SlowingoMálfræði
A2 12 / 38

Something, anyone, nobody og everywhere: óákveðin fornöfn á ensku

Something, Anyone, Nobody, Everywhere

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu talað um fólk, hluti og staði almennt: somebody, anything, nowhere, everyone og hin orðin í fjölskyldunni. Þú veist hvenær þú notar some-, any-, no- og every-, hvar lýsingarorð og else standa, og hvernig you og they geta merkt fólk almennt.

Aðalatriðið

Stundum vitum við ekki nákvæmlega hver, hvað eða hvar – eða það skiptir ekki máli. Enskan býr þá til orð úr tveimur litlum kubbum sem smella saman.

Fyrri kubburinn segir hve mikið eða hvers konar: some- (einhver ákveðinn, eitthvað), any- (hver sem er; líka í spurningum og neitun), no- (enginn) og every- (allir, allt). Seinni kubburinn segir hvað um er að ræða: -body eða -one um fólk, -thing um hluti, -where um staði.

Settu þá saman og þú færð heila töflu: somebody, anything, nowhere, everyone… Úr fjórum fremri og fjórum aftari kubbum verða sextán orð. Og reglurnar um some og any sem þú þekkir úr A1-24 gilda hér alveg eins.

Íslenska og enska

Á íslensku notum við „einhver“, „eitthvað“ og „einhvers staðar“ bæði í játandi setningum og spurningum: „Einhver hringdi“, „Hringdi einhver?“. Á ensku skiptirðu um kubb: Someone called en Did anyone call? Góðu fréttirnar: í neitun er íslenskan nánast eins og enskan. „ekki neinn“, „ekki neitt“ og „ekki neins staðar“ eru not … anybody, anything, anywhere, og „enginn“, „ekkert“ og „hvergi“ eru nobody, nothing, nowhere – með játandi sögn, því íslenskan notar líka bara eina neitun: „Enginn kom“ – Nobody came. Og lýsingarorðið stendur á eftir, eins og í „eitthvað nýtt“: something new. „Hver sem er“, „hvað sem er“ og „hvar sem er“ eru anyone, anything, anywhere í játandi setningu.

Þrennt er öðruvísi. „Allir“ er í fleirtölu („Allir eru tilbúnir“, „Allir vita það“), en everyone og everybody taka sögn í eintölu: Everyone is ready. „Annar“ og „annað“ á eftir „einhver“, „eitthvað“ og „enginn“ er else á ensku, ekki other: „eitthvað annað“ – something else. Og um fólk almennt segjum við „maður“ („Maður borgar við borðið“) eða notum setningar eins og „Það má ekki leggja hér“ og „Það er verið að byggja nýjan spítala“. Á ensku þarf setningin frumlag, og það er oftast you eða they.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Einhver gleymdi regnhlífinni sinni í strætó.Somebody left their umbrella on the bus.játandi setning → some-
Hringdi einhver?Did anyone call?spurning → any-, þótt íslenskan segi „einhver“
Við keyptum ekki neitt á markaðnum.We didn't buy anything at the market.„ekki neitt“ → not … anything – hér er þetta eins
Enginn veit svarið.Nobody knows the answer.ein neitun – hér er þetta eins
Allir eru tilbúnir.Everyone is ready.„allir“ + fleirtala → everyone + eintala
Prófum eitthvað nýtt.Let's try something new.lýsingarorðið á eftir – hér er þetta eins
Má ég fá eitthvað annað?Can I have something else?„annað“ → else, ekki other
Hver sem er getur bakað þessa köku.Anyone can make this cake.„hver sem er“ → any- í játandi setningu
Á þessu kaffihúsi borgar maður við borðið.In this café, you pay at the counter.„maður“ → almennt you
Það er verið að byggja nýjan spítala.They're building a new hospital.setningin þarf frumlag: they

Í stuttu máli: „einhver“ og „eitthvað“ breytast eftir setningunni – játandi some-, spurning og neitun any-; „enginn“ og „ekkert“ eru no- með játandi sögn, eins og á íslensku. En „allir“ er everyone + eintala, „annað“ er else, og „maður“ er you.

Form

Taflan

fólkhlutirstaðir
some-somebody / someonesomethingsomewhere
any-anybody / anyoneanythinganywhere
no-nobody / no onenothingnowhere
every-everybody / everyoneeverythingeverywhere

-body og -one þýða það sama. -one er aðeins algengara í rituðu máli. No one er tvö orð (í breskri ensku líka no-one).

Hvar er hvað notað

Fremri kubburDæmigerðar setningarDæmi
some-játandi setning; boð og beiðnirSomeone called. / Would you like something to drink?
any-neitun og spurningarI didn't see anyone. / Is anybody home?
any-játandi setning: „hver / hvað / hvar sem er“Anyone can do it.
no-játandi sögn, neitandi merkingNobody came.
every-allir, allt; sögn í eintöluEveryone is here.

Viðbætur

MynsturDæmi
+ else (= annar, annað, fleiri)someone else, nothing else, everywhere else
+ lýsingarorð (á eftir orðinu)something new, somewhere quiet, nothing special
+ to + grunnmyndsomething to eat, nowhere to sit

Notkun

1Some-orð í játandi setningu

Notaðu some-orð um ákveðna manneskju, hlut eða stað þegar þú veist ekki eða segir ekki hver eða hvað það er. Um someone vísar enskan yfirleitt með they / their.

Somebody left their umbrella on the bus.
Einhver gleymdi regnhlífinni sinni í strætó.
their = they í eintölu um óþekkta manneskju
I want to tell you something.
Mig langar að segja þér svolítið.
Let's go somewhere warm this winter.
Förum á einhvern hlýjan stað í vetur.
lýsingarorðið á eftir somewhere
Someone is waiting for you at reception.
Það er einhver að bíða eftir þér í móttökunni.

2Some-orð í boðum og beiðnum

Í boðum og beiðnum búumst við við svarinu „já“, og þess vegna notum við some-orð líka í spurningunni.

Would you like something to eat?
Viltu fá eitthvað að borða?
boð → something
Can somebody help me with these boxes?
Getur einhver hjálpað mér með þessa kassa?
beiðni → somebody
Can I ask you something?
Má ég spyrja þig að svolitlu?

3Any-orð í neitun og spurningum

Notaðu any-orð í neitandi setningum og venjulegum spurningum. Í spurningum segjum við „einhver“ og „eitthvað“ á íslensku, en á ensku skiptirðu um kubb. Í neitun samsvarar not … any- íslensku „ekki … neinn / neitt“.

I can't find my keys anywhere.
Ég finn lyklana mína hvergi.
neitun → anywhere; „hvergi“ = not … anywhere
Did anyone call while I was out?
Hringdi einhver á meðan ég var úti?
spurning → anyone
We didn't buy anything at the market.
Við keyptum ekki neitt á markaðnum.
„ekki neitt“ → not … anything
Can I help with anything?
Get ég hjálpað eitthvað til?

4Any = hver sem er, hvað sem er, hvar sem er

Í játandi setningu þýða any-orð „hver sem er, hvað sem er, hvar sem er“ – það skiptir ekki máli hver.

Anyone can make this cake.
Hver sem er getur bakað þessa köku.
allir, án takmarkana
You can sit anywhere.
Þú mátt sitja hvar sem er.
My dog eats anything.
Hundurinn minn borðar hvað sem er.
Call me any time.
Hringdu í mig hvenær sem er.
líka skrifað anytime, einkum í bandarískri ensku

5No-orð: enginn, ekkert, með játandi sögn

Í no-orðum er neitunin þegar innbyggð, svo sögnin er játandi. Venjuleg enska notar aðeins eina neitun: annaðhvort nobody eða not … anybody – aldrei hvort tveggja. Hér er íslenskan eins: „Enginn veit það“, „Ég sá ekki neinn“.

Nobody knows the answer.
Enginn veit svarið.
ein neitun, eins og á íslensku
There's nothing in the fridge.
Það er ekkert í ísskápnum.
nothing + játandi sögn
I have nowhere to stay tonight.
Ég get hvergi gist í nótt.
"Who did you talk to?" "No one."
„Við hvern talaðirðu?“ „Engan.“
stutt svar
I didn't say anything.
Ég sagði ekki neitt.
sama og I said nothing; algengara í tali

6Every-orð taka sögn í eintölu

Everyone merkir allt fólkið, en málfræðilega er það í eintölu: is, has, knows. Síðar í setningunni notarðu they / their. Íslenska „allir“ tekur sögn í fleirtölu („Allir vita það“), og þess vegna þarf að gæta sín.

Everyone is ready.
Allir eru tilbúnir.
á íslensku fleirtala, á ensku everyone + is
Everything was perfect.
Allt var fullkomið.
„allt“ → everything
Everybody knows her name.
Allir vita hvað hún heitir.
„allir vita“ → everybody knows
There are cafés everywhere in this city.
Það eru kaffihús alls staðar í þessari borg.
Has everyone got their tickets?
Eru allir komnir með miðana sína?
UK; US: Does everyone have their tickets?

7Something else, nobody else; something new

Else þýðir „annar, annað“ eða „fleiri“. Lýsingarorð stendur á eftir þessum orðum, ekki á undan – alveg eins og í „eitthvað nýtt“.

Can I have something else? I don't like fish.
Má ég fá eitthvað annað? Mér finnst fiskur ekki góður.
„eitthvað annað“ → something else
Nobody else was at the office.
Það var enginn annar á skrifstofunni.
„enginn annar“ → nobody else
Let's try something new.
Prófum eitthvað nýtt.
lýsingarorðið á eftir – hér er þetta eins
Is there anywhere cheaper near here?
Er einhver ódýrari staður hér nálægt?
Did anything interesting happen?
Gerðist eitthvað spennandi?

8Almennt you og they: fólk almennt

You og they merkja ekki alltaf ákveðna manneskju. You getur merkt „hver sem er, fólk almennt“ – þann sem talar og þann sem hlustar líka. They getur merkt „annað fólk“: fólk almennt eða þá sem sjá um eitthvað (búðina, fyrirtækið, bæinn). Þetta er mjög algengt í daglegri ensku. (One can't park here þýðir það sama og You can't park here, en one er mjög formlegt.) Á íslensku segjum við oft „maður“ eða notum setningu án eiginlegs frumlags („Það má ekki leggja hér“, „Það er sagt að…“, „Það er verið að byggja…“). Á ensku þarf setningin frumlag.

You can't park here.
Það má ekki leggja hér.
you = hver sem er, ekki bara sá sem hlustar
You need a ticket for the museum.
Maður þarf miða á safnið.
„maður“ → you
In this café, you pay at the counter.
Á þessu kaffihúsi borgar maður við afgreiðsluborðið.
They say it's a good film.
Það er sagt að þetta sé góð mynd.
they = fólk almennt
They sell great bread at that shop.
Það fæst frábært brauð í þessari búð.
they = starfsfólk búðarinnar
They're building a new hospital in our town.
Það er verið að byggja nýjan spítala í bænum okkar.
they = þeir sem ákveða og framkvæma

Algengar villur

❌I didn't see nobody.
✅I didn't see anybody. eða I saw nobody.
Aðeins ein neitun.
❌Everyone are here.
✅Everyone is here.
everyone tekur sögn í eintölu.
❌I want new something.
✅I want something new.
Lýsingarorðið stendur á eftir something.
❌Nobody didn't come.
✅Nobody came.
nobody er þegar neitandi: sögnin er játandi.
❌I can't go nowhere.
✅I can't go anywhere.
not + any-, ekki not + no-.
❌Everybody have a phone.
✅Everybody has a phone.
everybody + has (eintala).
❌Is there other thing?
✅Is there anything else?
„eitthvað annað“ → anything else.
⚠️One can't smoke here.
✅You can't smoke here.
Málfræðilega rétt, en one er mjög formlegt; í daglegu tali: you.
⚠️I have anything to tell you.
✅I have something to tell you.
Málfræðilega rétt, en anything í játandi setningu þýðir „hvað sem er“; hér er átt við eitthvað ákveðið → something.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Allir voru úti“ → everyone were. Á íslensku er „allir“ í fleirtölu og sögnin líka: „Allir voru úti“, „Allir í fjölskyldunni vilja koma“. Enska everyone og everybody merkja líka allt fólkið, en málfræðilega eru þau í eintölu: was, is, has, wants – með -s í Present Simple (einföld nútíð).

❌When the northern lights appeared over Lake Myvatn at midnight, everyone in the hotel were outside in their pyjamas within five minutes.
✅When the northern lights appeared over Lake Myvatn at midnight, everyone in the hotel was outside in their pyjamas within five minutes.
everyone + was
❌My grandmother in Isafjordur turns ninety in July, and everybody in the family want to come to her birthday party.
✅My grandmother in Isafjordur turns ninety in July, and everybody in the family wants to come to her birthday party.
everybody + wants

2. „eitthvað annað“, „enginn annar“ → something other, nobody other. Á íslensku stendur „annar“ eða „annað“ á eftir „einhver“, „eitthvað“ og „enginn“, og það verður auðveldlega other á ensku. Á eftir something, somebody, anything, nobody og everywhere notar enskan else.

❌The fish soup was sold out at the little café by the harbour in Stykkisholmur, so I ordered something other.
✅The fish soup was sold out at the little café by the harbour in Stykkisholmur, so I ordered something else.
„eitthvað annað“ → something else
❌At the office party in Kopavogur only Gudrun knew all the words of the old Christmas song, because nobody other had sung it since primary school.
✅At the office party in Kopavogur only Gudrun knew all the words of the old Christmas song, because nobody else had sung it since primary school.
„enginn annar“ → nobody else

3. „maður“ og „það er verið að“ → one, it is being built. Á íslensku tölum við um fólk almennt með „maður“: „Maður á alltaf að fá sér eina með öllu“. Bein þýðing gefur one, sem er rétt en mjög formlegt. Og í setningum eins og „Það er verið að byggja nýtt hótel“ er ekkert eiginlegt frumlag. Á ensku gengur it is being built a new hotel ekki; þar segirðu they're building eða notar venjulega þolmynd með hlutinn sem frumlag.

⚠️When one buys a hot dog at the famous stand in downtown Reykjavik, one should always ask for everything on it.
✅When you buy a hot dog at the famous stand in downtown Reykjavik, you should always ask for everything on it.
Málfræðilega rétt, en one er mjög formlegt; í daglegu tali: you
❌It is being built a new hotel next to the black sand beach in Vik, so the road down there is closed until May.
✅They're building a new hotel next to the black sand beach in Vik, so the road down there is closed until May. eða A new hotel is being built next to the black sand beach in Vik, so the road down there is closed until May.
„það er verið að byggja“ → they're building

Ekki rugla saman

everyone og every one – Everyone (eitt orð) = allir. Every one (tvö orð) = hver og einn einasti hlutur, oft með of. Sjá B1-30.

Everyone loved the cake.
Öllum fannst kakan æðisleg.
I ate every one of the biscuits.
Ég borðaði hverja einustu kexköku.
hver ein; biscuits (UK), cookies (US)

any í spurningu og any = hver sem er – Sama orð, tvær merkingar. Gerð setningarinnar sýnir merkinguna.

Can anyone help me?
Getur einhver hjálpað mér?
er einhver sem getur hjálpað?
Anyone can help.
Hver sem er getur hjálpað.
allir, hver sem er

nothing og not … anything – Hvort tveggja er rétt, eins og „ekkert“ og „ekki neitt“. Not … anything er algengara í daglegu tali, nothing er styttra og aðeins sterkara.

I didn't eat anything.
Ég borðaði ekki neitt.
I ate nothing.
Ég borðaði ekkert.
aðeins sterkara

Stafsetning og framburður

  • Áherslan er á fyrri hlutanum: somebody, anything, nobody, everywhere – SOME-body, AN-y-thing, NO-body, EV-ry-where. Hér hefurðu forskot: áhersla á fyrsta atkvæði er eðlileg á íslensku.
  • any /ˈeni/ byrjar á e, ekki a, þótt það sé skrifað með a.
  • nothing /ˈnʌθɪŋ/ og nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) byrja á ólíku sérhljóði: noth- rímar við nut, no- við go. /ʌ/ er ekki íslenskt o eða ö: það er stutt og opið, í miðjum munni.
  • thing í something, anything, nothing: /θ/ er eins og íslenskt þ – hér hefurðu forskot. Gættu þess bara að segja ekki t eða s. Í lokin er /ŋ/ án g-hljóðs á eftir.
  • everything og everyone eru yfirleitt þrjú atkvæði: EV-ry-thing, EV-ry-one.
  • someone, everyone /wʌn/: íslenskan hefur ekkert /w/. Settu stút á varirnar eins og fyrir u og láttu tennurnar ekki snerta neðri vörina.
  • Eitt orð: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. Tvö orð: no one (UK líka no-one) og yfirleitt any time (einkum í US líka anytime).

Gullna reglan

Notaðu some- í játandi setningum, boðum og beiðnum; any- í neitun og spurningum (eða í merkingunni „hver / hvað / hvar sem er“); no- með játandi sögn; every- með sögn í eintölu. Lýsingarorð og else standa á eftir: something new, someone else. You og they geta merkt fólk almennt – „maður“ er you. Og „allir“ í fleirtölu er everyone í eintölu.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttu orði.

  1. There's at the door. Can you open it? (a person)
  2. I'm hungry. I need to eat.
  3. I don't know in this town. I'm new here.
  4. I'm looking for my glasses, but I can't find them .
  5. knows the answer — it's too difficult. (zero people)
  6. Búðu til eitt orð: every + where

B. Merking

Veldu rétta svarið eða umorðaðu setninguna.

  1. Veldu rétta svarið: Everybody … ice cream.
  2. Veldu rétta svarið: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
  3. Veldu rétta svarið: … can join the club — it's free and open to all.
  4. Umorðaðu með no-orði: There isn't anything in my bag.
  5. Veldu rétta svarið: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I didn't tell nobody.
  2. Let's go quiet somewhere.
  3. Is there other thing you need?
  4. Everyone in my family likes football.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í sögunni.

A strange morning
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um þitt eigið líf.

  1. Skrifaðu um helgina þína: eitthvað sem þú gerðir og einhvern stað sem þú fórst á.
  2. Skrifaðu tvær setningar um bekkinn þinn eða vinnustaðinn þinn með everyone og nobody.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku
    Veldu rétta svarið: "How many people came?" "…."
  2. A1-24 Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many
    Veldu rétta svarið: Is there … milk in the fridge?
  3. A2-09 Atviksorð á ensku: quickly, well, hard – lýsingarorð eða atviksorð?
    Veldu rétta svarið: Everyone was talking ….
Svör

A. Form

  1. somebody / someone
  2. something
  3. anybody / anyone
  4. anywhere
  5. Nobody / No one
  6. everywhere

B. Merking

  1. likes
  2. something
  3. Anyone
  4. There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
  5. they

C. Finndu villuna

  1. I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
  2. Let's go somewhere quiet.
  3. Is there anything else you need? / Is there something else you need?
  4. ✓ Everyone in my family likes football.

D. Í samhengi

  1. anybody / anyone / somebody / someone
  2. nobody / no one
  3. everywhere
  4. Everything
  5. something

E. Spreyttu þig

  1. On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
  2. Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.

F. Blönduð upprifjun

  1. None
  2. any
  3. quietly
Android appLærðu á ferðinni Google Play