Past Simple эсвэл Past Continuous? When, while-ийн ялгааг монголоор тайлбарлав
Past Simple or Past Continuous? When and While
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өнгөрсний тухай богино түүх ярьж чадна: дэвсгэрт Past Continuous (үргэлжилж буй өнгөрсөн цаг), үйл явдалд Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) хэрэглэж, тэднийг when, while, during, for-оор холбоно.
Гол санаа
Түүх хоёр давхаргатай. Нэг давхарга нь дэвсгэр: аль хэдийн явагдаж байсан урт үйлдлүүд – I was walking home, it was getting dark. Нөгөө давхарга нь үйл явдлууд: түүхийг урагшлуулдаг богино, бүтэн үйлдлүүд – my phone rang, I stopped.
Урт шугамыг богино зураас хөндлөн огтолж байна гэж төсөөлөөрэй. Урт шугам бол Past Continuous: явагдаж буй үйлдэл. Богино зураас бол Past Simple: шугамын дунд болж, ихэвчлэн түүнийг тасалдаг үйл явдал. I was walking home (урт шугам) when it started to rain (богино зураас).
Дэвсгэр байхгүй, үйлдлүүд зүгээр л ар араасаа болж байвал жагсаалтын алхам шиг зөвхөн Past Simple хэрэглэнэ: I got up, had a shower and left.
Тиймээс өнгөрсөн үйлдэл бүрийн хувьд өөрөөсөө асуугаарай: энэ түүхийн ард байгаа тайз уу, эсвэл түүхийн нэг алхам уу?
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор тасалдсан үйлдлийг нөхцөл үйл үгээр хэлдэг: «Гэртээ алхаж явтал бороо орж эхэлсэн», «Дэлгүүр хэсэж байхад түрийвч минь алга болсон». Энд «-тал», «-ж байхад» нь дэвсгэр үйлдлийг заана. Англиар дэвсгэр Past Continuous, тасалсан үйл явдал Past Simple, холбоос нь when эсвэл while. Монгол «-тал»-тай өгүүлбэрийг «When I walked…» гэж орчуулбал утга өөрчлөгдөнө: англиар дэвсгэр үйл үг өөрөө was / were + -ing байх ёстой.
Бусад ялгаа. «Үеэр» гэдэг үг монголоор нэр үгтэй ч («шалгалтын үеэр»), үйл үгтэй ч («шалгалт өгч байх үеэр») ирдэг. Англиар нэр үгийн өмнө during, өгүүлэгдэхүүн + үйл үгийн өмнө while. «Турш» гэдэг нь хугацааны уртыг хэлдэг: «долоо хоногийн турш» = for a week, during биш. Сайн мэдээ: дараалсан үйлдлүүдийг монголоор ч «-аад»-аар холбож, сүүлийнхийг нь өнгөрсөн цагт тавьдаг – англиар бүгд Past Simple.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Гэртээ алхаж явтал бороо орж эхэлсэн. | I was walking home when it started to rain. | монголоор «-тал» дэвсгэрийг заана; англиар Past Continuous + when + Past Simple |
| Дэлгүүр хэсэж байхад түрийвчээ гээсэн. | I lost my wallet while I was shopping. | «-ж байхад» → while + Past Continuous |
| Шалгалтын үеэр утас минь дуугарсан. | My phone rang during the exam. | нэр үг + «үеэр» → during |
| Шалгалт өгч байх үеэр утас минь дуугарсан. | My phone rang while I was doing the exam. | үйл үг + «үеэр» → while + өгүүлэгдэхүүн + үйл үг |
| Бид Ромд долоо хоногийн турш байсан. | We stayed in Rome for a week. | «турш» = хэр удаан → for |
| Босоод, кофе хийгээд, имэйлээ шалгасан. | I got up, made coffee and checked my emails. | энд адилхан: ар араасаа болсон үйлдлүүд → бүгд Past Simple |
Товчхондоо: «-тал», «-ж байхад» гэсэн дэвсгэр = Past Continuous, тасалсан богино үйл явдал = Past Simple; нэр үгийн өмнө during, өгүүлбэрийн өмнө while, хугацааны уртад for.
Бүтэц
Тасалдсан үйлдэл
| Дэвсгэр (Past Continuous) | Үйл явдал (Past Simple) |
|---|---|
| I was walking home | when it started to rain. |
| While I was walking home, | it started to rain. |
| She was having a shower | when the doorbell rang. |
When эсвэл while-тай хэсэг эхэнд ч, хоёрдугаарт ч ирж болно. Эхэнд ирвэл ихэвчлэн араас нь таслал тавина.
When эсвэл while?
| Үг | Ихэвчлэн араас нь | Жишээ |
|---|---|---|
| when | богино үйлдэл (Past Simple) | …when the phone rang. |
| while | урт үйлдэл (Past Continuous) | While I was cooking, … |
Үйл явдлын дараалал
| Загвар | Жишээ |
|---|---|
| Past Simple, Past Simple, Past Simple | I opened the door, turned on the light and saw the mess. |
| when + Past Simple, Past Simple | When the film ended, we went home. (эхлээд нэг нь, дараа нь нөгөө нь) |
During, while, for
| Үг | + | Жишээ |
|---|---|---|
| during | нэр үг | during the meeting, during the night |
| while | өгүүлбэр (өгүүлэгдэхүүн + үйл үг) | while we were having the meeting |
| for | хугацааны урт | for two hours, for three days |
Хэрэглээ
1Үйл явдлаар тасалдсан дэвсгэр үйлдэл
Урт үйлдэл явагдаж байх үед дунд нь богино үйлдэл болсон. Богино үйлдэл ихэвчлэн урт үйлдлийг зогсоож эсвэл өөрчилдөг.
2When + богино үйлдэл, while + урт үйлдэл
When ихэвчлэн богино үйлдлийг (Past Simple), while урт үйлдлийг (Past Continuous) оруулна. When-ийг урт үйлдэлтэй ч хэрэглэж болно, гэхдээ while утгыг илүү тодорхой болгоно.
3Үйл явдлын дараалал – зөвхөн Past Simple
Үйлдлүүд ар араасаа болж байвал бүгдэд нь Past Simple хэрэглэнэ. When + Past Simple ихэвчлэн «эхлээд энэ, дараа нь тэр» гэсэн утгатай.
Харьцуулаарай: цаг нь түүхийн дарааллыг өөрчилнө.
4During + нэр үг, while + өгүүлбэр, for + хугацаа
During, while хоёулаа «… үеэр» гэсэн утгатай, гэхдээ during нэр үгийн өмнө, while өгүүлэгдэхүүн + үйл үгийн өмнө ирнэ. For юм хэр удаан үргэлжилснийг хэлнэ.
5Төлөв төлөв байдлын үйл үг Past Simple-ээр үлдэнэ
Үйлдэл биш төлөвийг заадаг үйл үгс (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) дэвсгэрт ч ихэвчлэн Past Simple-ээр байна. A1-23-ийг үзнэ үү.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «-тал / -ж явтал» → when + Past Simple. Монголоор «Тэрэлж рүү машинаар явж байтал дугуй маань хагарсан» гэж дэвсгэрийг «-тал»-аар хэлдэг. Үгчлэн «when we drove» гэвэл англиар дэвсгэр алга болж, үйлдлүүд ар араасаа болсон мэт сонсогдоно. Дэвсгэр үйлдэлд was / were + -ing.
2. «-ж байх үеэр» → during + өгүүлбэр. «Үеэр» монголоор нэр үгтэй ч («хуримын үеэр»), үйл үгтэй ч ирдэг: «Өвөөг ямаа саах үеэр уулнаас хүчтэй шуурга орж ирсэн». Англиар өгүүлэгдэхүүн + үйл үгийн өмнө зөвхөн while (эсвэл when).
3. «… жилийн турш» → during + хугацаа. «Турш» гэдгийг during-тэй ижил гэж ойлгох нь элбэг тул «Миний эгч Сөүлд таван жилийн турш сувилагчаар ажилласан» гэдгийг during five years гэх нь элбэг. Хэр удаан гэдгийг for хэлнэ; during «хэзээ, ямар үеийн дотор» гэдгийг хэлнэ.
Бүү андуураарай
When эсвэл while – Хоёулаа хоёр өгүүлбэрийг холбож болно, гэхдээ ихэвчлэн өөр өөр үйлдлийг оруулна.
During эсвэл for – During хэзээ болсныг (ямар хугацааны дотор), for хэр удаан үргэлжилснийг хэлнэ. By, until зэрэг бусад цагийн үгсийг B1-31-т үзнэ.
Нэг холбоос, хоёр өөр цаг – Үйл явдлын дарааллыг холбоос биш, цаг харуулна. Өнгөрсөн цагуудыг хослуулах тухай B1-04-т дэлгэрэнгүй.
Зөв бичих ба дуудлага
- When / while-тай хэсэг эхэнд ирвэл таслал тавина: While I was out, the parcel arrived. Хоёрдугаарт ирвэл ихэвчлэн таслалгүй: The parcel arrived while I was out.
- while /waɪl/: ихэнх хүмүүс h-г дуудахгүй. Эхний /w/-д уруулаа дугуйлаад шууд нээгээрэй, дээд шүдээ уруулдаа бүү хүргээрэй. Төгсгөлийн /l/ бол монгол «л» шиг шуугиантай биш: хэлний үзүүрийг дээд шүдний ард хүргээд агаарыг чөлөөтэй гаргаарай.
- Хурдан ярианд was, were сул (/wəz/, /wə/), өргөлт гол үйл үг, нэр үг дээр бууна: I was walking home when it started to rain.
- started /ˈstɑːtɪd/ – -ed нь t-ийн дараа тусдаа үе болно. walked /wɔːkt/ – нэг үе: l дуудагдахгүй, /k/, /t/ хоёрын хооронд эгшиг бүү оруулаарай.
- Past Simple-ийн бичлэг (stop → stopped, try → tried) A1-27-д, дүрмийн бус хэлбэрүүд (ring → rang, fall → fell) A1-28-д бий.
Алтан дүрэм
Урт дэвсгэр үйлдэл → Past Continuous (ихэвчлэн while-тай). Дунд нь болсон богино үйл явдал → Past Simple (ихэвчлэн when-тэй). Ар араасаа болсон үйл явдлууд → бүгд Past Simple. Нэр үгийн өмнө during, хугацааны уртад for.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
I (read) when the lights (go) out.
-
While we (drive) to the coast, the car (break) down.
-
She (cut) her finger while she (make) a salad.
-
When-ээр холбоно уу: He was taking a photo. He dropped his phone.
-
While-аар холбоно уу: I was jogging. It started to snow.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … the bus arrived, everybody got on.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I fell asleep … the film.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: We lived in Canada … two years.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
During I was sleeping, someone called.
-
When I saw him, I was knowing he was angry.
-
I was opening the door and I was going in.
-
I met my wife while I was working in Rome.
D. Нөхцөл байдалд
Өгүүллэгийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Хаалтанд үйл үг байвал зөв хэлбэрт оруулна уу.
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Танд гэнэтийн зүйл тохиолдсон үеийн тухай бичнэ үү. Нэг урт дэвсгэр үйлдэл, нэг богино үйл явдал хэрэглээрэй.
-
Өнөө өглөө ар араасаа хийсэн гурван зүйлээ бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-01 Past Continuous: I was working – үргэлжилж байсан үйлдлийг монголоор тайлбарлав Алдааг засна уу: What you were doing at 9 pm?
-
A1-28 Past Simple монголоор: дүрмийн бус үйл үг, did ба didn't Өнгөрсөн цагийн хэлбэрийг бичнэ үү: fall
-
A1-29 And, but, or, so, because монголоор: холбоос үг ба also, too Зөв хариултыг сонгоно уу: It was raining, … we stayed at home.
Хариулт
A. Бүтэц
- was reading … went
- were driving … broke
- cut … was making
- He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
- While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.
B. Утга
- When
- While / When
- during
- for
- was cooking
C. Алдааг олоорой
- While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
- When I saw him, I knew he was angry.
- I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
- ✓ I met my wife while I was working in Rome.
D. Нөхцөл байдалд
- was sitting
- was sleeping
- knocked
- opened
- while / when
- saw
- during / in
E. Таны ээлж
- I was waiting for the train when I saw my old school friend.
- I got up, had breakfast and took the bus to work.
F. Холимог давталт
- What were you doing at 9 pm?
- fell
- so
