Myself, yourself, each other: «өөрийгөө», «бие биеэ»-г англиар хэлэх нь
Myself, Yourself and Each Other
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өгүүлэгдэхүүн, тусагдахуун хоёр нэг хүн байх үед myself, yourself, himself… хэрэглэж, «ганцаараа / хүний тусламжгүй» гэдгийг by myself эсвэл on my own-оор хэлж, шаардлагагүй үйл үгтэй өөрийн төлөөний үг хэрэглэхгүй байж, themselves, each other хоёрын алийг сонгохоо мэдэж чадна.
Гол санаа
Ихэвчлэн үйлдэл нэг хүнээс нөгөө хүн рүү явдаг: I cut the bread. She called him. Гэхдээ заримдаа үйлдэл нөгөө хүн рүүгээ буцаж ирдэг: I cut myself. Үйлдлийг хийж буй хүн, хүлээн авч буй хүн хоёр нэг хүн.
Толь төсөөлөөрэй. Өөрийн төлөөний үг (reflexive pronoun) – myself, herself, themselves – бол өгүүлэгдэхүүний толин тусгал. Үйлдэл өгүүлэгдэхүүнээс гараад толинд тусч, шууд буцаж ирнэ.
Одоо хоёр хүн тус бүр толины өмнө зогсож байна гэж төсөөлөөрэй. They looked at themselves – хүн бүр өөрийнхөө тусгалыг харлаа. Толиудыг аваад хаячихвал хоёр хүн нүүр тулна: They looked at each other – үйлдэл нэг хүнээс нөгөө рүү, буцаад нааш нь явна. Хүмүүс нь ижил, зураг нь огт өөр.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор өөрийн төлөөний үг «өөрийгөө», «өөртөө», «өөрөө» бүх биед ижил: би ч, чи ч, тэд ч «өөрийгөө». Англиар хүн, тоогоор нь сонгоно: myself, yourself, himself, herself, ourselves, yourselves, themselves. Ялангуяа нэг хүнд yourself, олон хүнд yourselves гэдгийг анхаараарай. «Бие биеэ», «бие биедээ» = each other – энд адилхан: «Тэд өөрсдийгөө буруутгав» ба «Тэд бие биеэ буруутгав» монголоор ч өөр.
Хоёр том ялгаа бий. Нэгдүгээрт, монголоор олон үйл үг тусагдахуунгүй, үйл үгийн хэлбэрээрээ үйлдэл өөр дээрээ ирснийг харуулдаг: «түлэгдсэн», «гэмтсэн», «зүсэгдсэн». Англиар hurt, burn, cut тусагдахуун шаарддаг: hurt himself. Хоёрдугаарт, монгол «-аа / -ээ» дагавар «өөрийн» гэсэн утгатай: «гараа угаа», «утсаа мартчихлаа». Англиар энд эзэмшлийн тэмдэг нэр хэрэгтэй: wash your hands, I forgot my phone. Харин орчин үеийн ярианд гарч ирсэн «өөрийгөө аз жаргалтай мэдэрч байна» гэдгийг англиар үгчилж болохгүй: I feel happy, myself-гүй.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Хоол хийж байгаад гараа зүсчихлээ. | I cut myself while I was cooking. | монголоор «гараа», англиар myself |
| Тэр толинд өөрийгөө харав. | She looked at herself in the mirror. | «өөрийгөө» → herself (эмэгтэй) |
| Хүүхдүүд ээ, өөрсдөө аваад идээрэй! | Help yourselves, kids! | олон хүн → yourselves |
| Тэр дугуйнаас унасан ч гэмтээгүй. | He fell off his bike, but he didn't hurt himself. | монголоор тусагдахуунгүй; англиар hurt himself |
| Би ганцаараа амьдардаг. | I live by myself. | «ганцаараа» = by myself / on my own |
| Би энэ амралтын өдрүүдэд амармаар байна. | I want to relax this weekend. | энд адилхан: «амрах» өөрийн төлөөний үггүй |
| Бен, Люси хоёр бие биедээ хайртай. | Ben and Lucy love each other. | «бие биедээ» = each other: энд адилхан |
Товчхондоо: «өөрийгөө» → myself / yourself / himself / herself / ourselves / yourselves / themselves – хүн, тоогоор нь сонгоно. Hurt, burn, cut-ийн ард -self заавал. «Бие биеэ» = each other. «Гараа» = my / your / his hands.
Бүтэц
Өөрийн төлөөний үг
| Өгүүлэгдэхүүн | Өөрийн төлөөний үг |
|---|---|
| I | myself |
| you (нэг хүн) | yourself |
| he | himself |
| she | herself |
| it | itself |
| we | ourselves |
| you (нэгээс олон) | yourselves |
| they | themselves |
Ганц тоо: -self. Олон тоо: -selves. Himself, themselves (him, them-ээс) гэдгийг анхаараарай – hisself, theirselves биш.
Загвар
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| үйл үг + өөрийн төлөөний үг | I hurt myself. |
| үйл үг + өөрийн төлөөний үг + нэр үг | We're teaching ourselves photography. |
| угтвар үг + өөрийн төлөөний үг (нэг хүн) | He talks to himself. |
| by + өөрийн төлөөний үг = ганцаараа / тусламжгүй | I live by myself. |
| on + my / your / his… + own = ижил утга | I live on my own. |
| each other / one another (хоёр талын үйлдэл) | They help each other. |
Хэрэглээ
1Өгүүлэгдэхүүн, тусагдахуун хоёр нэг хүн
Үйлдлийг хийж буй хүн нь үйлдэл тохиолдож буй хүн мөн бол өөрийн төлөөний үг хэрэглэнэ. Энэ нь үйл үгийн ард ба to, at, with, for зэрэг угтвар үгийн ард хэрэглэгдэнэ. (Байршлын угтвар үгийн ард ихэвчлэн ердийн тусагдахууны төлөөний үг хэрэглэнэ: She put the bag next to her.)
2Өөрийн төлөөний үгтэй түгээмэл үйл үг
Өдөр тутмын зарим хэллэгт өөрийн төлөөний үг ордог: enjoy yourself (сайхан цагийг өнгөрөөх), help yourself (хүссэнээ авах), hurt yourself, introduce yourself, behave yourself.
3By myself / on my own = ганцаараа, эсвэл тусламжгүй
By + өөрийн төлөөний үг нь «ганцаараа» эсвэл «хэний ч тусламжгүй» гэсэн утгатай. On + my, your, his, her, our, their + own яг ижил утгатай. Анхаараарай: by myself, харин on my own (on myself, by my own биш).
4Англиар өөрийн төлөөний үггүй үйл үгс
Бие, мэдрэмжтэй холбоотой олон үйл үг англиар өөрийн төлөөний үг авдаггүй: relax, feel, meet, concentrate, wake up, get up, sit down. Wash, shave, dress ч ихэвчлэн өөрийн төлөөний үггүй; эдгээр гурвыг хүнд эсвэл ер бусын үйлдэл гэдгийг харуулах үед л өөрийн төлөөний үгтэй хэрэглэнэ.
5Each other / one another ба themselves
Each other (one another арай албан ёсны) хоёр талын үйлдлийг хэлнэ: A нь B-д, B нь A-д хийнэ. Themselves / ourselves нь хүн бүр өөртөө хийж байна гэсэн үг. Монгол «бие биеэ» ба «өөрсдийгөө»-тэй адилхан.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Гэмтсэн», «түлэгдсэн» → injure, burn тусагдахуунгүй. Монголоор «Бөхийн бэлтгэл дээр Мөнх муу унаад гэмтсэн, тиймээс наадамд оролцож чадаагүй» гэж үйл үгийн хэлбэрээр л хэлдэг, тусагдахуун хэрэггүй. Англиар injure, hurt, burn, cut тусагдахуун шаарддаг: тэр нь нөгөө хүн өөрөө бол himself / herself.
2. «Өөрийгөө … шиг мэдэрдэг» → feel herself like. Орчин үеийн ярианд «Гэрэл жуулчидтай англиар ярихдаа өөрийгөө жинхэнэ хөтөч шиг мэдэрдэг» гэж хэлэх нь бий. Үгчлэн орчуулбал feels herself like гарна. Англиар feel + тэмдэг нэр, эсвэл feel like + нэр үг – өөрийн төлөөний үггүй.
3. «Өөрийгөө» хүнээр өөрчлөгддөггүй → yourself олон хүнд. Монгол «өөрийгөө» би, чи, тэр гэлгүй ижил бөгөөд олон хүнд ч «өөрийгөө», «өөрсдийгөө» хоёулаа хэлэгддэг: «Сараа, Ану хоёр минь, та нар арван есөн настай болсон, өөрсдийгөө авч явж чадна». Англиар нэгээс олон хүнд yourselves.
4. «Хуруугаа зүсчихсэн» → cut finger. Монгол «-аа / -ээ / -оо» дагавар «өөрийн» гэсэн утгатай тул «хуруу»-ны өмнө өөр үг хэрэггүй: «Дүү маань цаасаар хуруугаа зүсчихсэн». Англиар биеийн хэсгийн өмнө эзэмшлийн тэмдэг нэр (my, your, her…) заавал хэрэгтэй; -self биш.
Бүү андуураарай
themselves эсвэл each other – Зураг нь өөр: толь (хүн бүр өөртөө) ба нүүр тулсан хоёр хүн (хүн бүр нөгөөдөө).
him эсвэл himself – Төлөөний үгийн сонголт үйлдэл хэн рүү явахыг өөрчилнө.
өөрийн төлөөний үг (тусагдахуун) эсвэл онцлох myself – Энэ хичээлд өөрийн төлөөний үг үйл үгийн тусагдахуун. Myself онцлох утгатай ч байж болно (I made this cake myself = Энэ бялууг би өөрөө хийсэн). Энэ хэрэглээг C1-06-д үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- Өргөлт -self / -selves дээр: my-SELF, your-SELVES, them-SELVES. Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой.
- Олон тоонд -self → -selves, яг shelf → shelves, wolf → wolves шиг A1-05.
- yourself (нэг хүн) ба yourselves (олон хүн): төгсгөлийн /selvz/-ийг сонсоорой. /v/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргэ; /z/ нь «с» хэлэх байрлалаас хоолойгоо дуугаргасан авиа. /lvz/-ийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай. -self-ийн /l/-ийг шүүгэлтгүй хэлээрэй: монгол «л» шиг агаар үлээхгүй.
- each other бараг нэг үг шиг хэлэгдэнэ: /iːtʃ ˈʌðə/ (UK), /iːtʃ ˈʌðər/ (US). /ð/-д хэлнийхээ үзүүрийг шүдний хооронд зөөлөн гаргаад хоолойгоо дуугаргаарай.
Алтан дүрэм
Үйлдэл нөгөө хүн рүүгээ буцаж ирвэл → -self / -selves (хүн, тоогоор нь сонгоно). Ганцаараа эсвэл тусламжгүй → by myself эсвэл on my own. Хүмүүсийн хоорондох хоёр талын үйлдэл → each other. Relax, feel, meet, concentrate ихэвчлэн өөрийн төлөөний үг авдаггүй. «Гараа угаа» = wash your hands.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй.
-
Be careful with that knife — don't cut . (you, нэг хүн)
-
She looked at in the mirror.
-
We really enjoyed on holiday.holiday (UK), vacation (US)
-
My grandfather lives by .
-
The heating switches on at 6 am.
-
Олон тоог бичнэ үү: yourself
B. Утга
Зөв хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Anna and Leo text … every night.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I need to … after work.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Children, please help … to cake.
-
each other-ийг хэрэглэн дахин бичнэ үү: Mia helps Jack, and Jack helps Mia.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I don't like walking home … at night.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
They built the house by theirselves.
-
I looked at me in the mirror.
-
I feel myself very happy today.
-
He taught himself the guitar.
D. Нөхцөл байдалд
Нүх бүрт -self / -selves-ээр төгссөн үг эсвэл each other бичнэ үү.
Teacher: Good morning, everyone! First, let's introduce 16. I'm Mr Park.
Students: Good morning!
Teacher: Please work in pairs and ask 17 three questions.
Lena: Hi, I'm Lena. Do you live with your family?
Omar: No, I live by 18. My family is in Cairo.
Lena: Wow! Do you cook for 19?
Omar: Yes, but I often burn 20!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрөө ганцаараа (тусламжгүй) хийсэн нэг зүйлийнхээ тухай бичнэ үү.
-
Бие биедээ тусалдаг таны мэдэх хоёр хүний тухай бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-09 Тусагдахуун төлөөний үг (me, him, her, us, them) монголоор Can you help ? (I)
-
A2-13 Mine, yours, whose: «минийх», «чинийх», «хэний»-г англиар хэлэх нь This isn't my bag. is red.
-
A2-12 Another, other, the other, others: «бас нэг», «өөр», «нөгөө», «бусад»-ыг англиар Some students walked home. took the bus.
Хариулт
A. Бүтэц
- yourself
- herself
- ourselves
- himself
- itself
- yourselves
B. Утга
- each other
- relax
- yourselves
- Mia and Jack help each other. / Jack and Mia help each other.
- on my own
C. Алдааг олоорой
- They built the house by themselves.
- I looked at myself in the mirror.
- I feel very happy today.
- ✓ He taught himself the guitar.
D. Нөхцөл байдалд
- ourselves
- each other / one another
- myself
- yourself
- myself
E. Таны ээлж
- Last year I painted my bedroom by myself.
- My sister and I help each other with homework.
F. Холимог давталт
- me
- Mine
- Others / The others / Other students / The other students
