SlowingoДүрэм
A2 10 / 38

Дайвар үг (adverbs): quickly, well, hard – тэмдэг нэр үү, дайвар үг үү?

Adverbs: Quickly, Well, Hard

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та хэн нэгэн ямар нэг зүйлийг яаж хийдгийг үйлийн хэв маягийн дайвар үгээр (quickly, carefully, well, hard) хэлж, тэмдэг нэр ба дайвар үгийн алийг хэрэглэхээ сонгож, дайвар үгийг өгүүлбэрт зөв байранд нь тавьж, тэмдэг нэрийг very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather-аар хүчтэй эсвэл сул болгож чадна.

Гол санаа

Тэмдэг нэр ч, дайвар үг ч юмыг тодорхойлдог. Гэхдээ өөр өөр юмыг тодорхойлдог. Тэмдэг нэр (adjective) нэр үгийг – хүн эсвэл юмыг тодорхойлно: a careful driver. Үйлийн хэв маягийн дайвар үг (adverb of manner) үйл үгийг – үйлдлийг, тэр нь яаж хийгдэж байгааг тодорхойлно: She drives carefully.

Спортын тайлбарлагчийг төсөөлөөрэй. Заримдаа тэр тоглогчийг тодорхойлно: a quick player, a careful player, a good player. Эдгээр нь тэмдэг нэр. Заримдаа тоглогчийн юу хийж байгааг тодорхойлно: He moves quickly. He passes the ball carefully. He plays well. Эдгээр нь дайвар үг. Сонгохдоо өөрөөсөө асуугаарай: би хүн эсвэл юмыг тодорхойлж байна уу (she is careful), эсвэл түүний ямар нэг зүйлийг хийж буй арга барилыг тодорхойлж байна уу (she works carefully)?

Нэг урхи бий. Look, feel, smell, sound, taste зэрэг зарим үйл үг ихэнхдээ үйлдэл биш, юм ямар байгаа, ямар санагдаж байгааг хэлдэг. Be-тэй адилхан, тэдний дараа тэмдэг нэр ирнэ: You look tired. This soup smells good.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор олон үг тэмдэг нэр ч, дайвар үг ч болдог, хэлбэр нь өөрчлөгддөггүй: «сайн сурагч» ба «сайн ярьдаг», «хурдан машин» ба «хурдан гүйдэг», «болгоомжтой жолооч» ба «болгоомжтой жолоодох». Тиймээс монголчууд англиар ч тэмдэг нэрийг үйл үгтэй шууд хэрэглэх гэж оролддог (drives careful, speaks good). Англиар үйлдлийг тодорхойлоход ихэвчлэн -ly нэмнэ, good нь well болно. Монгол хэлэнд ч заримдаа тусгай хэлбэр бий: «аажим» → «аажмаар», «баяртай» → «баяртайгаар», «чимээгүй» → «чимээгүйхэн» – англи -ly-тэй төстэй үүрэгтэй.

Байрлал ч өөр. Монголоор дайвар үг үйл үгийн өмнө ирдэг: «Тэр англиар сайн ярьдаг». Англиар үйлийн хэв маягийн дайвар үг ихэвчлэн үйл үгийн, эсвэл үйл үг + тусагдахууны ард ирнэ: He speaks English well. Харин зэргийн дайвар үгс (very, really, quite) монгол «маш», «үнэхээр», «нэлээд»-тэй адилхан тэмдэг нэрийн өмнө ирнэ – энд адилхан.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Тэр сайн тогооч.She's a good cook.хүнийг тодорхойлно → тэмдэг нэр; энд адилхан
Тэр сайн хоол хийдэг.She cooks well.монголоор хэлбэр нь ижил; англиар good → well
Болгоомжтой жолоодоорой.Please drive carefully.монголоор өөрчлөлтгүй; англиар + -ly
Тэр үр дүнгээ хараад баяртайгаар инээмсэглэв.She smiled happily when she saw the results.«-аар» ба -ly төстэй үүрэгтэй
Тэр япон хэлээр чөлөөтэй ярьдаг.She speaks Japanese fluently.монголоор үйл үгийн өмнө; англиар тусагдахууны ард
Чи ядарсан харагдаж байна.You look tired.look = харагдах → тэмдэг нэр
Би өчигдөр шөнө бараг унтаагүй.I hardly slept last night.монголоор «бараг» + «-гүй»; англиар зөвхөн hardly
Шалгалт маш хэцүү байсан.The exam was extremely difficult.зэргийн үг тэмдэг нэрийн өмнө: энд адилхан

Товчхондоо: монголоор «сайн», «хурдан», «болгоомжтой» хэлбэрээ өөрчилдөггүй, харин англиар үйлдлийг тодорхойлоход -ly, мөн good → well. Дайвар үгийг үйл үгийн өмнө биш, үйл үг (+ тусагдахуун)-ы ард тавиарай. «Бараг … -гүй» = hardly, үгүйсгэлгүй.

Бүтэц

Ердийн дайвар үг: тэмдэг нэр + -ly

Тэмдэг нэрДүрэмДайвар үг
slow, quick, careful, quiet+ -lyslowly, quickly, carefully, quietly
happy, easy, angryгийгүүлэгч + -y → -ilyhappily, easily, angrily
gentle, terrible, simple-le → -lygently, terribly, simply
automatic, dramatic-ic → -icallyautomatically, dramatically

Дүрмийн бус дайвар үг

Тэмдэг нэрДайвар үгЖишээ
goodwellShe sings well.
fastfastHe drives fast.
hardhardThey work hard.
latelateThe bus arrived late.
earlyearlyI got up early.

Урхи: төстэй үг, өөр утга

ҮгУтгаЖишээ
hardхичээнгүй, их хүч гарганShe studies hard.
hardlyбараг … -гүйI can hardly hear you.
lateхоцорч, оройтожHe came late.
latelyсүүлийн үедHave you seen her lately?

Зэргийн дайвар үг + тэмдэг нэр эсвэл дайвар үг

ҮгХүчЖишээ
extremelyмаш, маш хүчтэйextremely cold
really / veryхүчтэйreally tired, very quickly
quiteдунд зэрэг (UK) – ихэнхдээ хүчтэй (US)quite good
prettyдунд зэргээс хүчтэй (ярианы)pretty good
ratherдунд зэргээс хүчтэй; ихэвчлэн сөрөг эсвэл гэнэтийн (UK-д илүү түгээмэл)rather cold
fairlyдунд зэрэгfairly easy

Хэрэглээ

1Үйлийн хэв маягийн дайвар үг: үйлдэл яаж хийгддэг вэ

Үйлийн хэв маягийн дайвар үгийн ихэнх нь тэмдэг нэр + -ly. Тэд үйлдлийг тодорхойлно. Монголоор ихэнхдээ тэмдэг нэртэйгээ ижил хэлбэртэй байдаг.

Please drive carefully.
Болгоомжтой жолоодоорой.
монголоор «болгоомжтой» өөрчлөгдөхгүй; англиар careful → carefully
The children were playing quietly in their room.
Хүүхдүүд өрөөндөө чимээгүйхэн тоглож байлаа.
She smiled happily when she saw the results.
Тэр үр дүнгээ хараад баяртайгаар инээмсэглэв.
He closed the door gently.
Тэр хаалгыг зөөлөн хаалаа.
gentle → gently
The software updates automatically.
Программ автоматаар шинэчлэгддэг.
automatic → automatically

2Дүрмийн бус дайвар үг: well, fast, hard, late, early

Good нь well болно. Fast, hard, late, early нь тэмдэг нэртэйгээ ижил хэлбэртэй. Fastly гэдэг үг байхгүй.

You speak English really well.
Та англиар үнэхээр сайн ярьдаг юм байна.
«сайн ярих» → speak well, good биш
Don't talk so fast — I can't follow you.
Битгий ийм хурдан яриач, би амжиж ойлгохгүй байна.
My parents worked hard all their lives.
Аав ээж маань насаараа шаргуу ажилласан.
hard = шаргуу, хичээнгүй
The plane landed late because of the fog.
Манангаас болоод онгоц хоцорч буулаа.
We left early because of the traffic.
Түгжрэлээс болоод бид эрт гарсан.

3Урхи: hard ба hardly, late ба lately

Hardly нь «бараг … -гүй», lately нь «сүүлийн үед» гэсэн утгатай. Эдгээр нь hard, late-ийн дайвар үг биш. Hardly ихэвчлэн үндсэн үйл үгийн өмнө (эсвэл can, be болон бусад туслах үйл үгийн ард) ирнэ. Hardly өөрөө үгүйсгэл агуулдаг тул үйл үгийг дахин үгүйсгэхгүй.

I worked hard yesterday.
Би өчигдөр шаргуу ажилласан.
их хүч гарган
I hardly slept last night.
Би өчигдөр шөнө бараг унтаагүй.
монголоор «бараг» + «-гүй»; англиар зөвхөн hardly, not-гүй
I can hardly hear you.
Таны дуу бараг сонсогдохгүй байна.
can hardly = бараг … чадахгүй
She arrived late.
Тэр хоцорч ирсэн.
цагтаа биш
Have you seen Mia lately?
Сүүлийн үед Миаг харсан уу?
тогтсон хэллэг: Present Perfect (одоо төгссөн цаг), A2-16-г үзнэ үү

4Холбох үйл үгийн дараа тэмдэг нэр, үйлдлийн үйл үгийн дараа дайвар үг

Be, look, feel, smell, sound, taste, seem-ийн дараа тэмдэг нэр хэрэглэнэ: энд эдгээр үйл үг байдлыг тодорхойлдог. Үйлдлийн үйл үгийн дараа дайвар үг хэрэглэнэ. Well нь «эрүүл, сайн» гэсэн утгатай тэмдэг нэр ч болно (I don't feel well). Бусад холбох үйл үгийг (get, become, go, turn) B1-32-оос үзнэ үү.

You look tired.
Чи ядарсан харагдаж байна.
look = харагдах → тэмдэг нэр
She looked at me angrily.
Тэр над руу ууртайгаар харлаа.
look at = харах үйлдэл → дайвар үг
This cake tastes delicious.
Энэ бялуу их амттай байна.
That sounds great!
Гоё санаа байна!
үгчлэн: гоё сонсогдож байна
I don't feel well today.
Өнөөдөр бие маань тааруу байна.
well = эрүүл (тэмдэг нэр)
The flowers smell lovely.
Цэцэгнүүд сайхан үнэртэй байна.

5Үйлийн хэв маягийн дайвар үгийн байрлал

Үйлийн хэв маягийн дайвар үг ихэвчлэн үйл үгийн ард, эсвэл үйл үг + тусагдахууны ард ирнэ. Үйл үг ба түүний тусагдахууны хооронд бүү тавиарай. Монголоор дайвар үг үйл үгийн өмнө ирдгийг санаарай: «чөлөөтэй ярьдаг».

She speaks Japanese fluently.
Тэр япон хэлээр чөлөөтэй ярьдаг.
үйл үг + тусагдахуун + дайвар үг
He answered the question correctly.
Тэр асуултад зөв хариулсан.
They walked slowly to the station.
Тэд буудал руу аажмаар алхсан.
Read the instructions carefully.
Зааврыг анхааралтай уншаарай.

6Зэргийн дайвар үг: very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather

Эдгээр үг тэмдэг нэр эсвэл өөр дайвар үгийн өмнө ирж, хэр хүчтэйг харуулна. Quite нь төвөгтэй: британи англи хэлэнд ихэвчлэн «нэлээд, гэхдээ тийм ч их биш» (quite good = болж байна), америк англи хэлэнд ихэвчлэн «маш» гэсэн утгатай. Pretty нь ярианы үг бөгөөд британи, америк англи хэлэнд аль алинд түгээмэл; утга нь quite-тэй ойролцоо, эсвэл арай хүчтэй. Rather нь fairly-ээс арай хүчтэй. Британи англи хэлэнд илүү түгээмэл бөгөөд ихэвчлэн сөрөг эсвэл гэнэтийн зүйлтэй явдаг (rather cold, rather expensive). Эдгээр дөрвөн үгээс хамгийн сул нь fairly.

The exam was extremely difficult.
Шалгалт маш хэцүү байсан.
I'm really sorry I'm late.
Хоцорсондоо үнэхээр уучлаарай.
The hotel was quite nice, but a bit noisy.
Зочид буудал нэлээд гоё байсан ч жаахан чимээ шуугиантай.
UK: = fairly nice, гайхалтай биш
The test was fairly easy.
Шалгалт харьцангуй амархан байсан.
He speaks very slowly.
Тэр их удаан ярьдаг.
зэргийн дайвар үг + хэв маягийн дайвар үг
The film was pretty good.
Кино нэлээн сайн байсан.
ярианы: quite good
I'm pretty sure the shop closes at six.
Дэлгүүр зургаан цагт хаадаг гэдэгт бараг итгэлтэй байна.
It's rather cold in here. Can I close the window?
Энд нэлээд хүйтэн байна. Цонхоо хааж болох уу?
rather: ихэвчлэн сөрөг санаатай
The tickets were rather expensive.
Тасалбар нэлээд үнэтэй байсан.
UK-д илүү түгээмэл

Түгээмэл алдаа

❌She drives very careful.
✅She drives very carefully.
drive бол үйлдэл → дайвар үг.
❌He speaks English very good.
✅He speaks English very well.
Үйлдэлд good → well.
❌She speaks fluently English.
✅She speaks English fluently.
Дайвар үгийг үйл үг ба тусагдахууны хооронд бүү тавиарай.
❌You look beautifully.
✅You look beautiful.
look (= харагдах)-ийн дараа тэмдэг нэр.
❌I work very hardly.
✅I work very hard.
hardly = «бараг … -гүй».
❌He drives too fastly.
✅He drives too fast.
fast аль хэдийн дайвар үг.
❌He arrived lately again.
✅He arrived late again.
lately = сүүлийн үед; хоцорч = late.
❌The music sounds loudly.
✅The music sounds loud.
sound (= сонсогдох) + тэмдэг нэр.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Сайн ярьдаг» → good + үйл үг. Монгол «сайн» нь good ч, well ч болдог: «Ганбаа өвөө өндөр настай ч шатар их сайн тоглодог». Тиймээс олон хүн үйлдлийн ард good тавьдаг. Үйлдлийг тодорхойлоход англиар зөвхөн well.

❌Grandpa Ganbaa plays chess really good for his age.
✅Grandpa Ganbaa plays chess really well for his age.
үйлдэл → well

2. «Тайван, эелдэг хариулсан» → -ly-гүй дайвар үг. Монголоор «тайван», «эелдэг», «болгоомжтой» хэлбэрээ өөрчлөхгүйгээр үйл үгтэй явдаг: «Хурал дээр Сараа захирлын асуултад тайван, эелдэг хариулсан». Англиар үйлдлийг тодорхойлоход -ly заавал хэрэгтэй.

❌At the meeting, Saraa answered the director's questions calm and polite.
✅At the meeting, Saraa answered the director's questions calmly and politely.
үйлдэл → calmly, politely

3. «Сайн ярьдаг» → дайвар үгийг үйл үгийн өмнө. Монголоор дайвар үг үйл үгийн өмнө ирдэг: «Номин солонгосоор маш сайн ярьдаг». Үгчлэн орчуулбал well үйл үгийн өмнө гарна. Англиар well үйл үгийн өмнө ирж чадахгүй: үйл үг + тусагдахууны ард тавина.

❌Nomin very well speaks Korean because she worked in Seoul.
✅Nomin speaks Korean very well because she worked in Seoul.
well тусагдахууны ард

4. «Бараг … -гүй» → hardly + үгүйсгэл. Монголоор «бараг» гэдэг үг үйл үгийн «-гүй»-тэй хамт явдаг: «Шинэ гутал нь маш давчуу байсан тул Бат бараг алхаж чадахгүй байсан». Үгчлэн орчуулбал хоёр үгүйсгэл гарна. Hardly өөрөө «бараг … -гүй» гэсэн утгатай, тиймээс not нэмэхгүй.

❌The new boots were so tight that Bat hardly couldn't walk.
✅The new boots were so tight that Bat could hardly walk.
could hardly + эерэг үйл үг

Бүү андуураарай

good эсвэл well – Good бол тэмдэг нэр: нэр үгийг тодорхойлно, эсвэл be, look, sound-ийн дараа ирнэ. Well бол good-ийн дайвар үг, мөн «эрүүл» гэсэн утгатай тэмдэг нэр. Монголоор гурвуулаа «сайн» байж болно.

She's a good cook.
Тэр сайн тогооч.
тэмдэг нэр + нэр үг
She cooks well.
Тэр сайн хоол хийдэг.
үйлдлийн ард дайвар үг
I'm not well.
Миний бие сайнгүй байна.
= өвчтэй байна

look + тэмдэг нэр эсвэл look at + дайвар үг – Look (= харагдах)-ийн дараа тэмдэг нэр. Look at (= харах) бол үйлдэл, тиймээс дайвар үг.

He looks happy.
Тэр баяртай харагдаж байна.
He looked at the photo sadly.
Тэр зургийг гунигтайгаар харав.

үйлийн хэв маягийн дайвар үг эсвэл давтамжийн дайвар үг – Always, often, never нь хэр олон удаа гэдгийг хэлдэг бөгөөд үндсэн үйл үгийн өмнө ирнэ. A1-15-ийг үзнэ үү.

I always drive carefully.
Би үргэлж болгоомжтой жолооддог.
давтамж үйл үгийн өмнө, хэв маяг ард

Зөв бичих ба дуудлага

  • -ly нь өргөлтгүй /li/. Өргөлт тэмдэг нэрийнхээ байранд үлдэнэ: careful → carefully, happy → happily (өргөлт эхний үе дээр). /l/-ийг хэлэхдээ хэлнийхээ үзүүрийг дээд шүдний ард хүргэхэд л болно: монгол «л» шиг агаар үлээж шүүгэлтэй хэлэх хэрэггүй.
  • -l (-ful ч мөн)-ээр төгссөн тэмдэг нэрт зүгээр -ly нэмнэ, тиймээс -lly болно: careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally.
  • -y → -ily: easy → easily, busy → busily. Онцгой: shy → shyly; dry → dryly (UK-д drily ч бий).
  • -ic → -ically нь /ɪkli/ гэж дуудагдана: automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/. Өргөлт «MA» үе дээр, эхний үе дээр биш; /æ/ нь «а» ч, «э» ч биш – амаа «а» хэлэх шиг өргөн нээгээд «э» хэлэхийг оролдоорой. Онцгой: public → publicly.
  • well /wel/-ийн эхэнд уруулаа «у» хэлэх гэж байгаа юм шиг дугуйлаад нээгээрэй; дээд шүдээ уруулдаа бүү хүргээрэй.
  • friendly, lovely, lonely, silly нь -ly-ээр төгссөн ч тэмдэг нэр. Үйлдлийг тодорхойлохдоо in a friendly way гэнэ.

Алтан дүрэм

Хүн эсвэл юмыг тодорхойлох → тэмдэг нэр. Үйлдэл яаж хийгдэж байгааг тодорхойлох → дайвар үг (ихэвчлэн -ly). good → well, харин hard, fast, late, early өөрчлөгдөхгүй. be, look, feel, sound, smell, taste байдлыг тодорхойлж байвал тэмдэг нэр хэрэглээрэй. Монгол «сайн», «болгоомжтой»-д хууртагдаж болохгүй, дайвар үгийг үйл үг (+ тусагдахуун)-ы ард тавиарай.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа тэмдэг нэрээс зөв хэлбэрийг үүсгэнэ үү.

  1. She closed the door (quiet).
  2. My brother plays the guitar very (good).
  3. They worked (hard) to finish the project.
  4. The baby is sleeping (peaceful).
  5. He answered (angry).
  6. The doors open (automatic).

B. Утга

Зөв хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: This milk smells ….
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: I can … hear you — the music is too loud.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: The bus came … again, so I missed the start of the film.
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: The answer was … simple.
  5. Дайвар үг хэрэглэн дахин бичнэ үү: He is a careful driver. He drives .
  6. quite-тэй ойролцоо утгатай ярианы үгийг сонгоно уу: The party was … good.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. He reads very slow.
  2. She speaks very well English.
  3. Don't drive so fastly!
  4. You look really tired today.

D. Нөхцөл байдалд

Найздаа бичсэн мессежийг уншаад хаалтанд байгаа үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

A message to a friend
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Та юмыг яаж хийдэг тухайгаа хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: сайн хийдэг нэг зүйл, муу хийдэг нэг зүйл.
  2. Нэг найзаа нэг тэмдэг нэр, нэг дайвар үгээр тодорхойлно уу.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-15 Always, usually, never монголоор: давтамжийн дайвар үг ба байрлал
    always-ийг зөв байранд нь оруулна уу: She is late for class.
  2. A2-08 As… as, too, enough: тэнцүү, хэтэрхий, хангалттайг англиар хэрхэн хэлэх вэ
    enough-ийг зөв байранд нь оруулна уу: The room isn't (big) for ten people.
  3. A2-06 Comparatives: харьцуулсан зэрэг (bigger, more beautiful) монголоор
    My sister is a (careful) driver than me.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. quietly
  2. well
  3. hard
  4. peacefully
  5. angrily
  6. automatically

B. Утга

  1. bad
  2. hardly
  3. late
  4. extremely
  5. carefully
  6. pretty

C. Алдааг олоорой

  1. He reads very slowly.
  2. She speaks English very well.
  3. Don't drive so fast!
  4. ✓ You look really tired today.

D. Нөхцөл байдалд

  1. well
  2. really
  3. hard
  4. early
  5. loudly
  6. hardly

E. Таны ээлж

  1. I cook quite well. I sing really badly!
  2. My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.

F. Холимог давталт

  1. She is always late for class.
  2. The room isn't big enough for ten people.
  3. more careful
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play