Takrorlash: olmoshlar, miqdor soʻzlari va Present Perfect oʻzbekcha (A2-09 – A2-19)
Review: Pronouns, Quantity and the Present Perfect
Bu sahifada
Bu takrorlash quyidagilarni qamraydi
Maqsad
Bu darsdan keyin siz harakatlarni ravishlar bilan tasvirlay olasiz, miqdor, odamlar va narsalar haqida toʻgʻri miqdor soʻzlari va olmoshlar bilan gapira olasiz, ikkita toʻldiruvchini toʻgʻri tartibda qoʻya olasiz hamda Present Perfect (hozirgi tugallangan zamon) va Past Simple (oddiy oʻtgan zamon) orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz. Eng muhimi, bularning hammasini bitta suhbatda almashtirib ishlata olasiz.
Nimalarni oʻrgandik
| Dars | Asosiy nuqta | Asosiy misol |
|---|---|---|
| A2-09 | odam yoki narsa uchun sifat, harakat qanday bajarilishi uchun ravish; good → well; hard, fast, late, early oʻzgarmaydi | She's a good cook. She cooks well. |
| A2-10 | sanaladigan otlar bilan many / a few / too many; sanalmaydigan otlar bilan much / a little / too much; ikkalasi bilan a lot of; nol uchun no / none / not any | I don't have much time today. |
| A2-11 | some- / any- / no- / every- + -body / -one / -thing / -where; faqat bitta inkor; every- + birlikdagi feʼl | Did anyone call while I was out? |
| A2-12 | another (yana bitta), other + koʻplikdagi ot, others yolgʻiz, the other(s) (qolgani / qolganlari) | I have two brothers. One lives in Rome, and the other lives in Paris. |
| A2-13 | mine, yours, his, hers, ours, theirs yolgʻiz keladi; a friend of mine; whose va who's | That isn't my umbrella. Mine is black. |
| A2-14 | harakat oʻziga qaytsa myself … themselves; by myself / on my own; ikki tomonlama harakat uchun each other | They blamed each other. |
| A2-15 | feʼl + kishi + narsa yoki feʼl + narsa + to / for + kishi; give it to me; explain / describe / suggest / say / introduce + to | Can you explain the homework to me? |
| A2-16 | hayotiy tajriba uchun have / has + past participle; ever, never, before; been va gone | Have you ever eaten octopus? |
| A2-17 | natijasi hozir koʻrinadigan oʻtmish harakati; just va already past participle dan oldin, yet oxirida | I've just seen your message. |
| A2-18 | hozir ham davom etayotgan vaziyat: for + muddat, since + boshlanish nuqtasi; How long…? | I've known Sara since 2015. |
| A2-19 | ochiq vaqt yoki hozirgacha boʻlgan hayot → Present Perfect; tugagan vaqt, When…? yoki bitta aniq oʻtmish voqeasi → Past Simple | I've drunk three coffees today. |
Muhim taqqoslash
Sifat va ravish — Sifat odam yoki narsani tasvirlaydi va be, look, feel, sound, smell, taste dan keyin keladi. Ravish harakat qanday bajarilishini tasvirlaydi. Oʻzbekchada koʻpincha bitta soʻz ikkalasiga ham ishlaydi («yaxshi oshpaz», «yaxshi pishiradi»), inglizchada esa shakl oʻzgaradi. A2-09
- Tekshiruv: «U buni qanday qildi?» deb soʻrash mumkinmi? → ravish. Odam yoki narsani, yoki u qanday koʻrinishini tasvirlayapsizmi? → sifat.
much / many / a lot of; no va none; some- / any- / no- — Avval «Buni sanash mumkinmi?» deb soʻrang. Keyin gap turini aniqlang: darak, inkor yoki savol. Faqat bitta inkor ishlating. Oʻzbekchada «hech kim kelmadi» da ikki inkor bor, inglizchada esa bitta. A2-10 A2-11
- Tekshiruv: sanaladigan → many / a few; sanalmaydigan → much / a little. Keyin ot kelsa → no; yolgʻiz → none. Inkor feʼl → any-; nol maʼnoli darak feʼl → no-.
another, the other, others; other va else — Another = yana bitta, istalgani. The other(s) = qolgani / qolganlari. Others = boshqa odamlar yoki narsalar, undan keyin ot kelmaydi. Something, anyone, nobody dan keyin else ishlating. A2-11 A2-12
- Tekshiruv: yana bittami? → another. Qolgani / qolganlarimi? → the other(s). Keyin ot yoʻqmi? → others. some- / any- / no- soʻzlaridan keyinmi? → else.
my va mine; themselves va each other — My, your, her… dan keyin ot keladi; mine, yours, hers… yolgʻiz turadi. Oʻzlik olmoshi harakatni oʻsha odamning oʻziga qaytaradi; each other esa bir-biriga yoʻnaltiradi. Oʻzbekchada «u» bitta, inglizchada esa his va her, himself va herself farqlanadi. A2-13 A2-14
- Tekshiruv: keyin ot bormi? → my. Ot yoʻqmi? → mine. Koʻzgu (har kim oʻzini)? → -selves. Ikki tomonlamami? → each other.
give me the book va give it to me — Ikki andoza bor. Narsa it yoki them boʻlsa, narsa + to / for + kishi ishlating. Baʼzi feʼllar doim to talab qiladi. Oʻzbekchada «menga» feʼldan oldin bemalol keladi, inglizchada esa bunday emas. A2-15
- Tekshiruv: narsa it / them mi yoki feʼl explain, describe, suggest, say, introduce mi? → narsa + to + kishi.
Present Perfect va Past Simple — Ochiq vaqt yoki hozirgacha boʻlgan hayotdagi tajriba → Present Perfect. Tugagan vaqt, When…? yoki ikkala tomon biladigan bitta aniq oʻtmish voqeasi → Past Simple. Avval tajribani ayting, keyin tafsilotlarni Past Simple da bering. Oʻzbekchada «-gan» tugagan vaqt bilan ham, «-di» ochiq vaqt bilan ham keladi, shuning uchun qoʻshimchaga emas, vaqtga qarang. A2-16 A2-19
- Tekshiruv: vaqt tugaganmi, qachonligini aytyapsizmi yoki ikkalangiz biladigan bitta voqeami? → Past Simple. Vaqt hali ochiqmi yoki hozirgacha boʻlgan hayotingizni nazarda tutyapsizmi? → Present Perfect.
been va gone; just / already va yet; for va since — Been = borib qaytgan; gone = hali oʻsha yerda. Just va already past participle dan oldin keladi; yet inkor va savollarning oxirida. For muddatni, since boshlanishni bildiradi. Oʻzbekchadagi «… dan beri» ikkalasiga ham toʻgʻri kelishi mumkin. A2-16 A2-17 A2-18
- Tekshiruv: uyga qaytganmi? → been. Hali u yerdami? → gone. Qancha vaqt? → for. Qachon boshlangan? → since.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «U» → his yoki her? Oʻzbekchada «u», «uning», «oʻzi» erkak va ayol uchun bir xil. Inglizchada esa his / her, himself / herself, he / she ni tanlash shart. Gap oxirigacha kim haqida gapirayotganingizni kuzatib boring. A2-13 A2-14
2. «Maʼlumotlar», «uy vazifalari» → informations, homeworks. Oʻzbekchada bu otlarga bemalol -lar qoʻshamiz. Inglizchada information, homework, advice, furniture sanalmaydi: -s yoʻq, many emas, much / a lot of. A2-10
3. «Hech kim kelmadi» → Nobody didn't come. Oʻzbekchada «hech kim», «hech narsa» inkor feʼl bilan keladi: «Hech kim kelmadi», «Hech narsa oʻzgarmadi». Inglizchada nobody, nothing, nowhere ning oʻzi inkor, feʼl esa darak boʻladi. A2-11
4. «… dan beri» + hozirgi zamon → I live here since… / since two years. Oʻzbekchada davomiylik hozirgi zamon bilan aytiladi: «Ikki yildan beri ingliz tilini oʻrganaman». Inglizchada hozirgacha davom etayotgan vaziyat uchun Present Perfect kerak; muddat bilan for, boshlanish nuqtasi bilan since. A2-18
5. «-gan» + tugagan vaqt → Present Perfect. Oʻzbekchada «2020-yilda maktabni bitirganman» tabiiy. Inglizchada tugagan vaqt (in 2020, last year, ago) bilan faqat Past Simple. A2-19
Oltin qoidalar
- A2-09 Odam yoki narsani tasvirlaysizmi → sifat. Harakat qanday bajarilishini tasvirlaysizmi → ravish (odatda -ly). Good → well; hard, fast, late, early oʻzgarmaydi. Holat uchun ishlatilgan be, look, feel, sound, smell, taste dan keyin → sifat.
- A2-10 Buni sanash mumkinmi? deb soʻrang. Sanaladigan → many, a few, too many; sanalmaydigan → much, a little, too much; ikkalasi → a lot of, lots of, enough, no. Darak gapda a lot of ni afzal koʻring. Nol → darak feʼl bilan no + ot yoki not any; none yolgʻiz keladi.
- A2-11 Darak gaplar, takliflar va iltimoslarda some-; inkor va savollarda (yoki «qaysi biri farqi yoʻq» maʼnosida) any-; darak feʼl bilan no-; birlikdagi feʼl bilan every-. Sifatlar va else keyin keladi.
- A2-12 Yana bitta / boshqasi → another + birlikdagi ot (yoki + son + koʻplikdagi ot). Umuman boshqalari → other + koʻplikdagi yoki sanalmaydigan ot, yoki yolgʻiz others. Qolgani / qolganlari → the other(s). Ot oldidagi other ga hech qachon -s qoʻshilmaydi.
- A2-13 Keyin ot kelsa → my, your, his, her, its, our, their. Ot boʻlmasa → mine, yours, his, hers, ours, theirs (apostrofsiz). Whose bilan soʻrang; who's = who is / who has.
- A2-14 Harakat oʻsha odamning oʻziga qaytsa → -self / -selves. Yolgʻiz yoki yordamsiz → by myself yoki on my own. Ikki tomonlama harakat → each other. Relax, feel, meet, concentrate odatda oʻzlik olmoshisiz keladi.
- A2-15 feʼl + kishi + narsa yoki feʼl + narsa + to / for + kishi. Narsa kishiga borsa to, unga yordam berish uchun qilsangiz for. It / them bilan ikkinchi andozani ishlating. Explain, describe, suggest, say, introduce dan keyin qabul qiluvchi kishidan oldin doim to keladi.
- A2-16 Hayotiy tajriba, vaqt aytilmagan → have / has + past participle. Qachonligini aytsangiz yoki soʻrasangiz → Past Simple. Been = borib qaytgan; gone = hali oʻsha yerda.
- A2-17 Hozir ahamiyatli boʻlgan oʻtmish harakati → have / has + past participle. Just va already have / has bilan past participle orasida (already oxirida ham kelishi mumkin); yet inkor va savollar oxirida.
- A2-18 Hozir ham haqiqat → have / has + past participle va for (qancha vaqt) yoki since (qachon boshlangan), Present Simple emas. Tugagan boʻlsa → for bilan Past Simple.
- A2-19 Tugagan vaqt, qachon haqidagi savol yoki bitta aniq oʻtmish voqeasi → Past Simple. Vaqt hali ochiq yoki hozirgacha boʻlgan hayotdagi tajriba (vaqt aytilmagan) → Present Perfect. Tafsilotlar (qachon, qayerda, qanday) → Past Simple.
Mashqlar
A. Tuzilish
Bu mashqlarda britancha shakllardan foydalaning (A2-17 ga qarang, Qoʻllanish 6).
-
A2-09 Ingliz tilida ravishlar (adverbs): quickly, well, hard oʻzbekcha Please drive (careful). The roads are icy.
-
A2-09 Ingliz tilida ravishlar (adverbs): quickly, well, hard oʻzbekcha My dad worked very (hard) all his life.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari How water do you drink a day?
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere oʻzbekcha: gumon va boʻlishsizlik olmoshlari I can't find my keys . (any- + where)
-
A2-12 Another, other, the other, others oʻzbekcha: farqi oddiy tilda We waited twenty minutes for the bus. (= twenty more minutes)
-
A2-13 Mine, yours, whose oʻzbekcha: meniki, sizniki, kimniki? "Is this Tom's jacket?" "Yes, it's ."
-
A2-14 Myself, yourself va each other oʻzbekcha: oʻzlik olmoshlari va bir-biri Did you paint the room by ? (you, one person)
-
A2-15 Give me the book yoki give it to me? Ikki toʻldiruvchili feʼllar oʻzbekcha to bilan qayta yozing: I sent my sister the photos.
-
A2-16 Present Perfect oʻzbekcha: Have you ever…? bilan hayotiy tajriba haqida gapirish Past participle shaklini yozing: fly
-
A2-17 Present Perfect oʻzbekcha: just, already va yet (hozirgina, allaqachon, hali) just ni toʻgʻri joyga qoʻying: The film has started.
B. Maʼno
Britancha shakllardan foydalaning (A2-17 ga qarang, Qoʻllanish 6).
-
A2-09 Ingliz tilida ravishlar (adverbs): quickly, well, hard oʻzbekcha Toʻgʻri javobni tanlang: This soup tastes ….
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari Toʻgʻri javobni tanlang: I need … minutes to get ready.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari Toʻgʻri javobni tanlang: "How many tickets are left?" "…, sorry."
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere oʻzbekcha: gumon va boʻlishsizlik olmoshlari Toʻgʻri javobni tanlang: Would you like … to drink?
-
A2-12 Another, other, the other, others oʻzbekcha: farqi oddiy tilda Toʻgʻri javobni tanlang: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
A2-14 Myself, yourself va each other oʻzbekcha: oʻzlik olmoshlari va bir-biri Toʻgʻri javobni tanlang: Anna and Leo text … every night.
-
A2-16 Present Perfect oʻzbekcha: Have you ever…? bilan hayotiy tajriba haqida gapirish Toʻgʻri javobni tanlang: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
A2-18 For va since farqi: Present Perfect bilan «…dan beri» qanday aytiladi? Toʻgʻri javobni tanlang: I've had this phone … two years.
-
A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda Hozir soat tushdan keyin 4. Toʻgʻri javobni tanlang: … the bank this morning?
-
A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda Toʻgʻri javobni tanlang: How many countries … in your life?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere oʻzbekcha: gumon va boʻlishsizlik olmoshlari I didn't tell nobody.
-
A2-13 Mine, yours, whose oʻzbekcha: meniki, sizniki, kimniki? Those keys are her's.
-
A2-15 Give me the book yoki give it to me? Ikki toʻldiruvchili feʼllar oʻzbekcha Can you describe me your new flat?flat (UK), apartment (US)
-
A2-17 Present Perfect oʻzbekcha: just, already va yet (hozirgina, allaqachon, hali) I've yet called her.
-
A2-18 For va since farqi: Present Perfect bilan «…dan beri» qanday aytiladi? I know Maria for five years.
-
A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda I've been to Paris two years ago.
-
A2-12 Another, other, the other, others oʻzbekcha: farqi oddiy tilda Some people like it, but others don't.
D. Kontekstda
Britancha shakllardan foydalaning (A2-17 ga qarang, Qoʻllanish 6). Qavs ichida koʻrsatma boʻlmagan joylarga bitta soʻz yozing.
Hi Mia! Guess what — we've 28 (already / move) into our new flat! We 29 (find) it online three weeks ago. It's 30 (big) than our old one, and the neighbours are really nice. We've lived here 31 Monday, and 32 (a person) has already invited us for dinner — an old woman called Rosa. She speaks very 33 (quiet), so I can hardly hear her! We haven't unpacked all our boxes 34, and there are 35 things everywhere (more than is good). My brother helped us — he carried the heavy boxes up the stairs by 36. 37 you ever lived in a flat with no lift? Never again! Come and see us — I'll send you the address. Or I'll give 38 to your brother. He knows the area.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
A2-16 Present Perfect oʻzbekcha: Have you ever…? bilan hayotiy tajriba haqida gapirish Boshingizdan oʻtgan bitta tajriba haqida yozing. Keyin Past Simple da ikkita tafsilot qoʻshing.
-
A2-18 For va since farqi: Present Perfect bilan «…dan beri» qanday aytiladi? Bir doʻstingiz haqida ikkita gap yozing: uni qancha vaqtdan beri taniysiz va bir-biringiz uchun nima qilasiz.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari Shahringiz haqida a lot of, not much yoki not many va nowhere bilan uchta gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-06 Comparatives oʻzbekcha: sifatlarning qiyosiy darajasi (bigger, more beautiful) My new flat is a bit (big) than my old one.
-
A2-02 Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
-
A2-05 Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple? "Are you free on Thursday?" "No, I (meet) a client."
Javoblar
A. Tuzilish
- carefully
- hard
- much
- anywhere
- another
- his
- yourself
- I sent the photos to my sister.
- flown
- The film has just started. / The film's just started.
B. Maʼno
- delicious
- a few
- None
- something
- the other
- each other
- gone
- for
- Did you call
- have you visited
C. Xatoni toping
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Those keys are hers.
- Can you describe your new flat to me?
- I haven't called her yet. / I have not called her yet.
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- I went to Paris two years ago. / I was in Paris two years ago.
- ✓ Some people like it, but others don't.
D. Kontekstda
- already moved
- found
- bigger
- since
- somebody / someone
- quietly
- yet
- too many
- himself
- Have
- it
E. Sizning navbatingiz
- I've been to Morocco. I went there in 2021, and the food was amazing.
- I've known Lena since 2010. We help each other with everything.
- There are a lot of cafés in my town. There aren't many parks, and there's nowhere to swim.
F. Aralash takrorlash
- bigger
- was cooking
- 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
