SlowingoДүрэм
A2 17 / 38

Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь

Present Perfect: Have You Ever…?

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та амьдралынхаа туршлагын тухай have / has + past participle-ээр ярьж, Have you ever…? гэж асууж, богино хариулт өгч, ever, never, before, (not) yet-ийг хэрэглэж, been, gone хоёрын алийг сонгохоо мэдэж, дэлгэрэнгүйг Past Simple-ээр хэлж чадна.

Гол санаа

Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) дууссан нэг мөчийн тухай ярьдаг: I went to Rome in 2019. Present Perfect (одоо төгссөн цаг) өөр зүйлийг хардаг: таны өнөөг хүртэлх амьдралыг өнөөдрөөс харна. I've been to Rome. Хэзээ? Хамаагүй. Гол нь энэ бол таны одоогийн туршлагын нэг хэсэг.

Амьдралаа үүргэвч гэж төсөөлөөрэй. Таны туулсан туршлага бүр дотор нь байгаа бөгөөд та өнөөдөр түүнийг үүрч явна. Present Perfect үүргэвчийг нээгээд дотогш нь хардаг: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Бид хуанли биш, цүнхэнд юу байгааг харж байна.

Хэлбэрийг хараарай: have одоо цагт байна. Энэ бол түлхүүр. Present Perfect бол өнгөрсний тухай одоо цаг – өнгөрсөн туршлагыг одоогийн тантай холбоно. Хэзээ гэдгийг асуумагц эсвэл хэлмэгц та үүргэвчээ хааж, Past Simple рүү буцна.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор туршлагыг ихэвчлэн «-ж байсан», «-ж үзсэн» гэж хэлдэг: «Би Японд очиж байсан», «Та наймаалж идэж үзсэн үү?». Энэ нь англи I've been to Japan, Have you ever eaten octopus?-тэй сайн таарна. Гэхдээ монгол хэлэнд Present Perfect гэж тусдаа цаг байхгүй: «очиж байсан» гэдгийг тодорхой онтой ч хэлдэг («2019 онд очиж байсан»), харин англиар он гармагц Past Simple. Үүнийг A2-19-д дэлгэрэнгүй үзнэ.

Бас хоёр ялгаа бий. Монгол «-сан» нэг л хэлбэртэй, харин англи дүрмийн бус үйл үг гурван хэлбэртэй: drink – drank – drunk. Have-ийн ард заавал гурав дахь хэлбэр (V3). Мөн монгол «явсан» (одоо тэнд байгаа) ба «очиж байсан» (очоод ирсэн) хоёр англи gone ба been-тэй таарна – энд адилхан, гэхдээ олон хүн have been-ийг хоёуланд нь хэрэглэдэг.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Би Японд очиж байсан.I've been to Japan.туршлага, хугацаагүй → Present Perfect
Би өнгөрсөн хавар Японд очсон.I went to Japan last spring.хугацаатай → Past Simple
Та наймаалж идэж үзсэн үү?Have you ever eaten octopus?«-ж үзсэн үү?» → Have you ever + V3
Би онгоцонд хэзээ ч суугаагүй.I've never been on a plane.«хэзээ ч … -гүй» → never + эерэг үйл үг
Тэр Парист гурван удаа очиж байсан.She's been to Paris three times.«очиж байсан» = been: очоод ирсэн
Аав дэлгүүр явсан. Удахгүй ирнэ.Dad has gone to the supermarket.«явсан», одоо тэнд → gone
Би энэ жорыг өмнө нь хийж үзсэн.I've tried this recipe before.«өмнө нь» → before (төгсгөлд)

Товчхондоо: «-ж байсан / -ж үзсэн» (хугацаагүй) → have / has + V3. Хугацаа хэлмэгц → Past Simple. «Очиж байсан» = been, «явсан (тэнд байгаа)» = gone. Have-ийн ард үргэлж V3: drunk, eaten, seen.

Бүтэц

Past participle (гурав дахь хэлбэр / V3)

Үйл үг бүр үндсэн гурван хэлбэртэй: үйл үгийн үндсэн хэлбэр, Past Simple, past participle (заримдаа «V3» гэдэг). Дүрмийн үйл үгэнд past participle нь Past Simple-тэй ижил (-ed). Дүрмийн бус үйл үгийн гурван хэлбэрийг хамт цээжлээрэй.

Үндсэн хэлбэрPast SimplePast participle
visit (дүрмийн)visitedvisited
try (дүрмийн)triedtried
bewas / werebeen
gowentgone
seesawseen
eatateeaten
dodiddone
havehadhad
makemademade
meetmetmet
taketooktaken
writewrotewritten
drinkdrankdrunk
rideroderidden
flyflewflown
breakbrokebroken
loselostlost

Батлах ба үгүйсгэх

Өгүүлэгдэхүүнhave / has (not)past participleТовчилсон хэлбэр
I / you / we / theyhavevisited Japan.I've, you've, we've, they've
he / she / ithasvisited Japan.he's, she's, it's
I / you / we / theyhave notseen it.haven't
he / she / ithas notseen it.hasn't

Асуулт ба богино хариулт

АсуултБогино хариулт
Have you ever been to India?Yes, I have. / No, I haven't.
Has she ever tried surfing?Yes, she has. / No, she hasn't.
How many countries have you visited?Eleven, I think.

Ever, never, before, yet

ҮгУтгаБайрлалЖишээ
everамьдралынхаа аль ч үедасуултад; past participle-ийн өмнөHave you ever ridden a horse?
neverхэзээ ч … -гүйpast participle-ийн өмнө; эерэг үйл үгI've never ridden a horse.
beforeөмнө нь, одоог хүртэлөгүүлбэрийн төгсгөлдI've seen this film before.
yetодоог хүртэл (гэхдээ дараа нь болно гэж бодож байна)үгүйсгэл, асуултын төгсгөлдI haven't been to Paris yet.

Хэрэглээ

1Хугацаа заагаагүй амьдралын туршлага

Амьдралынхаа аль нэгэн үед ямар нэг зүйл болсныг хэзээ гэдгийг хэлэлгүй ярихад Present Perfect хэрэглэнэ.

I've lived in three different countries.
Би гурван өөр улсад амьдарч байсан.
«-ж байсан», хугацаагүй → Present Perfect
She's run two marathons.
Тэр хоёр удаа марафон гүйж байсан.
she's = she has
We've met a lot of interesting people on this trip.
Бид энэ аялалдаа олон сонирхолтой хүнтэй танилцлаа.
My parents have visited me in London twice.
Аав ээж маань Лондонд над дээр хоёр удаа ирж байсан.
I haven't seen many of his films.
Би түүний кинонуудаас тийм ч олныг үзээгүй.

2Have you ever…? ба never

Ever нь «өнөөг хүртэл аль ч үед» гэсэн утгатай бөгөөд голдуу асуултад хэрэглэгдэнэ. Never нь «хэзээ ч … -гүй» гэсэн утгатай бөгөөд эерэг үйл үгтэй явна. Батлах өгүүлбэрт ever голдуу дээд зэрэг эсвэл the first / only time-ын ард хэрэглэгдэнэ (the best film I've ever seen; дэлгэрэнгүйг A2-19-д). Америк англи хэлэнд туршлагын асуултад Did you ever…? ч түгээмэл. Харин дууссан хугацааны тухай ярихад never Past Simple-тэй явж болно: I never saw him again. – A2-19-ийг үзнэ үү.

Have you ever eaten octopus?
Та наймаалж идэж үзсэн үү?
«-ж үзсэн үү?» → Have you ever…?
Has your brother ever lived abroad?
Ах чинь гадаадад амьдарч байсан уу?
I've never been on a plane.
Би онгоцонд хэзээ ч суугаагүй.
монголоор «хэзээ ч … -гүй», англиар зөвхөн never
She's never broken a bone.
Тэр ясаа хэзээ ч хугалж байгаагүй.
"Have you ever met anyone famous?" "No, never."
«Чи алдартай хүнтэй уулзаж байсан уу?» «Үгүй, нэг ч удаа уулзаж байгаагүй.»
It's the best film I've ever seen.
Миний үзсэн хамгийн сайн кино энэ.
дээд зэрэг + ever: A2-19-ийг үзнэ үү

3Before ба (not) yet

Төгсгөлд ирэх before нь «өмнө нь, одоог хүртэл» гэсэн утгатай. Not … yet нь «одоог хүртэл … -гүй, гэхдээ ирээдүйд хийнэ гэж бодож байна» гэсэн утгатай. Yet-ийн бусад хэрэглээг A2-17-оос үзнэ үү.

I've tried this recipe before. It's great.
Би энэ жорыг өмнө нь хийж үзсэн. Их сайн.
before = өмнө нь, төгсгөлд
Have you been here before?
Та өмнө нь энд ирж байсан уу?
I haven't read the last book in the series yet.
Би цувралын сүүлийн номыг хараахан уншаагүй байна.
yet = хараахан
"Have you seen the new exhibition at the museum?" "Not yet."
«Музейн шинэ үзэсгэлэнг үзсэн үү?» «Хараахан үзээгүй.»

4Been ба gone

Been (be-ээс) = очоод буцаж ирсэн. Gone = очоод одоо ч тэнд байгаа (эсвэл замдаа явж байгаа).

She's been to Paris three times.
Тэр Парист гурван удаа очиж байсан.
очоод буцаж ирсэн
"Where's Sara?" "She's gone to Paris."
«Сара хаана байна?» «Тэр Парис явсан.»
одоо Парист байгаа
Have you ever been to a music festival?
Чи хөгжмийн наадамд очиж үзсэн үү?
Dad has gone to the supermarket. He'll be back soon.
Аав дэлгүүр явсан. Удахгүй ирнэ.
«явсан», одоо тэнд → gone

5Эхлээд туршлага, дэлгэрэнгүй нь Past Simple-ээр

Туршлагаа танилцуулахдаа Present Perfect-ээр эхэлнэ. Нэг тодорхой удаагийн дэлгэрэнгүйг – хэзээ, хаана, хэнтэй, ямар байсан – хэлэх эсвэл асуумагц Past Simple рүү шилжинэ.

"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
«Чи Ромд очиж үзсэн үү?» «Тийм, 2019 онд очсон.»
он → Past Simple
I've met a famous actor. I met him in a café last summer.
Би нэг алдартай жүжигчинтэй уулзаж байсан. Өнгөрсөн зун нэг кафед уулзсан.
хаана, хэзээ → Past Simple
"Have you ever lost your passport?" "Yes, once. It was a nightmare."
«Чи паспортоо гээж байсан уу?» «Тийм, нэг удаа. Аймшигтай байсан.»
"Have you ever tried snowboarding?" "Yes. I tried it in January, and I loved it."
«Чи сноубордоор гулгаж үзсэн үү?» «Тийм. Нэгдүгээр сард гулгаж үзээд их таалагдсан.»

Түгээмэл алдаа

❌I have been to Rome in 2019.
✅I went to Rome in 2019.
Дууссан хугацаа → Past Simple.
❌Have you ever ate sushi?
✅Have you ever eaten sushi?
have / has-ийн ард past participle: eat – ate – eaten.
❌She has went to Spain.
✅She has gone to Spain. эсвэл She has been to Spain.
Past Simple биш, past participle хэрэглээрэй.
❌I haven't never seen snow.
✅I've never seen snow. эсвэл I haven't ever seen snow.
never + эерэг үйл үг.
❌He have visited Peru.
✅He has visited Peru.
he / she / it → has.
❌I've ever been to Canada.
✅I've been to Canada.
Батлах өгүүлбэрт ever голдуу дээд зэрэг эсвэл the first / only time-ын ард хэрэглэгдэнэ.
❌"Have you been to Mexico?" "Yes, I've."
✅"Yes, I have."
Батлах богино хариултад товчилсон хэлбэр хэрэглэхгүй.
❌"Where's Tom?" "He's been to the bank."
✅"He's gone to the bank."
Энэ нөхцөлд буруу: тэр одоо тэнд байгаа → gone.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. Монгол «-сан» нэг хэлбэртэй → have + Past Simple. Монголоор «уусан», «идсэн», «үзсэн» гэж нэг л өнгөрсөн хэлбэр бий: «Канад найз маань айраг хэзээ ч ууж үзээгүй». Тиймээс олон хүн have / has-ийн ард Past Simple-ийн хэлбэр тавьдаг. Англиар дүрмийн бус үйл үгийн V3: drink – drank – drunk.

❌My Canadian friend has never drank airag, so we're taking him to the countryside.
✅My Canadian friend has never drunk airag, so we're taking him to the countryside.
has + drunk (V3)

2. «Очиж байсан» = have been → одоо тэнд байгаа хүнд. Олон хүн have been to-г «явсан» гэж цээжилдэг тул одоо ч тэнд байгаа хүний тухай хэрэглэдэг: «Үеэл Мөнх маань Солонгос явсан, одоо тэнд үйлдвэрт ажиллаж байгаа». Буцаж ирээгүй бол англиар has gone.

⚠️My cousin Munkh has been to Korea, and he works in a factory there now.
✅My cousin Munkh has gone to Korea, and he works in a factory there now.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ been = очоод буцаж ирсэн; тэр одоо ч тэнд байгаа → gone

3. «Өмнө нь …-ж байсан» → ever батлах өгүүлбэрт. Олон хүн ever-ийг «өмнө нь», «нэг удаа» гэж ойлгодог: «Би хөдөө зуслан дээрээ чоно харж байсан». Батлах өгүүлбэрт ийм утгаар ever хэрэглэхгүй: төгсгөлд нь before нэмнэ, эсвэл зүгээр орхино.

❌I've ever seen a wolf near our summer camp in the countryside.
✅I've seen a wolf near our summer camp in the countryside before.
батлах өгүүлбэрт ever биш → before

4. Монгол үйл үг биеэр хувирдаггүй → she have. Монголоор «би уулзаж байсан», «тэр уулзаж байсан» гэж үйл үг өөрчлөгддөггүй: «Оюука цанаар хэзээ ч гулгаж үзээгүй». Англиар he / she / it → has.

❌Oyuka have never tried skiing, but she wants to go skiing near Ulaanbaatar this winter.
✅Oyuka has never tried skiing, but she wants to go skiing near Ulaanbaatar this winter.
she → has

Бүү андуураарай

Present Perfect эсвэл Past Simple – Present Perfect = хугацаагүй, өнөөг хүртэлх амьдралын туршлага. Past Simple = дууссан хугацаа, эсвэл дэлгэрэнгүй. Бүрэн харьцуулалтыг A2-19-д үзнэ.

I've been to Japan.
Би Японд очиж байсан.
туршлага
I went to Japan last spring.
Би өнгөрсөн хавар Японд очсон.
хэзээ

been эсвэл gone – Been to = очоод буцаж ирсэн. Gone to = одоо тэнд байгаа.

They've been to the beach.
Тэд далайн эрэг дээр очоод ирсэн.
буцаж ирсэн: элстэй алчуурыг нь хар
They've gone to the beach.
Тэд далайн эрэг рүү явсан.
одоо далайн эрэг дээр байгаа

he's = he is / he has – Ард нь юу ирж байгааг хараарай. -ing хэлбэр, тэмдэг нэр, нэр үг → is. Үйлдэл илэрхийлсэн past participle, ихэвчлэн тусагдахуунтай эсвэл been to / gone to-тэй → has. Болгоомжтой: зарим past participle тэмдэг нэр болдог (broken, tired, married), тэгвэл 's = is. Утга нь шийднэ.

He's tired.
Тэр ядарсан байна.
he is
He's tried it.
Тэр үүнийг туршиж үзсэн.
he has
He's broken his arm.
Тэр гараа хугалчихсан.
he has: үйлдэл, + тусагдахуун
It's broken.
Энэ эвдэрсэн байна.
it is: юмны одоогийн байдлыг тодорхойлж байна

Зөв бичих ба дуудлага

  • have, has өгүүлбэр, асуултад сул: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). Харин богино хариултад хүчтэй: Yes, I have /hæv/ – /æ/ нь «а» ч, «э» ч биш; амаа өргөн нээгээд «э» хэлэхийг оролдоорой.
  • Товчилсон хэлбэр: I've /aɪv/; he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. Жижигхэн /v/ эсвэл /z/-г сонсоорой: I've seen (зөв) ба I seen (стандарт биш). /v/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргэ.
  • been нь нямбай британи ярианд /biːn/ (bean шиг), ихэвчлэн /bɪn/ (bin шиг; US, хурдан британи ярианд). Монгол урт, богино эгшиг энд тусална.
  • Дүрмийн past participle нь Past Simple-ийн бичлэг, дуудлагыг дагана: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. Төгсгөлийн гийгүүлэгчдийн хооронд эгшиг бүү нэмээрэй.
  • gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ нь sun-тай ижил эгшигтэй.

Алтан дүрэм

Хугацаагүй амьдралын туршлага → have / has + past participle (Have you ever…? I've never…). Хэзээ гэж хэлэх эсвэл асуух → Past Simple. Been = очоод буцаж ирсэн; gone = одоо ч тэнд байгаа. Have-ийн ард үргэлж V3 (drunk, eaten), he / she → has.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

  1. I (visit) Rome three times in my life.
  2. you ever (try) Thai food?
  3. She (never / see) the sea.
  4. They (not / meet) my parents yet.
  5. Past participle: write
  6. Past participle: eat
  7. Богино хариулт: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)

B. Утга

Зөв хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: "Where's Mum?" "She's … to work."
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: I … that film last week.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: I've … eaten octopus.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. Have you ever went to a concert?
  2. I haven't never ridden a motorbike.
  3. He have visited Peru twice.
  4. She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Нөхцөл байдалд

Харилцан яриаг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

Travel talk
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Таны хийж байсан хоёр зүйл, хэзээ ч хийж байгаагүй нэг зүйлийн тухай бичнэ үү.
  2. Have you ever…?-тэй нэг асуулт, Past Simple-ээр дэлгэрэнгүй нэмсэн богино яриа бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-28 Past Simple монголоор: дүрмийн бус үйл үг, did ба didn't
    Yesterday I (see) a great film.
  2. A2-07 Superlatives: дээд зэрэг (the biggest, the most beautiful) монголоор
    Everest is (high) mountain in the world.
  3. A2-15 Give me the book, give it to me: хоёр тусагдахуунтай үйл үг, to эсвэл for?
    Зөв хариултыг сонгоно уу: Can you show ?
Хариулт

A. Бүтэц

  1. have visited / 've visited
  2. Have … tried
  3. has never seen / 's never seen
  4. haven't met / have not met
  5. written
  6. eaten
  7. No, he hasn't.

B. Утга

  1. gone
  2. saw
  3. went
  4. never

C. Алдааг олоорой

  1. Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
  2. I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
  3. He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
  4. ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Нөхцөл байдалд

  1. been
  2. have
  3. went
  4. Did … try
  5. have never climbed / 've never climbed
  6. been

E. Таны ээлж

  1. I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
  2. "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."

F. Холимог давталт

  1. saw
  2. the highest
  3. me your photos
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play