shumë njerëz | so many people | shumës → many |
| Sa e bukur është kopshti! | How beautiful the garden is! | folja në fund |
Shkurt: «kaq / aq» me mbiemër = so, me emër = such (a); «Sa…!» me mbiemër = How…!, me emër = What (a)…!; «aq… sa» = so… that.
Forma
So dhe such
| Fjala | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| so | so + mbiemër | The film was so boring. |
| so | so + ndajfolje | She speaks so fast. |
| such | such + a / an + (mbiemër) + emër në njëjës | It was such a boring film. |
| such | such + (mbiemër) + emër në shumës / i panumërueshëm | They're such nice people. It was such good weather. |
So / such… (that) – rezultati
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| so + mbiemër / ndajfolje + (that) + fjali | I was so tired (that) I fell asleep on the bus. |
| such + grup emëror + (that) + fjali | It was such a long queue (that) we left. |
That shpesh hiqet, sidomos në të folur.
So much / many / little / few + emër
| Fjala | Lloji i emrit | Shembull |
|---|---|---|
| so much | i panumërueshëm | so much traffic |
| so many | i numërueshëm në shumës | so many emails |
| so little | i panumërueshëm | so little time |
| so few | i numërueshëm në shumës | so few people |
Pasthirrmat
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| What a / an + (mbiemër) + emër në njëjës! | What a view! What an amazing idea! |
| What + (mbiemër) + emër në shumës / i panumërueshëm! | What lovely flowers! What awful weather! |
| How + mbiemër / ndajfolje! | How kind! How strange! |
| How + mbiemër / ndajfolje + kryefjalë + folje! | How beautiful this place is! How fast she runs! |
Te pasthirrmat kryefjala vjen para foljes (How tall you are!), jo pas saj si në pyetje.
Përdorimi
1So + mbiemër / ndajfolje për theksim
Përdorni so për ta bërë më të fortë një mbiemër ose ndajfolje, sidomos në të folur. Shpesh tregon emocion. Në shqip: «kaq», «aq», «shumë».
2Such + grup emëror për theksim
Përdorni such kur ka një emër. Me emrat e numërueshëm në njëjës mbajeni a / an pas such (such a, kurrë a such); me emrat në shumës ose të panumërueshëm mos vini a / an. Në shqip themi «kaq» pas emrit ose «i tillë», dhe shpesh pa «një».
3So / such… (that) – rezultati
Shtoni një fjali për të thënë çfarë ndodhi për shkak të shkallës së fortë. That nuk është i detyrueshëm. Në shqip: «aq… sa».
4So much / many / little / few + emër
Me këto theksoni një sasi të madhe ose të vogël. Much / little shkojnë me emrat e panumërueshëm; many / few me emrat e numërueshëm në shumës. Në shqip «aq shumë» dhe «aq pak» shkojnë me të dyja llojet.
5What a / an…! – pasthirrma me emër në njëjës
Përdorni What a / an + (mbiemër) + emër i numërueshëm në njëjës për të reaguar ndaj diçkaje. Në shqip themi «Sa… !» ose «Çfarë…!», gjithmonë pa «një».
6What…! – pasthirrma me emër në shumës ose të panumërueshëm
Me emrat në shumës dhe të panumërueshëm përdorni What pa a / an.
7How…! – pasthirrma me mbiemër ose ndajfolje
Përdorni How + mbiemër ose ndajfolje. Pas tij mund të shtoni kryefjalën dhe foljen, me rendin e zakonshëm të fjalisë dëftore. Në shqip folja vjen shpesh para kryefjalës; në anglisht jo.
8Very cold, absolutely freezing – mbiemra të zakonshëm dhe ekstremë
Shumica e mbiemrave përshkruajnë një cilësi që mund të jetë më e madhe ose më e vogël: a bit cold, very cold. Mbiemrat ekstremë kanë brenda tyre kuptimin «shumë» + mbiemër: freezing (shumë ftohtë), boiling (shumë nxehtë), exhausted (shumë i lodhur), starving (shumë i uritur), huge, tiny, amazing, terrible, delicious. Me këta përdorni absolutely ose really, jo very. Really dhe so shkojnë me të dy llojet. Absolutely shkon me mbiemrat ekstremë (dhe me fjalë si sure, right), jo zakonisht me mbiemra të zakonshëm si cold ose tired.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Një mësuese kaq e durueshme» → a so patient teacher. Në shqip «kaq» shkon edhe me emrin: «Në gjimnaz kishim një mësuese matematike kaq të durueshme». Fjalë për fjalë del a so patient teacher. Në anglisht, kur ka emër, përdoret such a + mbiemër + emër.
2. «Sa pamje!» → How…! Shqipja përdor «Sa» për të gjitha pasthirrmat: «Sa fshat i bukur është Thethi!». Në anglisht How shkon vetëm me mbiemrin ose ndajfoljen; me emër duhet What a.
3. «Çfarë surprize!» → pa a. «Ardit! Çfarë surprize, nuk e dija që ishe në Tiranë!» Në shqip pas «çfarë» nuk vjen «një». Në anglisht, me emër të numërueshëm në njëjës, duhet What a / an.
4. «Aq shumë turistë» → so much tourists. «Shumë» në shqip shkon me çdo emër: «Në gusht në Sarandë ka aq shumë turistë sa s'gjen vend në plazh». Në anglisht me emrat në shumës përdoret so many.
5. «Sa e ëmbël është!» → is + kryefjala. Në shqip pasthirrma e vë foljen para kryefjalës: «Sa e ëmbël është kjo bakllava!». Në anglisht, pas How + mbiemër, vjen kryefjala dhe pastaj folja.
Mos i ngatërroni
so apo such – I njëjti kuptim, shoqërues tjetër: so + mbiemër; such + emër. Në shqip të dyja «kaq».
so / such apo too – So vetëm e forcon një fjalë (dhe mund të çojë te çdo rezultat); too do të thotë «më shumë se ç'duhet» – ka një problem A2-08.
so… that (rezultat) apo so that (qëllim) – So… that jep një rezultat. So that (bashkë) jep një qëllim: shih B1-27.
Pasthirrmë apo pyetje – Të njëjtat fjalë, rend dhe intonacion tjetër.
Për mënyra të tjera theksimi (do emfatik, nxjerrja përpara, the very), shih C1-06.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- so dhe such theksohen kur shprehin emfazë, dhe so shpesh zgjatet në të folur: It was sooo good! – por shkruhet vetëm so. So është /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US): një diftong që rrëshqet drejt «u»-së, jo një «o» e pastër.
- such /sʌtʃ/: ch në fund është «ç» e shqipes. /ʌ/ është një zanore e shkurtër, me gojë të hapur mesatarisht, mes «a»-së dhe «ë»-së; nuk është as «a» e plotë, as «ë». Such a lidhet butë: /ˈsʌtʃ ə/.
- what fillon me /w/, që shqipja nuk e ka: rrumbullakosni buzët si për «u» dhe kaloni menjëherë te zanorja. Mos thoni «vot».
- Te pasthirrmat theksoni fjalën kryesore dhe ulni zërin në fund: What a beautiful view! (theks te beautiful dhe view, intonacion zbritës).
- Në fund të pasthirrmave me What…! dhe How…! vendosni pikëçuditje (!).
Rregulli i artë
Pyesni: emër apo mbiemër? So / How + mbiemër ose ndajfolje; such / What + grup emëror (me a / an vetëm për një gjë të numërueshme). Shtoni një fjali me that për të treguar rezultatin. Para një mbiemri ekstrem (freezing, amazing) përdorni absolutely, really ose so, jo very. «Sa pamje e bukur!» është What a beautiful view!
Ushtrime
A. Forma
Zgjidhni fjalën e duhur.
-
It was ___ a long day. …
-
The children were ___ excited that they couldn't sleep. …
-
There were ___ many people at the party. …
-
Hurry up — we've got so ___ time! …
-
___ a lovely surprise! …
-
___ kind of you! …
-
___ beautiful flowers! …
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë ose bashkojini fjalitë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: She's … a talented singer.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The weather was … bad that the flight was cancelled.
-
Bashkojini me so… that: The film was very good. I watched it twice.
-
Bashkojini me such… that: It was a very expensive car. We couldn't buy it.
-
Formoni një pasthirrmë me How: The view is very beautiful.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: It was … freezing last night.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
She has such a good taste in music.
-
What a terrible weather!
-
How a nice house you have!
-
There's so much noise outside.
-
It was so a funny film.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Fjalët: so, such, what, how
Ana: 19 a beautiful flat!
Tom: Thanks! But there are 20 many stairs — I'm always tired.
Ana: And 21 a view! You can see the whole city.
Tom: I know. It's 22 lovely in the evening that I sit on the balcony every night.
Ana: 23 lucky you are!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani një fjali me so… that dhe një me such… that për diçka që ju ka ndodhur.
-
Reagoni me pasthirrma ndaj tri gjërave: një lajm nga një shok, moti dhe një gjellë.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-08 As… as, too dhe enough në anglisht: barazia, «tepër» dhe «mjaftueshëm» në shqip This coffee is ___ hot to drink. …
-
A2-08 As… as, too dhe enough në anglisht: barazia, «tepër» dhe «mjaftueshëm» në shqip He isn't old to drive.
-
B1-24 Comparatives të avancuara: much better, more and more, the more… the better në shqip The more you practise, better you get.
Përgjigjet
A. Forma
- such
- so
- so
- little
- What
- How
- What
B. Kuptimi
- such
- so
- The film was so good that I watched it twice. / The film was so good I watched it twice.
- It was such an expensive car that we couldn't buy it. / It was such an expensive car we couldn't buy it.
- How beautiful the view is! / How beautiful!
- absolutely
C. Gjeni gabimin
- She has such good taste in music.
- What terrible weather!
- What a nice house you have! / How nice your house is!
- ✓ There's so much noise outside.
- It was such a funny film. / The film was so funny.
D. Në kontekst
- What
- so
- what / such
- so
- How
E. Radha juaj
- I was so hungry that I ate two pizzas. It was such a hot day that we stayed inside.
- What great news! What awful weather! How delicious this soup is!
F. Përsëritje e përzier
- too
- enough
- the
