SlowingoMálfræði
A2 19 / 38

Present Perfect með for og since: hve lengi eitthvað hefur varað

Present Perfect with For and Since

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hve lengi ástand hefur varað fram á þennan dag – með Present Perfect (enska núliðin tíð) og for (tímalengd) eða since (upphaf): I've lived here for six years. I've known Sara since 2015. Þú getur spurt How long have you…? og gert greinarmun á ástandi sem varir enn og ástandi sem er búið (Past Simple, einföld þátíð).

Aðalatriðið

Hugsaðu þér kerti. Þú kveiktir á því í fortíðinni og það logar enn. Þannig er líka ástand sem byrjaði í fortíðinni og varir í dag: þú býrð hérna, þú þekkir Sara, þú átt þennan síma.

Til að tala um þetta notar enskan Present Perfect, því ástandið tengir fortíð og nútíð: I've lived here for six years. Present Simple (einföld nútíð, I live here) lýsir aðeins núinu; hún getur ekki borið fortíðarhlutann.

Kertinu má lýsa á tvo vegu. For mælir hve lengi það hefur logað: for six years, for ten minutes. Since sýnir augnablikið þegar þú kveiktir á því: since 2020, since Monday – hvenær það byrjaði.

Og ef slokknað er á kertinu – ástandið er búið – notarðu Past Simple: I lived in Rome for three years (ég bý þar ekki lengur).

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: hér hjálpar íslenskan þér mikið. Um ástand sem varir enn notum við líka núliðna tíð: „Ég hef búið hér í sex ár“, „Ég hef þekkt hana síðan 2015“ – nákvæmlega eins og I've lived here for six years, I've known her since 2015. Í tali segjum við líka oft „Ég er búinn að búa hér í sex ár“, og það er líka Present Perfect á ensku. „Síðan“ er since: „síðan í mars“, „síðan ég var barn“. Og þegar ástandið er búið notum við þátíð á báðum málum: „Ég bjó í Róm í þrjú ár“ – I lived in Rome for three years.

Gildrurnar eru í litlu orðunum. Tímalengd segjum við með „í“: „í sex ár“, „í tíu mínútur“. Á ensku er það for, ekki in – in six years þýðir „eftir sex ár“. Upphaf segjum við stundum með „frá“: „frá 2019“, „frá því í mars“. Á ensku er það since – from stendur yfirleitt með to / until. „Fyrir tveimur árum“ er hins vegar two years ago með Past Simple – „fyrir“ er ekki for (sjá A2-19). Loks spyrjum við stundum í nútíð: „Hvað ertu búinn að vera lengi hérna?“ eða jafnvel „Hvað ertu lengi hérna?“. Á ensku er How long are you here? spurning um alla dvölina; um tímann hingað til spyrðu How long have you been here?

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég hef búið í þessari borg í sex ár.I've lived in this city for six years.núliðin tíð – hér er þetta eins; „í“ → for
Ég hef þekkt Sara síðan 2015.I've known Sara since 2015.„síðan“ → since – hér er þetta eins
Hann hefur verið í vinnunni síðan klukkan sjö.He's been at work since seven o'clock.– hér er þetta eins
Hún hefur sungið í kórnum frá 2019.She's sung in the choir since 2019.„frá“ um upphaf → since, ekki from
Hvað hefurðu búið lengi hér?How long have you lived here?„Hvað … lengi?“ → How long have…?
Ég hef ekki séð Tom lengi.I haven't seen Tom for ages.– hér er þetta eins
Ég bjó í Róm í þrjú ár.I lived in Rome for three years.liðið ástand: þátíð = Past Simple – hér er þetta eins
Ég kom til London fyrir tveimur árum.I came to London two years ago.„fyrir … árum“ → ago, með þátíð (yfirleitt Past Simple)

Í stuttu máli: íslenska „hef búið … í“ og „hef þekkt … síðan“ vísa þér rétta leið að have / has + lýsingarháttur þátíðar. Varastu bara forsetningarnar: „í sex ár“ er for six years og „frá 2019“ er since 2019.

Form

For og since

Á eftir kemurDæmi
fortímabil (hve lengi)for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages
sinceupphafspunktur (hvenær það byrjaði)since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas

Setningamynstur

Frumlaghave / has (+ not)lýsingarháttur þátíðarfor / since
Ihave ('ve)lived herefor six years.
Shehas ('s)worked heresince 2019.
Wehaven'tseen himfor months.

Spurningar með How long…?

SpurningSvör
How long have you lived here?For six years. / Since 2019.
How long has she known Tom?For a long time. / Since university.
How long have they been married?For ten years.

Athugaðu: á eftir since getur líka komið stutt aukasetning í Past Simple: since I was a child, since we moved here. Meira um það í B1-02.

Notkun

1For + tímabil

Notaðu for til að segja hve lengi ástand hefur varað fram á þennan dag. Á íslensku segjum við það með núliðinni tíð og „í“: „Ég hef búið hér í sex ár“.

I've lived in this city for six years.
Ég hef búið í þessari borg í sex ár.
„hef búið … í“ → have lived … for
We've had our dog for ten years.
Við höfum átt hundinn okkar í tíu ár.
„höfum átt“ → have had
She's been a nurse for a long time.
Hún hefur verið hjúkrunarfræðingur lengi.
„lengi“ → for a long time
They've been married for twenty-five years.
Þau hafa verið gift í tuttugu og fimm ár.
have been married
I've worked here for three months.
Ég er búin að vinna hér í þrjá mánuði.
„búin að“ → Present Perfect

2Since + upphafspunktur

Notaðu since með klukkutíma, degi, dagsetningu, mánuði, ári eða atburði – augnablikinu þegar ástandið byrjaði. Á íslensku segjum við „síðan“ eða „frá“.

I've known Sara since 2015.
Ég hef þekkt Sara síðan 2015.
„síðan“ → since
He's been at work since seven o'clock.
Hann hefur verið í vinnunni síðan klukkan sjö.
We've lived here since last summer.
Við höfum búið hér síðan í fyrrasumar.
My sister has been in Canada since March.
Systir mín hefur verið í Kanada síðan í mars.
I've wanted a dog since I was a child.
Mig hefur langað í hund síðan ég var barn.
since + stutt aukasetning í Past Simple

3How long…?

Um það hve lengi ástand hefur varað spyrðu með How long + have/has + frumlag + lýsingarháttur þátíðar? Svaraðu með for eða since eða heilli setningu. Á íslensku spyrjum við „Hvað hefurðu … lengi?“ eða „Hvað ertu búinn að … lengi?“.

How long have you lived here?
Hvað hefurðu búið lengi hér?
„Hvað … lengi?“ → How long have you…?
How long has your brother been in hospital?
Hvað hefur bróðir þinn legið lengi á spítala?
in hospital (UK), in the hospital (US)
"How long have you known each other?" "Since university."
„Hvað hafið þið þekkst lengi?“ „Síðan í háskólanum.“
"How long have you had that car?" "For about a year."
„Hvað hefurðu átt þennan bíl lengi?“ „Í um það bil ár.“

4Neitun: ekkert hefur gerst eða breyst

Neitandi Present Perfect með for eða since segir að eitthvað hafi ekki gerst allan tímann fram á þennan dag. Á íslensku notum við líka núliðna tíð: „Ég hef ekki séð hann lengi.“

I haven't seen Tom for ages.
Ég hef ekki séð Tom lengi.
líka US: in ages
We haven't had a holiday since 2022.
Við höfum ekki farið í frí síðan 2022.
holiday (UK), vacation (US)
She hasn't called me since Monday.
Hún hefur ekki hringt í mig síðan á mánudaginn.
It hasn't rained for weeks.
Það hefur ekki rignt í margar vikur.

5For með Past Simple: liðið tímabil

Þegar ástandið er búið notarðu Past Simple með for. Since passar yfirleitt ekki hér, því í þessari kennslustund tengir since upphafspunktinn við núið. Á íslensku notum við líka þátíð.

I lived in Rome for three years.
Ég bjó í Róm í þrjú ár.
ég bý þar ekki lengur
I've lived in Rome for three years.
Ég hef búið í Róm í þrjú ár.
ég bý þar enn
We waited for two hours, and then we went home.
Við biðum í tvo tíma og fórum svo heim.
He worked in a bank for a long time, but now he's a teacher.
Hann vann lengi í banka, en núna er hann kennari.

Með athafnarsögnum eins og live, work, study og wait hefur enskan líka Present Perfect Continuous: I've been waiting for an hour. Þá mynd lærum við í B1-01 og berum hana saman við mynd þessarar kennslustundar í B1-02. Með be, have (= eiga), know og like notarðu mynd þessarar kennslustundar.

Algengar villur

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020.
Ástand sem byrjaði í fortíð og varir enn: Present Perfect.
❌I know her for ten years.
✅I've known her for ten years.
Tímalengd fram á þennan dag: Present Perfect.
❌I am here since Monday.
✅I have been here since Monday.
since + Present Perfect: have been.
❌I've lived here since three years.
✅I've lived here for three years.
Tímabil → for; since stendur með upphafspunkti.
❌She's worked here for 2019.
✅She's worked here since 2019.
Ártal er upphafspunktur → since.
❌I've worked here from 2019.
✅I've worked here since 2019.
from stendur með to / until; upphaf sem varir → since.
❌How long do you live here?
✅How long have you lived here?
How long…? um tímann hingað til: Present Perfect.
⚠️I'm here for three years.
✅I've been here for three years.
Málfræðilega rétt, en merkir að öll dvölin sé þrjú ár, ekki tíminn hingað til.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „í þrjátíu ár“ → in thirty years. Á íslensku segjum við tímalengd með „í“: „í þrjátíu ár“, „í fjörutíu mínútur“. Bein þýðing gefur in. En á ensku þýðir in thirty years „eftir þrjátíu ár“ (í framtíðinni). Tímalengd fram á þennan dag er for.

❌My grandparents have run the little guesthouse below the glacier near Vik in thirty years, and they still make breakfast for every guest.
✅My grandparents have run the little guesthouse below the glacier near Vik for thirty years, and they still make breakfast for every guest.
„í þrjátíu ár“ → for thirty years
❌We've been in the queue at passport control in Keflavik in forty minutes, and only two desks are open.
✅We've been in the queue at passport control in Keflavik for forty minutes, and only two desks are open.
tímalengd → for

2. „frá því að við fengum hana“ → from. Á íslensku segjum við upphaf stundum með „frá“: „frá 2019“, „frá því í mars“, „frá því að við fengum hana“. Bein þýðing gefur from. Á ensku stendur from um tíma yfirleitt með to / until (from Monday to Friday). Upphaf ástands sem varir enn er since.

❌Our cat has slept on Grandpa's old wool sweater every single night from the day we brought her home from the animal shelter in Hafnarfjordur.
✅Our cat has slept on Grandpa's old wool sweater every single night since the day we brought her home from the animal shelter in Hafnarfjordur.
upphaf sem varir enn → since

3. „Hvað ertu lengi hérna?“ → How long are you here?. Í töluðu máli spyrjum við stundum í nútíð: „Hvað ertu lengi hérna?“ Á ensku spyr How long are you here? um alla dvölina, líka það sem er eftir. Um tímann hingað til spyrðu How long have you been here?

⚠️Your Icelandic is really good, Tom! How long are you here in Reykjavik? Since last autumn?
✅Your Icelandic is really good, Tom! How long have you been here in Reykjavik? Since last autumn?
Málfræðilega rétt, en spyr um alla dvölina; tíminn hingað til → How long have you been

Ekki rugla saman

for og since – For segir tímalengdina. Since segir upphafið.

I've been here for two hours.
Ég hef verið hér í tvo tíma.
tímalengd
I've been here since ten o'clock.
Ég hef verið hér síðan klukkan tíu.
upphaf

I'm here for a week og I've been here for a week – Present Simple (einföld nútíð) með for segir frá allri fyrirhugaðri dvöl. Present Perfect telur tímann fram á þennan dag. Á íslensku geta báðar setningarnar orðið „Ég er hér í viku“ – svo hér þarftu að vara þig.

I'm here for a week.
Ég er hér í viku.
öll heimsóknin er vika
I've been here for a week.
Ég hef verið hér í viku.
ég kom fyrir sjö dögum og er hér enn

ago og for – Ago stendur með þátíð (yfirleitt Past Simple), aldrei með Present Perfect, og segir hvenær eitthvað gerðist. For segir hve lengi. Sjá A1-26.

I came to London two years ago.
Ég kom til London fyrir tveimur árum.
hvenær ég kom; „fyrir … árum“ → ago
I've been in London for two years.
Ég hef verið í London í tvö ár.
hve lengi, fram á þennan dag

Stafsetning og framburður

  • for er yfirleitt veikt á undan tímaorði: /fə/ (UK), /fər/ (US): for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt o.
  • since /sɪns/ rímar við prince. Bæði s-in eru óradduð, eins og íslenskt s – hér er þetta eins.
  • been er /biːn/ með áherslu, en í setningu oft veikt /bɪn/: I've been here for an hour.
  • How long have you… rennur saman í tali: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). Í lok long er /ŋ/ án g-hljóðs á eftir.
  • ages /ˈeɪdʒɪz/: í miðjunni er raddað /dʒ/ eins og í jam, og í lokin raddað /z/. Íslenskan hefur hvorugt hljóðið, svo gættu þess að endirinn verði ekki s. For ages er óformlegt og þýðir „mjög lengi“.

Gullna reglan

Ástand sem byrjaði í fortíð og varir enn → have / has + lýsingarháttur þátíðar + for (tímalengd) eða since (upphaf). „Í sex ár“ er for six years, „frá 2019“ og „síðan 2019“ eru since 2019. How long have you…? spyr um tímann hingað til. Ef ástandið er búið → Past Simple + for.

Æfingar

A. Form

Veldu for eða since, eða fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.

  1. For eða since? 2018
  2. For eða since? three weeks
  3. For eða since? last Friday
  4. For eða since? a long time
  5. I (know) Ben since we were at school.
  6. She (have) this job for six months.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I … here since 2021.
  2. Veldu rétta svarið: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
  3. Veldu rétta svarið: "How long have you been in Spain?" …
  4. Veldu setninguna sem þýðir „ég kom fyrir sjö dögum og er hér enn“:

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I know Maria for five years.
  2. We've lived here since two years.
  3. How long have you had your car?
  4. He's been ill from Monday.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í textanum. Notaðu for eða since eða rétta mynd sagnarinnar í svigunum.

My street
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um þitt eigið líf.

  1. Skrifaðu tvær setningar um það hve lengi þú hefur búið þar sem þú býrð núna: aðra með for og hina með since.
  2. Skrifaðu um vin eða vinkonu: hve lengi hefurðu þekkt hann eða hana?
  3. Skrifaðu um eitthvað sem þú gerðir í ákveðinn tíma en er nú búið.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku
    Have you finished your homework ?
  2. A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu
    She has (be) to Japan three times.
  3. A1-26 Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar
    I (be) born in 1998.
Svör

A. Form

  1. since
  2. for
  3. since
  4. for
  5. 've known / have known
  6. 's had / has had

B. Merking

  1. have lived
  2. worked
  3. For two months.
  4. I've been here for a week.

C. Finndu villuna

  1. I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
  2. We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
  3. ✓ How long have you had your car?
  4. He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.

D. Í samhengi

  1. 've lived / have lived / 've been living / have been living
  2. since
  3. 've been / have been
  4. lived / had lived
  5. haven't seen / have not seen
  6. for / in

E. Spreyttu þig

  1. I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
  2. I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
  3. I played the piano for five years when I was a child.

F. Blönduð upprifjun

  1. yet / already
  2. been
  3. was
Android appLærðu á ferðinni Google Play