SlowingoMálfræði
A2 15 / 38

Myself, yourself og each other: afturbeygð fornöfn á ensku

Myself, Yourself and Each Other

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu notað afturbeygð fornöfn (myself, yourself, themselves…) þegar athöfnin snýr aftur að gerandanum, sagt by myself / on my own um það sem þú gerir einn eða án hjálpar og gert greinarmun á themselves og each other. Þú veist líka hvaða sagnir eru ekki afturbeygðar á ensku.

Aðalatriðið

Yfirleitt fer athöfn frá einni manneskju til annarrar: I cut the bread. She called him. Stundum snýr athöfnin þó aftur að sömu manneskju: I cut myself. Sá sem gerir eitthvað og sá sem það bitnar á eru sama manneskjan.

Hugsaðu þér spegil. Afturbeygða fornafnið (reflexive pronoun) – myself, herself, themselves – er spegilmynd frumlagsins. Athöfnin fer frá frumlaginu, skellur á speglinum og kemur beint til baka.

Hugsaðu þér nú tvær manneskjur, hvora fyrir framan sinn spegil. They looked at themselves – hvor horfði á sína spegilmynd. Taktu speglana burt og þær standa augliti til auglitis: They looked at each other – athöfnin fer frá annarri til hinnar og til baka. Sama fólkið, allt önnur mynd.

Íslenska og enska

Á íslensku höfum við afturbeygða fornafnið „sig, sér, sín“, en aðeins í þriðju persónu: „Hún horfði á sig“, „Hann meiddi sig“. Í fyrstu og annarri persónu notum við venjuleg persónufornöfn: „Ég skar mig“, „Þú brennir þig“, „Við kynntum okkur“. Á ensku hefur hver persóna sitt afturbeygða fornafn: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves. „mig“ er því ekki alltaf me: þegar athöfnin snýr aftur að gerandanum er það myself.

Góðu fréttirnar: „hvort annað“ og „hver annan“ eru each other, og munurinn á „sjálfum sér“ og „hvort öðru“ er sá sami og á themselves og each other. „Einn“ og „sjálfur“ („Ég bý einn“, „Hann gerði þetta sjálfur“) eru by myself / on my own. En tvennt er ólíkt. Í fyrsta lagi hafa margar íslenskar sagnir „sig“ eða „sér“ með sér – „klæða sig“, „þvo sér“, „raka sig“, „einbeita sér“, „flýta sér“ – en á ensku standa get dressed, wash, shave, concentrate, hurry yfirleitt án -self. Í öðru lagi sýnum við oft gagnkvæma athöfn með -st í sögninni: „Við hittumst“, „Þau kynntust“, „Þekkist þið?“. Á ensku verður sögnin oft að fá each other: Do you know each other? (Með meet þarf þó ekkert: We met at university.)

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hún horfði á sig í speglinum.She looked at herself in the mirror.„sig“ → herself – hér er þetta eins
Ég skar mig þegar ég var að elda.I cut myself while I was cooking.„mig“ → myself, ekki me
Þau kynntu sig fyrir hópnum.They introduced themselves to the group.-selves í fleirtölu
Ég bý einn.I live by myself. / I live on my own.„einn, án hjálpar“ → by myself / on my own
Hann klæddi sig á tíu mínútum.He got dressed in ten minutes.á ensku án himself
Ég get ekki einbeitt mér.I can't concentrate.concentrate án myself
Mig langar að slaka á um helgina.I want to relax this weekend.relax án myself – hér er þetta eins
Við kynntumst í háskólanum.We met at university.meet án ourselves
Þekkist þið?Do you know each other?-st → each other
Ben og Lucy elska hvort annað.Ben and Lucy love each other.„hvort annað“ → each other – hér er þetta eins

Í stuttu máli: þegar athöfnin snýr aftur að gerandanum er „mig, þig, sig, okkur“ á ensku myself, yourself, himself, ourselves…; „hvort annað“ og oft -st í sögninni er each other; en „klæða sig“, „einbeita sér“ og „slaka á“ eru án -self.

Form

Afturbeygð fornöfn

FrumlagAfturbeygt fornafn
Imyself
you (einn)yourself
hehimself
sheherself
ititself
weourselves
you (fleiri)yourselves
theythemselves

Eintala: -self. Fleirtala: -selves. Taktu eftir himself og themselves (af him, them) – ekki hisself eða theirselves.

Mynstur

MynsturDæmi
sögn + afturbeygt fornafnI hurt myself.
sögn + afturbeygt fornafn + nafnorðWe're teaching ourselves photography.
forsetning + afturbeygt fornafn (sama manneskja)He talks to himself.
by + afturbeygt fornafn = einn / án hjálparI live by myself.
on + my / your / his… + own = sama merkingI live on my own.
each other / one another (gagnkvæm athöfn)They help each other.

Notkun

1Frumlag og andlag eru sama manneskjan

Notaðu afturbeygt fornafn þegar gerandinn er líka sá sem athöfnin bitnar á. Það virkar á eftir sögnum og forsetningum (to, at, with, for). (Á eftir forsetningum um staðsetningu notum við yfirleitt venjulegt fornafn: She put the bag next to her.)

I cut myself while I was cooking.
Ég skar mig þegar ég var að elda.
„mig“ → myself: gerandinn meiddist sjálfur
She looked at herself in the mirror.
Hún horfði á sig í speglinum.
„sig“ → herself
Be careful! You'll burn yourself.
Farðu varlega! Þú brennir þig.
„þig“ → yourself
The machine turns itself off after ten minutes.
Vélin slekkur á sér eftir tíu mínútur.
„slekkur á sér“ → turns itself off
We're teaching ourselves photography.
Við erum að kenna okkur sjálf að taka myndir.
sjálfsnám
He talks to himself when he's nervous.
Hann talar við sjálfan sig þegar hann er stressaður.

2Algengar sagnir með afturbeygðu fornafni

Í nokkrum hversdagslegum orðasamböndum er afturbeygt fornafn: enjoy yourself (skemmta sér), help yourself (fá sér), hurt yourself (meiða sig), introduce yourself (kynna sig), behave yourself (haga sér vel).

Did you enjoy yourselves at the party?
Skemmtuð þið ykkur vel í veislunni?
„skemmta sér“ → enjoy yourselves; við fleiri en einn
Please help yourself to coffee.
Gjörðu svo vel, fáðu þér kaffi.
„fáðu þér“ → help yourself to
He fell off his bike, but he didn't hurt himself.
Hann datt af hjólinu en meiddi sig ekki.
„meiða sig“ → hurt himself
Let me introduce myself. I'm Ana, the new manager.
Má ég kynna mig? Ég heiti Ana og er nýi yfirmaðurinn.
„kynna mig“ → introduce myself
Behave yourselves, kids!
Hagið ykkur vel, krakkar!

3By myself / on my own = einn eða án hjálpar

By + afturbeygt fornafn þýðir „einn“ eða „án hjálpar“. On + my, your, his, her, our, their + own þýðir nákvæmlega það sama. Taktu eftir: by myself, en on my own (ekki on myself eða by my own). Á íslensku segjum við „einn“, „sjálfur“ eða „upp á eigin spýtur“.

I live by myself.
Ég bý einn.
„einn“ → by myself
Did you paint the room by yourself?
Málaðirðu herbergið sjálfur?
án hjálpar
My son can get dressed by himself now.
Sonur minn getur klætt sig sjálfur núna.
She travelled around Asia by herself.
Hún ferðaðist ein um Asíu.
travelled (UK), traveled (US)
I live on my own.
Ég bý einn.
= I live by myself
She built the website on her own.
Hún bjó til vefsíðuna alveg sjálf.
án hjálpar
Can the kids walk to school on their own?
Geta krakkarnir gengið sjálfir í skólann?

4Sagnir sem eru ekki afturbeygðar á ensku

Margar sagnir um líkamann og líðan þurfa ekki afturbeygt fornafn á ensku: relax, feel, meet, concentrate, wake up, get up, sit down. Wash, shave og dress eru líka yfirleitt án þess; með þeim þremur er það aðallega notað þegar athöfnin er erfið eða óvenjuleg. Á íslensku hafa margar þessara sagna „sig“ eða „sér“ („klæða sig“, „einbeita sér“) eða -st („hittast“), svo hér þarftu að vara þig.

I want to relax this weekend.
Mig langar að slaka á um helgina.
relax án myself
I don't feel well.
Mér líður ekki vel.
feel án myself
We met at university.
Við kynntumst í háskólanum.
„kynntumst“ → met, án ourselves
He washed, shaved and got dressed in ten minutes.
Hann þvoði sér, rakaði sig og klæddi sig á tíu mínútum.
á íslensku „sér“ og „sig“, á ensku ekkert
I can't concentrate with this noise.
Ég get ekki einbeitt mér í þessum hávaða.
„einbeita sér“ → concentrate
After his accident, he can't dress himself.
Eftir slysið getur hann ekki klætt sig sjálfur.
afturbeygt: athöfnin er erfið

5Each other / one another og themselves

Each other (og aðeins formlegra one another) lýsir gagnkvæmri athöfn: A gerir eitthvað við B og B við A – á íslensku „hvort annað“, „hver annan“ eða sögn með -st. Themselves / ourselves þýðir að hver og einn gerir það við sjálfan sig.

Ben and Lucy love each other.
Ben og Lucy elska hvort annað.
„hvort annað“ → each other
We send each other messages every day.
Við sendum hvort öðru skilaboð á hverjum degi.
The two teams thanked one another after the match.
Liðin tvö þökkuðu hvort öðru fyrir leikinn.
They introduced themselves to the group.
Þau kynntu sig fyrir hópnum.
hvert og eitt sagði til nafns
Do you and your sister see each other often?
Hittist þið systir þín oft?
á íslensku „-st“ í sögninni, á ensku each other

Algengar villur

❌They enjoyed theirselves.
✅They enjoyed themselves.
themselves (af them), ekki theirselves.
❌He hurt him. (= his own body)
✅He hurt himself.
Sama manneskjan: himself.
❌He did it by his own.
✅He did it by himself. eða He did it on his own.
by himself eða on his own.
❌I live on myself.
✅I live on my own. eða I live by myself.
on my own eða by myself.
❌I feel myself tired.
✅I feel tired.
feel stendur án myself.
❌Enjoy yourself, everybody!
✅Enjoy yourselves, everybody!
Við fleiri en einn: yourselves.
⚠️I relaxed myself on the beach.
✅I relaxed on the beach.
Málfræðilega rétt, en relax er yfirleitt án myself.
⚠️We met ourselves in 2018.
✅We met in 2018.
Málfræðilega rétt, en merkingin verður skrýtin; meet stendur án ourselves.
⚠️Sam and I help ourselves with homework.
✅Sam and I help each other with homework.
Málfræðilega rétt, en þýðir að hvor hjálpi sjálfum sér; gagnkvæmt: each other.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Ég kynnti mig“, „Þurrkaðu þér“ → me, you í stað myself, yourself. Á íslensku notum við í fyrstu og annarri persónu sömu fornöfn og venjulega: „Ég kynnti mig“, „Þú meiðir þig“. Þess vegna verður „mig“ auðveldlega me og „þig“ you. Á ensku er me og you einhver annar; þegar athöfnin snýr aftur að gerandanum þarf myself, yourself, ourselves.

❌On our first evening in Kopavogur I knocked on the neighbours' door, introduced me and invited them for coffee on Sunday.
✅On our first evening in Kopavogur I knocked on the neighbours' door, introduced myself and invited them for coffee on Sunday.
„kynnti mig“ → introduced myself
❌Siggi, dry you properly before you go outside; it's minus ten and your hair is still wet from the pool.
✅Siggi, dry yourself properly before you go outside; it's minus ten and your hair is still wet from the pool.
„þurrkaðu þér“ → dry yourself

2. „Flýttu þér!“ → Hurry yourself!. Á íslensku hafa margar sagnir „sig“ eða „sér“ með sér: „flýta sér“, „einbeita sér“, „klæða sig“. Á ensku eru hurry, concentrate og get dressed yfirleitt án afturbeygðs fornafns. „Flýttu þér!“ er einfaldlega Hurry up! eða Hurry!

⚠️Hurry yourself, Katrin! The airport bus leaves from the hotel in Keflavik in ten minutes, and you still haven't packed your toothbrush.
✅Hurry up, Katrin! The airport bus leaves from the hotel in Keflavik in ten minutes, and you still haven't packed your toothbrush. eða Hurry, Katrin! The airport bus leaves from the hotel in Keflavik in ten minutes, and you still haven't packed your toothbrush.
Málfræðilega rétt, en óeðlilegt; „flýttu þér“ → hurry up

3. „Leikmennirnir heilsuðust“, „Þeir þekktust“ → sögn án each other. Á íslensku sýnir -st í sögninni að athöfnin er gagnkvæm: „Leikmennirnir heilsuðust“, „Þeir þekktust frá fótboltabúðunum“. Á ensku þurfa greet og know andlag; gagnkvæm athöfn er greet each other, know each other. (Með meet þarf ekkert: We met at university.)

❌Before the handball final in Hafnarfjordur, the players of both teams greeted with a handshake in the middle of the court.
✅Before the handball final in Hafnarfjordur, the players of both teams greeted each other with a handshake in the middle of the court.
„heilsuðust“ → greeted each other
❌Siggi and Arnar knew already from the football camp in Akureyri, so they sat next to each other on the first day of school.
✅Siggi and Arnar knew each other already from the football camp in Akureyri, so they sat next to each other on the first day of school.
„þekktust“ → knew each other

Ekki rugla saman

themselves og each other – Ólík mynd: spegill (hver við sjálfan sig) eða tvær manneskjur augliti til auglitis (hvor við aðra).

They blamed themselves.
Þau kenndu sjálfum sér um.
hvort um sig kenndi sér um
They blamed each other.
Þau kenndu hvort öðru um.
A kenndi B um og B kenndi A um

him og himself – Val fornafnsins breytir því á hvern athöfnin beinist.

Tom saw him in the photo.
Tom sá hann á myndinni.
annan mann
Tom saw himself in the photo.
Tom sá sjálfan sig á myndinni.
Tom sjálfan

afturbeygt fornafn (andlag) og myself til áherslu – Í þessari kennslustund er afturbeygða fornafnið andlag sagnar. Myself getur líka verið áhersluorð (I made this cake myself – „Ég bakaði þessa köku sjálf“). Þá notkun lærum við í C1-06.

Stafsetning og framburður

  • Áherslan er á -self / -selves: my-SELF, your-SELVES, them-SELVES. Á íslensku viljum við leggja áherslu á fyrsta atkvæði – hér kemur hún í lokin.
  • Í fleirtölu verður -self → -selves, eins og shelf → shelves og wolf → wolves A1-05.
  • yourself (einn) og yourselves (fleiri): hlustaðu eftir endinum /selvz/. /v/ og /z/ eru rödduð – raddböndin titra, og z suðar eins og býfluga. Íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo gættu þess að endirinn verði ekki s.
  • themselves: fremst er /ð/ – eins og íslenskt ð, en hér fremst í orði, þar sem ð kemur aldrei fyrir á íslensku. Segðu ekki d.
  • each other er borið fram nánast sem eitt orð: /iːtʃ ˈʌðə/ (UK), /iːtʃ ˈʌðər/ (US). /tʃ/ er ekki íslenskt hljóð: tungan snertir góminn eins og í t og sleppir svo loftinu út eins og í she. /ʌ/ er stutt og opið, í miðjum munni – ekki íslenskt o eða ö.

Gullna reglan

Þegar frumlag og andlag eru sama manneskjan → myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves – líka þegar íslenskan segir bara „mig“ eða „þig“. Einn / án hjálpar → by myself eða on my own. Gagnkvæmt („hvort annað“, -st) → each other. Og mundu: relax, feel, meet, concentrate og yfirleitt wash, shave, get dressed eru án -self, þótt íslenskan segi „sig“ eða „sér“.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttu orði.

  1. Be careful with that knife — don't cut . (you, one person)
  2. She looked at in the mirror.
  3. We really enjoyed on holiday.
  4. My grandfather lives by .
  5. The heating switches on at 6 am.
  6. Skrifaðu fleirtöluna: yourself

B. Merking

Veldu rétta svarið eða umorðaðu setninguna.

  1. Veldu rétta svarið: Anna and Leo text … every night.
  2. Veldu rétta svarið: I need to … after work.
  3. Veldu rétta svarið: Children, please help … to cake.
  4. Umorðaðu með each other: Mia helps Jack, and Jack helps Mia.
  5. Veldu rétta svarið: I don't like walking home … at night.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. They built the house by theirselves.
  2. I looked at me in the mirror.
  3. I feel myself very happy today.
  4. He taught himself the guitar.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Skrifaðu í hverja eyðu orð sem endar á -self / -selves eða each other.

First day at a new school
Teacher: Good morning, everyone! First, let's introduce 16. I'm Mr Park.
Students: Good morning!
Teacher: Please work in pairs and ask 17 three questions.
Lena: Hi, I'm Lena. Do you live with your family?
Omar: No, I live by 18. My family is in Cairo.
Lena: Wow! Do you cook for 19?
Omar: Yes, but I often burn 20!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um þitt eigið líf.

  1. Skrifaðu um eitthvað sem þú gerðir einn eða ein, án hjálpar (by yourself eða on your own).
  2. Skrifaðu um tvær manneskjur sem þú þekkir og gera eitthvað hvor fyrir aðra.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-09 Fornöfn í andlagi á ensku: me, him, her, us, them (object pronouns)
    Can you help ? (I)
  2. A2-13 Mine, yours og whose á ensku: eignarfornöfn útskýrð á íslensku
    This isn't my bag. is red.
  3. A2-12 Another, other, the other og others á ensku: annar, hinn og aðrir
    Some students walked home. took the bus.
Svör

A. Form

  1. yourself
  2. herself
  3. ourselves
  4. himself
  5. itself
  6. yourselves

B. Merking

  1. each other
  2. relax
  3. yourselves
  4. Mia and Jack help each other. / Jack and Mia help each other.
  5. on my own

C. Finndu villuna

  1. They built the house by themselves.
  2. I looked at myself in the mirror.
  3. I feel very happy today.
  4. ✓ He taught himself the guitar.

D. Í samhengi

  1. ourselves
  2. each other / one another
  3. myself
  4. yourself
  5. myself

E. Spreyttu þig

  1. Last year I painted my bedroom by myself.
  2. My sister and I help each other with homework.

F. Blönduð upprifjun

  1. me
  2. Mine
  3. Others / The others / Other students / The other students
Android appLærðu á ferðinni Google Play