Marudio B1: Perfect Tenses, Future Continuous na Conditionals kwa Kiswahili
Review: Perfect Tenses, Futures and Conditionals
Katika ukurasa huu
Marudio haya yanahusu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya perfect tenses, tense za kusimulia hadithi na Future Continuous, na kati ya first, second na third conditional, wish na should / could / would have — na kuzitumia pamoja katika maandishi mamoja.
Tulichojifunza
| Somo | Jambo kuu | Mfano muhimu |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: shughuli inayoendelea hadi sasa, au iliyokoma sasa hivi na kuacha alama (nimekuwa nikifanya) | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long + Present Perfect; simple kwa matokeo, idadi na vitenzi vya hali, continuous kwa shughuli na muda wake — hata kama Kiswahili kinasema -na- … tangu | I've read four books this month. / I've been reading this book for weeks. |
| B1-03 | had + past participle: kitendo cha kwanza kati ya viwili vya zamani (nilikuwa nime-); Past Simple inatosha mpangilio ukiwa wazi | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Hadithi: Past Simple = matukio makuu (hata pale Kiswahili kinaposema -ka-), Past Continuous = mandhari, Past Perfect = kurudi nyuma; linkers then, suddenly, meanwhile, eventually | It was raining. Suddenly, a woman ran up to me. I'd dropped my wallet. |
| B1-05 | will be + -ing (nitakuwa nikifanya): kinachoendelea wakati fulani ujao, mambo ya kawaida yatakayotokea, maswali ya adabu kuhusu mipango | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-06 | if + past simple, would / could / might + base form (ningekuwa…, ninge…): sasa ya kufikirika au wakati ujao usiotarajiwa; If I were you, I'd… | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. |
| B1-07 | if + had + past participle, would / could / might have + past participle (ningali…, ningali…): zamani ya kufikirika | If I had known about the traffic, I would have taken the train. |
| B1-08 | wish / if only + umbo la zamani kwa sasa (natamani ninge…, laiti…); hope kwa uwezekano halisi (natumaini) | I wish I could play an instrument. / I hope you feel better soon. |
| B1-09 | should / could / might / would + have + past participle: kuangalia nyuma toleo jingine la zamani (ulipaswa, ungeweza, ningekuja) | I should have charged my phone last night. |
Ulinganisho Muhimu
I've done na I've been doing — Nimepaka (matokeo) dhidi ya nimekuwa nikipaka (shughuli). Idadi na vitenzi vya hali huchukua simple, hata kama Kiswahili kinasema -na- … tangu. B1-01 B1-02
- Jaribio: Matokeo, idadi au kitenzi cha hali? → simple. Shughuli na imeendelea kwa muda gani? → continuous. (Kwa live, work, study, teach, mara nyingi zote mbili ni sawa.)
Past Simple na Past Perfect — Walipakua dhidi ya walikuwa wameshapakua. Usiache nilikuwa / walikuwa: mtazamo ukiwa zamani, ni had, si have. Kwa matukio yanayofuatana (-ka-), Past Simple inatosha. B1-03 B1-04
- Jaribio: Je, tayari niko katika wakati fulani wa zamani na nahitaji kwenda nyuma zaidi? → had + past participle. Mpangilio tayari uko wazi? → Past Simple.
Mandhari na tukio — Alikuwa akilia dhidi ya alilia, kama Kiingereza. Lakini kumbuka: alikuwa amesimama / amelala / amevaa ni hali → was standing / was asleep / was wearing, si had stood. B1-04
- Jaribio: Kilikuwa kikiendelea tayari kuzunguka matendo (mandhari)? → Past Continuous. Kilitokea na kusogeza hadithi mbele (tendo)? → Past Simple.
will na will be + -ing — Utakuja? inaweza kuwa mwaliko au swali la kawaida; Kiingereza kinachagua. Nitakuwa nikisafiri = I'll be flying; lakini nitakuwa na = I'll have, bila -ing. B1-05
- Jaribio: Je, ninamwomba mtu afanye jambo, au ninaamua sasa? → will. Kinaendelea wakati fulani ujao, au kitatokea hata hivyo kama sehemu ya mpango? → will be + -ing.
First na second conditional — Kiswahili kinafanya chaguo hili hili: nikipata… nitahamia (halisi) dhidi ya ningepata… ningehamia (kufikirika). B1-06
- Jaribio: Je, naliona kama uwezekano halisi (niki-)? → if + present, will. Ninafikiria tu, au halitarajiwi au si kweli sasa (ninge-)? → if + past simple, would.
Second na third conditional — Kiswahili sanifu: -nge- (sasa) dhidi ya -ngali- (zamani); katika mazungumzo wengi hutumia -nge- kwa yote mawili, lakini Kiingereza kinatofautisha kila mara. Na -nge- / -ngali- ya sharti si would. B1-06 B1-07
- Jaribio: Sasa au wakati ujao wa kufikirika? → if + past simple, would + base form. Zamani ya kufikirika? → if + had + past participle, would have + past participle.
wish na hope — Natamani (si kweli) dhidi ya natumaini (inawezekana). Na kwa salamu za heri, nakutakia → I wish you + nomino, si I wish you will… B1-08
- Jaribio: Si kweli sasa, na siwezi kulibadilisha? → wish + umbo la zamani. Bado linawezekana, matokeo hayajulikani? → hope + present au will.
should have, could have na would have — Kiswahili kinaweka zamani kwenye paswa / weza (ulipaswa, tungeweza) au kwenye -nge- (ningekuja); Kiingereza kinaiweka kwenye have + past participle. B1-09
- Jaribio: Jambo sahihi? → should have. Jambo lililowezekana? → could have. Jambo nililokuwa tayari kufanya? → would have.
'd = had au would — Kiswahili kina -ngali- mara mbili; Kiingereza kina 'd mara mbili, lakini kwa maana mbili tofauti. B1-03 B1-06 B1-07
- Jaribio: 'd + past participle → had. 'd + base form au 'd have → would.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. -na- … tangu → Present Simple au Continuous kwa muda hadi sasa. Kiswahili husema anafundisha shule ile tangu 2019. Kiingereza hakiwezi kupima muda hadi sasa kwa is teaching au teaches: tumia Present Perfect (simple au continuous). B1-01 B1-02
2. Alikuwa amekaa / amevaa → "had sat / had worn". Nilikuwa nime- ni Past Perfect kwa vitenzi vya matendo (nilikuwa nimesahau = I had forgotten), lakini kwa vitenzi vya hali ni hali iliyokuwepo wakati huo: Past Continuous au was + kivumishi. B1-03 B1-04
3. -nge- / -ngali- mara mbili → "would" katika kishazi cha if. Ningepata…, ningenunua… na Ningalijua…, ningalikuja… zina kiambishi kile kile pande zote mbili. Kiingereza: sharti → Past Simple au had + past participle; would / would have katika matokeo tu. Kwa jambo la jana, usitumie -nge- ya mazungumzo kama mwongozo: ni third conditional. B1-06 B1-07
4. Nakutakia → "I wish you will…". Kwa salamu za heri, Kiingereza kina wish + mtu + nomino (I wish you a safe journey). Kwa kitenzi kinachofuata na jambo linalowezekana, tumia hope. B1-08
5. Ningekuja, lakini… → "would + base form" kwa zamani. Ningehudhuria, lakini nilikuwa safarini inahusu zamani, ingawa ina -nge- tu. Kwa utayari wa zamani, Kiingereza kinahitaji would have + past participle. B1-09
Kanuni za Dhahabu
- B1-01 have / has + been + -ing = shughuli iliyoanza zamani na bado inaendelea, au iliyokoma sasa hivi na kuacha alama (nimekuwa nikifanya). Itumie wakati shughuli na muda wake ni muhimu kuliko matokeo. Ninasubiri … tangu → I've been waiting … since.
- B1-02 Bado ni kweli sasa? Tumia Present Perfect pamoja na for (urefu) au since (mwanzo). Matokeo, idadi au kitenzi cha hali → simple. Shughuli na muda wake → continuous (mara nyingi zote mbili ni sawa kwa live, work, study).
- B1-03 Tayari uko zamani na unahitaji kwenda nyuma zaidi? Tumia had + past participle — kama nilikuwa nime-, bila kuacha nilikuwa. Mpangilio ukiwa wazi, Past Simple inatosha.
- B1-04 Past Simple kwa kilichotokea (hata pale Kiswahili kinaposema -ka-), Past Continuous kwa kilichokuwa kikiendelea, Past Perfect kwa kilichokuwa kimetokea kabla. Tumia linkers kumwongoza msikilizaji.
- B1-05 Kwa kitendo kitakachokuwa kikiendelea wakati fulani ujao, au jambo litakalotokea hata hivyo kama sehemu ya mpango, tumia will be + -ing. Will you be + -ing? inauliza kwa adabu kuhusu mipango.
- B1-06 Ya kufikirika au isiyotarajiwa: if + past simple, would / could / might + base form. Umbo la zamani linaonyesha umbali kutoka uhalisia, si wakati uliopita; would kwa kawaida huenda katika matokeo, hata kama Kiswahili kina -nge- pande zote mbili.
- B1-07 Zamani ya kufikirika: if + had + past participle, kisha would / could / might + have + past participle. Usiweke would have katika kishazi cha if.
- B1-08 Si kweli sasa, na ungependa iwe? wish / if only + umbo la zamani (had, could, were). Bado linawezekana? hope + present au will.
- B1-09 should / could / might / would + have + past participle inalinganisha zamani halisi na toleo jingine: jambo sahihi, jambo lililowezekana, jambo la adabu au jambo ulilokuwa tayari kufanya. Wakati uliopita uko kwenye have + past participle, si kwenye modal.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
-
B1-01 Present Perfect Continuous kwa Kiswahili: Nimekuwa Nikisubiri (I've Been Waiting) I'm exhausted. I (clean) the house all morning.
-
B1-02 For, Since na How Long kwa Kiswahili: I've Lived au I've Been Living? (Present Perfect Simple au Continuous) She (know) her best friend since primary school.
-
B1-03 Past Perfect kwa Kiswahili: Nilikuwa Nimeshaondoka (I Had Already Left) When we got to the station, the last train (leave).
-
B1-05 Future Continuous kwa Kiswahili: Kesho Saa Hii Nitakuwa Nikifanya… Don't call me at nine — I (drive) home.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) If I (have) a car, I would drive to work.
-
B1-07 Third Conditional kwa Kiswahili: If I Had Known… (Ningalijua…) If we (leave) earlier, we wouldn't have missed the start.
-
B1-08 I Wish na If Only kwa Kiswahili: Natamani, Laiti na Tofauti ya Wish na Hope I can't swim. I wish I swim.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have kwa Kiswahili: Ulipaswa, Ungeweza na Majuto You (should / tell) me about the meeting — I didn't know!
B. Maana
Chagua au jibu kulingana na maana.
-
B1-02 For, Since na How Long kwa Kiswahili: I've Lived au I've Been Living? (Present Perfect Simple au Continuous) Chagua jibu sahihi: I … three emails this morning.
-
B1-02 For, Since na How Long kwa Kiswahili: I've Lived au I've Been Living? (Present Perfect Simple au Continuous) Chagua jibu sahihi: Sorry about my hands — I … the bike.
-
B1-04 Narrative Tenses kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusimulia Hadithi kwa Kiingereza Chagua jibu sahihi: When I left the house, it …, so I took an umbrella.
-
B1-03 Past Perfect kwa Kiswahili: Nilikuwa Nimeshaondoka (I Had Already Left) "When I arrived, they had served dinner." Chagua jibu sahihi: They served dinner … I arrived.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) Unafikiri kuna uwezekano mkubwa wa kupata kazi hiyo. Chagua jibu sahihi: If I the job, I move to Leeds.
-
B1-05 Future Continuous kwa Kiswahili: Kesho Saa Hii Nitakuwa Nikifanya… Unataka kuazima laptop ya mfanyakazi mwenzako bila kumshinikiza. Chagua jibu sahihi: your laptop this afternoon?
-
B1-08 I Wish na If Only kwa Kiswahili: Natamani, Laiti na Tofauti ya Wish na Hope Chagua jibu sahihi: The exam is next week. I … I pass.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have kwa Kiswahili: Ulipaswa, Ungeweza na Majuto "I would have come, but I was ill." Je, msemaji alikuja? Je, alikuwa tayari kuja? Jibu kwa yes au no.
-
B1-07 Third Conditional kwa Kiswahili: If I Had Known… (Ningalijua…) Kila 'd ina maana gani, had au would? "If I'd known, I'd have helped."
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
B1-02 For, Since na How Long kwa Kiswahili: I've Lived au I've Been Living? (Present Perfect Simple au Continuous) I live in this flat since 2021.flat (UK) = apartment (US)
-
B1-07 Third Conditional kwa Kiswahili: If I Had Known… (Ningalijua…) If I would have known, I would have come.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) If I won the lottery, I will buy a house by the sea. (Uwezekano ni mdogo sana.)
-
B1-04 Narrative Tenses kwa Kiswahili: Jinsi ya Kusimulia Hadithi kwa Kiingereza When I got home, I saw that someone has broken the window.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have kwa Kiswahili: Ulipaswa, Ungeweza na Majuto I should of called her.
-
B1-05 Future Continuous kwa Kiswahili: Kesho Saa Hii Nitakuwa Nikifanya… When you will arrive, I'll be waiting at the gate.
-
B1-08 I Wish na If Only kwa Kiswahili: Natamani, Laiti na Tofauti ya Wish na Hope I wish I can stay longer.
-
B1-01 Present Perfect Continuous kwa Kiswahili: Nimekuwa Nikisubiri (I've Been Waiting) I've been knowing Tom for years.
-
B1-03 Past Perfect kwa Kiswahili: Nilikuwa Nimeshaondoka (I Had Already Left) It was the first time I had seen the sea.
D. Katika Muktadha
Kamilisha barua pepe. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi, au chagua neno sahihi.
Hi Jess,
Sorry I haven't written. I 27 (work) on a huge project for three weeks, and so far I 28 (write) only two of the five chapters! Last Friday was crazy. I 29 (walk) to the station when my boss called. When I got there, my train 30 (already / leave). If I 31 (not / answer) the phone, I would have caught it. I know, I know — I 32 (should / switch) it off!
Anyway, I wish I 33 (have) more free time at the moment. If I 34 (be) free this weekend, I'd come and see you. But next month will be better: this time next month I 35 (lie) on a beach in Crete! I really 36 (hope / wish) you can come too.
Love, Nina
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
B1-01 Present Perfect Continuous kwa Kiswahili: Nimekuwa Nikisubiri (I've Been Waiting) Andika sentensi moja kuhusu jambo ambalo umekuwa ukilifanya hivi karibuni, na moja kuhusu matokeo.
-
B1-07 Third Conditional kwa Kiswahili: If I Had Known… (Ningalijua…) Fikiria kosa dogo ulilofanya mwaka jana. Andika sentensi moja ya third conditional na moja yenye should have.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) Andika sentensi mbili za kufikirika (If I…, I'd…) kuhusu maisha yako sasa.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-19 Present Perfect au Past Simple? Tofauti kwa Lugha Rahisi I (see) Tom yesterday, but he didn't see me.
-
A2-27 Zero na First Conditional kwa Kiswahili: If, Unless na When (Kama, -ki-, -sipo-) If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
A2-05 Wakati Ujao kwa Kiingereza: Will, Going To, Present Continuous au Present Simple? "The phone's ringing." "OK, I (answer) it."
-
A2-21 Should na Ought To kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutoa Ushauri You look tired. You ___ go to bed early tonight. …
-
A2-02 Past Simple au Past Continuous? When, While na During kwa Kiswahili I (cook) dinner when the lights went out.
Majibu
A. Muundo
- have been cleaning / 've been cleaning
- has known / 's known
- had left / 'd left
- will be driving / am driving
- had
- had left / 'd left
- could
- should have told / should've told
B. Maana
- have written
- have been repairing
- was raining
- before
- get … will
- Will you be using
- hope
- no … yes
- had … would
C. Tafuta Kosa
- I have lived in this flat since 2021. / I've lived in this flat since 2021. / I have been living in this flat since 2021. / I've been living in this flat since 2021.
- If I had known, I would have come. / If I'd known, I'd have come. / If I'd known, I would have come. / If I had known, I'd have come.
- If I won the lottery, I would buy a house by the sea. / If I won the lottery, I'd buy a house by the sea.
- When I got home, I saw that someone had broken the window.
- I should have called her. / I should've called her.
- When you arrive, I'll be waiting at the gate.
- I wish I could stay longer.
- I've known Tom for years. / I have known Tom for years.
- ✓ It was the first time I had seen the sea.
D. Katika Muktadha
- have been working / 've been working / have worked / 've worked
- have written / 've written
- was walking
- had already left / 'd already left
- hadn't answered / had not answered
- should have switched / should've switched
- had
- were / was
- will be lying / 'll be lying
- hope
E. Zamu Yako
- I've been running every morning this month. I've lost two kilos.
- If I had booked my flight earlier, I would have paid much less. I should have checked the prices in January.
- If I lived by the sea, I'd swim every day. If I had more free time, I'd learn Italian.
F. Marudio Mchanganyiko
- saw
- rains
- 'll answer / will answer
- should
- was cooking
