Much, many, a lot of, a few, a little: «их», «олон», «жаахан»-ыг англиар зөв хэлэх нь
Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та их, бага хэмжээний тухай much, many, a lot of, lots of, a few, a little-ээр ярьж, хүссэнээс илүү (too much / too many) эсвэл хэрэгтэйгээс бага (not enough) байгааг хэлж, юу ч байхгүйг no, none, not any-гаар хэлж чадна.
Гол санаа
Захын лангууг төсөөлөөрэй. Нэг талд нь алим, жүрж, өндөг байна: та тэднийг нэг нэгээр нь тоолно. Нөгөө талд нь будаа, гурил, кофе дүүрэн том уут байна: тэднийг тоолохгүй, шанагаар хэмжинэ. Энэ бол A1-24-өөс мэдэх тоолж болох ба тоолж болохгүй нэр үгийн ялгаа.
Энэ хичээлийн тоо хэмжээний үг бүр эхлээд нэг ижил асуулт асуудаг: тоолж болох уу? Зарим үг зөвхөн тоолох талд ажиллана (many, a few, too many). Зарим нь зөвхөн шанагатай талд ажиллана (much, a little, too much). Харин зарим нь хоёр талд хоёуланд нь ажиллана (a lot of, lots of, enough, no).
Дараа нь хоёр дахь, жижиг асуулт бий: өгүүлбэр батлах уу, үгүйсгэх үү, асуулт уу? Much, many үгүйсгэл ба асуултад илүү дуртай. Батлах өгүүлбэрт өдөр тутмын сонголт бол a lot of.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор «их» гэдэг үг тоолж болох, болохгүй аль алинд явдаг: «их мөнгө», ярианд «их хүн». «Олон» тоолж болох нэр үгтэй явдаг ч ард нь олон тоо хэрэглэдэггүй: «олон найз», «гурван ном». Англиар many + олон тоо (many friends), much зөвхөн тоолж болохгүй нэр үгтэй (much time). Бага хэмжээнд монголоор «жаахан», «бага зэрэг» аль алинд явдаг («жаахан давс», «жаахан өндөг»), харин англиар хоёр өөр үг: a little salt, a few eggs.
Сайн мэдээ: асуултад монгол хэл ч ялгадаг. «Хэдэн хүн?» = How many people?, «Хэр их ус?» = How much water? – энд адилхан. Бас «мэдээлэл», «гэрийн даалгавар», «тавилга» монголоор олон тоо авч болдог ч англиар information, homework, furniture тоолж болохгүй: -s авахгүй.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Өнөөдөр надад их цаг алга. | I don't have much time today. | «их» + тоолж болохгүй → much |
| Манай тосгонд олон дэлгүүр байхгүй. | There aren't many shops in my village. | «олон» + ганц тоо; англиар many + -s |
| Тэр ажил дээрээ олон найзтай. | She has a lot of friends at work. | батлах өгүүлбэрт a lot of түгээмэл |
| Үдэшлэгт хэдэн хүн ирэх вэ? | How many people are coming to the party? | «хэдэн» → how many: энд адилхан |
| Та өдөрт хэр их ус уудаг вэ? | How much water do you drink a day? | «хэр их» → how much: энд адилхан |
| Ус руу жаахан давс хийгээрэй. | Add a little salt to the water. | «жаахан» + тоолж болохгүй → a little |
| Надад бэлдэхэд хэдэн минут хэрэгтэй. | I need a few minutes to get ready. | «хэдэн / жаахан» + тоолж болох → a few |
| Хотын төвд хэтэрхий олон машин байна. | There are too many cars in the city centre. | «хэтэрхий олон / хэт их» → too many |
| Талх үлдсэнгүй. | There's no bread left. | монголоор үйл үг үгүйсгэлтэй; англиар no + эерэг үйл үг |
Товчхондоо: «их» нь much ч, many ч болдог; «жаахан» нь a little ч, a few ч болдог – англиар эхлээд тоолж болох уу? гэж асуугаарай. Many, a few + олон тоо (-s). Батлах өгүүлбэрт a lot of.
Бүтэц
Тоо хэмжээний үг ба нэр үг
| Тоо хэмжээний үг | Тоолж болох (олон тоо) | Тоолж болохгүй |
|---|---|---|
| many | many friends | — |
| much | — | much time |
| a lot of / lots of | a lot of friends | a lot of time |
| a few | a few eggs | — |
| a little | — | a little milk |
| too many | too many cars | — |
| too much | — | too much sugar |
| (not) enough | (not) enough chairs | (not) enough money |
| no | no tickets | no water |
Асуулт
| Тоолж болох | Тоолж болохгүй |
|---|---|
| How many people…? | How much time…? |
Тэг: no, not any, none
| Хэлбэр | Загвар | Жишээ |
|---|---|---|
| no | no + нэр үг, эерэг үйл үгтэй | There's no milk. |
| not any | үгүйсгэсэн үйл үг + any + нэр үг | There isn't any milk. |
| none | ганцаараа зогсоно, ард нь нэр үг байхгүй | "Is there any milk?" "No, there's none." |
| none of | none of + the / my / these… + нэр үг | None of my friends came. |
No, many, much, a few болон бусад нь тодотгогч үг (determiner): нэр үгийн өмнө ирнэ.
Хэрэглээ
1Much ба many: ихэвчлэн үгүйсгэл ба асуултад
Many тоолж болох олон тооны нэр үгтэй, much тоолж болохгүй нэр үгтэй явна. Үгүйсгэл ба асуултад хамгийн түгээмэл. Батлах өгүүлбэрт ганц much албан ёсны эсвэл хачин сонсогддог тул оронд нь a lot of гэнэ. (Too much, so much, very much хаана ч болно.)
2A lot of ба lots of: өдөр тутмын батлах сонголт
A lot of, lots of тоолж болох, болохгүй аль алинтай явна. Батлах өгүүлбэрт хамгийн түгээмэл ч үгүйсгэл, асуултад ч болно. Lots of арай ярианы. Ард нь нэр үг байхгүй бол a lot гэнэ (of-гүй).
3A few ба a little: бага, гэхдээ бий
A few тоолж болох олон тооны нэр үгтэй, a little тоолж болохгүй нэр үгтэй явна. Хоёулаа «бага тоо, хэмжээ, гэхдээ бий» гэсэн эерэг санаа. A-гүйгээр (few, little) «хангалтгүй» гэсэн утгатай болно; B2-19-г үзнэ үү. Монголоор хоёуланд нь «жаахан» гэж болдог.
4Too much, too many, not enough
Too much, too many + нэр үг нь «сайн байх хэмжээнээс илүү» гэсэн утгатай. Not enough + нэр үг нь «хэрэгтэйгээс бага». Too, enough-ийг тэмдэг нэртэй A2-08-аас үзнэ үү.
5No, none ба not any: тэг
No нэр үгийн яг өмнө ирэх бөгөөд үйл үг эерэг хэвээр үлдэнэ. Not any үгүйсгэсэн үйл үгтэй явна. None нэр үгийг орлоно. No, none-ыг үгүйсгэсэн үйл үгтэй бүү хэрэглээрэй. Монголоор «байхгүй», «алга» гэж үйл үгээр үгүйсгэдэг тул англиар хоёр үгүйсгэл гаргах хандлагатай.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Их жуулчин» → much + тоолж болох нэр үг. Монгол «их» хоёр төрлийн нэр үгтэй явдаг: «Зун Хөвсгөл нуурт их жуулчин ирдэг». Тиймээс олон хүн тоолж болох нэр үгтэй much хэрэглэдэг. Тоолж болох нэр үгтэй many эсвэл батлах өгүүлбэрт a lot of.
2. «Олон үеэл» → many + ганц тоо. Монголоор «олон», «хэдэн», «гурван»-ы ард нэр үг ганц тоогоороо байдаг: «Сараа Дарханд олон үеэлтэй». Англиар many, a few, a lot of-ийн ард тоолж болох нэр үг олон тоо-гоор (-s) ирнэ.
3. «Жаахан бууз» → a little + тоолж болох нэр үг. Монгол «жаахан», «бага зэрэг» нь давс ч, бууз ч хоёуланд явдаг: «Эмээ миний тавган дээр жаахан бууз тавьж өгсөн». Англиар тоолж болох нэр үгтэй a few, тоолж болохгүй нэр үгтэй a little.
4. «Олон мэдээлэл» → many informations. Монголоор мэдээллийг тоолдог: «Туяа шалгалтын өмнө интернэтээс IELTS-ийн тухай олон мэдээлэл хэвлэж авсан». Англиар information (мөн homework, advice, furniture) тоолж болохгүй: -s авахгүй, many биш a lot of эсвэл much.
Бүү андуураарай
much / many эсвэл a lot of – Гурвуулаа асуулт ба үгүйсгэлд зөв. Батлах өгүүлбэрт өдөр тутмын байгалийн сонголт бол a lot of.
no эсвэл none – No-гийн ард нэр үг заавал ирнэ. None ганцаараа зогсох эсвэл of-ийн өмнө ирнэ.
too much / too many + нэр үг эсвэл too + тэмдэг нэр – Нэр үгийн өмнө too much эсвэл too many. Тэмдэг нэрийн өмнө зөвхөн too. A2-08-г үзнэ үү. Монголоор хоёуланд нь «хэтэрхий» гэдэг.
Зөв бичих ба дуудлага
- a lot of-ийг нэг хэсэг болгон хэлнэ: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). Өргөлт lot дээр. Хурдан ярианд of нь зөвхөн /ə/ болж болно – «a lotta».
- lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of сул. Төгсгөлийн /ts/-ийн дараа эгшиг бүү нэмээрэй.
- a few /ə ˈfjuː/ ба a little /ə ˈlɪtl/: a нь сул /ə/. Гэхдээ бүү хаяарай, утга нь өөрчлөгдөнө. few-ийн /f/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргээд агаар үлээгээрэй, «п» биш. little-ийн /l/-д шүүгэлт байхгүй.
- none /nʌn/ нь one, sun-тай ижил эгшигтэй. /ʌ/ бол шинэ, богино эгшиг: «а»-тай ойр, амаа бага зэрэг нээгээд сул хэлээрэй. «ноу» гэж бүү хэлээрэй.
- Асуултад much, many ихэвчлэн өргөлттэй: How much is it? How many are there?
Алтан дүрэм
Эхлээд асуугаарай: тоолж болох уу? Тоолж болох → many, a few, too many (+ олон тоо). Тоолж болохгүй → much, a little, too much. Хоёулаа → a lot of, lots of, enough, no. Батлах өгүүлбэрт much / many-гаас a lot of дээр. Тэгийг no + нэр үг (эерэг үйл үгтэй), эсвэл not any-гаар хэлнэ; none ганцаараа зогсоно. «Их», «жаахан» гэдэг монгол үгэнд хууртагдаж болохгүй.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй.
-
How brothers and sisters do you have?
-
How sugar do you take in your coffee?
-
I've got apples. Do you want one? (цөөн тоо)
-
Can I have milk in my tea, please? (бага хэмжээ)
-
There are people here — I can't move! (байх ёстойгоос илүү)
-
I'm not hungry. I ate chocolate. (байх ёстойгоос илүү)
B. Утга
Зөв хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: She drinks … coffee.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: "How many emails did you get?" "…."
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: There were … taxis at the station.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I have … time before the meeting.
-
no-г хэрэглэн дахин бичнэ үү: There aren't any buses after midnight.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
How much chairs do we need?
-
We don't have enough of time.
-
There aren't no tickets left.
-
I don't have much money this month.
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад хайрцган дахь үгсээр дутуу үгийг нөхөөрэй. Word box: a few, any, enough, many, no, too much
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Гал тогооныхоо тухай бичнэ үү: танд их байдаг нэг зүйл, тийм ч их байдаггүй нэг зүйл.
-
Хотынхоо тухай бичнэ үү: юу хэтэрхий их байна, юу хангалтгүй байна вэ?
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-24 Тоолж болох ба тоолж болохгүй нэр үг, some ба any монголоор Зөв хариултыг сонгоно уу: Would you like … cake?
-
A2-08 As… as, too, enough: тэнцүү, хэтэрхий, хангалттайг англиар хэрхэн хэлэх вэ Зөв хариултыг сонгоно уу: This coffee is … hot.
-
A2-07 Superlatives: дээд зэрэг (the biggest, the most beautiful) монголоор It's (busy) day of the year for the shop.
Хариулт
A. Бүтэц
- many
- much
- a few
- a little / a bit of
- too many
- too much
B. Утга
- a lot of
- None
- no
- a little
- There are no buses after midnight.
C. Алдааг олоорой
- How many chairs do we need?
- We don't have enough time.
- There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
- ✓ I don't have much money this month.
D. Нөхцөл байдалд
- many
- enough
- no
- any
- a few
- too much
E. Таны ээлж
- I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
- There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.
F. Холимог давталт
- some
- too
- the busiest
