Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi
Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz much, many, a lot of, lots of, a few və a little ilə böyük və kiçik miqdardan danışa, nəyinsə lazım olandan çox olduğunu (too much / too many) və ya çatmadığını (not enough) deyə, no, none və not any ilə «heç» olduğunu bildirə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bazarda bir piştaxta təsəvvür edin. Bir tərəfdə alma, portağal və yumurta var: onları bir-bir sayırsınız. O biri tərəfdə düyü, un və qəhvə ilə dolu böyük kisələr var: onları saymırsınız, çömçə ilə ölçürsünüz. Bu, A1-24 dərsindən bildiyiniz sayılan və sayılmayan isimlər (countable / uncountable nouns) arasındakı fərqdir.
Bu dərsdəki hər miqdar sözü əvvəlcə eyni sualı verir: bunu saymaq olar? Bəzi sözlər yalnız sayılan tərəfdə işləyir (many, a few, too many). Bəziləri yalnız çömçə tərəfində (much, a little, too much). Bəziləri isə hər iki tərəfdə işləyir (a lot of, lots of, enough, no).
Sonra ikinci, kiçik bir sual gəlir: cümlə təsdiqdir, inkardır, yoxsa sualdır? Much və many inkar və sual cümlələrini sevir. Təsdiq cümlələrində gündəlik seçim a lot of ifadəsidir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində çox sözü hər şeylə işlənir: «çox vaxt», «çox pul», «çox dost», «çox maşın». İngilis dilində isə əvvəlcə seçim etmək lazımdır: sayılan isimlə many, sayılmayan isimlə much, hər ikisi ilə a lot of. Kiçik miqdarda bizdə iki söz var və bu, ingiliscəyə yaxşı uyğun gəlir: bir neçə («bir neçə dəqiqə») ≈ a few, bir az («bir az duz») ≈ a little. Amma vacib bir fərq var: azərbaycancada miqdar sözündən sonra isim tək qalır: «bir neçə dəqiqə», «çox maşın», «neçə nəfər?». İngiliscədə sayılan isim cəmdə olur: a few minutes, too many cars, how many people. Sualda da oxşar vəziyyətdir: «neçə?» saymağı soruşur (≈ How many…?), «nə qədər?» isə miqdarı (≈ How much…?), amma danışıqda «nə qədər adam» da deyirik; ingiliscədə bu, yalnız How many. Sıfır üçün azərbaycancada heç sözü inkar feillə gəlir: «Heç çörək qalmayıb», «Mağazaların heç biri açıq deyildi». İngiliscədə isə bir inkar kifayətdir: ya no / none + təsdiq feil, ya da not any.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Çox vaxtım yoxdur. | sayılmayan, inkar | I don't have much time. |
| Kəndimizdə çox mağaza yoxdur. | sayılan, isim təkdə | There aren't many shops in my village. |
| Onun işdə çoxlu dostu var. | təsdiq cümləsi | She has a lot of friends at work. |
| Mənə bir neçə dəqiqə lazımdır. | az, amma var; isim təkdə | I need a few minutes. |
| Suya bir az duz əlavə edin. | az, amma var; sayılmayan | Add a little salt. |
| Neçə nəfər gəlir? / Gündə nə qədər su içirsiniz? | say / miqdar | How many people…? / How much water…? |
| Hamı üçün kifayət qədər boşqabımız yoxdur. | çatmır | We don't have enough plates. |
| Heç çörək qalmayıb. | heç + inkar feil | There's no bread left. / There isn't any bread left. |
| Mağazaların heç biri açıq deyildi. | heç biri + inkar feil | None of the shops were open. (təsdiq feil) |
Nəticə: azərbaycanca «çox» deyəndə ingiliscədə əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar? Miqdar sözündən sonra sayılan isimi cəmdə yazın. «Heç» ilə cümlə qurursunuzsa, ingiliscədə yalnız bir inkar saxlayın.
Quruluş
Miqdar sözləri və isimlər
| Miqdar sözü | Sayılan (cəm) | Sayılmayan |
|---|---|---|
| many | many friends | — |
| much | — | much time |
| a lot of / lots of | a lot of friends | a lot of time |
| a few | a few eggs | — |
| a little | — | a little milk |
| too many | too many cars | — |
| too much | — | too much sugar |
| (not) enough | (not) enough chairs | (not) enough money |
| no | no tickets | no water |
Suallar
| Sayılan | Sayılmayan |
|---|---|
| How many people…? | How much time…? |
Sıfır: no, not any, none
| Forma | Qəlib | Nümunə |
|---|---|---|
| no | no + isim, təsdiq feillə | There's no milk. |
| not any | inkar feil + any + isim | There isn't any milk. |
| none | tək durur, ondan sonra isim gəlmir | "Is there any milk?" "No, there's none." |
| none of | none of + the / my / these… + isim | None of my friends came. |
No, many, much, a few və digərləri təyinedicilərdir (determiners): onlar isimdən əvvəl gəlir.
İstifadə
1Much və many: əsasən inkar və sual cümlələrində
Many sayılan cəm isimlərlə, much sayılmayan isimlərlə gəlir. Onlar ən çox inkar və sual cümlələrində işlənir. Təsdiq cümləsində tək much rəsmi və ya qeyri-adi səslənir, ona görə əvəzində a lot of deyirik. (Too much, so much və very much isə hər yerdə işlənə bilər.)
2A lot of və lots of: gündəlik təsdiq cümlələrində
A lot of və lots of həm sayılan, həm də sayılmayan isimlərlə gəlir. Ən çox təsdiq cümlələrində işlənir, amma inkar və sualda da düzgündür. Lots of bir az daha qeyri-rəsmidir. Ondan sonra isim gəlmirsə, a lot deyin (of olmadan).
3A few və a little: az, amma var
A few sayılan cəm isimlərlə, a little sayılmayan isimlərlə gəlir. İkisi də «az, amma var» deməkdir, yəni müsbət fikirdir. A olmadan (few, little) məna «kifayət deyil» olur, azərbaycancadakı «bir az» və «az» fərqi kimi: B2-19 dərsinə baxın.
4Too much, too many, not enough
Too much və too many + isim «lazım olandan çox, yaxşı olandan artıq» deməkdir. Not enough + isim «lazım olandan az» deməkdir. Too və enough sözlərinin sifətlə işlənməsi A2-08 dərsindədir.
5No, none və not any: sıfır
No birbaşa isimdən əvvəl gəlir və feil təsdiq formasında qalır. Not any inkar feillə işlənir. None ismin yerini tutur. No və ya none sözünü inkar feillə işlətməyin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Çox», «nə qədər» → much, yoxsa many? Azərbaycancada «çox» hər isimlə gəlir, danışıqda «nə qədər» də həm say, həm miqdar üçün işlənir: «Toya nə qədər qonaq gəldi?», «Keçən qış Gəncədə çox qar yağmadı». Ona görə much və many tez qarışır. Əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar?
2. Miqdar sözündən sonra tək isim. Azərbaycancada «bir neçə», «çox», «neçə» sözlərindən sonra isim tək qalır: «bir neçə hədiyyə», «çox muzey». İngiliscədə a few, many, a lot of, too many sözlərindən sonra sayılan isim cəmdə olmalıdır.
3. «Məlumatlar», «ev tapşırıqları» → informations, homeworks. Azərbaycancada bu sözlər cəmdə də işlənir. İngiliscədə information, homework, advice, furniture sayılmayan isimlərdir: -s almır, onlarla many və a few yox, much, a lot of, a little işlənir.
4. «Heç … -mır» → iki inkar. Azərbaycancada «heç» və «heç biri» sözləri ilə feil də inkarda olur: «Murad heç çörək almadı», «Əmioğlularımın heç biri gəlmədi». İngiliscədə bir inkar kifayətdir: ya no / none + təsdiq feil, ya da not any.
Qarışdırmayın
much / many və a lot of — Üçü də sual və inkar cümlələrində düzgündür. Təsdiq cümləsində isə təbii gündəlik seçim a lot of ifadəsidir.
no və none — No sözündən sonra isim lazımdır. None isə tək durur və ya of sözündən əvvəl gəlir.
too much / too many + isim və too + sifət — İsimdən əvvəl too much və ya too many işlədin. Sifətdən əvvəl isə yalnız too. A2-08 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- a lot of bir blok kimi deyilir: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). Vurğu lot sözünə düşür. Tez, qeyri-rəsmi danışıqda of sadəcə /ə/ ola bilər.
- lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of zəif deyilir.
- a few /ə ˈfjuː/ və a little /ə ˈlɪtl/: a zəif /ə/ səslənir, amma onu atmayın, çünki məna dəyişir.
- little sözündə /t/ ilə /l/ arasında sait yoxdur: dil /t/ səsindən birbaşa /l/ səsinə keçir. Araya sait əlavə etməyin.
- none /nʌn/ one və sun sözləri ilə qafiyələnir. O, no kimi səslənmir. /ʌ/ saiti qısadır: ağız azca açılır, dodaqlar boş qalır.
- many /ˈmeni/ yazıldığı kimi oxunmur: ilk sait bed sözündəki kimidir. much /mʌtʃ/ isə none ilə eyni saitə malikdir.
- Suallarda much və many çox vaxt vurğulanır: How much is it? How many are there?
Qızıl qayda
Əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar? Sayılan → many, a few, too many (isim cəmdə). Sayılmayan → much, a little, too much. Hər ikisi → a lot of, lots of, enough, no. Təsdiq cümləsində much / many əvəzinə a lot of seçin. Sıfır üçün no + isim və təsdiq feil, ya da not any işlədin; none tək durur. Azərbaycanca «heç … yoxdur» desəniz də, ingiliscədə bir inkar kifayətdir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Düzgün miqdar sözünü yazın. Mötərizədəki ipucuna baxın.
-
How brothers and sisters do you have?
-
How sugar do you take in your coffee?
-
I've got apples. Do you want one? (a small number)
-
Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
-
There are people here — I can't move! (more than is good)
-
I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)
B. Məna
Cümləyə uyğun sözü seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: She drinks … coffee.
-
Düzgün cavabı seçin: "How many emails did you get?" "…."
-
Düzgün cavabı seçin: There were … taxis at the station.
-
Düzgün cavabı seçin: I have … time before the meeting.
-
no ilə yenidən yazın: There aren't any buses after midnight.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
How much chairs do we need?
-
We don't have enough of time.
-
There aren't no tickets left.
-
I don't have much money this month.
D. Mətndə
Söz qutusundakı sözləri işlədərək dialoqu tamamlayın. Söz qutusu: a few, any, enough, many, no, too much
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!
E. Sizin növbəniz
Öz eviniz və şəhəriniz haqqında ingiliscə yazın.
-
Mətbəxiniz haqqında yazın: çoxlu olan bir şey və az olan bir şey (much / many ilə inkar cümləsi).
-
Şəhəriniz haqqında yazın: nə həddindən artıq çoxdur və nə kifayət qədər deyil?
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many Düzgün cavabı seçin: Would you like … cake?
-
A2-08 As … as, too və enough azərbaycanca: «qədər», «həddindən artıq», «kifayət qədər» Düzgün cavabı seçin: This coffee is … hot.
-
A2-07 Üstünlük dərəcəsi ingiliscə: the biggest, the most beautiful, «ən» necə deyilir? It's (busy) day of the year for the shop.
Cavablar
A. Quruluş
- many
- much
- a few
- a little / a bit of
- too many
- too much
B. Məna
- a lot of
- None
- no
- a little
- There are no buses after midnight.
C. Səhvi tapın
- How many chairs do we need?
- We don't have enough time.
- There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
- ✓ I don't have much money this month.
D. Mətndə
- many
- enough
- no
- any
- a few
- too much
E. Sizin növbəniz
- I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
- There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.
F. Qarışıq təkrar
- some
- too
- the busiest
