Təkrar: zərflər, miqdar sözləri, əvəzliklər və Present Perfect ingiliscə (A2-09 – A2-19)
Review: Pronouns, Quantity and the Present Perfect
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz işləri zərflərlə təsvir edə, düzgün miqdar sözləri və əvəzliklərlə miqdardan, insanlardan və əşyalardan danışa, iki tamamlığı düzgün sıraya qoya, Present Perfect ilə Past Simple arasında seçim edə biləcəksiniz. Ən vacibi: bir söhbət ərzində bunların hamısı arasında rahatca keçid edə biləcəksiniz.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| A2-09 | insan və ya əşya üçün sifət, işin necə görüldüyü üçün zərf; good → well; hard, fast, late, early dəyişmir. Azərbaycancada «yaxşı» həm sifət, həm zərfdir, ingiliscədə isə good və well ayrıdır | She's a good cook. She cooks well. |
| A2-10 | sayılan isimlə many / a few / too many; sayılmayan isimlə much / a little / too much; hər ikisi ilə a lot of; sıfır üçün no / none / not any. «Ev tapşırıqları», «məlumatlar» ingiliscədə tək qalır: homework, information | I don't have much time today. |
| A2-11 | some- / any- / no- / every- + -body / -one / -thing / -where; yalnız bir inkar; every- ilə tək feil. «Heç kim … -madı» ingiliscədə iki inkar olmur | Did anyone call while I was out? |
| A2-12 | another (bir dənə də), other + cəm isim, others tək, the other(s) (qalan biri və ya qalanları). «O biri» → the other | I have two brothers. One lives in Rome, and the other lives in Paris. |
| A2-13 | mine, yours, his, hers, ours, theirs tək işlənir («mənimki»); a friend of mine; whose və who's. Azərbaycancadakı «onun», «onunku» ingiliscədə his və ya hers olur | That isn't my umbrella. Mine is black. |
| A2-14 | iş həmin adama qayıdanda myself … themselves; by myself / on my own («təkbaşına»); qarşılıqlı iş üçün each other («bir-birini») | They blamed each other. |
| A2-15 | feil + adam + əşya və ya feil + əşya + to / for + adam; give it to me; explain / describe / suggest / say / introduce + to. «Mənə izah et» → explain to me | Can you explain the homework to me? |
| A2-16 | həyat təcrübəsi üçün have / has + üçüncü forma; ever, never, before; been və gone | Have you ever eaten octopus? |
| A2-17 | nəticəsi indi görünən keçmiş iş; just və already üçüncü formadan əvvəl, yet sonda | I've just seen your message. |
| A2-18 | indi də davam edən vəziyyət: for + müddət, since + başlanğıc; How long…? Azərbaycancadakı «… ildir», «-dan bəri» + indiki zaman → ingiliscədə Present Perfect | I've known Sara since 2015. |
| A2-19 | açıq vaxt və ya bu günə qədərki həyat → Present Perfect; bitmiş vaxt, When…? və ya konkret bir keçmiş hadisə → Past Simple. «-mış» olsa da, bitmiş vaxtla Past Simple | I've drunk three coffees today. |
Əsas müqayisə
Sifət və zərf — Sifət insanı və ya əşyanı təsvir edir və be, look, feel, sound, smell, taste feillərindən sonra gəlir. Zərf işin necə görüldüyünü təsvir edir. Azərbaycancada çox vaxt eyni söz işlənir («yaxşı aşpaz», «yaxşı bişirir»), ingiliscədə isə forma dəyişir. A2-09
- Test: «Bunu necə etdi?» sualını vermək olur? → zərf. İnsanı, əşyanı və ya onun necə göründüyünü təsvir edirsiniz? → sifət.
much / many / a lot of; no və none; some-, any- və no- — Əvvəlcə soruşun: «Bunu saymaq olur?» Sonra cümlənin növünə baxın: təsdiq, inkar, yoxsa sual. Yalnız bir inkar işlədin. Azərbaycancada «heç kim», «heç nə» ilə feil də inkarda olur, ingiliscədə isə yox. A2-10 A2-11
- Test: Sayılır → many / a few; sayılmır → much / a little. Ardınca isim gəlir → no; tək işlənir → none. Feil inkardadır → any-; feil təsdiqdədir, məna sıfırdır → no-.
another, the other və others; other və else — Another = bir dənə də, hansısa biri. The other(s) = qalan biri və ya qalanları («o biri», «o birilər»). Others = başqa insanlar və ya şeylər, ondan sonra isim gəlmir. something, anyone, nobody sözlərindən sonra else işlədin. A2-11 A2-12
- Test: Bir dənə də? → another. Qalan biri və ya qalanları? → the other(s). Ardınca isim yoxdur? → others. some- / any- / no- sözlərindən sonra? → else.
my və mine; themselves və each other — My, your, her… isimlə gəlir; mine, yours, hers… tək işlənir («mənimki», «onunku»). Qayıdış əvəzliyi işi həmin adama qaytarır («özünü»); each other işi qarşı tərəfə göndərir («bir-birini»). A2-13 A2-14
- Test: Ardınca isim var? → my. İsim yoxdur? → mine. Güzgü kimi, hər kəs özünə? → -selves. Qarşılıqlı? → each other.
give me the book və give it to me — İki qəlib var. Əşya it və ya them olanda əşya + to / for + adam işlədin. Bəzi feillər həmişə to tələb edir. Azərbaycancada isə yönlük hal bu işi görür: «mənə ver», «mənə izah et». A2-15
- Test: Əşya it / them sözüdür, yoxsa feil explain, describe, suggest, say, introduce sözlərindən biridir? → əşya + to + adam.
Present Perfect və Past Simple — Açıq vaxt və ya bu günə qədərki həyatınızdakı təcrübə → Present Perfect. Bitmiş vaxt, When…? və ya hər iki tərəfin bildiyi konkret bir keçmiş hadisə → Past Simple. Əvvəlcə təcrübəni deyin, sonra təfərrüatları Past Simple ilə verin. Azərbaycancada «-mış / -ıb» bitmiş vaxtla da işlənir, «-dı» isə açıq vaxtla da gəlir: vaxta baxın. A2-16 A2-19
- Test: Vaxt bitib, «nə vaxt» olduğunu deyirsiniz, yoxsa hər ikinizin bildiyi konkret bir hadisədir? → Past Simple. Vaxt hələ açıqdır, yoxsa bu günə qədərki həyatınızı düşünürsünüz? → Present Perfect.
been və gone; just / already və yet; for və since — Been = gedib qayıdıb; gone = hələ oradadır. Azərbaycancada «gedib» hər ikisi ola bilər. Just və already üçüncü formadan əvvəl gəlir; yet inkar və sualda sonda durur. For müddəti, since başlanğıcı göstərir. Azərbaycancadakı «… saatdır», «-dan bəri» indiki zamanla gəlir, ingiliscədə isə Present Perfect lazımdır. A2-16 A2-17 A2-18
- Test: Evə qayıdıb? → been. Hələ oradadır? → gone. Nə qədər? → for. Nə vaxtdan başlayıb? → since.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Tapşırıqlar», «məlumatlar» → homeworks, informations. Azərbaycancada bu sözlər cəm şəkilçisi alır və sayılır. İngiliscədə homework, information, advice, news, furniture sayılmayan isimlərdir: onlara -s artırılmır və onlarla many yox, much / a lot of işlənir. A2-10
2. «Heç kim … -madı» → iki inkar. Azərbaycancada «heç kim», «heç nə», «heç yerdə» sözləri ilə feil də inkarda olur. İngiliscədə cümlədə bir inkar kifayətdir: ya nobody / nothing / nowhere + təsdiq feil, ya da not … anybody / anything / anywhere. A2-11
3. «Mənə izah et», «mənə de» → explain me, say me. Azərbaycancada adam yönlük halda (mənə) feildən əvvəl gəlir və hər feillə eyni cür işlənir. İngiliscədə explain, describe, say, suggest feillərindən sonra adamdan əvvəl to lazımdır. Ya da tell işlədin: tell me. A2-15
4. «… ildir», «-dan bəri» → indiki zaman. «Nənəmin 2019-cu ildən bəri pişiyi var», «Beş ildir Gəncədə yaşayırıq»: azərbaycancada indiki zaman təbiidir. İngiliscədə indiyə qədər davam edən vəziyyət üçün Present Perfect + since / for lazımdır. «Neçə ildir…?» sualı da How long have you…? olur. A2-18
5. «-mış / -ıb» + bitmiş vaxt → Present Perfect. Azərbaycancada -mış və -ıb dəqiq vaxtla da sərbəst işlənir: «Günay keçən ay yeni işə başlayıb», «Elvin açarlarını şənbə günü itirib». Sözbəsöz tərcümədə bitmiş vaxtla Present Perfect alınır. Vaxt deyilibsə (last month, on Saturday, ago), yalnız Past Simple işlədin. A2-16 A2-19
Qızıl qaydalar
- A2-09 İnsanı və ya əşyanı təsvir edirsiniz → sifət. İşin necə görüldüyünü təsvir edirsiniz → zərf (adətən -ly). Good → well; hard, fast, late, early dəyişmir. Vəziyyət bildirən be, look, feel, sound, smell, taste feillərindən sonra → sifət.
- A2-10 Soruşun: bunu saymaq olur? Sayılan → many, a few, too many; sayılmayan → much, a little, too much; hər ikisi → a lot of, lots of, enough, no. Təsdiq cümləsində a lot of daha yaxşıdır. Sıfır → təsdiq feillə no + isim, və ya not any; none tək işlənir.
- A2-11 Təsdiq cümləsində, təklif və xahişdə some-; inkar və sualda (və ya «fərqi yoxdur, hansı» mənasında) any-; təsdiq feillə no-; every- ilə tək feil. Sifət və else sonra gəlir.
- A2-12 Bir dənə də / başqa biri → another + tək isim (və ya + rəqəm + cəm isim). Ümumiyyətlə başqaları → other + cəm və ya sayılmayan isim, ya da tək others. Qalan biri və ya qalanları → the other(s). İsimdən əvvəlki other heç vaxt -s qəbul etmir.
- A2-13 Ardınca isim gəlir → my, your, his, her, its, our, their. İsim yoxdur → mine, yours, his, hers, ours, theirs (apostrofsuz). whose ilə soruşun; who's = who is / who has.
- A2-14 İş həmin adama qayıdır → -self / -selves. Tək və ya köməksiz → by myself və ya on my own. Qarşılıqlı iş → each other. Relax, feel, meet, concentrate adətən qayıdış əvəzliyi qəbul etmir.
- A2-15 feil + adam + əşya və ya feil + əşya + to / for + adam. Əşya adama gedirsə to, ona kömək üçün edirsinizsə for. it / them ilə ikinci qəlibi işlədin. Explain, describe, suggest, say, introduce feillərində qəbul edən adamdan əvvəl həmişə to lazımdır.
- A2-16 Həyat təcrübəsi, vaxt deyilmir → have / has + üçüncü forma. Nə vaxt olduğunu deyirsiniz və ya soruşursunuz → Past Simple. Been = gedib qayıdıb; gone = hələ oradadır.
- A2-17 İndi əhəmiyyəti olan keçmiş iş → have / has + üçüncü forma. Just və already have / has ilə üçüncü forma arasında (already sonda da gələ bilər); yet inkar və sualın sonunda.
- A2-18 İndi də doğrudur → have / has + üçüncü forma ilə for (nə qədər) və ya since (nə vaxtdan), Present Simple yox. Bitibsə → for ilə Past Simple.
- A2-19 Bitmiş vaxt, nə vaxt haqqında sual və ya konkret keçmiş hadisə → Past Simple. Hələ açıq vaxt və ya bu günə qədərki həyatınızdakı təcrübə (vaxt deyilmir) → Present Perfect. Təfərrüatlar (nə vaxt, harada, necə) → Past Simple.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Bu tapşırıqda Britaniya ingiliscəsinin formalarını işlədin (A2-17 dərsinə baxın, İstifadə 6). Mötərizədəki sözü düzgün formada yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.
-
A2-09 Adverbs azərbaycanca: quickly, well, hard. Sifət, yoxsa zərf? Please drive (careful). The roads are icy.
-
A2-09 Adverbs azərbaycanca: quickly, well, hard. Sifət, yoxsa zərf? My dad worked very (hard) all his life.
-
A2-10 Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi How water do you drink a day?
-
A2-11 Something, Anyone, Nobody azərbaycanca: kimsə, heç kim, hamı ingiliscə necədir? I can't find my keys . (any- + where)
-
A2-12 Another, Other, The Other, Others azərbaycanca: «başqa», «daha bir» və «o biri» fərqi We waited twenty minutes for the bus. (= daha iyirmi dəqiqə)
-
A2-13 Mine, Yours, Whose azərbaycanca: «mənimki», «səninki» və «kimin?» ingiliscə "Is this Tom's jacket?" "Yes, it's ."
-
A2-14 Myself, Yourself və Each Other azərbaycanca: «özüm», «təkbaşına» və «bir-biri» Did you paint the room by ? (you, bir nəfər)
-
A2-15 Give Me the Book, Give It to Me azərbaycanca: iki tamamlıqlı feillər, to və for to ilə yenidən yazın: I sent my sister the photos.
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Üçüncü formanı yazın: fly
-
A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə just sözünü düzgün yerə qoyun: The film has started.
B. Məna
Britaniya ingiliscəsinin formalarını işlədin (A2-17 dərsinə baxın, İstifadə 6). Mənaya uyğun variantı seçin.
-
A2-09 Adverbs azərbaycanca: quickly, well, hard. Sifət, yoxsa zərf? Düzgün cavabı seçin: This soup tastes ….
-
A2-10 Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi Düzgün cavabı seçin: I need … minutes to get ready.
-
A2-10 Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi Düzgün cavabı seçin: "How many tickets are left?" "…, sorry."
-
A2-11 Something, Anyone, Nobody azərbaycanca: kimsə, heç kim, hamı ingiliscə necədir? Düzgün cavabı seçin: Would you like … to drink?
-
A2-12 Another, Other, The Other, Others azərbaycanca: «başqa», «daha bir» və «o biri» fərqi Düzgün cavabı seçin: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
A2-14 Myself, Yourself və Each Other azərbaycanca: «özüm», «təkbaşına» və «bir-biri» Düzgün cavabı seçin: Anna and Leo text … every night.
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Düzgün cavabı seçin: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə Düzgün cavabı seçin: I've had this phone … two years.
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə Saat günortadan sonra 4-dür. Düzgün cavabı seçin: … the bank this morning?
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: How many countries … in your life?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
A2-11 Something, Anyone, Nobody azərbaycanca: kimsə, heç kim, hamı ingiliscə necədir? I didn't tell nobody.
-
A2-13 Mine, Yours, Whose azərbaycanca: «mənimki», «səninki» və «kimin?» ingiliscə Those keys are her's.
-
A2-15 Give Me the Book, Give It to Me azərbaycanca: iki tamamlıqlı feillər, to və for Can you describe me your new flat?flat (UK), apartment (US)
-
A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə I've yet called her.
-
A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə I know Maria for five years.
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə I've been to Paris two years ago.
-
A2-12 Another, Other, The Other, Others azərbaycanca: «başqa», «daha bir» və «o biri» fərqi Some people like it, but others don't.
D. Mətndə
Britaniya ingiliscəsinin formalarını işlədin (A2-17 dərsinə baxın, İstifadə 6). Mötərizədə ipucu olmayan yerlərə bir söz yazın.
Hi Mia! Guess what — we've 28 (already / move) into our new flat! We 29 (find) it online three weeks ago. It's 30 (big) than our old one, and the neighbours are really nice. We've lived here 31 Monday, and 32 (a person) has already invited us for dinner — an old woman called Rosa. She speaks very 33 (quiet), so I can hardly hear her! We haven't unpacked all our boxes 34, and there are 35 things everywhere (more than is good). My brother helped us — he carried the heavy boxes up the stairs by 36. 37 you ever lived in a flat with no lift? Never again! Come and see us — I'll send you the address. Or I'll give 38 to your brother. He knows the area.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Başınıza gəlmiş bir təcrübə haqqında yazın. Sonra Past Simple ilə iki təfərrüat əlavə edin.
-
A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə Bir dostunuz haqqında iki cümlə yazın: onu nə vaxtdan tanıdığınızı və bir-biriniz üçün etdiyiniz bir şeyi.
-
A2-10 Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi Şəhəriniz haqqında a lot of, not much və ya not many, həmçinin nowhere ilə üç cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-06 Sifətlərin müqayisə dərəcəsi ingiliscə: bigger, more beautiful və than My new flat is a bit (big) than my old one.
-
A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
-
A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple? "Are you free on Thursday?" "No, I (meet) a client."
Cavablar
A. Quruluş
- carefully
- hard
- much
- anywhere
- another
- his
- yourself
- I sent the photos to my sister.
- flown
- The film has just started. / The film's just started.
B. Məna
- delicious
- a few
- None
- something
- the other
- each other
- gone
- for
- Did you call
- have you visited
C. Səhvi tapın
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Those keys are hers.
- Can you describe your new flat to me?
- I haven't called her yet. / I have not called her yet.
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- I went to Paris two years ago. / I was in Paris two years ago.
- ✓ Some people like it, but others don't.
D. Mətndə
- already moved
- found
- bigger
- since
- somebody / someone
- quietly
- yet
- too many
- himself
- Have
- it
E. Sizin növbəniz
- I've been to Morocco. I went there in 2021, and the food was amazing.
- I've known Lena since 2010. We help each other with everything.
- There are a lot of cafés in my town. There aren't many parks, and there's nowhere to swim.
F. Qarışıq təkrar
- bigger
- was cooking
- 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
