İngilizcede Vurgu (Emphasis): Emphatic Do, Fronting, The Very ve Myself
Emphasis: Fronting, Do, Very, Reflexives
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda emphatic do (vurgulayıcı do: I do like it), fronting (öne alma: That I don't believe), sıfat + as + yan cümle (Strange as it may seem), vurgulayıcı dönüşlü zamirler (the manager herself) ve the very, at all, whatsoever, on earth, so / such gibi güçlendirici kelimelerle vurgu yapabileceksiniz.
Temel Fikir
Konuşurken bir kelimeyi sadece daha yüksek sesle söyleyerek güçlendirebilirsiniz. Yazıda ve özenli konuşmada ise İngilizce aynı işi dilbilgisiyle yapar.
Bir baharatlık düşünün. Düz bir cümle sade pilav gibidir; her baharat farklı bir vurgu tadı katar. Do ısrar katar: "gerçekten öyle!". Fronting bir kelimeyi cümlenin başına taşıyarak karşıtlık katar. Sıfat + as, birazdan karşıtlık kuracağınız bir niteliğe ağırlık verir. Bir isimden sonra gelen dönüşlü zamir (the boss herself) önem katar: "bizzat bu kişi, daha önemsiz biri değil". The very, at all, whatsoever ve on earth ise ateş katar.
Bu baharatların hiçbiri yeni bir bilgi eklemez. Hepsi tavır ekler: şaşkınlık, ısrar, karşıtlık ya da güçlü bir duygu. Doğru olanı seçmek İngilizcenizi düz değil, isabetli kılar.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede vurguyu çoğu zaman bir ek, bir edat ya da tonlamayla yaparız: "Aradım ya!", "Sevdim ama!", "Müdür bizzat geldi", "Hiç fikrim yok". İngilizcede bunların çoğunun karşılığı ayrı bir dilbilgisi yapısıdır. Özellikle emphatic do'nun Türkçede birebir karşılığı yoktur: zamanı asıl fiilden alıp do / did'e verir.
| Türkçe | Vurgu türü | İngilizce |
|---|---|---|
| Sevdim ama! / Gerçekten sev-iyorum! | ısrar, itiraz | I do like it! |
| Söyle-dim ya sana! | ısrar (geçmiş) | I did tell you! |
| Ne kadar garip görün-se de | "-se de" ile karşıtlık | Strange as it may seem |
| Ne kadar uğraş-sam da | "ne kadar … -sa da" | Try as I might |
| Cumhurbaşkanı-nın kendisi / bizzat cumhurbaşkanı | "bizzat" | the president herself |
| ta en baş-ta / tıpatıp aynı | tam bu, en uç | the very beginning / the very same |
| Hiç(bir) ilgim yok. | mutlak olumsuzluk | no interest whatsoever |
| Allah aşkına bu koku ne? | şaşkınlık, sinir | What on earth is that smell? |
| O kadar güzeldi ki! / Öyle iyi insanlar ki! | güçlü duygu | so good / such lovely people |
Kısacası: Türkçede "ya", "ama", "bizzat", "hiç" gibi küçük kelimelerle yaptığınız vurgunun İngilizcede kalıplaşmış bir karşılığı vardır. Türkçedeki "o kadar / öyle" İngilizcede ikiye ayrılır: sıfattan önce so, isimden önce such.
Yapı
Emphatic do
| Normal | Vurgulu | Not |
|---|---|---|
| I like it. | I do like it. | geniş zaman: do / does + yalın fiil |
| She called. | She did call. | geçmiş zaman: did + yalın fiil |
| Sit down. | Do sit down. | emir: kibar, sıcak |
Fronting (öne alma)
| Normal sıra | Öne alınmış | Not |
|---|---|---|
| I don't believe that. | That I don't believe. | nesne: arkasından normal sıra |
| The days of cheap flights are gone. | Gone are the days of cheap flights. | be'nin tümleci: fiil özneden önce (resmî) |
Sıfat / zarf / fiil + as (ya da though) + özne + fiil
| Kalıp | Genel anlam | Örnek |
|---|---|---|
| sıfat + as / though + özne + fiil | ne kadar … olsa da | Strange as it may seem, I enjoy exams. |
| zarf + as + özne + fiil | ne kadar … olsa da | Hard as he worked, he never got promoted. |
| try + as + özne + might / may | ne kadar uğraşsa da | Try as I might, I couldn't open the jar. |
Vurgulayıcı dönüşlü zamir
| Örnek | Anlam |
|---|---|
| The CEO herself answered. | genel müdür bizzat; bir asistan değil |
| I painted the room myself. | ben yaptım, başkası değil / yardımsız |
| The hotel itself was fine. | otelin kendisi; öbür şeylerden farklı olarak |
Güçlendirici kelimeler
| Kelime | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| the very | the very + isim | the very beginning, the very same day |
| at all / whatsoever | olumsuz cümlede ya da soruda; whatsoever, no / any + isimden ya da none / nothing'den sonra | not tired at all; no idea whatsoever |
| ever / on earth / the hell | soru kelimesi + ever / on earth / the hell | Why ever…? What on earth…? |
| so / such | so + sıfat; such (a / an) + (sıfat) + isim | It was so good! We had such fun! |
Kullanımlar
1Emphatic do, does, did
Bir şüpheye itiraz etmek, ısrar etmek ya da olumsuz bir şeyle karşıtlık kurmak için yalın fiilden önce do / does / did ekleyin ve onu vurgulayın. Olumlu geniş zaman, geçmiş zaman ve emir cümlelerinde kullanılır. Be ile sadece emir cümlesinde kullanılır (Do be careful); diğer durumlarda am / is / are'yi vurgulamanız yeterlidir.
2Nesneyi ve tümleci öne almak
Bir nesneyi ya da tümleci dikkat çekmek için başa taşıyın; genellikle onu başka bir şeyle karşılaştırmak ya da az önce söylenene bağlamak için. Öne alınmış bir nesneden sonra cümlenin geri kalanı normal sırada kalır. Öne alınmış bir be tümlecinden (gone, equally important) sonra ise resmî üslupta fiil çoğu zaman özneden önce gelir. Fronting canlı konuşmada ve resmî yazıda yaygındır. (Öne alınan olumsuz kelimeler devrik yapı ister — bkz. C1-01.)
3Sıfat / zarf + as (though) + yan cümle; try as I might
Bu kalıp genellikle "ne kadar … olsa da" anlamına gelir. Önce sıfat ya da zarf, sonra as (ya da though), sonra özne + fiil gelir. Try as I might "ne kadar uğraştıysam da" demektir. Resmî ya da edebî bir yapıdır. İki as'lı As strange as it may seem de yaygındır, özellikle Amerikan İngilizcesinde. Bazen bağlam bir sebep anlamı verir: Exhausted as he was, he went to bed = o kadar yorgun olduğu için. Much as (Much as I like him…) için bkz. B2-23.
4Vurgulayıcı dönüşlü zamir
Dönüşlü zamir bir ismi ya da zamiri vurgulayabilir: "başkası değil, bu", "bizzat bu kişi" ya da "kendisi, yardımsız". Fiilin nesnesi değildir; çıkarırsanız cümle yine tamdır. Normal dönüşlü zamirler (I hurt myself) için bkz. A2-14.
5The very, at all, whatsoever, ever, on earth
The very + isim "tam bu" ya da "en uç" demektir (the very top "en tepe"). At all ve whatsoever olumsuz cümleleri ve soruları güçlendirir: "hiç, zerre kadar". Whatsoever, no / any + isimden ya da none / nothing'den sonra gelir. Bir soru kelimesinden sonra ever ve on earth şaşkınlık, kafa karışıklığı ya da sinir ifade eder: "Allah aşkına…". The hell de aynı işi görür ama çok daha serttir ve kırıcı olabilir: tanıyın, ama kullanacaksanız yalnızca yakın arkadaşlarınızla kullanın.
6Vurgu için so ve such
That'li bir yan cümle olmadan so ve such sadece "çok, son derece" demektir ve güçlü bir duygu bildirir: so + sıfat / zarf; such + (a / an) + (sıfat) + isim. Gayriresmî konuşmada so bir fiilden önce de gelebilir. So / such… that (sonuç) ve what ve how ile ünlemler için bkz. B1-25.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Zamanı asıl fiilde bırakmak: "I did called". Türkçede zaman hep asıl fiildedir: "Ödedim ya!" Bu yüzden did eklendiğinde de asıl fiil geçmiş zamanda kalır. İngilizcede zamanı did / does taşır; asıl fiil yalın kalır.
2. "Hiç"i yanlış yere koymak ya da "never" ile çevirmek. Türkçede "hiç" fiilden önce gelir: "Hiç anlamadım." İngilizcede at all cümlenin sonuna gider. "Hiç"i otomatik olarak never diye çevirmek de anlamı değiştirir: never "hiçbir zaman" demektir; tek bir olay için "hiç anlamadım" ise I didn't understand it at all olur.
3. "O kadar / öyle"yi hep "so" diye çevirmek. Türkçede "o kadar güzel" de "öyle güzel insanlar" da aynı kelimeyle kurulur. İngilizcede bir isim varsa such gerekir; sadece sıfat varsa so. Ayrıca such, a / an'dan önce gelir.
4. "Kendisi"ni zamir yerine kullanmak. Türkçede "kendisi" kibar bir "o" olarak da kullanılır: "Kendisi şu an toplantıda." İngilizcede himself / herself tek başına özne olamaz; ya bir ismin ya da zamirin arkasından vurgu için gelir ya da nesne olur.
5. "Ne kadar … -se de"yi "how" ile çevirmek. "Ne kadar zor olsa da" cümlesini kelime kelime çevirince How difficult it may be çıkar. Doğru seçenekler Difficult as it may be ya da However difficult it may be'dir.
Karıştırılmasın
Emphatic do ve yardımcı fiil do — Soru ve olumsuz cümlelerde do normal bir yardımcı fiildir ve genellikle vurgusuzdur. Olumlu cümlelerde yardımcı do sadece vurgu için kullanılır ve vurgulu okunur.
Vurgulayıcı dönüşlü zamir ve by + dönüşlü zamir — By myself "yalnız başıma" ya da "yardımsız" demektir (bkz. A2-14). Vurgulayıcı dönüşlü zamir "yardımsız" anlamına gelebilir, ama "bizzat bu kişi" ya da "başka bir şey değil, bu" anlamına da gelir.
Fronting, devrik yapı ve cleft — Fronting sadece bir kelimeyi başa taşır. Olumsuz bir ifadeyi başa almak devrik yapı gerektirir (C1-01). Cleft ise it… that ya da what… is ekler (C1-05).
Vurgu için so / such ve so / such… that — Tek başına so / such duygu bildirir. That ile birlikte bir sonuç bildirir. Bkz. B1-25.
Yazım ve Telaffuz
- Emphatic do / does / did her zaman vurgulanır ve hiç zayıflamaz: I DID /dɪd/ call. Sorudaki yardımcı do ise çoğu zaman zayıftır: Do you…? /də jə/ — "dı yı". (Büyük harfler sadece vurguyu gösterir.)
- Be ve diğer yardımcı fiillerde vurgu sadece ses vurgusuyla yapılır: I AM listening. She HAS paid.
- Vurgulayıcı dönüşlü zamir vurgulanır: the CEO herSELF. Normal dönüşlü zamir genellikle vurgusuzdur: I cut myself.
- Öne alınan öğeden sonra çoğu zaman küçük bir duraklama olur: That | I don't believe.
- Whatsoever tek kelimedir. Vurgulu sorularda why ever ve what ever genellikle ayrı yazılır; Whatever happened to…? da yaygındır.
Altın Kural
Dilbilgisiyle vurgu yapmak için: ısrar etmek istediğinizde do / does / did'i vurgulayın; öne çıkarmak istediğiniz şeyi başa alın; bir karşıtlıktan önce bir niteliği vurgulamak için sıfat + as + yan cümle kullanın; "başkası değil, bizzat bu" için dönüşlü zamir ekleyin; ateş katmak için the very / at all / whatsoever / on earth / so / such kullanın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi vurgu katacak şekilde yeniden yazın. Verilen kelimeleri kullanın ve anlamı koruyun.
-
Konuşana itiraz etmek için cevabı emphatic do ile yeniden yazın: "You never call your grandmother." "That's not true. I called her last Sunday."
-
"Strange as" ile başlayın: Although it may seem strange, the plan could save us thousands.
-
"Try as" ile başlayın: However hard he tried, he couldn't remember the password.
-
"Tired" ile başlayın: Although she was very tired, she stayed up to finish the report.
-
"Gone are" ile başlayın: The days when everyone had a landline are gone.
-
Karşıtlığı göstermek için nesneleri öne alın: I can resist chocolate, but I can't resist crisps.
-
Cümle "bizzat yazar" anlamına gelsin diye vurgulayıcı bir dönüşlü zamir ekleyin: The author signed my copy of the book at the launch.
-
"whatsoever" kullanarak yeniden yazın: There is absolutely no evidence that the supplement improves memory.
B. Anlam
Durumu okuyun ve daha uygun cümleyi seçin.
-
Bir misafir pastayı iki kez kibarca reddetti. Sıcak bir şekilde ısrar etmek istiyorsunuz. Hangisi uyar?emir cümlesinde emphatic do: sıcak, kibar ısrar
-
Müdürünüz "You didn't send the report." diyor. Gönderdiniz, ama bir gün geç. Hangi cevap bu iddiaya en açık şekilde itiraz eder?vurgulu did şüpheye itiraz eder
-
Hangi cümle "o kadar yorgun olduğu için" anlamına gelir?bağlam belirler: doğal bir sonuç = çünkü; şaşırtıcı bir karşıtlık = -e rağmen
-
Hangi cümle "bir asistan değil, bizzat genel müdür" anlamına gelir?vurgulayıcı dönüşlü zamir = bizzat bu kişi; by herself = tek başına, yardımsız
-
Bir görüş yazısı, aynı derecede önemli ikinci bir noktayı resmî bir üslupla sunuyor. Hangisi daha iyi?öne alınmış tümleç + devrik yapı: resmî ve iyi bağlanmış
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir dilbilgisi hatası var ya da cümle doğru. Düzeltilmiş cümleyi yazın; doğruysa "correct" yazın.
-
I do understood your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
-
Strange as may it sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
-
The managing director herself she came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
-
It was a such relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
-
What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. Bağlam İçinde
Konuşmayı okuyun. Numaralı cümleleri istenen vurguyla yeniden yazın.
Manager: You don't seem to care about this project any more, Ana.
Ana: That's not fair. (19) I care about it. I've just had too much work.
Manager: (20) I don't believe that. You missed two deadlines.
Ana: (21) I missed the first one, but I sent the second report on time. (22) Although I worked very hard, I couldn't finish the analysis alone. (23) Even the client admitted that the brief kept changing.
Manager: (24) Why didn't you tell me sooner?
Ana: I thought you knew. I'm sorry.
-
Müdüre itiraz etmek için (19)'u emphatic do ile yazın.
-
Nesneyi öne alarak (20)'yi yazın.
-
Karşıtlığı vurgulamak için (21)'in ikinci yarısında emphatic do kullanın.
-
(22)'yi "Hard as" ile başlatın.
-
(23)'te "Even" yerine vurgulayıcı bir dönüşlü zamir kullanın.
-
Şaşkınlık ve sinir göstermek için (24)'ü "on earth" ile yazın.
E. Sıra Sende
-
Bir arkadaşınız partisinden hoşlanmadığınızı sanıyor. 2–3 cümlelik bir cevap yazın. Emphatic do ve en az bir güçlendirici (so / such, at all, the very) kullanın.
-
Bir şeyin nasıl değiştiğini anlatan bir görüş yazısı için 2–3 cümle yazın. Gone are the days… ve bir sıfat + as / though yan cümlesi kullanın.
-
Kısa bir otel yorumu yazın (2 cümle). Karşıtlık için öne alınmış bir nesne ve whatsoever ya da at all kullanın.
F. Karışık Tekrar
-
C1-05 İngilizce Cleft Sentences: It Was… That ve What I Need Is… ile Vurgu "What" ile başlayın: The lack of communication annoyed me most.
-
C1-01 İngilizcede Devrik Cümle (Inversion) I: Never Have I, No Sooner Had I, Not Only "Never" ile başlayın: I have never received such poor service.
-
B2-23 İngilizce Whereas, Nevertheless, Much As: İleri Düzey Zıtlık ve Taviz Bağlaçları "Much as" ile başlayın: Although I admire her talent, I find her very difficult to work with.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- That's not true. I did call her last Sunday.
- Strange as it may seem, the plan could save us thousands. / Strange though it may seem, the plan could save us thousands.
- Try as he might, he couldn't remember the password.
- Tired though she was, she stayed up to finish the report. / Tired as she was, she stayed up to finish the report.
- Gone are the days when everyone had a landline.
- Chocolate I can resist, but crisps I can't. / Chocolate I can resist; crisps I can't.
- The author herself signed my copy of the book at the launch. / The author himself signed my copy of the book at the launch.
- There is no evidence whatsoever that the supplement improves memory.
B. Anlam
- Do have a piece of cake; I made it this morning.
- I did send it, but it went out a day late.
- Exhausted as he was, he went straight to bed.
- The CEO herself replied to my complaint within an hour.
- Equally important is the question of who will pay for it.
C. Hatayı Bul
- I do understand your concerns about the budget, but we simply have no other option at this stage.
- Strange as it may sound, I find long train journeys more relaxing than a week at the beach.
- The managing director herself came down to the shop floor to thank everyone after the inspection.
- It was such a relief to hear that everyone on the boat had been rescued safely after the storm.
- ✓ What on earth were you thinking when you agreed to drive all the way to the coast overnight?
D. Bağlam İçinde
- I do care about it.
- That I don't believe.
- I missed the first one, but I did send the second report on time.
- Hard as I worked, I couldn't finish the analysis alone. / Hard though I worked, I couldn't finish the analysis alone.
- The client herself admitted that the brief kept changing. / The client himself admitted that the brief kept changing.
- Why on earth didn't you tell me sooner?
E. Sıra Sende
- I did enjoy it, honestly! It was such a lovely evening, and I didn't want to leave at all; I only went early because of my flight.
- Gone are the days when a whole family shared one phone in the hallway. Convenient as smartphones are, they have made it much harder for many of us to switch off.
- The small room I could live with; the noise from the bar I could not. When we complained, we received no apology whatsoever.
F. Karışık Tekrar
- What annoyed me most was the lack of communication.
- Never have I received such poor service.
- Much as I admire her talent, I find her very difficult to work with.
