SlowingoДүрэм
A2 19 / 38

Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь

Present Perfect with For and Since

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та ямар нэг байдал өнөөг хүртэл хэр удаан үргэлжилж байгааг – I've lived here for six years, I've known her since 2015 – хэлж, How long…? гэж асууж, for, since хоёрын алийг сонгохоо мэдэж чадна.

Гол санаа

Лаа төсөөлөөрэй. Та түүнийг өнгөрсөнд асаасан бөгөөд лаа одоо ч асаж байна. Энэ бол өнгөрсөнд эхэлж, өнөөдөр ч үргэлжилж буй байдал: та энд амьдардаг, Сараг мэддэг, энэ утастай.

Үүний тухай ярихад англи хэл Present Perfect (одоо төгссөн цаг) хэрэглэдэг, учир нь энэ байдал өнгөрсөн ба одоог холбодог: I've lived here for six years. Present Simple (энгийн одоо цаг: I live here) зөвхөн одоог тодорхойлно; өнгөрсөн хэсгийг нь багтааж чадахгүй.

Лааг хоёр янзаар тодорхойлж болно. For хэр удаан асаж байгааг хэмжинэ: for six years, for ten minutes. Since асаасан мөчийг заана: since 2020, since Monday – хэзээ эхэлсэн.

Харин лаа унтарсан – байдал дууссан – бол Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) хэрэглэнэ: I lived in Rome for three years (одоо тэнд амьдардаггүй).

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор өнөөг хүртэл үргэлжилж буй байдлыг одоо цагаар хэлдэг: «Би энд зургаан жил амьдарч байна», «Би Сараг 2015 оноос хойш мэднэ», «Эгч маань гуравдугаар сараас хойш Канадад байгаа». Үгчлэн орчуулбал I am living here six years, I know Sara since 2015, My sister is in Canada since March гарна. Англиар энд одоо цаг болохгүй: have / has + V3 (be бол have / has been).

Цагийн үгс ч өөр. Монгол «-аас хойш» = since – сайн таарна. Харин «-аас» ганцаараа from шиг санагддаг тул from 2019 гэх нь элбэг; өнөөг хүртэл бол англиар since. Хугацааны уртыг монголоор ихэвчлэн угтвар үггүй («зургаан жил») эсвэл «-ын турш» гэж хэлдэг, англиар for. Сайн мэдээ: «Хэр удаж байна?», «Хэдэн жил болж байна?» гэсэн асуулт англи How long…?-тэй таарна – гэхдээ англиар Present Perfect-ээр асууна.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Би энэ хотод зургаан жил амьдарч байна.I've lived in this city for six years.монголоор одоо цаг; англиар Present Perfect + for
Би Сараг 2015 оноос хойш мэднэ.I've known Sara since 2015.«-аас хойш» = since; know → have known
Эгч маань гуравдугаар сараас хойш Канадад байгаа.My sister has been in Canada since March.«байгаа» → has been
Та энд хэр удаж байна вэ?How long have you lived here?«хэр удаж» = how long: энд адилхан; англиар Present Perfect
Бид нохойгоо арван жил тэжээж байна.We've had our dog for ten years.хугацааны урт → for
Би Ромд гурван жил амьдарсан.I lived in Rome for three years.дууссан → Past Simple + for: энд адилхан

Товчхондоо: монгол одоо цаг («амьдарч байна», «мэднэ», «байгаа») + хугацаа → англиар have / has + V3 + for (хэр удаан) / since (хэзээнээс). «-аас хойш» = since, from биш.

Бүтэц

For ба since

Ард нь юу ирэх вэЖишээ
forхугацааны урт (хэр удаан)for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages
sinceэхлэх цэг (хэзээ эхэлсэн)since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas

Өгүүлбэрийн загвар

Өгүүлэгдэхүүнhave / has (+ not)past participlefor / since
Ihave ('ve)lived herefor six years.
Shehas ('s)worked heresince 2019.
Wehaven'tseen himfor months.

How long…? асуулт

АсуултХариулт
How long have you lived here?For six years. / Since 2019.
How long has she known Tom?For a long time. / Since university.
How long have they been married?For ten years.

Санамж: since-ийн ард Past Simple-тэй богино өгүүлбэр ч ирж болно: since I was a child, since we moved here. Дэлгэрэнгүйг B1-02-т.

Хэрэглээ

1For + хугацааны урт

Байдал өнөөг хүртэл хэр удаан үргэлжилж байгааг хэлэхэд for хэрэглэнэ.

I've lived in this city for six years.
Би энэ хотод зургаан жил амьдарч байна.
монголоор одоо цаг; англиар Present Perfect
We've had our dog for ten years.
Бид нохойгоо арван жил тэжээж байна.
She's been a nurse for a long time.
Тэр олон жил сувилагчаар ажиллаж байна.
be → has been
They've been married for twenty-five years.
Тэд гэрлээд хорин таван жил болж байна.
I've worked here for three months.
Би энд гурван сар ажиллаж байна.

2Since + эхлэх цэг

Since-ийг цаг, өдөр, огноо, сар, он эсвэл үйл явдалтай – байдал эхэлсэн мөчтэй хэрэглэнэ. Монгол «-аас хойш»-той таарна.

I've known Sara since 2015.
Би Сараг 2015 оноос хойш мэднэ.
«-аас хойш» = since; know → have known
He's been at work since seven o'clock.
Тэр долоон цагаас хойш ажил дээрээ байгаа.
We've lived here since last summer.
Бид өнгөрсөн зунаас хойш энд амьдарч байна.
My sister has been in Canada since March.
Эгч маань гуравдугаар сараас хойш Канадад байгаа.
«байгаа» → has been
I've wanted a dog since I was a child.
Би багаасаа л нохойтой болохыг хүсэж ирсэн.
since + Past Simple-тэй богино өгүүлбэр

3How long…?

Байдлын үргэлжлэх хугацааг How long + have/has + өгүүлэгдэхүүн + past participle?-ээр асууна. For эсвэл since-ээр, эсвэл бүтэн өгүүлбэрээр хариулна.

How long have you lived here?
Та энд хэр удаж амьдарч байна вэ?
«хэр удаж» = how long; англиар Present Perfect
How long has your brother been in hospital?
Ах чинь эмнэлэгт хэр удаж байна вэ?
in hospital (UK); in the hospital (US)
"How long have you known each other?" "Since university."
«Та хоёр бие биеэ хэр удаан мэдэх вэ?» «Их сургуулиас хойш.»
"How long have you had that car?" "For about a year."
«Чи тэр машинаа авснаас хойш хэр удаж байна?» «Нэг жил орчим.»

4Үгүйсгэл – тодорхой хугацааны турш холбоо, өөрчлөлт байхгүй

For эсвэл since-тэй үгүйсгэсэн Present Perfect нь бүх хугацааны турш, өнөөг хүртэл ямар нэг зүйл болоогүйг хэлнэ.

I haven't seen Tom for ages.
Би Томыг харахгүй удаж байна.
US-д in ages ч хэрэглэнэ
We haven't had a holiday since 2022.
Бид 2022 оноос хойш амралтаар яваагүй.
holiday (UK); vacation (US)
She hasn't called me since Monday.
Тэр даваа гарагаас хойш над руу залгаагүй.
It hasn't rained for weeks.
Хэдэн долоо хоног бороо ороогүй байна.

5Past Simple-тэй for – дууссан хугацаа

Байдал дууссан бол for-ыг Past Simple-тэй хэрэглэнэ. Энд since ихэвчлэн хэрэглэгдэхгүй, учир нь энэ хичээлд since эхлэх цэгийг одоотой холбодог.

I lived in Rome for three years.
Би Ромд гурван жил амьдарсан.
одоо тэнд амьдардаггүй
I've lived in Rome for three years.
Би Ромд гурван жил амьдарч байна.
одоо ч тэнд амьдарч байна
We waited for two hours, and then we went home.
Бид хоёр цаг хүлээгээд гэр рүүгээ явсан.
He worked in a bank for a long time, but now he's a teacher.
Тэр удаан хугацаанд банкинд ажилласан, харин одоо багш.

Live, work, study, wait зэрэг үйлдлийн үйл үгтэй англи хэлэнд Present Perfect Continuous ч бий: I've been waiting for an hour. Энэ хэлбэрийг B1-01-д үзэж, энэ хичээлийнхтэй B1-02-т харьцуулна. Be, have (= эзэмших), know, like-тай энэ хичээлийн хэлбэрийг хэрэглээрэй.

Түгээмэл алдаа

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020.
Байдал өнөөг хүртэл үргэлжилж байна: Present Perfect.
❌I know her for ten years.
✅I've known her for ten years.
Өнгөрсөнөөс одоог хүртэл: Present Perfect.
❌I am here since Monday.
✅I have been here since Monday.
be-д ч Present Perfect хэрэгтэй: have/has been.
❌I've lived here since three years.
✅I've lived here for three years.
Хугацааны урт (хэр удаан) → for.
❌She's worked here for 2019.
✅She's worked here since 2019.
Эхлэх цэг → since.
❌I've worked here from 2019.
✅I've worked here since 2019.
Өнөөг хүртэл: since. (From-д to эсвэл until хэрэгтэй: from 2019 to 2022.)
❌How long do you live here?
✅How long have you lived here?
Өнөөг хүртэл хэр удаан: Present Perfect.
⚠️I'm here for three years.
✅I've been here for three years.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ «миний төлөвлөсөн бүх хугацаа гурван жил» гэсэн утгатай, «өнөөг хүртэл гурван жил» биш. Бүү андуураарай хэсгийг үзнэ үү.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «… жил амьдарч байна» → Present Continuous + хугацаа. Монголоор «Нагац ах маань Эрдэнэтэд хорин жил амьдарч байна» гэж одоо үргэлжилж буй цагаар хэлдэг. Үгчлэн орчуулбал Present Continuous гарна. Англиар өнөөг хүртэлх хугацаатай have / has + V3.

❌My uncle is living in Erdenet for twenty years, and he still loves it.
✅My uncle has lived in Erdenet for twenty years, and he still loves it.
has lived + for

2. «Багаасаа мэднэ» → Present Simple + since. Монголоор «Тэмүүлэн энэ уулын замыг багаасаа мэднэ, тиймээс бидэнд хөтөч хийж чадна» гэж одоо цагаар хэлдэг. Англиар know-г ч Present Perfect-ээр: have known.

❌Temuulen knows this mountain path since childhood, so he can be our guide.
✅Temuulen has known this mountain path since childhood, so he can be our guide.
has known + since

3. «2021 оны хавраас» → from. Монгол «-аас» нь from шиг санагддаг: «Золбоо 2021 оны хавраас зэсийн уурхайд жолооч хийж байна». Өнөөг хүртэл үргэлжилж байвал англиар since; from бол to / until-тэй хамт.

❌Zolboo has been a driver at the copper mine from the spring of 2021.
✅Zolboo has been a driver at the copper mine since the spring of 2021.
өнөөг хүртэл → since

4. «Тавдугаар сараас хойш хөдөө байгаа» → is + since. Монголоор байршлыг «байна / байгаа»-аар хэлдэг: «Болд өвөө тавдугаар сараас хойш хөдөө байгаа, тиймээс байр их нам гүм байна». Англиар өнөөг хүртэлх хугацаатай be нь has been болно.

❌Grandpa Bold is in the countryside since May, so the flat is very quiet.
✅Grandpa Bold has been in the countryside since May, so the flat is very quiet.
be → has been

Бүү андуураарай

for эсвэл since – For уртыг хэлнэ. Since эхлэлийг хэлнэ.

I've been here for two hours.
Би энд ирээд хоёр цаг болж байна.
урт
I've been here since ten o'clock.
Би энд арван цагаас хойш байгаа.
эхлэл

I'm here for a week эсвэл I've been here for a week – For-той Present Simple бүхэлдээ төлөвлөсөн хугацааны тухай ярина. Present Perfect өнөөг хүртэлх хугацааг тоолно. Монголоор хоёулаа «энд долоо хоног байна» гэж сонсогдож болно.

I'm here for a week.
Би энд долоо хоног байх гэж байгаа.
миний бүх айлчлал нэг долоо хоног
I've been here for a week.
Би энд ирээд долоо хоног болж байна.
долоо хоногийн өмнө ирсэн, одоо ч энд байна

ago эсвэл for – Ago өнгөрсөн цагтай (ихэвчлэн Past Simple) явна, Present Perfect-тэй хэзээ ч явахгүй бөгөөд хэзээ болсныг хэлнэ. For хэр удааныг хэлнэ. A1-26-г үзнэ үү. Монголоор «хоёр жилийн өмнө» = two years ago, «хоёр жил» = for two years.

I came to London two years ago.
Би Лондонд хоёр жилийн өмнө ирсэн.
хэзээ ирсэн
I've been in London for two years.
Би Лондонд хоёр жил болж байна.
өнөөг хүртэл хэр удаан

Зөв бичих ба дуудлага

  • Хугацааны хэллэгийн өмнө for ихэвчлэн сул: /fə/ (UK), /fər/ (US): for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. /f/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргээд агаар үлээгээрэй, «п» биш.
  • since /sɪns/ нь prince-тэй ижил төгсгөлтэй. Төгсгөлийн /ns/-ийн ард эгшиг бүү нэмээрэй.
  • been өргөлттэй үедээ /biːn/, харин өгүүлбэрт ихэвчлэн сул /bɪn/: I've been here for an hour.
  • How long have you… ярианд нийлж хэлэгдэнэ: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). /h/ нь зүгээр л амьсгал, монгол «х» шиг хахирахгүй. long-ийн төгсгөлийн /ŋ/ нь монгол «сайн»-ы төгсгөлийн «н»-тэй ойролцоо; ард нь «г» бүү нэмээрэй.
  • for ages нь албан бус хэллэг, «маш удаан» гэсэн утгатай.

Алтан дүрэм

Өнгөрсөнд эхэлж одоо ч үнэн байгаа байдалд have/has + past participle-ийг for (хэр удаан) эсвэл since (хэзээнээс)-тэй хэрэглээрэй – Present Simple, Present Continuous биш. «Амьдарч байна», «мэднэ», «байгаа» + хугацаа = have lived, have known, have been. Байдал дууссан бол Past Simple-ийг for-той хэрэглээрэй.

Дасгал

A. Бүтэц

Дутуу үгийг нөхөөрэй.

  1. For эсвэл since? 2018
  2. For эсвэл since? three weeks
  3. For эсвэл since? last Friday
  4. For эсвэл since? a long time
  5. I (know) Ben since we were at school.
  6. She (have) this job for six months.

B. Утга

Зөв хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: I … here since 2021.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
  3. Хариултыг сонгоно уу: "How long have you been in Spain?" …
  4. «Би долоо хоногийн өмнө ирсэн, одоо ч энд байна» гэсэн утгатай өгүүлбэрийг сонгоно уу:

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. I know Maria for five years.
  2. We've lived here since two years.
  3. How long have you had your car?
  4. He's been ill from Monday.

D. Нөхцөл байдалд

Текстийг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулж, дутуу үгийг нөхөөрэй.

My street
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Та гэртээ хэр удаж амьдарч байна вэ? Хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэг нь for-той, нөгөө нь since-тэй.
  2. Нэг найзынхаа тухай бичнэ үү: та түүнийг хэр удаан мэдэх вэ?
  3. Одоо дууссан, тодорхой хугацаанд хийж байсан нэг зүйлийнхээ тухай бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A2-17 Present Perfect: just, already, yet – «дөнгөж сая», «аль хэдийн», «хараахан»
    Have you finished your homework ?
  2. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь
    She has (be) to Japan three times.
  3. A1-26 Was ба were монголоор: be-ийн өнгөрсөн цаг, there was, I was born
    I (be) born in 1998.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. since
  2. for
  3. since
  4. for
  5. 've known / have known
  6. 's had / has had

B. Утга

  1. have lived
  2. worked
  3. For two months.
  4. I've been here for a week.

C. Алдааг олоорой

  1. I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
  2. We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
  3. ✓ How long have you had your car?
  4. He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.

D. Нөхцөл байдалд

  1. 've lived / have lived / 've been living / have been living
  2. since
  3. 've been / have been
  4. lived / had lived
  5. haven't seen / have not seen
  6. for / in

E. Таны ээлж

  1. I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
  2. I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
  3. I played the piano for five years when I was a child.

F. Холимог давталт

  1. yet / already
  2. been
  3. was
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play