SlowingoMálfræði
A2 17 / 38

Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu

Present Perfect: Have You Ever…?

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt frá reynslu þinni án þess að segja hvenær: I've been to Japan. Have you ever eaten octopus? I've never broken a bone. Þú kannt að mynda Present Perfect (enska núliðin tíð) með have / has og lýsingarhætti þátíðar, gerir greinarmun á been og gone og skiptir yfir í Past Simple (einföld þátíð) þegar smáatriðin koma.

Aðalatriðið

Past Simple segir frá liðnu augnabliki: I went to Rome in 2019. Present Perfect horfir á annað: lífið þitt hingað til, séð frá deginum í dag. I've been to Rome. Hvenær? Það skiptir ekki máli. Það sem skiptir máli er að þetta er núna hluti af reynslu þinni.

Hugsaðu þér lífið þitt sem bakpoka. Öll reynsla sem þú hefur öðlast er í honum, og þú berð hann með þér í dag. Present Perfect opnar bakpokann og kíkir ofan í hann: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Við skoðum hvað er í pokanum, ekki dagatalið.

Taktu eftir forminu: have er í nútíð. Það er vísbendingin. Present Perfect er nútíðarmynd um fortíðina – hún tengir reynslu úr fortíðinni við manneskjuna sem þú ert núna. Um leið og þú segir eða spyrð hvenær lokarðu bakpokanum og ferð aftur í Past Simple.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenska núliðin tíð („hef komið“, „hef borðað“, „hef aldrei séð“) gerir sama gagn og Present Perfect þegar við segjum frá reynslu. „Hefurðu einhvern tíma borðað kolkrabba?“ er Have you ever eaten octopus? Hjálparsögnin er meira að segja sú sama: „hafa“ – have. „Aldrei“ stendur með játandi sögn, alveg eins og never: „Ég hef aldrei flogið“ – I've never been on a plane. Present Perfect er samt ekki alltaf það sama og íslenska „hef gert“ eða „er búinn að gera“ – það skoðum við betur í A2-19.

Þrennt þarf að varast. Í fyrsta lagi segjum við um ferðir „Ég hef farið til Spánar“ eða „Ég hef komið til Rómar“. Á ensku er reynsla af ferð been to: I've been to Rome. Have gone þýðir að manneskjan sé farin og enn ekki komin aftur, og have come að hún sé nýkomin. Íslenskan gerir þó sjálf greinarmun á „hefur komið til Parísar“ (fór og kom aftur – has been to) og „er farin til Parísar“ (er þar núna – has gone to). Í öðru lagi er „einhvern tíma“ í spurningu ever, en í játandi setningu („Ég hef einhvern tíma hitt hana“) er það ekki ever – þá segirðu once eða sleppir orðinu. Í þriðja lagi segjum við „komið á Akureyri“ og „komið til Ísafjarðar“ – en á ensku er reynsla af stað been to, ekki been on.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég hef búið í þremur löndum.I've lived in three different countries.núliðin tíð = Present Perfect – hér er þetta eins
Hefurðu einhvern tíma borðað kolkrabba?Have you ever eaten octopus?„einhvern tíma“ í spurningu → ever
Ég hef aldrei flogið.I've never been on a plane.„aldrei“ + játandi sögn → never – hér er þetta eins
Ég hef einhvern tíma hitt hana.I've met her once. / I've met her before.í játandi setningu er „einhvern tíma“ ekki ever
Hún hefur komið þrisvar til Parísar.She's been to Paris three times.fór og kom aftur → been to
Hún er farin til Parísar.She's gone to Paris.er þar núna → gone to
Ég hef farið til Spánar.I've been to Spain.reynsla af ferð → been to, ekki gone to
Hefurðu komið á Akureyri?Have you been to Akureyri?„komið á / til“ → been to
Ég hef komið til Rómar. Ég fór þangað árið 2019.I've been to Rome. I went there in 2019.smáatriði (hvenær) → Past Simple – hér er þetta eins

Í stuttu máli: um reynslu er íslenska núliðin tíð yfirleitt rétt vísbending um Present Perfect. Mundu bara: ferð sem reynsla er been to (ekki gone eða come), og „einhvern tíma“ í játandi setningu er ekki ever.

Form

Lýsingarháttur þátíðar

Hver sögn hefur þrjár kennimyndir: grunnmynd, Past Simple og lýsingarhátt þátíðar (past participle, stundum kallaður „V3“ eða þriðja myndin). Í reglulegum sögnum er lýsingarháttur þátíðar eins og Past Simple (-ed). Óreglulegu sagnirnar lærirðu með öllum þremur myndunum.

GrunnmyndPast SimpleLýsingarháttur þátíðar
visit (regluleg)visitedvisited
try (regluleg)triedtried
bewas / werebeen
gowentgone
seesawseen
eatateeaten
dodiddone
havehadhad
makemademade
meetmetmet
taketooktaken
writewrotewritten
drinkdrankdrunk
rideroderidden
flyflewflown
breakbrokebroken
loselostlost

Játandi og neitandi setning

Frumlaghave / has (not)lýsingarháttur þátíðarStyttur ritháttur
I / you / we / theyhavevisited Japan.I've, you've, we've, they've
he / she / ithasvisited Japan.he's, she's, it's
I / you / we / theyhave notseen it.haven't
he / she / ithas notseen it.hasn't

Spurningar og stutt svör

SpurningStutt svör
Have you ever been to India?Yes, I have. / No, I haven't.
Has she ever tried surfing?Yes, she has. / No, she hasn't.
How many countries have you visited?Eleven, I think.

Ever, never, before, yet

OrðMerkingStaðaDæmi
evereinhvern tíma á ævinnií spurningum; á undan lýsingarhætti þátíðarHave you ever ridden a horse?
neveraldreiá undan lýsingarhætti þátíðar; játandi sögnI've never ridden a horse.
beforeáður, fyrir þetta skiptiaftast í setningunniI've seen this film before.
yetenn (en ég býst við því)aftast í neitun og spurningumI haven't been to Paris yet.

Notkun

1Reynsla úr lífinu án tíma

Notaðu Present Perfect þegar þú segir að eitthvað hafi gerst einhvern tíma á ævinni, án þess að segja hvenær.

I've lived in three different countries.
Ég hef búið í þremur löndum.
reynsla, enginn tími nefndur
She's run two marathons.
Hún hefur hlaupið tvö maraþon.
she's = she has
We've met a lot of interesting people on this trip.
Við höfum hitt margt áhugavert fólk í þessari ferð.
ferðin stendur enn yfir
My parents have visited me in London twice.
Foreldrar mínir hafa heimsótt mig tvisvar til London.
I haven't seen many of his films.
Ég hef ekki séð margar af myndunum hans.

2Have you ever…? og never

Ever þýðir „einhvern tíma, hvenær sem er hingað til“. Það er aðallega notað í spurningum. Never þýðir „aldrei“ og stendur með játandi sögn – eins og „aldrei“ á íslensku. Í játandi setningu er ever aðallega notað á eftir efsta stigi eða the first / only time (the best film I've ever seen; meira í A2-19). Í bandarískri ensku er líka algengt að spyrja um reynslu með Did you ever…?. Og þegar talað er um liðið tímabil getur never staðið með Past Simple: I never saw him again. – sjá A2-19.

Have you ever eaten octopus?
Hefurðu einhvern tíma borðað kolkrabba?
„einhvern tíma“ í spurningu → ever
Has your brother ever lived abroad?
Hefur bróðir þinn einhvern tíma búið í útlöndum?
I've never been on a plane.
Ég hef aldrei flogið.
never + játandi sögn, eins og „aldrei“
She's never broken a bone.
Hún hefur aldrei beinbrotnað.
"Have you ever met anyone famous?" "No, never."
„Hefurðu einhvern tíma hitt einhvern frægan?“ „Nei, aldrei.“
It's the best film I've ever seen.
Þetta er besta mynd sem ég hef nokkurn tíma séð.
efsta stig + ever: sjá A2-19

3Before og (not) yet

Before (aftast) þýðir „áður, fyrir þetta skipti“. Not … yet þýðir „ekki enn – en ég býst við að það gerist“. Önnur notkun yet er í A2-17.

I've tried this recipe before. It's great.
Ég hef prófað þessa uppskrift áður. Hún er frábær.
Have you been here before?
Hefurðu komið hingað áður?
„komið hingað“ → been here
I haven't read the last book in the series yet.
Ég hef ekki enn lesið síðustu bókina í seríunni.
„ekki enn“ → not … yet
"Have you seen the new exhibition at the museum?" "Not yet."
„Ertu búin að sjá nýju sýninguna á safninu?“ „Ekki enn.“

4Been og gone

Been (af be) = fór og kom aftur. Gone = fór og er þar enn (eða á leiðinni). Á íslensku er sami munur á „hefur komið til“ og „er farinn til“. En varastu „hef farið til“ um reynslu: það er have been to.

She's been to Paris three times.
Hún hefur komið þrisvar til Parísar.
fór og kom aftur
"Where's Sara?" "She's gone to Paris."
„Hvar er Sara?“ „Hún er farin til Parísar.“
hún er í París núna
Have you ever been to a music festival?
Hefurðu einhvern tíma farið á tónlistarhátíð?
„farið á“ sem reynsla → been to
Dad has gone to the supermarket. He'll be back soon.
Pabbi skrapp út í búð. Hann kemur bráðum aftur.
á íslensku þátíð, á ensku gone: hann er ekki kominn aftur

5Fyrst reynslan, svo smáatriðin í Past Simple

Byrjaðu á Present Perfect til að kynna reynsluna. Um leið og þú gefur eða spyrð um smáatriði eins ákveðins skiptis – hvenær, hvar, með hverjum, hvernig það var – skiptirðu yfir í Past Simple. Á íslensku gerum við eins: „Ég hef komið þangað. Ég fór þangað…“.

"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
„Hefurðu einhvern tíma komið til Rómar?“ „Já, ég fór þangað árið 2019.“
ártal → Past Simple
I've met a famous actor. I met him in a café last summer.
Ég hef hitt frægan leikara. Ég hitti hann á kaffihúsi í fyrrasumar.
reynsla, svo smáatriði
"Have you ever lost your passport?" "Yes, once. It was a nightmare."
„Hefurðu einhvern tíma týnt vegabréfinu þínu?“ „Já, einu sinni. Það var martröð.“
hvernig það var → Past Simple
"Have you ever tried snowboarding?" "Yes. I tried it in January, and I loved it."
„Hefurðu einhvern tíma prófað snjóbretti?“ „Já. Ég prófaði í janúar og fannst það æðislegt.“

Algengar villur

❌I have been to Rome in 2019.
✅I went to Rome in 2019.
Ártal er liðinn tími: Past Simple.
❌Have you ever ate sushi?
✅Have you ever eaten sushi?
Á eftir have kemur lýsingarháttur þátíðar: eaten.
❌She has went to Spain.
✅She has gone to Spain. eða She has been to Spain.
went er Past Simple; á eftir has: gone eða been.
❌I haven't never seen snow.
✅I've never seen snow. eða I haven't ever seen snow.
Aðeins ein neitun.
❌He have visited Peru.
✅He has visited Peru.
he / she / it + has.
❌I've ever been to Canada.
✅I've been to Canada.
ever stendur ekki í venjulegri játandi setningu.
❌"Have you been to Mexico?" "Yes, I've."
✅"Yes, I have."
Í stuttu svari er enginn styttur ritháttur.
❌"Where's Tom?" "He's been to the bank."
✅"He's gone to the bank."
Hann er í bankanum núna: gone.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hefurðu farið til Eyja?“, „hefur komið til Grænlands“ → gone to, come to. Á íslensku segjum við um reynslu af ferðum bæði „Ég hef farið til…“ og „Ég hef komið til…“. Bein þýðing gefur have gone eða have come. En á ensku þýðir has gone að manneskjan sé farin og ekki komin aftur, og has come að hún sé nýkomin hingað. Reynsla af ferð er been to.

⚠️Welcome back, Arnar! I hear you've gone to the Westman Islands for the big festival in August. How was it?
✅Welcome back, Arnar! I hear you've been to the Westman Islands for the big festival in August. How was it?
Málfræðilega rétt, en you've gone merkir að hann sé enn þar; hann er kominn heim → been to
⚠️This is our guide, Elin; she has come to Greenland eleven times, so you can ask her anything about the ice.
✅This is our guide, Elin; she has been to Greenland eleven times, so you can ask her anything about the ice.
Málfræðilega rétt, en has come merkir „er nýkomin“; reynsla → has been to

2. „Ég hef einhvern tíma hitt hana“ → I've ever met. Í spurningu er „einhvern tíma“ ever: „Hefurðu einhvern tíma…?“ – Have you ever…? Þess vegna er auðvelt að halda að „einhvern tíma“ sé alltaf ever. En í játandi setningu stendur ever ekki (nema á eftir efsta stigi). Þá segirðu once, before eða sleppir orðinu.

❌I'm sure I've ever met your sister somewhere, maybe at a birthday party in Selfoss a few years ago.
✅I'm sure I've met your sister somewhere before, maybe at a birthday party in Selfoss a few years ago. eða I'm sure I met your sister once somewhere, maybe at a birthday party in Selfoss a few years ago.
í játandi setningu ekkert ever

3. „Hún hefur komið á Akureyri“ → been on. Á íslensku segjum við „koma á“ um suma staði („á Akureyri“, „á Ísafjörð“, „á Hornstrandir“) og „koma til“ um aðra. Bein þýðing gefur been on Akureyri. Á ensku er reynsla af stað been to + staður.

❌Our exchange student from Canada has been on Akureyri twice, but both times it was too cloudy to see the northern lights.
✅Our exchange student from Canada has been to Akureyri twice, but both times it was too cloudy to see the northern lights.
„komið á“ stað → been to

Ekki rugla saman

Present Perfect og Past Simple – Present Perfect = reynsla án tíma, ævin hingað til. Past Simple = liðinn tími eða smáatriði. Allur samanburðurinn er í A2-19.

I've been to Japan.
Ég hef komið til Japans.
reynsla
I went to Japan last spring.
Ég fór til Japans í fyrravor.
hvenær

been og gone – Been to = fór og kom aftur. Gone to = er þar núna.

They've been to the beach.
Þau voru á ströndinni.
þau eru komin aftur: sjáðu sandugu handklæðin
They've gone to the beach.
Þau eru farin á ströndina.
þau eru á ströndinni núna

he's = he is / he has – Skoðaðu hvað kemur á eftir. -ing mynd, lýsingarorð eða nafnorð → is. Lýsingarháttur þátíðar sem lýsir athöfn, oft með andlagi eða í been to / gone to → has. Varastu: sumir lýsingarhættir virka líka sem lýsingarorð (broken, tired, married), og þá er 's = is. Merkingin ræður.

He's tired.
Hann er þreyttur.
he is
He's tried it.
Hann hefur prófað það.
he has
He's broken his arm.
Hann er handleggsbrotinn.
he has: athöfn + andlag; á íslensku oft lýsingarorð
It's broken.
Það er bilað.
it is: lýsir hlutnum núna

Stafsetning og framburður

  • have og has eru veik í játandi setningum og spurningum: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). Í stuttu svari eru þau hins vegar sterk: Yes, I have /hæv/. /æ/ er nýtt hljóð: munnurinn er vel opinn og varirnar teygðar. Lestu það ekki eins og íslenskt æ, sem er tvíhljóð.
  • Styttur ritháttur: I've /aɪv/, he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. Hlustaðu eftir litla /v/ eða /z/: I've seen (rétt) og I seen (ekki staðlað). /z/ er raddað – íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo gættu þess að það verði ekki s.
  • been er /biːn/ í vönduðum breskum framburði og oft /bɪn/ (US og hratt breskt tal). Langa /iː/ er nálægt íslensku í, stutta /ɪ/ nálægt íslensku i.
  • Reglulegir lýsingarhættir þátíðar fylgja stafsetningu og framburði Past Simple: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. Aukaatkvæði bætist aðeins við á eftir t og d.
  • gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ rímar við sun. /ʌ/ er stutt og opið, í miðjum munni – ekki íslenskt o eða ö.

Gullna reglan

Um reynslu úr lífinu án tíma → have / has + lýsingarháttur þátíðar. Ever í spurningum, never með játandi sögn. Reynsla af ferð er been to – líka þegar við segjum „hef farið til“ eða „hef komið á“. Og um leið og þú segir hvenær, hvar eða hvernig skiptirðu yfir í Past Simple.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.

  1. I (visit) Rome three times in my life.
  2. you ever (try) Thai food?
  3. She (never / see) the sea.
  4. They (not / meet) my parents yet.
  5. Lýsingarháttur þátíðar: write
  6. Lýsingarháttur þátíðar: eat
  7. Stutt svar: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: "Where's Mum?" "She's … to work."
  2. Veldu rétta svarið: I … that film last week.
  3. Veldu rétta svarið: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
  4. Veldu rétta svarið: I've … eaten octopus.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. Have you ever went to a concert?
  2. I haven't never ridden a motorbike.
  3. He have visited Peru twice.
  4. She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Í samhengi

Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.

Travel talk
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um reynslu þína.

  1. Skrifaðu tvær setningar um það sem þú hefur gert og eina setningu um eitthvað sem þú hefur aldrei gert.
  2. Skrifaðu spurningu með Have you ever…? og stutt samtal þar sem eitt smáatriði er í Past Simple.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-28 Past Simple á ensku: óreglulegar sagnir, did og didn't – útskýringar og æfingar
    Yesterday I (see) a great film.
  2. A2-07 Efsta stig á ensku: the biggest, the most beautiful útskýrt á íslensku
    Everest is (high) mountain in the world.
  3. A2-15 Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku
    Veldu rétta svarið: Can you show ?
Svör

A. Form

  1. have visited / 've visited
  2. Have … tried
  3. has never seen / 's never seen
  4. haven't met / have not met
  5. written
  6. eaten
  7. No, he hasn't.

B. Merking

  1. gone
  2. saw
  3. went
  4. never

C. Finndu villuna

  1. Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
  2. I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
  3. He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
  4. ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Í samhengi

  1. been
  2. have
  3. went
  4. Did … try
  5. have never climbed / 've never climbed
  6. been

E. Spreyttu þig

  1. I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
  2. "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."

F. Blönduð upprifjun

  1. saw
  2. the highest
  3. me your photos
Android appLærðu á ferðinni Google Play