Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь
Present Perfect with For and Since
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та ямар нэг байдал өнөөг хүртэл хэр удаан үргэлжилж байгааг – I've lived here for six years, I've known her since 2015 – хэлж, How long…? гэж асууж, for, since хоёрын алийг сонгохоо мэдэж чадна.
Гол санаа
Лаа төсөөлөөрэй. Та түүнийг өнгөрсөнд асаасан бөгөөд лаа одоо ч асаж байна. Энэ бол өнгөрсөнд эхэлж, өнөөдөр ч үргэлжилж буй байдал: та энд амьдардаг, Сараг мэддэг, энэ утастай.
Үүний тухай ярихад англи хэл Present Perfect (одоо төгссөн цаг) хэрэглэдэг, учир нь энэ байдал өнгөрсөн ба одоог холбодог: I've lived here for six years. Present Simple (энгийн одоо цаг: I live here) зөвхөн одоог тодорхойлно; өнгөрсөн хэсгийг нь багтааж чадахгүй.
Лааг хоёр янзаар тодорхойлж болно. For хэр удаан асаж байгааг хэмжинэ: for six years, for ten minutes. Since асаасан мөчийг заана: since 2020, since Monday – хэзээ эхэлсэн.
Харин лаа унтарсан – байдал дууссан – бол Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) хэрэглэнэ: I lived in Rome for three years (одоо тэнд амьдардаггүй).
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор өнөөг хүртэл үргэлжилж буй байдлыг одоо цагаар хэлдэг: «Би энд зургаан жил амьдарч байна», «Би Сараг 2015 оноос хойш мэднэ», «Эгч маань гуравдугаар сараас хойш Канадад байгаа». Үгчлэн орчуулбал I am living here six years, I know Sara since 2015, My sister is in Canada since March гарна. Англиар энд одоо цаг болохгүй: have / has + V3 (be бол have / has been).
Цагийн үгс ч өөр. Монгол «-аас хойш» = since – сайн таарна. Харин «-аас» ганцаараа from шиг санагддаг тул from 2019 гэх нь элбэг; өнөөг хүртэл бол англиар since. Хугацааны уртыг монголоор ихэвчлэн угтвар үггүй («зургаан жил») эсвэл «-ын турш» гэж хэлдэг, англиар for. Сайн мэдээ: «Хэр удаж байна?», «Хэдэн жил болж байна?» гэсэн асуулт англи How long…?-тэй таарна – гэхдээ англиар Present Perfect-ээр асууна.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би энэ хотод зургаан жил амьдарч байна. | I've lived in this city for six years. | монголоор одоо цаг; англиар Present Perfect + for |
| Би Сараг 2015 оноос хойш мэднэ. | I've known Sara since 2015. | «-аас хойш» = since; know → have known |
| Эгч маань гуравдугаар сараас хойш Канадад байгаа. | My sister has been in Canada since March. | «байгаа» → has been |
| Та энд хэр удаж байна вэ? | How long have you lived here? | «хэр удаж» = how long: энд адилхан; англиар Present Perfect |
| Бид нохойгоо арван жил тэжээж байна. | We've had our dog for ten years. | хугацааны урт → for |
| Би Ромд гурван жил амьдарсан. | I lived in Rome for three years. | дууссан → Past Simple + for: энд адилхан |
Товчхондоо: монгол одоо цаг («амьдарч байна», «мэднэ», «байгаа») + хугацаа → англиар have / has + V3 + for (хэр удаан) / since (хэзээнээс). «-аас хойш» = since, from биш.
Бүтэц
For ба since
| Ард нь юу ирэх вэ | Жишээ | |
|---|---|---|
| for | хугацааны урт (хэр удаан) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | эхлэх цэг (хэзээ эхэлсэн) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
Өгүүлбэрийн загвар
| Өгүүлэгдэхүүн | have / has (+ not) | past participle | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
How long…? асуулт
| Асуулт | Хариулт |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
Санамж: since-ийн ард Past Simple-тэй богино өгүүлбэр ч ирж болно: since I was a child, since we moved here. Дэлгэрэнгүйг B1-02-т.
Хэрэглээ
1For + хугацааны урт
Байдал өнөөг хүртэл хэр удаан үргэлжилж байгааг хэлэхэд for хэрэглэнэ.
2Since + эхлэх цэг
Since-ийг цаг, өдөр, огноо, сар, он эсвэл үйл явдалтай – байдал эхэлсэн мөчтэй хэрэглэнэ. Монгол «-аас хойш»-той таарна.
3How long…?
Байдлын үргэлжлэх хугацааг How long + have/has + өгүүлэгдэхүүн + past participle?-ээр асууна. For эсвэл since-ээр, эсвэл бүтэн өгүүлбэрээр хариулна.
4Үгүйсгэл – тодорхой хугацааны турш холбоо, өөрчлөлт байхгүй
For эсвэл since-тэй үгүйсгэсэн Present Perfect нь бүх хугацааны турш, өнөөг хүртэл ямар нэг зүйл болоогүйг хэлнэ.
5Past Simple-тэй for – дууссан хугацаа
Байдал дууссан бол for-ыг Past Simple-тэй хэрэглэнэ. Энд since ихэвчлэн хэрэглэгдэхгүй, учир нь энэ хичээлд since эхлэх цэгийг одоотой холбодог.
Live, work, study, wait зэрэг үйлдлийн үйл үгтэй англи хэлэнд Present Perfect Continuous ч бий: I've been waiting for an hour. Энэ хэлбэрийг B1-01-д үзэж, энэ хичээлийнхтэй B1-02-т харьцуулна. Be, have (= эзэмших), know, like-тай энэ хичээлийн хэлбэрийг хэрэглээрэй.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «… жил амьдарч байна» → Present Continuous + хугацаа. Монголоор «Нагац ах маань Эрдэнэтэд хорин жил амьдарч байна» гэж одоо үргэлжилж буй цагаар хэлдэг. Үгчлэн орчуулбал Present Continuous гарна. Англиар өнөөг хүртэлх хугацаатай have / has + V3.
2. «Багаасаа мэднэ» → Present Simple + since. Монголоор «Тэмүүлэн энэ уулын замыг багаасаа мэднэ, тиймээс бидэнд хөтөч хийж чадна» гэж одоо цагаар хэлдэг. Англиар know-г ч Present Perfect-ээр: have known.
3. «2021 оны хавраас» → from. Монгол «-аас» нь from шиг санагддаг: «Золбоо 2021 оны хавраас зэсийн уурхайд жолооч хийж байна». Өнөөг хүртэл үргэлжилж байвал англиар since; from бол to / until-тэй хамт.
4. «Тавдугаар сараас хойш хөдөө байгаа» → is + since. Монголоор байршлыг «байна / байгаа»-аар хэлдэг: «Болд өвөө тавдугаар сараас хойш хөдөө байгаа, тиймээс байр их нам гүм байна». Англиар өнөөг хүртэлх хугацаатай be нь has been болно.
Бүү андуураарай
for эсвэл since – For уртыг хэлнэ. Since эхлэлийг хэлнэ.
I'm here for a week эсвэл I've been here for a week – For-той Present Simple бүхэлдээ төлөвлөсөн хугацааны тухай ярина. Present Perfect өнөөг хүртэлх хугацааг тоолно. Монголоор хоёулаа «энд долоо хоног байна» гэж сонсогдож болно.
ago эсвэл for – Ago өнгөрсөн цагтай (ихэвчлэн Past Simple) явна, Present Perfect-тэй хэзээ ч явахгүй бөгөөд хэзээ болсныг хэлнэ. For хэр удааныг хэлнэ. A1-26-г үзнэ үү. Монголоор «хоёр жилийн өмнө» = two years ago, «хоёр жил» = for two years.
Зөв бичих ба дуудлага
- Хугацааны хэллэгийн өмнө for ихэвчлэн сул: /fə/ (UK), /fər/ (US): for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. /f/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргээд агаар үлээгээрэй, «п» биш.
- since /sɪns/ нь prince-тэй ижил төгсгөлтэй. Төгсгөлийн /ns/-ийн ард эгшиг бүү нэмээрэй.
- been өргөлттэй үедээ /biːn/, харин өгүүлбэрт ихэвчлэн сул /bɪn/: I've been here for an hour.
- How long have you… ярианд нийлж хэлэгдэнэ: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). /h/ нь зүгээр л амьсгал, монгол «х» шиг хахирахгүй. long-ийн төгсгөлийн /ŋ/ нь монгол «сайн»-ы төгсгөлийн «н»-тэй ойролцоо; ард нь «г» бүү нэмээрэй.
- for ages нь албан бус хэллэг, «маш удаан» гэсэн утгатай.
Алтан дүрэм
Өнгөрсөнд эхэлж одоо ч үнэн байгаа байдалд have/has + past participle-ийг for (хэр удаан) эсвэл since (хэзээнээс)-тэй хэрэглээрэй – Present Simple, Present Continuous биш. «Амьдарч байна», «мэднэ», «байгаа» + хугацаа = have lived, have known, have been. Байдал дууссан бол Past Simple-ийг for-той хэрэглээрэй.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй.
-
For эсвэл since? 2018
-
For эсвэл since? three weeks
-
For эсвэл since? last Friday
-
For эсвэл since? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. Утга
Зөв хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I … here since 2021.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
Хариултыг сонгоно уу: "How long have you been in Spain?" …
-
«Би долоо хоногийн өмнө ирсэн, одоо ч энд байна» гэсэн утгатай өгүүлбэрийг сонгоно уу:
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. Нөхцөл байдалд
Текстийг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулж, дутуу үгийг нөхөөрэй.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Та гэртээ хэр удаж амьдарч байна вэ? Хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэг нь for-той, нөгөө нь since-тэй.
-
Нэг найзынхаа тухай бичнэ үү: та түүнийг хэр удаан мэдэх вэ?
-
Одоо дууссан, тодорхой хугацаанд хийж байсан нэг зүйлийнхээ тухай бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-17 Present Perfect: just, already, yet – «дөнгөж сая», «аль хэдийн», «хараахан» Have you finished your homework ?already = surprise
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 Was ба were монголоор: be-ийн өнгөрсөн цаг, there was, I was born I (be) born in 1998.
Хариулт
A. Бүтэц
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. Утга
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. Алдааг олоорой
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. Нөхцөл байдалд
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. Таны ээлж
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. Холимог давталт
- yet / already
- been
- was
