Something, anyone, nobody og everywhere: óákveðin fornöfn á ensku
Something, Anyone, Nobody, Everywhere
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um fólk, hluti og staði almennt: somebody, anything, nowhere, everyone og hin orðin í fjölskyldunni. Þú veist hvenær þú notar some-, any-, no- og every-, hvar lýsingarorð og else standa, og hvernig you og they geta merkt fólk almennt.
Aðalatriðið
Stundum vitum við ekki nákvæmlega hver, hvað eða hvar – eða það skiptir ekki máli. Enskan býr þá til orð úr tveimur litlum kubbum sem smella saman.
Fyrri kubburinn segir hve mikið eða hvers konar: some- (einhver ákveðinn, eitthvað), any- (hver sem er; líka í spurningum og neitun), no- (enginn) og every- (allir, allt). Seinni kubburinn segir hvað um er að ræða: -body eða -one um fólk, -thing um hluti, -where um staði.
Settu þá saman og þú færð heila töflu: somebody, anything, nowhere, everyone… Úr fjórum fremri og fjórum aftari kubbum verða sextán orð. Og reglurnar um some og any sem þú þekkir úr A1-24 gilda hér alveg eins.
Íslenska og enska
Á íslensku notum við „einhver“, „eitthvað“ og „einhvers staðar“ bæði í játandi setningum og spurningum: „Einhver hringdi“, „Hringdi einhver?“. Á ensku skiptirðu um kubb: Someone called en Did anyone call? Góðu fréttirnar: í neitun er íslenskan nánast eins og enskan. „ekki neinn“, „ekki neitt“ og „ekki neins staðar“ eru not … anybody, anything, anywhere, og „enginn“, „ekkert“ og „hvergi“ eru nobody, nothing, nowhere – með játandi sögn, því íslenskan notar líka bara eina neitun: „Enginn kom“ – Nobody came. Og lýsingarorðið stendur á eftir, eins og í „eitthvað nýtt“: something new. „Hver sem er“, „hvað sem er“ og „hvar sem er“ eru anyone, anything, anywhere í játandi setningu.
Þrennt er öðruvísi. „Allir“ er í fleirtölu („Allir eru tilbúnir“, „Allir vita það“), en everyone og everybody taka sögn í eintölu: Everyone is ready. „Annar“ og „annað“ á eftir „einhver“, „eitthvað“ og „enginn“ er else á ensku, ekki other: „eitthvað annað“ – something else. Og um fólk almennt segjum við „maður“ („Maður borgar við borðið“) eða notum setningar eins og „Það má ekki leggja hér“ og „Það er verið að byggja nýjan spítala“. Á ensku þarf setningin frumlag, og það er oftast you eða they.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Einhver gleymdi regnhlífinni sinni í strætó. | Somebody left their umbrella on the bus. | játandi setning → some- |
| Hringdi einhver? | Did anyone call? | spurning → any-, þótt íslenskan segi „einhver“ |
| Við keyptum ekki neitt á markaðnum. | We didn't buy anything at the market. | „ekki neitt“ → not … anything – hér er þetta eins |
| Enginn veit svarið. | Nobody knows the answer. | ein neitun – hér er þetta eins |
| Allir eru tilbúnir. | Everyone is ready. | „allir“ + fleirtala → everyone + eintala |
| Prófum eitthvað nýtt. | Let's try something new. | lýsingarorðið á eftir – hér er þetta eins |
| Má ég fá eitthvað annað? | Can I have something else? | „annað“ → else, ekki other |
| Hver sem er getur bakað þessa köku. | Anyone can make this cake. | „hver sem er“ → any- í játandi setningu |
| Á þessu kaffihúsi borgar maður við borðið. | In this café, you pay at the counter. | „maður“ → almennt you |
| Það er verið að byggja nýjan spítala. | They're building a new hospital. | setningin þarf frumlag: they |
Í stuttu máli: „einhver“ og „eitthvað“ breytast eftir setningunni – játandi some-, spurning og neitun any-; „enginn“ og „ekkert“ eru no- með játandi sögn, eins og á íslensku. En „allir“ er everyone + eintala, „annað“ er else, og „maður“ er you.
Form
Taflan
| fólk | hlutir | staðir | |
|---|---|---|---|
| some- | somebody / someone | something | somewhere |
| any- | anybody / anyone | anything | anywhere |
| no- | nobody / no one | nothing | nowhere |
| every- | everybody / everyone | everything | everywhere |
-body og -one þýða það sama. -one er aðeins algengara í rituðu máli. No one er tvö orð (í breskri ensku líka no-one).
Hvar er hvað notað
| Fremri kubbur | Dæmigerðar setningar | Dæmi |
|---|---|---|
| some- | játandi setning; boð og beiðnir | Someone called. / Would you like something to drink? |
| any- | neitun og spurningar | I didn't see anyone. / Is anybody home? |
| any- | játandi setning: „hver / hvað / hvar sem er“ | Anyone can do it. |
| no- | játandi sögn, neitandi merking | Nobody came. |
| every- | allir, allt; sögn í eintölu | Everyone is here. |
Viðbætur
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| + else (= annar, annað, fleiri) | someone else, nothing else, everywhere else |
| + lýsingarorð (á eftir orðinu) | something new, somewhere quiet, nothing special |
| + to + grunnmynd | something to eat, nowhere to sit |
Notkun
1Some-orð í játandi setningu
Notaðu some-orð um ákveðna manneskju, hlut eða stað þegar þú veist ekki eða segir ekki hver eða hvað það er. Um someone vísar enskan yfirleitt með they / their.
2Some-orð í boðum og beiðnum
Í boðum og beiðnum búumst við við svarinu „já“, og þess vegna notum við some-orð líka í spurningunni.
3Any-orð í neitun og spurningum
Notaðu any-orð í neitandi setningum og venjulegum spurningum. Í spurningum segjum við „einhver“ og „eitthvað“ á íslensku, en á ensku skiptirðu um kubb. Í neitun samsvarar not … any- íslensku „ekki … neinn / neitt“.
4Any = hver sem er, hvað sem er, hvar sem er
Í játandi setningu þýða any-orð „hver sem er, hvað sem er, hvar sem er“ – það skiptir ekki máli hver.
5No-orð: enginn, ekkert, með játandi sögn
Í no-orðum er neitunin þegar innbyggð, svo sögnin er játandi. Venjuleg enska notar aðeins eina neitun: annaðhvort nobody eða not … anybody – aldrei hvort tveggja. Hér er íslenskan eins: „Enginn veit það“, „Ég sá ekki neinn“.
6Every-orð taka sögn í eintölu
Everyone merkir allt fólkið, en málfræðilega er það í eintölu: is, has, knows. Síðar í setningunni notarðu they / their. Íslenska „allir“ tekur sögn í fleirtölu („Allir vita það“), og þess vegna þarf að gæta sín.
7Something else, nobody else; something new
Else þýðir „annar, annað“ eða „fleiri“. Lýsingarorð stendur á eftir þessum orðum, ekki á undan – alveg eins og í „eitthvað nýtt“.
8Almennt you og they: fólk almennt
You og they merkja ekki alltaf ákveðna manneskju. You getur merkt „hver sem er, fólk almennt“ – þann sem talar og þann sem hlustar líka. They getur merkt „annað fólk“: fólk almennt eða þá sem sjá um eitthvað (búðina, fyrirtækið, bæinn). Þetta er mjög algengt í daglegri ensku. (One can't park here þýðir það sama og You can't park here, en one er mjög formlegt.) Á íslensku segjum við oft „maður“ eða notum setningu án eiginlegs frumlags („Það má ekki leggja hér“, „Það er sagt að…“, „Það er verið að byggja…“). Á ensku þarf setningin frumlag.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Allir voru úti“ → everyone were. Á íslensku er „allir“ í fleirtölu og sögnin líka: „Allir voru úti“, „Allir í fjölskyldunni vilja koma“. Enska everyone og everybody merkja líka allt fólkið, en málfræðilega eru þau í eintölu: was, is, has, wants – með -s í Present Simple (einföld nútíð).
2. „eitthvað annað“, „enginn annar“ → something other, nobody other. Á íslensku stendur „annar“ eða „annað“ á eftir „einhver“, „eitthvað“ og „enginn“, og það verður auðveldlega other á ensku. Á eftir something, somebody, anything, nobody og everywhere notar enskan else.
3. „maður“ og „það er verið að“ → one, it is being built. Á íslensku tölum við um fólk almennt með „maður“: „Maður á alltaf að fá sér eina með öllu“. Bein þýðing gefur one, sem er rétt en mjög formlegt. Og í setningum eins og „Það er verið að byggja nýtt hótel“ er ekkert eiginlegt frumlag. Á ensku gengur it is being built a new hotel ekki; þar segirðu they're building eða notar venjulega þolmynd með hlutinn sem frumlag.
Ekki rugla saman
everyone og every one – Everyone (eitt orð) = allir. Every one (tvö orð) = hver og einn einasti hlutur, oft með of. Sjá B1-30.
any í spurningu og any = hver sem er – Sama orð, tvær merkingar. Gerð setningarinnar sýnir merkinguna.
nothing og not … anything – Hvort tveggja er rétt, eins og „ekkert“ og „ekki neitt“. Not … anything er algengara í daglegu tali, nothing er styttra og aðeins sterkara.
Stafsetning og framburður
- Áherslan er á fyrri hlutanum: somebody, anything, nobody, everywhere – SOME-body, AN-y-thing, NO-body, EV-ry-where. Hér hefurðu forskot: áhersla á fyrsta atkvæði er eðlileg á íslensku.
- any /ˈeni/ byrjar á e, ekki a, þótt það sé skrifað með a.
- nothing /ˈnʌθɪŋ/ og nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) byrja á ólíku sérhljóði: noth- rímar við nut, no- við go. /ʌ/ er ekki íslenskt o eða ö: það er stutt og opið, í miðjum munni.
- thing í something, anything, nothing: /θ/ er eins og íslenskt þ – hér hefurðu forskot. Gættu þess bara að segja ekki t eða s. Í lokin er /ŋ/ án g-hljóðs á eftir.
- everything og everyone eru yfirleitt þrjú atkvæði: EV-ry-thing, EV-ry-one.
- someone, everyone /wʌn/: íslenskan hefur ekkert /w/. Settu stút á varirnar eins og fyrir u og láttu tennurnar ekki snerta neðri vörina.
- Eitt orð: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. Tvö orð: no one (UK líka no-one) og yfirleitt any time (einkum í US líka anytime).
Gullna reglan
Notaðu some- í játandi setningum, boðum og beiðnum; any- í neitun og spurningum (eða í merkingunni „hver / hvað / hvar sem er“); no- með játandi sögn; every- með sögn í eintölu. Lýsingarorð og else standa á eftir: something new, someone else. You og they geta merkt fólk almennt – „maður“ er you. Og „allir“ í fleirtölu er everyone í eintölu.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttu orði.
-
There's at the door. Can you open it? (a person)
-
I'm hungry. I need to eat.
-
I don't know in this town. I'm new here.
-
I'm looking for my glasses, but I can't find them .
-
knows the answer — it's too difficult. (zero people)
-
Búðu til eitt orð: every + where
B. Merking
Veldu rétta svarið eða umorðaðu setninguna.
-
Veldu rétta svarið: Everybody … ice cream.
-
Veldu rétta svarið: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
-
Veldu rétta svarið: … can join the club — it's free and open to all.
-
Umorðaðu með no-orði: There isn't anything in my bag.
-
Veldu rétta svarið: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I didn't tell nobody.
-
Let's go quiet somewhere.
-
Is there other thing you need?
-
Everyone in my family likes football.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í sögunni.
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um þitt eigið líf.
-
Skrifaðu um helgina þína: eitthvað sem þú gerðir og einhvern stað sem þú fórst á.mum (UK); mom (US)
-
Skrifaðu tvær setningar um bekkinn þinn eða vinnustaðinn þinn með everyone og nobody.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few og a little: mikið og lítið á ensku Veldu rétta svarið: "How many people came?" "…."
-
A1-24 Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many Veldu rétta svarið: Is there … milk in the fridge?
-
A2-09 Atviksorð á ensku: quickly, well, hard – lýsingarorð eða atviksorð? Veldu rétta svarið: Everyone was talking ….
Svör
A. Form
- somebody / someone
- something
- anybody / anyone
- anywhere
- Nobody / No one
- everywhere
B. Merking
- likes
- something
- Anyone
- There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
- they
C. Finndu villuna
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Let's go somewhere quiet.
- Is there anything else you need? / Is there something else you need?
- ✓ Everyone in my family likes football.
D. Í samhengi
- anybody / anyone / somebody / someone
- nobody / no one
- everywhere
- Everything
- something
E. Spreyttu þig
- On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
- Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.
F. Blönduð upprifjun
- None
- any
- quietly
