Miðstig á ensku: bigger, more beautiful og than útskýrt á íslensku
Comparatives: Bigger, More Beautiful
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu borið saman tvær manneskjur eða tvo hluti með -er eða more / less + lýsingarorð + than, notað óreglulegu myndirnar better, worse og further / farther og sagt með much, a lot og a bit hve mikill munurinn er.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér hæðarmælinn á eldhúsveggnum. Tvö börn standa upp við hann og hvort fær sitt blýantsstrik. Annað strikið er hærra. Nú geturðu sagt: Leo is taller than Mia. Miðstigið (comparative) gerir einmitt þetta: það setur tvo hluti eða tvær manneskjur á sama kvarða og segir hvort er ofar.
Á ensku er miðstigið myndað á tvo vegu, og valið fer aðallega eftir lengd lýsingarorðsins. Stutt lýsingarorð fá endingu: tall → taller, cheap → cheaper. Löng lýsingarorð yrðu of þung með endingu, svo þau fá sérstakt orð á undan sér: more expensive, more comfortable.
Svo setur orðið than hinn hlutinn á kvarðann: Trains are faster than buses. Ef þú vilt fara niður kvarðann í stað þess að fara upp notarðu less: This film is less interesting than the book.
Íslenska og enska
Á íslensku fá nánast öll lýsingarorð miðstigsendingu, hvort sem þau eru stutt eða löng: „stór – stærri“, „ódýr – ódýrari“, en líka „áhugaverður – áhugaverðari“, „þægilegur – þægilegri“. Á ensku fá aðeins stutt lýsingarorð -er; löng fá more á undan sér. Þetta þarf einfaldlega að muna.
Góðu fréttirnar eru margar. „en“ er nákvæmlega than: „eldri en ég“ – older than me. „góður – betri“ og good – better eru bæði óregluleg. „miklu“ og „aðeins“ virka með miðstigi eins og much og a bit, og „mjög“ passar ekki á undan miðstigi á íslensku frekar en very á ensku. Mælieiningin kemur líka á undan miðstiginu á báðum málum: „þremur árum eldri“ – three years older. Tvennt er samt varasamt. „skemmtilegri“ er ekki funnier: fun og funny eru ólík orð. Og „helmingi ódýrari“ er ekki half cheaper – sjá gildrurnar.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Nýja fartölvan er léttari en sú gamla. | The new laptop is lighter than the old one. | stutt lýsingarorð: -er – hér er þetta eins |
| Þetta hótel er þægilegra en það síðasta. | This hotel is more comfortable than the last one. | á íslensku ending; langt enskt lýsingarorð → more |
| Systir mín er eldri en ég. | My sister is older than me. | „en“ → than – hér er þetta eins |
| Lestin er ódýrari en flugvélin. | The train is less expensive than the plane. | á íslensku oftast „ódýrari“; á ensku líka less expensive |
| Enskan þín er miklu betri núna. | Your English is much better now. | góður → betri, good → better: bæði óregluleg |
| Strætó er miklu hægari en lestin. | The bus is much slower than the train. | „miklu“ → much; „mjög“ passar ekki – hér er þetta eins |
| Geturðu gert textann aðeins styttri? | Can you make the text a bit shorter, please? | „aðeins“ → a bit |
Í stuttu máli: stutt lýsingarorð + -er, langt lýsingarorð → more; „en“ er than, „miklu“ er much og „aðeins“ er a bit.
Form
Reglulegt miðstig
| Lýsingarorð | Regla | Dæmi |
|---|---|---|
| eitt atkvæði | + -er | cheap → cheaper, old → older, tall → taller |
| eitt atkvæði, endar á -e | + -r | nice → nicer, large → larger, safe → safer |
| eitt atkvæði: eitt sérhljóð + eitt samhljóð | samhljóðið tvöfaldast + -er | big → bigger, hot → hotter, thin → thinner |
| tvö atkvæði, endar á -y | -y → -ier | easy → easier, busy → busier, happy → happier |
| flest önnur tveggja atkvæða | more + lýsingarorð | more modern, more boring, more famous |
| þrjú atkvæði eða fleiri | more + lýsingarorð | more expensive, more beautiful, more comfortable |
Sum tveggja atkvæða lýsingarorð geta fengið hvora myndina sem er: quieter / more quiet, simpler / more simple, narrower / more narrow, cleverer / more clever. Með quiet, simple og narrow er -er-myndin algengari. Sum stutt orð fá yfirleitt more: more tired, more bored, more fun, more wrong.
Óreglulegt miðstig
| Lýsingarorð | Miðstig |
|---|---|
| good | better |
| bad | worse |
| far | further / farther |
Less: niður kvarðann
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| less + lýsingarorð (+ than) | This phone is less expensive than that one. |
Hvað kemur á eftir than
| Á eftir than | Dæmi |
|---|---|
| nafnorð | She's taller than her brother. |
| fornafn í andlagsmynd (daglegt mál) | She's taller than me. |
| frumlag + sögn | She's taller than I am. |
Hve mikill er munurinn?
| Mikill munur | Lítill munur |
|---|---|
| much / a lot + miðstig | a bit / a little + miðstig |
| much bigger, a lot more expensive | a bit cheaper, a little colder |
Miðstig getur staðið á eftir be (My flat is smaller.) eða á undan nafnorði (I want a smaller flat.), eins og öll lýsingarorð A1-10. Ólíkt íslensku breytist það ekki eftir kyni, tölu eða falli: a cheaper ticket, cheaper tickets.
Notkun
1Stutt lýsingarorð: -er + than
Notaðu endinguna -er með lýsingarorðum sem eru eitt atkvæði og með tveggja atkvæða lýsingarorðum sem enda á -y.
2Löng lýsingarorð: more / less + than
Notaðu more með flestum lýsingarorðum sem eru tvö atkvæði eða fleiri. Less er andstæða more. Það passar með löngum lýsingarorðum; með stuttum er not as … as algengara (sjá A2-08).
3Óreglulegt miðstig: better, worse, further
Good, bad og far hafa sérstakar myndir. Further og farther þýða bæði „lengra í burtu“. Further er algengara í breskri ensku, og aðeins further getur líka þýtt „frekari, meiri“.
4Than + nafnorð, fornafn eða aukasetning
Á eftir than kemur nafnorð, fornafn í andlagsmynd (me, him, her, us, them) eða frumlag + sögn (than I am, than she does). Í daglegu máli er andlagsmyndin venjulega valið. Than I eitt sér, án sagnar, hljómar mjög formlega. Á íslensku segjum við „en ég“, en á ensku er than me eðlilegast.
5Much, a lot, a bit + miðstig
Settu much, a lot, a bit eða a little á undan miðstiginu til að sýna hve mikill munurinn er. Very er ekki notað hér – alveg eins og við segjum ekki „mjög stærri“. Fleiri slík orð (far, slightly, even) eru í B1-24.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „hættulegri“, „fallegri“ → dangerouser, beautifuller. Á íslensku fá löng lýsingarorð miðstigsendingu eins og stutt: „hættulegri“, „fallegri“, „þægilegri“, „áhugaverðari“. Á ensku passar -er aðeins við stutt lýsingarorð. Löng lýsingarorð fá more á undan sér.
2. „skemmtilegri“ → funnier. Á íslensku segjum við „skemmtilegur“ bæði um það sem er gaman að gera og um það sem fær okkur til að hlæja. Á ensku eru þetta tvö orð: fun (gaman) og funny (fyndið). Miðstig af fun er more fun; funnier þýðir „fyndnari“.
3. „helmingi ódýrari“ → half cheaper. Á íslensku þýðir „helmingi ódýrari“ að eitthvað kosti helminginn af verðinu. Bein þýðing gefur half cheaper, sem er ekki til á ensku. Segðu cost half as much, half the price eða 50% cheaper.
Ekki rugla saman
than og then – Than er notað í samanburði. Then þýðir „þá“ eða „síðan“.
miðstig og efsta stig – Miðstig ber saman tvennt. Efsta stig velur það fremsta úr hópi. Sjá A2-07.
older og elder – Elder er aðallega notað á undan nafnorði um fjölskyldu (my elder sister). Með than notarðu older. Íslenska „eldri“ nær yfir hvort tveggja.
Stafsetning og framburður
- Á eftir einu stuttu sérhljóði tvöfaldast lokasamhljóðið: big → bigger, wet → wetter, sad → sadder. Tvöfaldaðu aldrei w, x og y: new → newer, low → lower.
- Á eftir samhljóði verður -y → -ier: dry → drier, early → earlier, funny → funnier.
- than er næstum alltaf veikt: /ðən/. Hljóðið /ð/ þekkirðu úr íslensku („með“, „góður“), en hér kemur það fremst í orðinu – gættu þess að segja það ekki eins og d. Sérhljóðið er veikt og stutt: taller than me = /ˈtɔːlə ðən ˈmiː/ (UK), /ˈtɔːlər ðən ˈmiː/ (US).
- Endingin -er er veik: /ə/ (UK), /ər/ (US). Í breskri ensku endar cheaper á veiku /ə/, ekki á skýru e og ekki á rúlluðu r.
- longer /ˈlɒŋɡə/ (UK), /ˈlɔːŋɡər/ (US), younger /ˈjʌŋɡə/ (UK), /ˈjʌŋɡər/ (US) og stronger fá raddað /ɡ/ sem heyrist ekki í long, young, strong.
Gullna reglan
Ertu að bera saman tvennt? Stutt lýsingarorð → -er; langt lýsingarorð → more (niður kvarðann: less); svo than. Lærðu utan að good → better, bad → worse, far → further / farther. Notaðu aldrei more og -er saman, og á undan miðstigi segirðu much / a lot / a bit, ekki very. Íslenska endingin á löngum orðum („þægilegri“) verður more á ensku.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með miðstigi lýsingarorðsins í svigunum.
-
A car is (fast) than a bike.
-
This dress is (expensive) than that one.
-
Today is (hot) than yesterday.
-
My new phone is (good) than my old one.
-
Maths is (easy) for me than physics.
-
The second film was (bad) than the first.
-
My grandmother is (happy) now in her new flat.flat (UK); apartment (US)
-
Skrifaðu miðstigið: nice
B. Merking
Veldu rétta svarið eða fylltu í eyðuna.
-
Veldu rétta svarið: She is … than her husband.
-
Veldu rétta svarið: It's … colder today.
-
Anna is 1.60 m. I'm 1.75 m. Anna is shorter than .
-
Umorðaðu með less: This chair is more comfortable than that one. That chair is .
-
Veldu rétta svarið: The station is … than I thought.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
He's more richer than his boss.
-
My flat is smaller then yours.
-
My sister is elder than me.
-
This test is a bit easier than the last one.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Maya: The flat on Park Road is 18 (big) than the one in the centre.
Tom: Yes, but it's 19 (expensive) — 200 more a month!
Maya: True. But the centre is 20 (noisy) at night.
Tom: And Park Road is 21 (far) from my office. The bus takes forty minutes.
Maya: OK. So the centre is a bit 22 (good) for you, and Park Road is 23 (quiet) for me.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu setningar á ensku þar sem þú berð saman.
-
Berðu saman tvo bæi eða tvær borgir sem þú þekkir. Skrifaðu tvær setningar.
-
Berðu þig saman við einhvern í fjölskyldunni.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-10 Lýsingarorð á ensku: staðsetning, very, quite og too (adjectives) Leiðréttu setninguna: We bought two reds chairs.
-
A2-04 Will og shall: ákvarðanir, loforð og spár á ensku I'm sure it (be) warmer tomorrow.
-
A1-26 Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar Last winter (be) colder than this winter.
Svör
A. Form
- faster
- more expensive
- hotter
- better
- easier
- worse
- happier
- nicer
B. Merking
- younger
- much
- me / I am / I
- less comfortable than this one / less comfortable than this chair
- further
C. Finndu villuna
- He's richer than his boss.
- My flat is smaller than yours.
- My sister is older than me.
- ✓ This test is a bit easier than the last one.
D. Í samhengi
- bigger
- more expensive
- noisier
- further / farther
- better
- quieter / more quiet
E. Spreyttu þig
- Lisbon is smaller than Madrid. Madrid is a lot busier, but Lisbon is more relaxing.
- My brother is two years older than me, but I'm taller than him.
F. Blönduð upprifjun
- We bought two red chairs.
- will be / 'll be / is going to be / 's going to be
- was
