Давталт: төлөөний үг, тоо хэмжээ ба Present Perfect (A2-09–A2-19) монголоор
Review: Pronouns, Quantity and the Present Perfect
Энэ хуудсанд
Энэ давталтад орсон хичээлүүд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та үйлдлийг дайвар үгээр тодорхойлж, тоо хэмжээ, хүн, юмыг зөв үг, төлөөний үгээр ярьж, хоёр тусагдахууныг зөв дараалалд тавьж, Present Perfect (одоо төгссөн цаг) ба Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) хоёрын алийг сонгохоо мэдэж чадна – мөн нэг ярианы дотор эдгээрийн хооронд чөлөөтэй шилжинэ.
Бид юу сурсан бэ
| Хичээл | Гол санаа | Гол жишээ |
|---|---|---|
| A2-09 | хүн, юманд тэмдэг нэр, үйлдэл хэрхэн хийгдэж байгаад дайвар үг; good → well; hard, fast, late, early өөрчлөгдөхгүй | She's a good cook. She cooks well. |
| A2-10 | тоолж болох нэр үгтэй many / a few / too many; тоолж болохгүй нэр үгтэй much / a little / too much; хоёуланд a lot of; тэгд no / none / not any | I don't have much time today. |
| A2-11 | some- / any- / no- / every- + -body / -one / -thing / -where; ганцхан үгүйсгэл; every- + ганц тооны үйл үг | Did anyone call while I was out? |
| A2-12 | another (бас нэг), other + олон тооны нэр үг, others ганцаараа, the other(s) (үлдсэн нь) | I have two brothers. One lives in Rome, and the other lives in Paris. |
| A2-13 | mine, yours, his, hers, ours, theirs ганцаараа зогсоно; a friend of mine; whose ба who's | That isn't my umbrella. Mine is black. |
| A2-14 | үйлдэл өөр рүүгээ буцаж ирвэл myself … themselves; by myself / on my own; харилцан үйлдэлд each other | They blamed each other. |
| A2-15 | үйл үг + хүн + юм эсвэл үйл үг + юм + to / for + хүн; give it to me; explain / describe / suggest / say / introduce + to | Can you explain the homework to me? |
| A2-16 | амьдралын туршлагад have / has + past participle; ever, never, before; been ба gone | Have you ever eaten octopus? |
| A2-17 | одоо үр дүнтэй өнгөрсөн үйлдэл; just, already past participle-ийн өмнө, yet төгсгөлд | I've just seen your message. |
| A2-18 | одоо ч үнэн хэвээр байгаа нөхцөл байдал: for + хугацаа, since + эхлэх цэг; How long…? | I've known Sara since 2015. |
| A2-19 | нээлттэй хугацаа эсвэл өнөөг хүртэлх амьдрал → Present Perfect; дууссан хугацаа, When…? эсвэл өнгөрсний нэг тодорхой тохиолдол → Past Simple | I've drunk three coffees today. |
Гол харьцуулалт
Тэмдэг нэр эсвэл дайвар үг – Тэмдэг нэр хүн, юмыг тодорхойлж, be, look, feel, sound, smell, taste-ийн ард ирнэ. Дайвар үг үйлдэл хэрхэн хийгдэж байгааг тодорхойлно. Монголоор «сайн», «гоё» хоёуланд нь ижил хэлбэртэй тул үүргийг нь бодоорой. A2-09
- Шалгах: «Тэр үүнийг хэрхэн хийсэн бэ?» гэж асууж болох уу? → дайвар үг. Хүн, юмыг эсвэл хэр харагдаж байгааг тодорхойлж байна уу? → тэмдэг нэр.
much / many / a lot of; no эсвэл none; some- эсвэл any- эсвэл no- – Эхлээд «Тоолж болох уу?» гэж асуугаарай. Дараа нь өгүүлбэр ямар төрлийнх вэ: батлах, үгүйсгэх, асуух. Ганцхан үгүйсгэл хэрэглээрэй. Монголоор «хэн ч», «юу ч» үйл үгийн «-гүй»-тэй хамт явдаг ч англиар nobody, nothing-ийн ард батлах үйл үг ирнэ. A2-10 A2-11
- Шалгах: Тоолж болох → many / a few; тоолж болохгүй → much / a little. Ард нь нэр үг байвал → no; ганцаараа бол → none. Үгүйсгэсэн үйл үг → any-; тэг утгатай батлах үйл үг → no-.
another эсвэл the other эсвэл others; other эсвэл else – Another = бас нэг, аль нэг нь. The other(s) = үлдсэн нь. Others = бусад хүн, юм, ард нь нэр үггүй. Something, anyone, nobody-ийн ард else. Монгол «өөр» энэ бүгдэд гардаг тул утгыг нь бодоорой. A2-11 A2-12
- Шалгах: Бас нэг үү? → another. Үлдсэн нь үү? → the other(s). Ард нь нэр үг байхгүй юу? → others. some- / any- / no- үгийн ард уу? → else.
my эсвэл mine; themselves эсвэл each other – My, your, her…-д нэр үг хэрэгтэй; mine, yours, hers… ганцаараа зогсоно. Өөрийн төлөөний үг үйлдлийг тэр хүн рүү нь буцаадаг; each other хооронд нь дамжуулна. Монголоор «өөрсдийгөө» ба «бие биенээ». A2-13 A2-14
- Шалгах: Ард нь нэр үг байна уу? → my. Нэр үггүй юү? → mine. Толь шиг (хүн бүр өөрийгөө) үү? → -selves. Харилцан уу? → each other.
give me the book эсвэл give it to me – Хоёр загвар бий. Юм нь it, them бол юм + to / for + хүн. Зарим үйл үг үргэлж to шаарддаг. A2-15
- Шалгах: Юм нь it / them уу, эсвэл үйл үг нь explain, describe, suggest, say, introduce уу? → юм + to + хүн.
Present Perfect эсвэл Past Simple – Нээлттэй хугацаа эсвэл өнөөг хүртэлх амьдралын туршлага → Present Perfect. Дууссан хугацаа, When…?, эсвэл хоёр хүн хоёулаа мэддэг өнгөрсний нэг тодорхой тохиолдол → Past Simple. Туршлагаар эхлээд, дэлгэрэнгүйг Past Simple-ээр хэлээрэй. Монгол «-сан» хоёуланд ирдэг тул цагийн үг, нөхцөл байдал шийднэ. A2-16 A2-19
- Шалгах: Хугацаа дууссан уу, хэзээ гэдгийг хэлж байна уу, эсвэл хоёулаа мэддэг нэг тохиолдол уу? → Past Simple. Хугацаа нээлттэй юү, эсвэл өнөөг хүртэлх амьдралаа бодож байна уу? → Present Perfect.
been эсвэл gone; just / already эсвэл yet; for эсвэл since – Been = очоод буцаж ирсэн; gone = одоо ч тэнд байгаа. Just, already past participle-ийн өмнө; yet үгүйсгэл, асуултын төгсгөлд. For урт хугацааг, since эхлэлийг хэлнэ. Монголоор «-аас хойш» = since, «… жил» = for. A2-16 A2-17 A2-18
- Шалгах: Буцаж ирсэн үү? → been. Одоо ч тэнд байгаа юу? → gone. Хэр удаан бэ? → for. Хэзээ эхэлсэн бэ? → since.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Гоё харагдаж байна» → look + -ly. Монголоор «гоё», «сайхан» тэмдэг нэр ч, дайвар үг ч болдог: «Шинэ дээлтэйгээ Сараа үнэхээр гоё харагдаж байна». «Харагдах» нь үйл үг тул -ly нэмэх хүсэл төрдөг. Look (= харагдах) бол be шиг холбох үйл үг: тэмдэг нэр. A2-09
2. «Бие биедээ залгадаг» → themselves. Монголоор харилцан үйлдлийг «бие биедээ», «хоорондоо» эсвэл үйл үгийн «-лц-» дагавраар хэлдэг: «Хулан эгчтэйгээ ням гараг бүр Сөүл, Улаанбаатараас бие биедээ залгадаг». «Өөрсдөө» гэдэг үгтэй андуураад themselves хэрэглэх нь элбэг. Харилцан үйлдэлд each other. A2-14
3. «Хаанаас авсан бэ?» → Where have you bought…? Монгол «-сан» Present Perfect ч, Past Simple ч болдог тул найзынхаа шинэ юмыг хараад «Энэ гутлаа хаанаас авсан бэ?» гэдгийг have + V3-аар асуух нь элбэг. Хоёулаа мэддэг өнгөрсний нэг тодорхой худалдан авалтыг асууж байгаа тул англиар Past Simple. A2-19
4. «Би түүнд үүнийг өгсөн» → gave him it. Монголоор хүн («түүнд») ихэвчлэн юмны («үүнийг») өмнө ирдэг: «Гэрэл ороолтоо миний машинд мартчихсан, маргааш ажил дээр нь түүнд үүнийг өгнө». Юм нь it / them бол англиар ихэвчлэн юм + to + хүн. A2-15
Алтан дүрмүүд
- A2-09 Хүн, юмыг тодорхойлбол → тэмдэг нэр. Үйлдэл хэрхэн хийгдэж байгааг тодорхойлбол → дайвар үг (ихэвчлэн -ly). Good → well; hard, fast, late, early өөрчлөгдөхгүй. Байдлыг илэрхийлсэн be, look, feel, sound, smell, taste-ийн ард → тэмдэг нэр.
- A2-10 Тоолж болох уу? гэж асуугаарай. Тоолж болох → many, a few, too many; тоолж болохгүй → much, a little, too much; хоёуланд → a lot of, lots of, enough, no. Батлах өгүүлбэрт a lot of-ыг илүүд үзээрэй. Тэг → батлах үйл үгтэй no + нэр үг, эсвэл not any; none ганцаараа зогсоно.
- A2-11 Батлах өгүүлбэр, санал, гуйлтад some-; үгүйсгэл, асуултад (эсвэл «аль нь ч хамаагүй» гэсэн утгаар) any-; батлах үйл үгтэй no-; ганц тооны үйл үгтэй every-. Тэмдэг нэр, else ард нь ирнэ.
- A2-12 Бас нэг / өөр нэг → another + ганц тооны нэр үг (эсвэл + тоо + олон тооны нэр үг). Ерөнхийдөө өөр нь → other + олон тооны эсвэл тоолж болохгүй нэр үг, эсвэл ганцаараа others. Үлдсэн нь → the other(s). Нэр үгийн өмнөх other хэзээ ч -s авахгүй.
- A2-13 Ард нь нэр үг бол → my, your, his, her, its, our, their. Нэр үггүй бол → mine, yours, his, hers, ours, theirs (апострофгүй). whose-оор асууна; who's = who is / who has.
- A2-14 Үйлдэл тэр хүн рүүгээ буцвал → -self / -selves. Ганцаараа эсвэл тусламжгүй → by myself эсвэл on my own. Харилцан үйлдэл → each other. Relax, feel, meet, concentrate ихэвчлэн өөрийн төлөөний үг авахгүй.
- A2-15 үйл үг + хүн + юм эсвэл үйл үг + юм + to / for + хүн. Юм хүнд очвол to, түүнд туслах гэж хийвэл for. it / them-тэй бол хоёр дахь загвар. Explain, describe, suggest, say, introduce хүлээн авагч хүний өмнө үргэлж to шаардана.
- A2-16 Амьдралын туршлага, хугацаагүй → have / has + past participle. Хэзээ гэдгийг хэлэх, асуухад → Past Simple. Been = очоод буцаж ирсэн; gone = одоо ч тэнд байгаа.
- A2-17 Одоо чухал хэвээр байгаа өнгөрсөн үйлдэл → have / has + past participle. Just, already нь have / has ба past participle-ийн хооронд (already төгсгөлд ч ирж болно); yet үгүйсгэл, асуултын төгсгөлд.
- A2-18 Одоо ч үнэн хэвээр → Present Simple биш, have / has + past participle, for (хэр удаан) эсвэл since (хэзээ эхэлсэн)-тэй. Дууссан бол → for-той Past Simple.
- A2-19 Дууссан хугацаа, хэзээ гэсэн асуулт эсвэл өнгөрсний нэг тодорхой тохиолдол → Past Simple. Хугацаа нээлттэй эсвэл өнөөг хүртэлх амьдралын туршлага (хугацаагүй) → Present Perfect. Дэлгэрэнгүй (хэзээ, хаана, хэрхэн) → Past Simple.
Дасгал
A. Бүтэц
Энэ дасгалд британи англи хэлний хэлбэрийг хэрэглээрэй (A2-17, хэрэглээ 6-г үзнэ үү).
-
A2-09 Дайвар үг (adverbs): quickly, well, hard – тэмдэг нэр үү, дайвар үг үү? Please drive (careful). The roads are icy.
-
A2-09 Дайвар үг (adverbs): quickly, well, hard – тэмдэг нэр үү, дайвар үг үү? My dad worked very (hard) all his life.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little: «их», «олон», «жаахан»-ыг англиар зөв хэлэх нь How water do you drink a day?
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere: тодорхойгүй төлөөний үгийг монголоор тайлбарлав I can't find my keys . (any- + where)
-
A2-12 Another, other, the other, others: «бас нэг», «өөр», «нөгөө», «бусад»-ыг англиар We waited twenty minutes for the bus. (= twenty more minutes)
-
A2-13 Mine, yours, whose: «минийх», «чинийх», «хэний»-г англиар хэлэх нь "Is this Tom's jacket?" "Yes, it's ."
-
A2-14 Myself, yourself, each other: «өөрийгөө», «бие биеэ»-г англиар хэлэх нь Did you paint the room by ? (you, one person)
-
A2-15 Give me the book, give it to me: хоёр тусагдахуунтай үйл үг, to эсвэл for? to-гоор дахин бичнэ үү: I sent my sister the photos.
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь Past participle-ийг бичнэ үү: fly
-
A2-17 Present Perfect: just, already, yet – «дөнгөж сая», «аль хэдийн», «хараахан» just-ийг зөв газарт нь тавина уу: The film has started.
B. Утга
Британи англи хэлний хэлбэрийг хэрэглээрэй (A2-17, хэрэглээ 6-г үзнэ үү).
-
A2-09 Дайвар үг (adverbs): quickly, well, hard – тэмдэг нэр үү, дайвар үг үү? Зөв хариултыг сонгоно уу: This soup tastes ….
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little: «их», «олон», «жаахан»-ыг англиар зөв хэлэх нь Зөв хариултыг сонгоно уу: I need … minutes to get ready.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little: «их», «олон», «жаахан»-ыг англиар зөв хэлэх нь Зөв хариултыг сонгоно уу: "How many tickets are left?" "…, sorry."
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere: тодорхойгүй төлөөний үгийг монголоор тайлбарлав Зөв хариултыг сонгоно уу: Would you like … to drink?
-
A2-12 Another, other, the other, others: «бас нэг», «өөр», «нөгөө», «бусад»-ыг англиар Зөв хариултыг сонгоно уу: There are two cakes left. I'll eat this one, and you can have ….
-
A2-14 Myself, yourself, each other: «өөрийгөө», «бие биеэ»-г англиар хэлэх нь Зөв хариултыг сонгоно уу: Anna and Leo text … every night.
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь Зөв хариултыг сонгоно уу: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
A2-18 Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь Зөв хариултыг сонгоно уу: I've had this phone … two years.
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав Одоо үдээс хойш 4 цаг. Зөв хариултыг сонгоно уу: … the bank this morning?
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав Зөв хариултыг сонгоно уу: How many countries … in your life?
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere: тодорхойгүй төлөөний үгийг монголоор тайлбарлав I didn't tell nobody.
-
A2-13 Mine, yours, whose: «минийх», «чинийх», «хэний»-г англиар хэлэх нь Those keys are her's.
-
A2-15 Give me the book, give it to me: хоёр тусагдахуунтай үйл үг, to эсвэл for? Can you describe me your new flat?flat (UK), apartment (US)
-
A2-17 Present Perfect: just, already, yet – «дөнгөж сая», «аль хэдийн», «хараахан» I've yet called her.
-
A2-18 Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь I know Maria for five years.
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав I've been to Paris two years ago.
-
A2-12 Another, other, the other, others: «бас нэг», «өөр», «нөгөө», «бусад»-ыг англиар Some people like it, but others don't.
D. Нөхцөл байдалд
Мессежийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Британи англи хэлний хэлбэрийг хэрэглээрэй (A2-17, хэрэглээ 6-г үзнэ үү). Хаалтанд үггүй зайд нэг үг бичнэ.
Hi Mia! Guess what — we've 28 (already / move) into our new flat! We 29 (find) it online three weeks ago. It's 30 (big) than our old one, and the neighbours are really nice. We've lived here 31 Monday, and 32 (a person) has already invited us for dinner — an old woman called Rosa. She speaks very 33 (quiet), so I can hardly hear her! We haven't unpacked all our boxes 34, and there are 35 things everywhere (more than is good). My brother helped us — he carried the heavy boxes up the stairs by 36. 37 you ever lived in a flat with no lift? Never again! Come and see us — I'll send you the address. Or I'll give 38 to your brother. He knows the area.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь Өөрт тохиолдсон нэг туршлагын тухай бичнэ үү. Дараа нь Past Simple-ээр хоёр дэлгэрэнгүй нэмнэ үү.
-
A2-18 Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь Нэг найзынхаа тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: түүнийг хэр удаан мэдэх, бие биедээ юу хийж өгдөг.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little: «их», «олон», «жаахан»-ыг англиар зөв хэлэх нь Хотынхоо тухай a lot of, not much эсвэл not many, nowhere-ийг хэрэглэн гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-06 Comparatives: харьцуулсан зэрэг (bigger, more beautiful) монголоор My new flat is a bit (big) than my old one.
-
A2-02 Past Simple эсвэл Past Continuous? When, while-ийн ялгааг монголоор тайлбарлав I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
-
A2-05 Англи хэлний ирээдүй цаг: will, going to, Present Continuous уу? Ялгааг монголоор "Are you free on Thursday?" "No, I (meet) a client."
Хариулт
A. Бүтэц
- carefully
- hard
- much
- anywhere
- another
- his
- yourself
- I sent the photos to my sister.
- flown
- The film has just started. / The film's just started.
B. Утга
- delicious
- a few
- None
- something
- the other
- each other
- gone
- for
- Did you call
- have you visited
C. Алдааг олоорой
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Those keys are hers.
- Can you describe your new flat to me?
- I haven't called her yet. / I have not called her yet.
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- I went to Paris two years ago. / I was in Paris two years ago.
- ✓ Some people like it, but others don't.
D. Нөхцөл байдалд
- already moved
- found
- bigger
- since
- somebody / someone
- quietly
- yet
- too many
- himself
- Have
- it
E. Таны ээлж
- I've been to Morocco. I went there in 2021, and the food was amazing.
- I've known Lena since 2010. We help each other with everything.
- There are a lot of cafés in my town. There aren't many parks, and there's nowhere to swim.
F. Холимог давталт
- bigger
- was cooking
- 'm meeting / am meeting / 'm going to meet / am going to meet
