SlowingoMálfræði
A2 2 / 38

Past Simple eða Past Continuous? When, while, during og for á íslensku

Past Simple or Past Continuous? When and While

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt stutta sögu úr fortíðinni: baksviðið í Past Continuous (þátíð í framvinduhorfi) og atburðina í Past Simple (einföld þátíð). Þú getur tengt þær saman með orðunum when, while, during og for.

Aðalatriðið

Saga hefur tvö lög. Annað lagið er baksviðið: lengri athafnir sem voru þegar í gangi – I was walking home, it was getting dark. Hitt lagið eru atburðirnir: stuttar athafnir sem lauk og færa söguna áfram – my phone rang, I stopped.

Hugsaðu þér langa línu og stutt strik sem sker hana. Langa línan er Past Continuous: athöfn sem er í gangi. Stutta strikið er Past Simple: atburður sem gerist í miðri línunni og stöðvar hana oft. I was walking home (langa línan) when it started to rain (stutta strikið).

Ef ekkert baksvið er og athafnirnar gerast hver á eftir annarri notarðu bara Past Simple, eins og í lista yfir skref: I got up, had a shower and left.

Spurðu þig því um hverja athöfn í fortíðinni: er hún baksvið sögunnar eða skref í henni?

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: með „var að“ getum við sýnt baksviðið eins og enskan: „Ég var að ganga heim þegar það fór að rigna.“ En á íslensku er líka eðlilegt að segja „Ég gekk heim þegar það fór að rigna“ – einföld þátíð getur lýst baksviði, og samhengið segir okkur hvað var í gangi. Á ensku sýnir tíðin það sjálf. When I got home, my sister cooked dinner þýðir að systirin byrjaði að elda eftir að ég kom.

„Þegar“ samsvarar oftast when, „á meðan“ samsvarar while. Á undan nafnorði segjum við „á meðan á prófinu stóð“ eða bara „í prófinu“ – það er during the exam, ekki while the exam. Og tímalengd segjum við með „í“: „Við vorum í Róm í viku.“ Á ensku er tímalengd for: for a week. In a week þýðir annað – sjá Ekki rugla saman.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég var að ganga heim þegar það fór að rigna.I was walking home when it started to rain.baksvið og atburður í ólíkum tíðum – hér er þetta eins
Ég gekk heim þegar það fór að rigna.I was walking home when it started to rain.íslenska þátíðin getur verið baksvið; á ensku þarf was + -ing
Þegar myndin var búin fórum við og fengum okkur pítsu.When the film finished, we went for a pizza.atburðir hver á eftir öðrum: Past Simple – hér er þetta eins
Einhver bankaði á meðan við vorum að horfa á leikinn.Somebody knocked on the door while we were watching the match.„á meðan“ + setning → while
í prófinu / á meðan á prófinu stóðduring the examá undan nafnorði → during, ekki while
Við vorum í Róm í viku.We stayed in Rome for a week.tímalengd: „í“ → for
Þegar ég kom heim var systir mín að elda.When I got home, my sister was cooking dinner.systirin byrjaði á undan mér
Þegar ég kom heim eldaði systir mín.When I got home, my sister cooked dinner.á ensku: fyrst kom ég, svo byrjaði hún að elda

Í stuttu máli: á íslensku getur einföld þátíð verið bæði baksvið og atburður; á ensku er baksviðið was / were + -ing og atburðirnir Past Simple. „á meðan á … stóð“ er during, og tímalengd með „í“ er for.

Form

Athöfn sem er trufluð

Baksvið (Past Continuous)Atburður (Past Simple)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

When- eða while-hlutinn getur staðið fyrstur eða seinni. Ef hann stendur fyrstur setjum við yfirleitt kommu á eftir honum.

When eða while?

OrðÁ eftir kemur yfirleittDæmi
whenstutt athöfn (Past Simple)…when the phone rang.
whilelengri athöfn (Past Continuous)While I was cooking, …

Atburðir í röð

MynsturDæmi
Past Simple, Past Simple, Past SimpleI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + Past Simple, Past SimpleWhen the film ended, we went home. (fyrst annað, svo hitt)

During, while, for

Orð+Dæmi
duringnafnorðduring the meeting, during the night
whileaukasetning (frumlag + sögn)while we were having the meeting
fortímalengdfor two hours, for three days

Notkun

1Baksvið sem atburður truflar

Lengri athöfn var í gangi; í miðju hennar gerðist eitthvað stutt. Stutta athöfnin stöðvar oft eða breytir þeirri lengri.

I was walking home when it started to rain.
Ég var að ganga heim þegar það fór að rigna.
langa línan: was walking; stutta strikið: started
We were having dinner when the lights went out.
Við vorum að borða kvöldmat þegar rafmagnið fór.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
Hún var að fara yfir götuna þegar hún sá gamla kennarann sinn.
While he was playing football, he hurt his knee.
Hann meiddi sig á hné á meðan hann var að spila fótbolta.
á íslensku kemur „hann meiddi sig“ oft fyrst; á ensku má byrja á while
The phone rang while I was in the shower.
Síminn hringdi á meðan ég var í sturtu.
was in = be í þátíð; engin -ing mynd
What were you doing when the accident happened?
Hvað varstu að gera þegar slysið varð?
spurt um baksviðið: were you doing

2When + stutt athöfn, while + lengri athöfn

When kynnir yfirleitt stutta athöfn (Past Simple). While kynnir lengri athöfn (Past Continuous). When getur líka staðið með lengri athöfn, en while gerir merkinguna skýrari.

When I arrived, they were still eating.
Þegar ég kom voru þau enn að borða.
á íslensku kemur sögnin á undan „þau“; á ensku they were
I arrived while they were eating.
Ég kom á meðan þau voru að borða.
I lost my wallet while I was shopping.
Ég týndi veskinu mínu á meðan ég var að versla.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
Einhver bankaði á dyrnar á meðan við vorum að horfa á leikinn.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
Þegar kennarinn kom inn voru nemendurnir að tala hátt.
þeir voru byrjaðir að tala áður

3Atburðir í röð – bara Past Simple

Þegar athafnirnar gerast hver á eftir annarri eru þær allar í Past Simple. When + Past Simple þýðir oft „fyrst þetta, svo hitt“.

I got up, made coffee and checked my emails.
Ég fór á fætur, hellti upp á kaffi og leit á tölvupóstinn.
When the film finished, we went for a pizza.
Þegar myndin var búin fórum við og fengum okkur pítsu.
fyrst lauk myndinni, svo fórum við
She opened the box, looked inside and smiled.
Hún opnaði kassann, leit ofan í hann og brosti.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
Við lentum, sóttum bílinn og keyrðum á hótelið.

Berðu saman: tíðin breytir röð atburðanna.

When I got home, my sister was cooking dinner.
Þegar ég kom heim var systir mín að elda kvöldmat.
systirin byrjaði áður en ég kom
When I got home, my sister cooked dinner.
Þegar ég kom heim eldaði systir mín kvöldmat.
fyrst kom ég, svo byrjaði systirin að elda

4During + nafnorð, while + aukasetning, for + tímalengd

During og while þýða bæði „á meðan á … stendur“, en during stendur á undan nafnorði og while á undan frumlagi og sögn. For segir hve lengi eitthvað stóð yfir.

My phone rang during the exam.
Síminn minn hringdi í prófinu.
„í prófinu“ → during + nafnorð
My phone rang while I was doing the exam.
Síminn minn hringdi á meðan ég var að taka prófið.
while + frumlag og sögn
Several people fell asleep during the presentation.
Nokkrir sofnuðu á meðan á kynningunni stóð.
„á meðan á … stóð“ + nafnorð → during
We stayed in Rome for a week.
Við vorum í Róm í viku.
tímalengd: „í viku“ → for a week
I waited for forty minutes, and then I went home.
Ég beið í fjörutíu mínútur og fór svo heim.
hve lengi → for

5Ástandssagnir eru áfram í Past Simple

Ástandssagnir – sagnir sem lýsa ástandi, ekki athöfn (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) – standa yfirleitt í Past Simple, líka í baksviði sögu. Sjá A1-23.

When I met him, I didn't know his name.
Þegar ég kynntist honum vissi ég ekki hvað hann hét.
ekki „wasn't knowing“
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
Hún vildi fá nýja vinnu, svo hún var að skoða atvinnuauglýsingar á netinu.
wanted: ástand; was looking: athöfn
We were walking through the old town, and I loved every street.
Við vorum að ganga um gamla bæinn og ég var hrifin af hverri einustu götu.
loved: ástand, líka í baksviði

Algengar villur

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + nafnorð; while + aukasetning.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
Nafnorð eitt sér á eftir while er rangt; notaðu during.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
Tímalengd → for.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
Ástandssagnir standa í Past Simple.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was / were + -ing mynd.
⚠️I walked home when it started to rain. (meaning: I was already on my way)
✅I was walking home when it started to rain.
Málfræðilega rétt, en þýðir að fyrst fór að rigna og svo gekkstu heim.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
Málfræðilega rétt, en atburðir í röð eru yfirleitt í Past Simple; -ing myndin gerir þá að baksviði.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „í fjóra tíma“, „í sex mánuði“ → in four hours. Á íslensku segjum við tímalengd með „í“: „Við biðum í fjóra tíma“, „Frænka mín rak bakarí í tíu ár.“ Á ensku er tímalengd for. In four hours þýðir annaðhvort „eftir fjóra tíma“ eða hve langan tíma tók að klára eitthvað.

❌The plane to Isafjordur couldn't land because of the fog, so we waited at the airport in four hours and then took the bus.
✅The plane to Isafjordur couldn't land because of the fog, so we waited at the airport for four hours and then took the bus.
„í fjóra tíma“ → for four hours
❌Before she moved back to Reykjavik to look after Grandma, my aunt ran a little bakery in Stykkisholmur in almost ten years.
✅Before she moved back to Reykjavik to look after Grandma, my aunt ran a little bakery in Stykkisholmur for almost ten years.
„í næstum tíu ár“ → for almost ten years

2. „á meðan á tónleikunum stóð“ → while the concert. Á íslensku byrjar bæði „á meðan ég var að…“ og „á meðan á tónleikunum stóð“ á „á meðan“. Þess vegna fylgir while oft með á undan nafnorði. Á ensku stendur while aðeins á undan frumlagi og sögn; á undan nafnorði notarðu during.

❌Two people in the row behind us talked on their phones while the whole concert at Harpa, and nobody asked them to stop.
✅Two people in the row behind us talked on their phones during the whole concert at Harpa, and nobody asked them to stop.
á undan nafnorði → during
❌My little brother slept like a baby while the long drive from Reykjavik to Egilsstadir, but I didn't sleep at all.
✅My little brother slept like a baby during the long drive from Reykjavik to Egilsstadir, but I didn't sleep at all. eða My little brother slept like a baby while we were driving from Reykjavik to Egilsstadir, but I didn't sleep at all.
nafnorð → during; frumlag + sögn → while

3. „Við sátum í heita pottinum þegar norðurljósin birtust“ → tvær Past Simple. Á íslensku er eðlilegt að segja frá baksviði með einfaldri þátíð: samhengið sýnir að við vorum þegar komin í pottinn. Á ensku verða tvær Past Simple-setningar að tveimur atburðum í röð: fyrst birtust ljósin, svo settust við í pottinn. Athöfnin sem var þegar í gangi þarf was / were + -ing.

⚠️Gudrun and I sat in the hot pot at the swimming pool in Laugardalur when the northern lights suddenly appeared over the city.
✅Gudrun and I were sitting in the hot pot at the swimming pool in Laugardalur when the northern lights suddenly appeared over the city.
Málfræðilega rétt, en hljómar eins og við hefðum farið í pottinn eftir að ljósin birtust; í gangi → were sitting
⚠️Grandpa read the newspaper in his chair by the window when a big white ship sailed into the harbour in Seydisfjordur.
✅Grandpa was reading the newspaper in his chair by the window when a big white ship sailed into the harbour in Seydisfjordur.
Málfræðilega rétt, en þýðir að afi byrjaði að lesa þegar skipið kom; í gangi → was reading

Ekki rugla saman

When og while – Bæði orðin geta tengt saman tvær setningar, en yfirleitt kynna þau ólíkar athafnir.

When the alarm went off, I was dreaming.
Þegar vekjaraklukkan hringdi var mig að dreyma.
when + stutt athöfn
While I was dreaming, the alarm went off.
Á meðan mig var að dreyma hringdi vekjaraklukkan.
while + lengri athöfn

During og for – During segir hvenær eitthvað gerðist (innan hvaða tímabils); for segir hve lengi það stóð yfir. Á íslensku getur „í“ staðið í báðum tilvikum („í nótt“, „í átta tíma“). Tímaorðin by og until eru í B1-31.

I woke up twice during the night.
Ég vaknaði tvisvar í nótt.
hvenær: um nóttina
I slept for eight hours.
Ég svaf í átta tíma.
hve lengi: „í átta tíma“ → for

Eitt tengiorð, tvær samsetningar tíða – Tíðin sýnir röð atburðanna, ekki tengiorðið. Meira um samsetningu þátíða í B1-04.

When we arrived, the party was starting.
Þegar við komum var veislan að byrja.
veislan byrjaði um leið og við komum
When we arrived, the party started.
Þegar við komum byrjaði veislan.
veislan byrjaði eftir að við komum

Stafsetning og framburður

  • Ef when- eða while-hlutinn stendur fyrstur seturðu kommu á eftir honum: While I was out, the parcel arrived. Ef hann stendur seinni er yfirleitt engin komma: The parcel arrived while I was out.
  • while /waɪl/: h heyrist ekki hjá flestum. Byrjunin er /w/, ekki íslenskt v: settu stút á varirnar og láttu tennurnar ekki snerta neðri vörina. when /wen/ byrjar eins.
  • Í hröðu tali eru was og were veik (/wəz/, /wə/), svo áherslan fellur á aðalsagnirnar og nafnorðin: I was walking home when it started to rain. Segðu veika was ekki með skýru a.
  • started endar á auka atkvæði /ɪd/, því stofninn endar á t. Stafsetning Past Simple (stop → stopped, try → tried) er í A1-27; óreglulegar myndir (ring → rang, fall → fell) í A1-28.
  • during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US): áherslan er á fyrsta atkvæðinu, og -ing endar á nefhljóðinu /ŋ/ án k-hljóðs á eftir.

Gullna reglan

Lengri athöfn í baksviði → Past Continuous (oft með while). Stuttur atburður í miðju hennar → Past Simple (oft með when). Atburðir hver á eftir öðrum → allir í Past Simple. Á undan nafnorði → during; tímalengd („í fjóra tíma“) → for.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttum myndum sagnanna í svigunum.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. Tengdu setningarnar með when: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. Tengdu setningarnar með while: I was jogging. It started to snow.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: … the bus arrived, everybody got on.
  2. Veldu rétta svarið: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. Veldu rétta svarið: I fell asleep … the film.
  4. Veldu rétta svarið: We lived in Canada … two years.
  5. Veldu rétta svarið: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í textanum.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um eigin sögur og morguninn þinn.

  1. Skrifaðu um eitt skipti þegar eitthvað óvænt gerðist. Notaðu eina langa athöfn í baksviði og einn stuttan atburð.
  2. Skrifaðu þrennt sem þú gerðir í morgun, hvað á eftir öðru.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-01 Past Continuous: was / were + -ing útskýrt á íslensku
    Leiðréttu villuna: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Past Simple á ensku: óreglulegar sagnir, did og didn't – útskýringar og æfingar
    Skrifaðu þátíðarmyndina: fall
  3. A1-29 And, but, or, so, because á ensku: tengiorð útskýrð á íslensku
    Veldu rétta svarið: It was raining, … we stayed at home.
Svör

A. Form

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. Merking

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. Finndu villuna

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. Í samhengi

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. Spreyttu þig

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. Blönduð upprifjun

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Android appLærðu á ferðinni Google Play