Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school
Articles: General, Specific and Institutions
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni mes a / an, the dhe asnjë nyjeje për idetë e përgjithshme dhe të caktuara, për grupet e njerëzve (the elderly), për institucionet (go to school apo go to the school), për vaktet, sportet dhe gjuhët, si dhe për shprehje si twice a week.
Ideja kryesore
Nyjet (articles) janë sinjale për atë që dëgjon. Përfytyroni një rrugë që ndahet në tri degë, dhe në çdo degë qëndron një nyje.
the të çon te «ai që mund ta identifikoni»: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an të çon te «një shembull i një lloji – cili, s'ka rëndësi»: She's a vet. Pa nyje (zero article) të çon te «kjo gjë në përgjithësi, si ide ose si kategori e tërë»: Life is short. Music relaxes me.
I njëjti emër mund të marrë çdo rrugë. Life në përgjithësi nuk ka nyje, por the life of a farmer është një lloj i caktuar jete. School pa nyje është veprimtaria e të mësuarit; the school është një ndërtesë e caktuar.
Prandaj para çdo emri pyesni veten: «E kam fjalën në përgjithësi, për një nga një lloj, apo për një gjë të caktuar që e njohim të dy?» Përgjigjja ju tregon rrugën.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja ka trajtën e shquar (libri, jeta) dhe «një», por i përdor ndryshe. Për idetë e përgjithshme shqipja vë trajtën e shquar: «Jeta është e shkurtër», «Natyra më qetëson», «Anglishtja është e dobishme». Anglishtja këtu nuk vë asnjë nyje: Life is short. Me the emri bëhet «i caktuar». Edhe «të moshuarit», «të varfrit» janë emra në shumës me mbaresë, kurse në anglisht the elderly, the poor nuk marrin kurrë -s.
Në shumë raste të tjera shqipja punon njësoj: «luaj futboll», «ha mëngjes», «flas anglisht» janë pa trajtë të shquar, si play football, have breakfast, speak English. «I bie kitarës» ka trajtën e shquar, si play the guitar. Te institucionet shqipja nuk e bën dallimin e anglishtes: «shkoj në shkollë» thuhet edhe për nxënësin, edhe për prindin që shkon në mbledhje. Anglishtja e dallon: go to school (si nxënës) – go to the school (si vizitor). Për normat shqipja thotë «dy herë në javë», «50 km në orë», «400 lekë kilogrami»; anglishtja vë a / an: twice a week, 50 km an hour.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Jeta është shumë e shkurtër. | Life is too short. | në përgjithësi: shqip trajta e shquar, anglisht pa nyje |
| Jeta e një fermeri është e vështirë. | The life of a farmer is hard. | këtu është njësoj: e caktuar → the |
| Anglishtja është e dobishme. | English is useful. | gjuha: anglisht pa nyje |
| Të moshuarit rrezikohen nga vapa. | The elderly are at risk. | shqip mbaresë shumësi, anglisht pa -s |
| Luaj futboll. / Ha mëngjes. | play football / have breakfast | këtu është njësoj: pa nyje |
| Shkoj në shkollë (si nxënës / si prind). | go to school / go to the school | shqip një formë, anglisht dy |
| Dy herë në javë. | twice a week | normat: a / an, jo in |
| Punon si shofer. | He works as a driver. | klasifikimi: a / an |
Shkurt: kur shqipja flet në përgjithësi me trajtën e shquar («jeta», «natyra», «anglishtja»), anglishtja nuk vë nyje; «në javë / në orë» është a / an; dhe school, work, bed, hospital pa nyje do të thotë qëllimi, me the – ndërtesa.
Forma
Tri zgjedhjet
| Sinjali | Kuptimi | Shembull |
|---|---|---|
| a / an + emër i numërueshëm në njëjës | një nga një lloj; klasifikim | She's a vet. |
| the + çdo emër | një gjë e caktuar që e identifikojmë | The vet was very kind. |
| pa nyje + shumës / emër i panumërueshëm | në përgjithësi | Vets work long hours. Music relaxes me. |
Përdorime të tjera të the
| Përdorimi | Shembull |
|---|---|
| the + mbiemër = një grup njerëzish (folja në shumës) | the rich, the elderly, the unemployed |
| sipëroret | the best, the most expensive |
| numërorët rreshtorë | the first, the third floor |
| veglat muzikore pas play | play the piano, the guitar |
Pa nyje
| Grupi | Shembuj |
|---|---|
| gjuhët | speak English, learn Greek, in Swahili |
| vaktet | have breakfast, after lunch, What's for dinner? |
| sportet dhe lojërat | play football, chess, tennis |
| institucioni për qëllimin e tij | go to bed / school / work / university / hospital / prison / church |
a / an për normat
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| numër + a / an + kohë | twice a week, three times a day |
| çmim / shpejtësi + a / an + njësi | £12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo |
Përdorimi
1Në përgjithësi apo e caktuar
Për gjërat në përgjithësi (emra në shumës ose të panumërueshëm) nuk vihet nyje. The vihet kur emri kufizohet te diçka e caktuar – shpesh me of…, me një fjali përcaktore ose me një situatë që e njohim të dy. Në shqip në të dyja rastet themi zakonisht trajtën e shquar.
2a / an për klasifikimin
A / an tregon se në cilin lloj ose kategori bën pjesë dikush ose diçka: profesione, role, bindje, lloje gjërash. Në shqip këtu shpesh nuk themi «një».
3a / an për normat dhe shpeshtësinë
A / an këtu do të thotë «çdo» ose «për». Në shqip themi «në javë», «në orë» ose përdorim trajtën e shquar («kilogrami»).
4the + mbiemër për grupet e njerëzve
The + mbiemër do të thotë një grup i tërë njerëzish. Nuk merr -s, por folja është në shumës. Disa mbiemra kombësie punojnë njësoj: the British, the Swiss. Në shqip themi «të moshuarit», «të papunët», me mbaresë shumësi.
5Sipëroret, numërorët rreshtorë dhe veglat muzikore
Këto marrin the: ka vetëm një «më të mirë» ose një «të tretë». Pas play veglat muzikore marrin the; në anglishten amerikane është e zakonshme edhe play piano pa the. Këtu shqipja punon njësoj: «më e mira», «kati i pestë», «i bie violinës».
6Vaktet, sportet dhe gjuhët
Vaktet, sportet dhe gjuhët zakonisht nuk marrin nyje – si në shqip: «hamë drekë», «luan basketboll», «flet portugalisht». Shtoni a ose the vetëm kur e përshkruani ose e identifikoni një vakt: a lovely lunch, the dinner we had on Friday. Kujdes vetëm kur gjuha është kryefjalë: «Anglishtja është…» → English is…
7Institucionet: qëllimi apo ndërtesa
Me school, university, hospital, prison, church, bed dhe work, pa nyje do të thotë se vendi përdoret për qëllimin e tij të zakonshëm (mësim, kurim, gjumë, lutje). The do të thotë ndërtesa ose një vend i caktuar. Shqipja këtu ka një formë («në shkollë», «në spital»), prandaj mendoni për rolin e personit.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Miqësia», «natyra», «anglishtja» → the. Në shqip idetë e përgjithshme dhe gjuhët si kryefjalë janë në trajtën e shquar: «Miqësia e vërtetë nuk blihet me para», «Anglishtja nuk është aq e vështirë sa duket». Fjalë për fjalë del the. Në anglisht emrat abstraktë dhe gjuhët në përgjithësi nuk marrin nyje.
2. «Të rinjtë», «të sëmurët» → -s. Në shqip grupet e njerëzve janë emra në shumës: «Në fshatrat e jugut kanë mbetur kryesisht të moshuarit», «Spitali i ri do t'u shërbejë të sëmurëve të tre qyteteve». Në anglisht the + mbiemër nuk merr kurrë -s, por folja mbetet në shumës.
3. «Në orë», «në muaj» → in. «Dritani fiton 800 lekë në orë si kamarier në Vlorë», «Paguajmë qira dy herë në muaj». «Në» kthehet lehtë në in. Për normat anglishtja vë a / an: an hour, a month.
4. «Punon si…» → pa a. «Klea punon si përkthyese për një agjenci turistike». Pas «si» shqipja nuk vë «një». Në anglisht, pas as për rolin ose profesionin e një personi, emri në njëjës do a / an.
5. «Në shkollë» për ndërtesën. Shqipja thotë «shkova në spital» edhe kur je pacient, edhe kur shkon për vizitë: «Nesër shkoj në spital t'i çoj gjyshes ca fruta». Pa nyje, fjalia angleze tingëllon sikur jeni ju i sëmuri.
Mos i ngatërroni
go to school apo go to the school – E njëjta ndërtesë, rol tjetër. Në shqip të dyja janë «shkoj në shkollë».
the + mbiemër apo mbiemër + people – The rich janë të pasurit si grup i tërë. Për një numër njerëzish përdorni një emër: two rich people, jo two rich.
English (gjuha) apo the English (njerëzit)
Emrat dhe vendet – the Nile, the USA, the Ritz përballë Paris, Lake Como, Heathrow shpjegohen te B1-23. Zgjedhjet më të holla (The tiger is…, nyjet me emrat abstraktë) janë te C2-05.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- the fillon me /ð/, që është «dh» e shqipes – këtu keni avantazh. Mos e ktheni në «d» ose «z». Para tingullit bashkëtingëllor the është /ðə/ (the dogs), para tingullit zanor zakonisht /ði/ (the elderly, the unemployed).
- /ə/ e dobët te the dhe a është shumë afër «ë»-së shqipe: a = /ə/, an = /ən/. Zgjidhni sipas tingullit, jo sipas shkronjës: an hour, a university A1-06.
- Te normat a është e dobët dhe e patheksuar: twice a week tingëllon si një bllok, me theks te twice dhe week. Mos e shqiptoni a si «a» të plotë.
- elderly /ˈeldəli/ dhe unemployed /ˌʌnɪmˈplɔɪd/: te -ed nuk ka rrokje më vete, sepse para saj nuk ka t ose d. Mos thoni «unemploj-ed».
Rregulli i artë
Në përgjithësi (shumës ose i panumërueshëm) → pa nyje. E caktuar → the. Një nga një lloj → a / an. Institucionet që përdoren për qëllimin e tyre (school, work, bed, hospital) zakonisht nuk marrin nyje; ndërtesa merr the. Dhe mbani mend: «jeta», «natyra», «anglishtja» në përgjithësi janë life, nature, English, pa the.
Ushtrime
A. Forma
Shkruani a, an, the ose no article.
-
honesty is very important to me. (the / no article)
-
I see my grandmother twice month.
-
She plays cello in an orchestra.no article: anglishtja amerikane
-
elderly often feel lonely in big cities.
-
This is best coffee in town.
-
Petrol costs €1.80 litre here.petrol (UK), gas (US)
-
My brother is engineer.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … of a nurse is not easy.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I usually have … at seven.
-
Ai është i burgosur. Zgjidhni përgjigjen e saktë: He's been in … for two years.
-
Mami nuk është as nxënëse, as mësuese. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Mum went to … to speak to my teacher.Mum (UK), Mom (US)
-
E keni fjalën për çdo lloj muzike. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … helps me relax.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
The life is beautiful.
-
He plays the football every Saturday.
-
The poors need more help.
-
She's going to the bed.
-
The food at the party was delicious.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe shkruani a, an, the ose no article.
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali për javën tuaj me norma (a week, a day, an hour).
-
Shkruani një fjali të përgjithshme për diçka që ju pëlqen shumë dhe një fjali të caktuar për të njëjtën gjë.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-06 Nyjet në anglisht (articles): a, an, the apo pa nyje? We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
-
B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht I'm not used to (drive) at night.
-
B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që» That's the woman son plays for the national team.
Përgjigjet
A. Forma
- a
- the
- The
- the
- a
- an
B. Kuptimi
- The life
- breakfast
- prison
- the school
- Music
C. Gjeni gabimin
- Life is beautiful.
- He plays football every Saturday.
- The poor need more help.
- She's going to bed.
- ✓ The food at the party was delicious.
D. Në kontekst
- a
- a
- the
- the
E. Radha juaj
- I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
- I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.
F. Përsëritje e përzier
- The
- driving
- whose
