SlowingoGramatika
B1 24 / 39

Articles: a / an, the apo pa nyje? Në përgjithësi, e caktuar dhe go to school

Articles: General, Specific and Institutions

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni mes a / an, the dhe asnjë nyjeje për idetë e përgjithshme dhe të caktuara, për grupet e njerëzve (the elderly), për institucionet (go to school apo go to the school), për vaktet, sportet dhe gjuhët, si dhe për shprehje si twice a week.

Ideja kryesore

Nyjet (articles) janë sinjale për atë që dëgjon. Përfytyroni një rrugë që ndahet në tri degë, dhe në çdo degë qëndron një nyje.

the të çon te «ai që mund ta identifikoni»: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an të çon te «një shembull i një lloji – cili, s'ka rëndësi»: She's a vet. Pa nyje (zero article) të çon te «kjo gjë në përgjithësi, si ide ose si kategori e tërë»: Life is short. Music relaxes me.

I njëjti emër mund të marrë çdo rrugë. Life në përgjithësi nuk ka nyje, por the life of a farmer është një lloj i caktuar jete. School pa nyje është veprimtaria e të mësuarit; the school është një ndërtesë e caktuar.

Prandaj para çdo emri pyesni veten: «E kam fjalën në përgjithësi, për një nga një lloj, apo për një gjë të caktuar që e njohim të dy?» Përgjigjja ju tregon rrugën.

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja ka trajtën e shquar (libri, jeta) dhe «një», por i përdor ndryshe. Për idetë e përgjithshme shqipja vë trajtën e shquar: «Jeta është e shkurtër», «Natyra më qetëson», «Anglishtja është e dobishme». Anglishtja këtu nuk vë asnjë nyje: Life is short. Me the emri bëhet «i caktuar». Edhe «të moshuarit», «të varfrit» janë emra në shumës me mbaresë, kurse në anglisht the elderly, the poor nuk marrin kurrë -s.

Në shumë raste të tjera shqipja punon njësoj: «luaj futboll», «ha mëngjes», «flas anglisht» janë pa trajtë të shquar, si play football, have breakfast, speak English. «I bie kitarës» ka trajtën e shquar, si play the guitar. Te institucionet shqipja nuk e bën dallimin e anglishtes: «shkoj në shkollë» thuhet edhe për nxënësin, edhe për prindin që shkon në mbledhje. Anglishtja e dallon: go to school (si nxënës) – go to the school (si vizitor). Për normat shqipja thotë «dy herë në javë», «50 km në orë», «400 lekë kilogrami»; anglishtja vë a / an: twice a week, 50 km an hour.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Jeta është shumë e shkurtër.Life is too short.në përgjithësi: shqip trajta e shquar, anglisht pa nyje
Jeta e një fermeri është e vështirë.The life of a farmer is hard.këtu është njësoj: e caktuar → the
Anglishtja është e dobishme.English is useful.gjuha: anglisht pa nyje
Të moshuarit rrezikohen nga vapa.The elderly are at risk.shqip mbaresë shumësi, anglisht pa -s
Luaj futboll. / Ha mëngjes.play football / have breakfastkëtu është njësoj: pa nyje
Shkoj në shkollë (si nxënës / si prind).go to school / go to the schoolshqip një formë, anglisht dy
Dy herë në javë.twice a weeknormat: a / an, jo in
Punon si shofer.He works as a driver.klasifikimi: a / an

Shkurt: kur shqipja flet në përgjithësi me trajtën e shquar («jeta», «natyra», «anglishtja»), anglishtja nuk vë nyje; «në javë / në orë» është a / an; dhe school, work, bed, hospital pa nyje do të thotë qëllimi, me the – ndërtesa.

Forma

Tri zgjedhjet

SinjaliKuptimiShembull
a / an + emër i numërueshëm në njëjësnjë nga një lloj; klasifikimShe's a vet.
the + çdo emërnjë gjë e caktuar që e identifikojmëThe vet was very kind.
pa nyje + shumës / emër i panumërueshëmnë përgjithësiVets work long hours. Music relaxes me.

Përdorime të tjera të the

PërdorimiShembull
the + mbiemër = një grup njerëzish (folja në shumës)the rich, the elderly, the unemployed
sipëroretthe best, the most expensive
numërorët rreshtorëthe first, the third floor
veglat muzikore pas playplay the piano, the guitar

Pa nyje

GrupiShembuj
gjuhëtspeak English, learn Greek, in Swahili
vaktethave breakfast, after lunch, What's for dinner?
sportet dhe lojëratplay football, chess, tennis
institucioni për qëllimin e tijgo to bed / school / work / university / hospital / prison / church

a / an për normat

ModeliShembull
numër + a / an + kohëtwice a week, three times a day
çmim / shpejtësi + a / an + njësi£12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo

Përdorimi

1Në përgjithësi apo e caktuar

Për gjërat në përgjithësi (emra në shumës ose të panumërueshëm) nuk vihet nyje. The vihet kur emri kufizohet te diçka e caktuar – shpesh me of…, me një fjali përcaktore ose me një situatë që e njohim të dy. Në shqip në të dyja rastet themi zakonisht trajtën e shquar.

Life is too short to worry about small things.
Jeta është shumë e shkurtër për t'u shqetësuar për gjëra të vogla.
në përgjithësi: shqip «jeta», anglisht pa nyje
The life of a farmer is harder than people think.
Jeta e një fermeri është më e vështirë nga ç'mendojnë njerëzit.
një lloj i caktuar jete: the
Dogs need a lot of exercise.
Qentë kanë nevojë për shumë lëvizje.
qentë në përgjithësi: pa nyje
The dogs next door bark all night.
Qentë e fqinjëve lehin gjithë natën.
qentë e caktuar: the
I love Italian food.
Më pëlqen shumë ushqimi italian.
në përgjithësi: pa nyje
The food at the wedding was amazing.
Ushqimi në dasmë ishte i mrekullueshëm.
ushqimi i caktuar: the

2a / an për klasifikimin

A / an tregon se në cilin lloj ose kategori bën pjesë dikush ose diçka: profesione, role, bindje, lloje gjërash. Në shqip këtu shpesh nuk themi «një».

My sister is a vegetarian.
Motra ime është vegjetariane.
shqip pa «një», anglisht a
A koala isn't a bear — it's a marsupial.
Koala nuk është ari, është marsupial.
He works as a delivery driver at weekends.
Në fundjavë punon si shpërndarës.
«si shpërndarës» → as a delivery driver; at weekends (UK), on weekends (US)

3a / an për normat dhe shpeshtësinë

A / an këtu do të thotë «çdo» ose «për». Në shqip themi «në javë», «në orë» ose përdorim trajtën e shquar («kilogrami»).

I go swimming three times a week.
Shkoj në not tri herë në javë.
«në javë» → a week
The speed limit here is 30 miles an hour.
Kufiri i shpejtësisë këtu është 30 milje në orë.
«në orë» → an hour
Strawberries are £4 a kilo at the market.
Luleshtrydhet në treg janë 4 paund kilogrami.
«kilogrami» → a kilo

4the + mbiemër për grupet e njerëzve

The + mbiemër do të thotë një grup i tërë njerëzish. Nuk merr -s, por folja është në shumës. Disa mbiemra kombësie punojnë njësoj: the British, the Swiss. Në shqip themi «të moshuarit», «të papunët», me mbaresë shumësi.

The elderly are especially at risk in a heatwave.
Të moshuarit janë veçanërisht në rrezik kur bën vapë e madhe.
«të moshuarit» → the elderly, pa -s
The government has promised more help for the unemployed.
Qeveria ka premtuar më shumë ndihmë për të papunët.
This charity raises money for the homeless.
Kjo shoqatë bamirësie mbledh para për të pastrehët.
the homeless, pa -s
The British drive on the left.
Britanikët ngasin makinën në të majtë.
= britanikët në përgjithësi

5Sipëroret, numërorët rreshtorë dhe veglat muzikore

Këto marrin the: ka vetëm një «më të mirë» ose një «të tretë». Pas play veglat muzikore marrin the; në anglishten amerikane është e zakonshme edhe play piano pa the. Këtu shqipja punon njësoj: «më e mira», «kati i pestë», «i bie violinës».

This is the best pizza I've ever had.
Kjo është pica më e mirë që kam ngrënë ndonjëherë.
Our office is on the fifth floor.
Zyra jonë është në katin e pestë.
My son is learning to play the violin.
Djali im po mëson t'i bjerë violinës.
edhe shqip trajta e shquar; US edhe: play violin

6Vaktet, sportet dhe gjuhët

Vaktet, sportet dhe gjuhët zakonisht nuk marrin nyje – si në shqip: «hamë drekë», «luan basketboll», «flet portugalisht». Shtoni a ose the vetëm kur e përshkruani ose e identifikoni një vakt: a lovely lunch, the dinner we had on Friday. Kujdes vetëm kur gjuha është kryefjalë: «Anglishtja është…» → English is…

Let's have lunch together tomorrow.
Të hamë drekë bashkë nesër.
si shqip: pa nyje
She plays basketball twice a week.
Ajo luan basketboll dy herë në javë.
sporti pa nyje; «në javë» → a week
He speaks Portuguese and a little Arabic.
Ai flet portugalisht dhe pak arabisht.
We had a very late dinner after the concert.
Pas koncertit hëngrëm darkë shumë vonë.
vakt i përshkruar: a
The dinner we had in that restaurant was unforgettable.
Darka që hëngrëm në atë restorant ishte e paharrueshme.
vakt i caktuar: the

7Institucionet: qëllimi apo ndërtesa

Me school, university, hospital, prison, church, bed dhe work, pa nyje do të thotë se vendi përdoret për qëllimin e tij të zakonshëm (mësim, kurim, gjumë, lutje). The do të thotë ndërtesa ose një vend i caktuar. Shqipja këtu ka një formë («në shkollë», «në spital»), prandaj mendoni për rolin e personit.

My daughter starts school in September.
Vajza ime fillon shkollën në shtator.
si nxënëse: pa nyje
I went to the school to talk to her teacher.
Shkova në shkollë të flisja me mësuesen e saj.
shqip njësoj «në shkollë», por si vizitor → the school
He was in hospital for a week after the accident.
Pas aksidentit ndenji një javë në spital.
si pacient; US: in the hospital
It's late — I'm going to bed.
Është vonë, po shkoj të fle.
go to bed: pa nyje
She's at university in Leeds.
Ajo studion në universitet në Leeds.
si studente; US zakonisht: in college

Gabime të shpeshta

❌The life is beautiful.
✅Life is beautiful.
Ide e përgjithshme: pa nyje.
❌I love the nature.
✅I love nature.
Natyra në përgjithësi: pa nyje.
❌He plays the football every Saturday.
✅He plays football every Saturday.
Sportet: pa nyje.
❌I go to the work by bus.
✅I go to work by bus.
Institucioni për qëllimin e tij: pa nyje.
❌The poors need help.
✅The poor need help.
the + mbiemër nuk merr -s shumësi.
❌I go to the gym two times in week.
✅I go to the gym twice a week. ose I go to the gym two times a week.
Normat marrin a / an.
❌My brother is engineer.
✅My brother is an engineer.
Profesioni = klasifikim: a / an.
⚠️The music helps me relax. (when you mean any music)
✅Music helps me relax.
Gramatikisht është e saktë, por me the flet për një muzikë të caktuar.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Miqësia», «natyra», «anglishtja» → the. Në shqip idetë e përgjithshme dhe gjuhët si kryefjalë janë në trajtën e shquar: «Miqësia e vërtetë nuk blihet me para», «Anglishtja nuk është aq e vështirë sa duket». Fjalë për fjalë del the. Në anglisht emrat abstraktë dhe gjuhët në përgjithësi nuk marrin nyje.

❌The true friendship can't be bought with money.
✅True friendship can't be bought with money.
ide e përgjithshme: pa nyje
❌The English isn't as hard as it looks.
✅English isn't as hard as it looks.
gjuha: pa nyje

2. «Të rinjtë», «të sëmurët» → -s. Në shqip grupet e njerëzve janë emra në shumës: «Në fshatrat e jugut kanë mbetur kryesisht të moshuarit», «Spitali i ri do t'u shërbejë të sëmurëve të tre qyteteve». Në anglisht the + mbiemër nuk merr kurrë -s, por folja mbetet në shumës.

❌Mostly the olds live in the villages in the south now.
✅Mostly the old live in the villages in the south now. ose Mostly old people live in the villages in the south now.
the + mbiemër: pa -s

3. «Në orë», «në muaj» → in. «Dritani fiton 800 lekë në orë si kamarier në Vlorë», «Paguajmë qira dy herë në muaj». «Në» kthehet lehtë në in. Për normat anglishtja vë a / an: an hour, a month.

❌Dritan earns 800 lek in hour as a waiter in Vlore.
✅Dritan earns 800 lek an hour as a waiter in Vlore.
norma: an hour

4. «Punon si…» → pa a. «Klea punon si përkthyese për një agjenci turistike». Pas «si» shqipja nuk vë «një». Në anglisht, pas as për rolin ose profesionin e një personi, emri në njëjës do a / an.

❌Klea works as translator for a travel agency.
✅Klea works as a translator for a travel agency.
as + a / an + profesioni

5. «Në shkollë» për ndërtesën. Shqipja thotë «shkova në spital» edhe kur je pacient, edhe kur shkon për vizitë: «Nesër shkoj në spital t'i çoj gjyshes ca fruta». Pa nyje, fjalia angleze tingëllon sikur jeni ju i sëmuri.

⚠️Tomorrow I'm going to hospital to take my grandma some fruit.
✅Tomorrow I'm going to the hospital to take my grandma some fruit.
Gramatikisht është e saktë, por pa nyje del se shkoni si pacient; si vizitor: the hospital

Mos i ngatërroni

go to school apo go to the school – E njëjta ndërtesë, rol tjetër. Në shqip të dyja janë «shkoj në shkollë».

The kids go to school by bus.
Fëmijët shkojnë në shkollë me autobus.
si nxënës
Their mum went to the school for a meeting.
Nëna e tyre shkoi në shkollë për një mbledhje.
si vizitore: the school

the + mbiemër apo mbiemër + people – The rich janë të pasurit si grup i tërë. Për një numër njerëzish përdorni një emër: two rich people, jo two rich.

The rich don't always pay more tax.
Të pasurit nuk paguajnë gjithmonë më shumë taksa.
Three rich people bought the island.
Tre të pasur e blenë ishullin.
shqip «tre të pasur», anglisht three rich people

English (gjuha) apo the English (njerëzit)

She speaks English at work.
Në punë ajo flet anglisht.
The English love talking about the weather.
Anglezëve u pëlqen shumë të flasin për motin.
the English = njerëzit

Emrat dhe vendet – the Nile, the USA, the Ritz përballë Paris, Lake Como, Heathrow shpjegohen te B1-23. Zgjedhjet më të holla (The tiger is…, nyjet me emrat abstraktë) janë te C2-05.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • the fillon me /ð/, që është «dh» e shqipes – këtu keni avantazh. Mos e ktheni në «d» ose «z». Para tingullit bashkëtingëllor the është /ðə/ (the dogs), para tingullit zanor zakonisht /ði/ (the elderly, the unemployed).
  • /ə/ e dobët te the dhe a është shumë afër «ë»-së shqipe: a = /ə/, an = /ən/. Zgjidhni sipas tingullit, jo sipas shkronjës: an hour, a university A1-06.
  • Te normat a është e dobët dhe e patheksuar: twice a week tingëllon si një bllok, me theks te twice dhe week. Mos e shqiptoni a si «a» të plotë.
  • elderly /ˈeldəli/ dhe unemployed /ˌʌnɪmˈplɔɪd/: te -ed nuk ka rrokje më vete, sepse para saj nuk ka t ose d. Mos thoni «unemploj-ed».

Rregulli i artë

Në përgjithësi (shumës ose i panumërueshëm) → pa nyje. E caktuar → the. Një nga një lloj → a / an. Institucionet që përdoren për qëllimin e tyre (school, work, bed, hospital) zakonisht nuk marrin nyje; ndërtesa merr the. Dhe mbani mend: «jeta», «natyra», «anglishtja» në përgjithësi janë life, nature, English, pa the.

Ushtrime

A. Forma

Shkruani a, an, the ose no article.

  1. honesty is very important to me. (the / no article)
  2. I see my grandmother twice month.
  3. She plays cello in an orchestra.
  4. elderly often feel lonely in big cities.
  5. This is best coffee in town.
  6. Petrol costs €1.80 litre here.
  7. My brother is engineer.

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … of a nurse is not easy.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I usually have … at seven.
  3. Ai është i burgosur. Zgjidhni përgjigjen e saktë: He's been in … for two years.
  4. Mami nuk është as nxënëse, as mësuese. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Mum went to … to speak to my teacher.
  5. E keni fjalën për çdo lloj muzike. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … helps me relax.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. The life is beautiful.
  2. He plays the football every Saturday.
  3. The poors need more help.
  4. She's going to the bed.
  5. The food at the party was delicious.

D. Në kontekst

Lexoni mesazhin dhe shkruani a, an, the ose no article.

A message from Sara
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy fjali për javën tuaj me norma (a week, a day, an hour).
  2. Shkruani një fjali të përgjithshme për diçka që ju pëlqen shumë dhe një fjali të caktuar për të njëjtën gjë.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-06 Nyjet në anglisht (articles): a, an, the apo pa nyje?
    We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
  2. B1-21 Used to, be used to apo get used to? «Dikur…», «jam mësuar me…», «po mësohem me…» në anglisht
    I'm not used to (drive) at night.
  3. B1-20 Relative clauses në anglisht: whose, where, when, why dhe fjalitë përcaktore pa «që»
    That's the woman son plays for the national team.
Përgjigjet

A. Forma

  1. a
  2. the
  3. The
  4. the
  5. a
  6. an

B. Kuptimi

  1. The life
  2. breakfast
  3. prison
  4. the school
  5. Music

C. Gjeni gabimin

  1. Life is beautiful.
  2. He plays football every Saturday.
  3. The poor need more help.
  4. She's going to bed.
  5. ✓ The food at the party was delicious.

D. Në kontekst

  1. a
  2. a
  3. the
  4. the

E. Radha juaj

  1. I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
  2. I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.

F. Përsëritje e përzier

  1. The
  2. driving
  3. whose
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play