Upprifjun: fornöfn, magn og Present Perfect á ensku (A2-09–A2-19)
Review: Pronouns, Quantity and the Present Perfect
Á þessari síðu
Þessi upprifjun nær yfir
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu lýst athöfnum með atviksorðum, talað um magn, fólk og hluti með réttum magnorðum og fornöfnum, raðað tveimur andlögum rétt og valið á milli Present Perfect (enska núliðin tíð) og Past Simple (einföld þátíð) – og skipt eðlilega á milli þeirra í sama samtalinu.
Það sem við lærðum
| Kennslustund | Efni | Lykildæmi |
|---|---|---|
| A2-09 | lýsingarorð um manneskju eða hlut, atviksorð um það hvernig athöfn er gerð; good → well; hard, fast, late, early haldast eins | She's a good cook. She cooks well. |
| A2-10 | many / a few / too many + teljanlegt; much / a little / too much + óteljanlegt; a lot of með hvoru tveggja; no / none / not any um ekkert | I don't have much time today. |
| A2-11 | some- / any- / no- / every- + -body / -one / -thing / -where; aðeins ein neitun; every- + sögn í eintölu | Did anyone call while I was out? |
| A2-12 | another (einn í viðbót), other + nafnorð í fleirtölu, others eitt sér, the other(s) (sá eða þeir sem eftir eru) | I have two brothers. One lives in Rome, and the other lives in Paris. |
| A2-13 | mine, yours, his, hers, ours, theirs standa ein; a friend of mine; whose og who's | That isn't my umbrella. Mine is black. |
| A2-14 | myself … themselves þegar athöfnin snýr aftur að frumlaginu; by myself / on my own; each other um gagnkvæma athöfn | They blamed each other. |
| A2-15 | sögn + manneskja + hlutur eða sögn + hlutur + to / for + manneskja; give it to me; explain / describe / suggest / say / introduce + to | Can you explain the homework to me? |
| A2-16 | have / has + lýsingarháttur þátíðar um reynslu úr lífinu; ever, never, before; been og gone | Have you ever eaten octopus? |
| A2-17 | athöfn í fortíð sem hefur afleiðingu núna; just og already á undan lýsingarhættinum, yet í lokin | I've just seen your message. |
| A2-18 | ástand sem er enn satt: for + tímabil, since + upphafspunktur; How long…? | I've known Sara since 2015. |
| A2-19 | opinn tími eða ævin hingað til → Present Perfect; liðinn tími, When…? eða einn ákveðinn atburður → Past Simple | I've drunk three coffees today. |
Mikilvægur samanburður
Lýsingarorð eða atviksorð – Lýsingarorð lýsir manneskju eða hlut og stendur á eftir be, look, feel, sound, smell, taste. Atviksorð lýsir því hvernig athöfn er gerð. Á íslensku segjum við „bragðast vel“ og „hljómar vel“ – á ensku kemur lýsingarorð um ástand: tastes good, sounds good. A2-09
- Athugaðu: geturðu spurt „Hvernig gerði hún það?“ → atviksorð. Lýsirðu manneskju, hlut eða því hvernig eitthvað virðist? → lýsingarorð.
much / many / a lot of; no eða none; some-, any- eða no- – Spurðu fyrst: „Er hægt að telja þetta?“ Skoðaðu svo setninguna: játandi, neitandi eða spurning? Notaðu aðeins eina neitun. Íslenska „mikið“ og „margir“ skipta líka eftir teljanleika, og „mikið af“ getur staðið með hvoru tveggja – eins og a lot of. A2-10 A2-11
- Athugaðu: teljanlegt → many / a few; óteljanlegt → much / a little. Á undan nafnorði → no; eitt sér → none. Neitandi sögn → any-; játandi sögn sem merkir ekkert → no-.
another, the other eða others; other eða else – Another = einn í viðbót, hver sem er. The other(s) = sá eða þeir sem eftir eru („hinn“, „hinir“). Others = aðrir, án nafnorðs. Á eftir something, anyone, nobody notarðu else. Á íslensku er „annar“ notað í mörgum þessara tilvika. A2-11 A2-12
- Athugaðu: einn í viðbót? → another. Sá eða þeir síðustu? → the other(s). Ekkert nafnorð á eftir? → others. Á eftir some- / any- / no-? → else.
my eða mine; themselves eða each other – My, your, her… þurfa nafnorð; mine, yours, hers… standa ein. Á íslensku er það sama orðið („mín“) í báðum tilvikum. Afturbeygt fornafn sendir athöfnina aftur til sömu manneskju, each other sendir hana yfir til hinnar. Íslenska „sig“, „sér“ og -st samsvara þeim ekki alltaf beint. A2-13 A2-14
- Athugaðu: kemur nafnorð á eftir? → my. Ekkert nafnorð? → mine. Spegill (hver um sig)? → -selves. Gagnkvæmt? → each other.
give me the book og give it to me – Tvö mynstur. Ef hluturinn er it eða them notarðu hlutur + to / for + manneskja. Sumar sagnir þurfa alltaf to. Á íslensku sýnir þágufallið hver fær hlutinn, svo orðaröðin er frjálsari – á ensku ekki. A2-15
- Athugaðu: er hluturinn it / them, eða er sögnin explain, describe, suggest, say, introduce? → hlutur + to + manneskja.
Present Perfect eða Past Simple – Opinn tími eða reynsla úr lífinu hingað til → Present Perfect. Liðinn tími, When…? eða einn ákveðinn atburður sem báðir vita um → Past Simple. Byrjaðu á reynslunni og gefðu smáatriðin í Past Simple. Íslensk núliðin tíð og þátíð vísa oft rétta leið, en Present Perfect er samt ekki alltaf það sama og íslenska „hef gert“ eða „er búinn að gera“. A2-16 A2-19
- Athugaðu: er tíminn liðinn, segirðu hvenær, eða er þetta einn ákveðinn atburður sem báðir vita um? → Past Simple. Er tíminn enn opinn eða hugsarðu um ævina hingað til? → Present Perfect.
been eða gone; just / already eða yet; for eða since – Been = fór og kom aftur; gone = er enn þar. Just og already standa á undan lýsingarhætti þátíðar; yet stendur í lok neitandi setninga og spurninga. For segir hve lengi, since hvenær það byrjaði. Á íslensku er „er farin“ um það sem er enn á staðnum – það hjálpar með gone. En reynsla af ferð er been to, líka þegar við segjum „hef farið til“ eða „hef komið til“. Og „ennþá“ þýðir bæði still og yet. A2-16 A2-17 A2-18
- Athugaðu: kominn heim aftur? → been. Enn þar? → gone. Hve lengi? → for. Hvenær byrjaði það? → since.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Við skemmtum okkur rosalega vel“ → We enjoyed very much. Á íslensku „skemmtum við okkur“ – og andlagið „okkur“ gleymist auðveldlega þegar við segjum það á ensku. Enjoy þarf alltaf andlag: annaðhvort það sem þú naust (enjoyed the concert) eða afturbeygt fornafn (enjoyed ourselves). Eðlilegt er líka We had a great time. A2-14
2. „Hann er ekki búinn að koma ennþá“ → still í lok setningar. Á íslensku þýðir „ennþá“ bæði still og yet: „Hún er ennþá í vinnunni“, „Píparinn er ekki kominn ennþá“. Í neitun og spurningum, þegar við búumst við að eitthvað gerist bráðum, stendur yet í lok setningarinnar. Still stendur á undan neitandi hjálparsögninni: I still haven't… A2-17
3. „Hefurðu unnið þar frá því um jólin?“ → from last Christmas. Á íslensku merkjum við upphafspunktinn oft með „frá“: „frá 2015“, „frá því í haust“, „frá því um jólin“. Á ensku stendur from um tíma yfirleitt með to / until (from 2015 to 2020). Með Present Perfect um ástand sem varir enn er upphafspunkturinn since. A2-18
4. „Hefurðu komið til…?“ → Have you ever come to…? Á íslensku spyrjum við um reynslu með „koma“: „Hefurðu einhvern tíma komið að Mývatni?“ Bein þýðing gefur Have you ever come to…?, en come þýðir að koma hingað, þangað sem sá sem talar er. Um reynslu af stað notarðu have been to. A2-16
Gullnu reglurnar
- A2-09 Þú lýsir manneskju eða hlut → lýsingarorð. Þú lýsir hvernig athöfn er gerð → atviksorð (yfirleitt -ly). Good → well, en hard, fast, late, early haldast eins. Á eftir be, look, feel, sound, smell, taste um ástand → lýsingarorð.
- A2-10 Spurðu: er hægt að telja þetta? Teljanlegt → many, a few, too many; óteljanlegt → much, a little, too much; hvort tveggja → a lot of, lots of, enough, no. Í játandi setningu er a lot of yfirleitt best. Ekkert → no + nafnorð með játandi sögn, eða not any; none stendur eitt.
- A2-11 some- í játandi setningum, boðum og beiðnum; any- í neitun og spurningum (eða „hvað sem er“); no- með játandi sögn; every- með sögn í eintölu. Lýsingarorð og else standa á eftir.
- A2-12 Einn í viðbót / annars konar → another + eintala (eða + tala + fleirtala). Aðrir almennt → other + fleirtala eða óteljanlegt orð, eða others eitt sér. Þeir sem eftir eru → the other(s). Other á undan nafnorði fær aldrei -s.
- A2-13 Nafnorð á eftir → my, your, his, her, its, our, their. Ekkert nafnorð → mine, yours, his, hers, ours, theirs (án úrfellingarmerkis). Spurðu með whose; who's = who is / who has.
- A2-14 Athöfnin snýr aftur að sömu manneskju → -self / -selves. Ein eða án hjálpar → by myself eða on my own. Gagnkvæmt → each other. Relax, feel, meet, concentrate eru yfirleitt án -self.
- A2-15 sögn + manneskja + hlutur eða sögn + hlutur + to / for + manneskja. To þegar hluturinn fer til manneskjunnar, for þegar þú gerir eitthvað handa henni. Með it / them notarðu seinna mynstrið. Explain, describe, suggest, say, introduce þurfa alltaf to á undan viðtakandanum.
- A2-16 Reynsla úr lífinu án tíma → have / has + lýsingarháttur þátíðar. Þegar þú segir eða spyrð hvenær → Past Simple. Been = fór og kom aftur; gone = er enn þar.
- A2-17 Athöfn í fortíð sem skiptir máli núna → have / has + lýsingarháttur þátíðar. Just og already á milli have / has og lýsingarháttarins (already getur líka staðið í lokin); yet í lok neitandi setninga og spurninga.
- A2-18 Ástand sem byrjaði í fortíð og varir enn → have / has + lýsingarháttur þátíðar + for (tímalengd) eða since (upphaf). „Í sex ár“ er for six years, „frá 2019“ og „síðan 2019“ eru since 2019. How long have you…? spyr um tímann hingað til. Ef ástandið er búið → Past Simple + for.
- A2-19 Liðinn tími, spurningin hvenær eða einn ákveðinn atburður í fortíð → Past Simple. Tíminn enn opinn eða reynsla úr lífinu hingað til (án tímans) → Present Perfect. Smáatriði (hvenær, hvar, hvernig) → Past Simple.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttu orði eða mynd. Notaðu breskar myndir í þessari æfingu (sjá A2-17, notkun 6).
-
A2-09 Atviksorð á ensku: quickly, well, hard – lýsingarorð eða atviksorð? Please drive (careful). The roads are icy.
-
A2-09 Atviksorð á ensku: quickly, well, hard – lýsingarorð eða atviksorð? My dad worked very (hard) all his life.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku How water do you drink a day?
-
A2-11 Something, anyone, nobody og everywhere: óákveðin fornöfn á ensku I can't find my keys . (any- + where)
-
A2-12 Another, other, the other og others á ensku: annar, hinn og aðrir We waited twenty minutes for the bus. (= twenty more minutes)
-
A2-13 Mine, yours og whose á ensku: eignarfornöfn útskýrð á íslensku "Is this Tom's jacket?" "Yes, it's ."
-
A2-14 Myself, yourself og each other: afturbeygð fornöfn á ensku Did you paint the room by ? (you, one person)
-
A2-15 Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku Umorðaðu með to: I sent my sister the photos.
-
A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu Lýsingarháttur þátíðar: fly
-
A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku Settu just á réttan stað: The film has started.
B. Merking
Veldu rétta svarið. Notaðu breskar myndir (sjá A2-17, notkun 6).
-
A2-09 Atviksorð á ensku: quickly, well, hard – lýsingarorð eða atviksorð? Veldu rétta svarið: This soup tastes ….
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku Veldu rétta svarið: I need … minutes to get ready.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku Veldu rétta svarið: "How many tickets are left?" "…, sorry."
-
A2-11 Something, anyone, nobody og everywhere: óákveðin fornöfn á ensku Veldu rétta svarið: Would you like … to drink?
-
A2-12 Another, other, the other og others á ensku: annar, hinn og aðrir Veldu rétta svarið: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
A2-14 Myself, yourself og each other: afturbeygð fornöfn á ensku Veldu rétta svarið: Anna and Leo text … every night.
-
A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu Veldu rétta svarið: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
A2-18 Present Perfect með for og since: hve lengi eitthvað hefur varað Veldu rétta svarið: I've had this phone … two years.
-
A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku Klukkan er 16.00. Veldu rétta svarið: … the bank this morning?
-
A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku Veldu rétta svarið: How many countries … in your life?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
A2-11 Something, anyone, nobody og everywhere: óákveðin fornöfn á ensku I didn't tell nobody.
-
A2-13 Mine, yours og whose á ensku: eignarfornöfn útskýrð á íslensku Those keys are her's.
-
A2-15 Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku Can you describe me your new flat?flat (UK), apartment (US)
-
A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku I've yet called her.
-
A2-18 Present Perfect með for og since: hve lengi eitthvað hefur varað I know Maria for five years.
-
A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku I've been to Paris two years ago.
-
A2-12 Another, other, the other og others á ensku: annar, hinn og aðrir Some people like it, but others don't.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í textanum. Notaðu breskar myndir (sjá A2-17, notkun 6). Í eyður án vísbendingar í svigum passar eitt orð.
Hi Mia! Guess what — we've 28 (already / move) into our new flat! We 29 (find) it online three weeks ago. It's 30 (big) than our old one, and the neighbours are really nice. We've lived here 31 Monday, and 32 (a person) has already invited us for dinner — an old woman called Rosa. She speaks very 33 (quiet), so I can hardly hear her! We haven't unpacked all our boxes 34, and there are 35 things everywhere (more than is good). My brother helped us — he carried the heavy boxes up the stairs by 36. 37 you ever lived in a flat with no lift? Never again! Come and see us — I'll send you the address. Or I'll give 38 to your brother. He knows the area.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um reynslu þína, vini þína og heimabæinn þinn.
-
A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu Skrifaðu um eitthvað sem þú hefur upplifað. Bættu svo við tveimur smáatriðum með Past Simple.
-
A2-18 Present Perfect með for og since: hve lengi eitthvað hefur varað Skrifaðu tvær setningar um vin eða vinkonu: hve lengi þið hafið þekkst og eitthvað sem þið gerið hvort fyrir annað.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku Skrifaðu þrjár setningar um heimabæinn þinn með a lot of, not much eða not many og nowhere.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-06 Miðstig á ensku: bigger, more beautiful og than útskýrt á íslensku My new flat is a bit (big) than my old one.
-
A2-02 Past Simple eða Past Continuous? When, while, during og for á íslensku I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
-
A2-05 Framtíð á ensku: will, going to, Present Continuous eða Present Simple? "Are you free on Thursday?" "No, I (meet) a client."
Svör
A. Form
- carefully
- hard
- much
- anywhere
- another
- his
- yourself
- I sent the photos to my sister.
- flown
- The film has just started. / The film's just started.
B. Merking
- delicious
- a few
- None
- something
- the other
- each other
- gone
- for
- Did you call
- have you visited
C. Finndu villuna
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Those keys are hers.
- Can you describe your new flat to me?
- I haven't called her yet. / I have not called her yet.
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- I went to Paris two years ago. / I was in Paris two years ago.
- ✓ Some people like it, but others don't.
D. Í samhengi
- already moved
- found
- bigger
- since
- somebody / someone
- quietly
- yet
- too many
- himself
- Have
- it
E. Spreyttu þig
- I've been to Morocco. I went there in 2021, and the food was amazing.
- I've known Lena since 2010. We help each other with everything.
- There are a lot of cafés in my town. There aren't many parks, and there's nowhere to swim.
F. Blönduð upprifjun
- bigger
- was cooking
- 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
