SlowingoQrammatika
A2 11 / 38

Much, Many, A Lot Of azərbaycanca: a few, a little və no, none fərqi

Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz much, many, a lot of, lots of, a few və a little ilə böyük və kiçik miqdardan danışa, nəyinsə lazım olandan çox olduğunu (too much / too many) və ya çatmadığını (not enough) deyə, no, none və not any ilə «heç» olduğunu bildirə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bazarda bir piştaxta təsəvvür edin. Bir tərəfdə alma, portağal və yumurta var: onları bir-bir sayırsınız. O biri tərəfdə düyü, un və qəhvə ilə dolu böyük kisələr var: onları saymırsınız, çömçə ilə ölçürsünüz. Bu, A1-24 dərsindən bildiyiniz sayılan və sayılmayan isimlər (countable / uncountable nouns) arasındakı fərqdir.

Bu dərsdəki hər miqdar sözü əvvəlcə eyni sualı verir: bunu saymaq olar? Bəzi sözlər yalnız sayılan tərəfdə işləyir (many, a few, too many). Bəziləri yalnız çömçə tərəfində (much, a little, too much). Bəziləri isə hər iki tərəfdə işləyir (a lot of, lots of, enough, no).

Sonra ikinci, kiçik bir sual gəlir: cümlə təsdiqdir, inkardır, yoxsa sualdır? Much və many inkar və sual cümlələrini sevir. Təsdiq cümlələrində gündəlik seçim a lot of ifadəsidir.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində çox sözü hər şeylə işlənir: «çox vaxt», «çox pul», «çox dost», «çox maşın». İngilis dilində isə əvvəlcə seçim etmək lazımdır: sayılan isimlə many, sayılmayan isimlə much, hər ikisi ilə a lot of. Kiçik miqdarda bizdə iki söz var və bu, ingiliscəyə yaxşı uyğun gəlir: bir neçə («bir neçə dəqiqə») ≈ a few, bir az («bir az duz») ≈ a little. Amma vacib bir fərq var: azərbaycancada miqdar sözündən sonra isim tək qalır: «bir neçə dəqiqə», «çox maşın», «neçə nəfər?». İngiliscədə sayılan isim cəmdə olur: a few minutes, too many cars, how many people. Sualda da oxşar vəziyyətdir: «neçə?» saymağı soruşur (≈ How many…?), «nə qədər?» isə miqdarı (≈ How much…?), amma danışıqda «nə qədər adam» da deyirik; ingiliscədə bu, yalnız How many. Sıfır üçün azərbaycancada heç sözü inkar feillə gəlir: «Heç çörək qalmayıb», «Mağazaların heç biri açıq deyildi». İngiliscədə isə bir inkar kifayətdir: ya no / none + təsdiq feil, ya da not any.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Çox vaxtım yoxdur.sayılmayan, inkarI don't have much time.
Kəndimizdə çox mağaza yoxdur.sayılan, isim təkdəThere aren't many shops in my village.
Onun işdə çoxlu dostu var.təsdiq cümləsiShe has a lot of friends at work.
Mənə bir neçə dəqiqə lazımdır.az, amma var; isim təkdəI need a few minutes.
Suya bir az duz əlavə edin.az, amma var; sayılmayanAdd a little salt.
Neçə nəfər gəlir? / Gündə nə qədər su içirsiniz?say / miqdarHow many people…? / How much water…?
Hamı üçün kifayət qədər boşqabımız yoxdur.çatmırWe don't have enough plates.
Heç çörək qalmayıb.heç + inkar feilThere's no bread left. / There isn't any bread left.
Mağazaların heç biri açıq deyildi.heç biri + inkar feilNone of the shops were open. (təsdiq feil)

Nəticə: azərbaycanca «çox» deyəndə ingiliscədə əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar? Miqdar sözündən sonra sayılan isimi cəmdə yazın. «Heç» ilə cümlə qurursunuzsa, ingiliscədə yalnız bir inkar saxlayın.

Quruluş

Miqdar sözləri və isimlər

Miqdar sözüSayılan (cəm)Sayılmayan
manymany friends—
much—much time
a lot of / lots ofa lot of friendsa lot of time
a fewa few eggs—
a little—a little milk
too manytoo many cars—
too much—too much sugar
(not) enough(not) enough chairs(not) enough money
nono ticketsno water

Suallar

SayılanSayılmayan
How many people…?How much time…?

Sıfır: no, not any, none

FormaQəlibNümunə
nono + isim, təsdiq feilləThere's no milk.
not anyinkar feil + any + isimThere isn't any milk.
nonetək durur, ondan sonra isim gəlmir"Is there any milk?" "No, there's none."
none ofnone of + the / my / these… + isimNone of my friends came.

No, many, much, a few və digərləri təyinedicilərdir (determiners): onlar isimdən əvvəl gəlir.

İstifadə

1Much və many: əsasən inkar və sual cümlələrində

Many sayılan cəm isimlərlə, much sayılmayan isimlərlə gəlir. Onlar ən çox inkar və sual cümlələrində işlənir. Təsdiq cümləsində tək much rəsmi və ya qeyri-adi səslənir, ona görə əvəzində a lot of deyirik. (Too much, so much və very much isə hər yerdə işlənə bilər.)

I don't have much time today.
Bu gün çox vaxtım yoxdur.
inkar + sayılmayan isim → much
How many people are coming to the party?
Qonaqlığa neçə nəfər gəlir?
neçə → How many; people cəmdir
There aren't many shops in my village.
Kəndimizdə çox mağaza yoxdur.
azərbaycancada «mağaza» təkdir; ingiliscədə many shops
Did you spend much money on holiday?
Tətildə çox pul xərclədin?
money sayılmayandır → much; on holiday (UK), on vacation (US)
How much water do you drink a day?
Gündə nə qədər su içirsiniz?
nə qədər + sayılmayan isim → How much

2A lot of və lots of: gündəlik təsdiq cümlələrində

A lot of və lots of həm sayılan, həm də sayılmayan isimlərlə gəlir. Ən çox təsdiq cümlələrində işlənir, amma inkar və sualda da düzgündür. Lots of bir az daha qeyri-rəsmidir. Ondan sonra isim gəlmirsə, a lot deyin (of olmadan).

She has a lot of friends at work.
Onun işdə çoxlu dostu var.
azərbaycancada «dostu» təkdir; ingiliscədə friends
We had lots of fun at the beach.
Çimərlikdə çox əyləndik.
fun sayılmayan isimdir
There's a lot of traffic this morning.
Bu səhər yollarda çox tıxac var.
traffic sayılmayandır → there's
"Do you eat meat?" "Not a lot."
«Ət yeyirsən?» «Çox yox.»
isim yoxdur → of da yoxdur
Lots of people work from home now.
İndi çox adam evdən işləyir.
people cəmdir → work, works yox

3A few və a little: az, amma var

A few sayılan cəm isimlərlə, a little sayılmayan isimlərlə gəlir. İkisi də «az, amma var» deməkdir, yəni müsbət fikirdir. A olmadan (few, little) məna «kifayət deyil» olur, azərbaycancadakı «bir az» və «az» fərqi kimi: B2-19 dərsinə baxın.

I need a few minutes to get ready.
Hazırlaşmaq üçün mənə bir neçə dəqiqə lazımdır.
bir neçə + tək isim → a few + cəm: minutes
Can I ask you a few questions?
Sizə bir neçə sual verə bilərəm?
a few questions, question yox
Add a little salt to the water.
Suya bir az duz əlavə edin.
bir az → a little
I speak a little Italian.
Bir az italyanca danışıram.
a little = bir az
We've got a few eggs, so let's make an omelette.
Bir neçə yumurtamız var, gəl omlet bişirək.
we've got (UK), we have (US)

4Too much, too many, not enough

Too much və too many + isim «lazım olandan çox, yaxşı olandan artıq» deməkdir. Not enough + isim «lazım olandan az» deməkdir. Too və enough sözlərinin sifətlə işlənməsi A2-08 dərsindədir.

There are too many cars in the city centre.
Şəhər mərkəzində həddindən artıq maşın var.
«maşın» təkdir, ingiliscədə too many cars; centre (UK), center (US)
I ate too much cake.
Lazım olandan çox tort yedim.
tort burada sayılmayandır → too much
You spend too much time on your phone.
Telefonda həddindən artıq vaxt keçirirsən.
vaxt sayılmayandır → too much
We don't have enough plates for everyone.
Hamı üçün kifayət qədər boşqabımız yoxdur.
kifayət qədər → enough
There aren't enough buses at night.
Gecələr kifayət qədər avtobus yoxdur.
enough + cəm: buses

5No, none və not any: sıfır

No birbaşa isimdən əvvəl gəlir və feil təsdiq formasında qalır. Not any inkar feillə işlənir. None ismin yerini tutur. No və ya none sözünü inkar feillə işlətməyin.

There's no bread left.
Çörək qalmayıb.
azərbaycancada feil inkardadır; ingiliscədə no + təsdiq feil
I have no idea.
Heç təsəvvürüm yoxdur.
çox işlənən sabit ifadə
There isn't any coffee in the cupboard.
Şkafda heç qəhvə yoxdur.
heç … yoxdur → isn't any
"How many tickets are left?" "None, sorry."
«Neçə bilet qalıb?» «Heç biri qalmayıb, bağışlayın.»
none tək durur
None of the shops were open.
Mağazaların heç biri açıq deyildi.
azərbaycancada inkar; ingiliscədə none of + təsdiq feil; cəm feil çox işlənir, was daha rəsmidir

Tez-tez edilən səhvlər

❌I don't have many money.
✅I don't have much money.
money sayılmayandır → much.
❌How much people did you invite?
✅How many people did you invite?
people sayılandır → many.
❌There are a lot of informations online.
✅There is a lot of information online.
information sayılmayandır: -s yoxdur, feil təkdə.
❌I have a little friends.
✅I have a few friends.
friends sayılandır → a few.
❌I have too much problems.
✅I have too many problems.
problems sayılandır → too many.
❌There isn't no milk.
✅There's no milk. və ya There isn't any milk.
Yalnız bir inkar.
❌I have none money.
✅I have no money.
none tək durur; isimlə no işlədin.
❌I like it a lot of.
✅I like it a lot.
a lot of ifadəsindən sonra isim lazımdır.
⚠️We have much homework.
✅We have a lot of homework.
Səhv deyil, amma təsdiq cümləsində rəsmi və ya köhnə səslənir.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Çox», «nə qədər» → much, yoxsa many? Azərbaycancada «çox» hər isimlə gəlir, danışıqda «nə qədər» də həm say, həm miqdar üçün işlənir: «Toya nə qədər qonaq gəldi?», «Keçən qış Gəncədə çox qar yağmadı». Ona görə much və many tez qarışır. Əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar?

❌How much guests came to the wedding?
✅How many guests came to the wedding?
❌There wasn't many snow in Ganja last winter.
✅There wasn't much snow in Ganja last winter.

2. Miqdar sözündən sonra tək isim. Azərbaycancada «bir neçə», «çox», «neçə» sözlərindən sonra isim tək qalır: «bir neçə hədiyyə», «çox muzey». İngiliscədə a few, many, a lot of, too many sözlərindən sonra sayılan isim cəmdə olmalıdır.

❌Leyla bought a few present for her cousins.
✅Leyla bought a few presents for her cousins.
❌We visited a lot of museum in Sheki.
✅We visited a lot of museums in Sheki.

3. «Məlumatlar», «ev tapşırıqları» → informations, homeworks. Azərbaycancada bu sözlər cəmdə də işlənir. İngiliscədə information, homework, advice, furniture sayılmayan isimlərdir: -s almır, onlarla many və a few yox, much, a lot of, a little işlənir.

❌I need some informations about the train to Ganja.
✅I need some information about the train to Ganja.
❌Our teacher gives us too many homeworks.
✅Our teacher gives us too much homework.

4. «Heç … -mır» → iki inkar. Azərbaycancada «heç» və «heç biri» sözləri ilə feil də inkarda olur: «Murad heç çörək almadı», «Əmioğlularımın heç biri gəlmədi». İngiliscədə bir inkar kifayətdir: ya no / none + təsdiq feil, ya da not any.

❌Murad didn't buy no bread.
✅Murad didn't buy any bread. və ya Murad bought no bread.
❌None of my cousins didn't come.
✅None of my cousins came.

Qarışdırmayın

much / many və a lot of — Üçü də sual və inkar cümlələrində düzgündür. Təsdiq cümləsində isə təbii gündəlik seçim a lot of ifadəsidir.

We have a lot of homework.
Çoxlu ev tapşırığımız var.
təsdiq cümləsində təbiidir; homework -s almır
We don't have much homework.
Çox ev tapşırığımız yoxdur.
inkar cümləsində təbiidir

no və none — No sözündən sonra isim lazımdır. None isə tək durur və ya of sözündən əvvəl gəlir.

I have no brothers.
Qardaşım yoxdur.
no + isim; azərbaycancada «qardaş» təkdir, ingiliscədə brothers
"How many brothers do you have?" "None."
«Neçə qardaşın var?» «Yoxdur.»
tək sözlə cavab: None

too much / too many + isim və too + sifət — İsimdən əvvəl too much və ya too many işlədin. Sifətdən əvvəl isə yalnız too. A2-08 dərsinə baxın.

There's too much noise in here.
Burada həddindən artıq səs-küy var.
isim: noise → too much
It's too noisy in here.
Bura həddindən artıq səs-küylüdür.
sifət: noisy → too

Yazılış və tələffüz

  • a lot of bir blok kimi deyilir: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). Vurğu lot sözünə düşür. Tez, qeyri-rəsmi danışıqda of sadəcə /ə/ ola bilər.
  • lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of zəif deyilir.
  • a few /ə ˈfjuː/ və a little /ə ˈlɪtl/: a zəif /ə/ səslənir, amma onu atmayın, çünki məna dəyişir.
  • little sözündə /t/ ilə /l/ arasında sait yoxdur: dil /t/ səsindən birbaşa /l/ səsinə keçir. Araya sait əlavə etməyin.
  • none /nʌn/ one və sun sözləri ilə qafiyələnir. O, no kimi səslənmir. /ʌ/ saiti qısadır: ağız azca açılır, dodaqlar boş qalır.
  • many /ˈmeni/ yazıldığı kimi oxunmur: ilk sait bed sözündəki kimidir. much /mʌtʃ/ isə none ilə eyni saitə malikdir.
  • Suallarda much və many çox vaxt vurğulanır: How much is it? How many are there?

Qızıl qayda

Əvvəlcə soruşun: bunu saymaq olar? Sayılan → many, a few, too many (isim cəmdə). Sayılmayan → much, a little, too much. Hər ikisi → a lot of, lots of, enough, no. Təsdiq cümləsində much / many əvəzinə a lot of seçin. Sıfır üçün no + isim və təsdiq feil, ya da not any işlədin; none tək durur. Azərbaycanca «heç … yoxdur» desəniz də, ingiliscədə bir inkar kifayətdir.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Düzgün miqdar sözünü yazın. Mötərizədəki ipucuna baxın.

  1. How brothers and sisters do you have?
  2. How sugar do you take in your coffee?
  3. I've got apples. Do you want one? (a small number)
  4. Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
  5. There are people here — I can't move! (more than is good)
  6. I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)

B. Məna

Cümləyə uyğun sözü seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: She drinks … coffee.
  2. Düzgün cavabı seçin: "How many emails did you get?" "…."
  3. Düzgün cavabı seçin: There were … taxis at the station.
  4. Düzgün cavabı seçin: I have … time before the meeting.
  5. no ilə yenidən yazın: There aren't any buses after midnight.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. How much chairs do we need?
  2. We don't have enough of time.
  3. There aren't no tickets left.
  4. I don't have much money this month.

D. Mətndə

Söz qutusundakı sözləri işlədərək dialoqu tamamlayın. Söz qutusu: a few, any, enough, many, no, too much

Planning a picnic
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!

E. Sizin növbəniz

Öz eviniz və şəhəriniz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Mətbəxiniz haqqında yazın: çoxlu olan bir şey və az olan bir şey (much / many ilə inkar cümləsi).
  2. Şəhəriniz haqqında yazın: nə həddindən artıq çoxdur və nə kifayət qədər deyil?

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many
    Düzgün cavabı seçin: Would you like … cake?
  2. A2-08 As … as, too və enough azərbaycanca: «qədər», «həddindən artıq», «kifayət qədər»
    Düzgün cavabı seçin: This coffee is … hot.
  3. A2-07 Üstünlük dərəcəsi ingiliscə: the biggest, the most beautiful, «ən» necə deyilir?
    It's (busy) day of the year for the shop.
Cavablar

A. Quruluş

  1. many
  2. much
  3. a few
  4. a little / a bit of
  5. too many
  6. too much

B. Məna

  1. a lot of
  2. None
  3. no
  4. a little
  5. There are no buses after midnight.

C. Səhvi tapın

  1. How many chairs do we need?
  2. We don't have enough time.
  3. There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
  4. ✓ I don't have much money this month.

D. Mətndə

  1. many
  2. enough
  3. no
  4. any
  5. a few
  6. too much

E. Sizin növbəniz

  1. I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
  2. There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.

F. Qarışıq təkrar

  1. some
  2. too
  3. the busiest
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play