Təkrar: perfect zamanlar, Future Continuous və şərt cümlələri ingiliscə (B1-01 – B1-09)
Review: Perfect Tenses, Futures and Conditionals
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz perfect zamanlar, hekayə zamanları və Future Continuous arasında, həmçinin birinci, ikinci və üçüncü tip şərt cümlələri, wish və should / could / would have arasında seçim edə və onları bir mətndə birlikdə işlədə biləcəksiniz.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing forması (Present Perfect Continuous, indiki bitmiş davamedici zaman): indiyə qədər davam edən və ya təzəcə bitib izi görünən iş. «Qırx dəqiqədir gözləyirəm»: azərbaycanca indiki zaman, ingiliscədə I've been waiting, I'm waiting yox | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long + Present Perfect (indiki bitmiş zaman); nəticə, say və vəziyyət feilləri üçün sadə forma, işin özü və müddəti üçün davamedici forma. «Beş ildir» (müddət) → for, «2015-ci ildən bəri» (başlanğıc) → since: azərbaycanca indiki zaman, ingiliscədə Present Perfect; müddətlə since yox, həmişə for | I've read four books this month. / I've been reading this book for weeks. |
| B1-03 | had + üçüncü forma (Past Perfect, keçmiş bitmiş zaman): iki keçmiş işdən daha əvvəlki. «-mışdı» buna çox uyğundur; danışıqdakı «-ıb» isə burada has yox, had olur; sıra aydındırsa, Past Simple kifayətdir | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Hekayə: Past Simple (sadə keçmiş zaman) = əsas hadisələr («-dı»), Past Continuous (keçmiş davamedici zaman) = fon («-ırdı»), Past Perfect = geriyə dönüş («-mışdı»), müddətli geriyə dönüş üçün had been + -ing («… idi ki, …-ırdı»); then, suddenly, meanwhile, eventually | It was raining. Suddenly, a woman ran up to me. I'd dropped my wallet. |
| B1-05 | will be + -ing forması (Future Continuous, gələcək davamedici zaman): gələcəkdəki bir anda davam edən iş, adi gedişat, planlar barədə nəzakətli sual. «Sabah bu vaxt uçacağam» → I'll be flying | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-06 | if + Past Simple, would / could / might + feilin əsas forması: xəyali indi və ya çətin baş verəcək gələcək; If I were you, I'd… «-saydı, … -ardı» (indi) | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. |
| B1-07 | if + had + üçüncü forma, would / could / might have + üçüncü forma: xəyali keçmiş. «-saydı, … -ardı» (keçmiş) | If I had known about the traffic, I would have taken the train. |
| B1-08 | İndi üçün wish / if only + keçmiş forma («kaş … -aydı»); real ehtimal üçün hope («ümid edirəm», «arzu edirəm ki») | I wish I could play an instrument. / I hope you feel better soon. |
| B1-09 | should / could / might / would + have + üçüncü forma: keçmişin başqa variantına baxmaq. «-malı idim» → should have, «-a bilərdin» → could have, «-ardım, amma» → would have | I should have charged my phone last night. |
Əsas müqayisə
I've done və I've been doing B1-01 B1-02 — Sadə forma nəticəni, sayı göstərir; davamedici forma işin özünü və müddətini. Azərbaycancada bu fərqi çox vaxt başqa formalar verir: «rəngləmişəm» (nəticə), «rəngləyirdim» (təzəcə bitmiş iş, izi görünür), «çoxdandır tanıyırıq» (indiki zaman: indiyə qədər davam edir).
- Test: Nəticə, say və ya vəziyyət feili? → sadə forma. İşin özü və nə qədər davam etdiyi? → davamedici forma. (live, work, study, teach ilə çox vaxt hər ikisi düzgündür.)
Past Simple və Past Perfect B1-03 B1-04 — Azərbaycancada da bu fərq var: «verdilər» və «vermişdilər».
- Test: Artıq keçmişdəki bir andayam və daha da geriyə getməliyəm? → had + üçüncü forma. Sıra onsuz da aydındır? → Past Simple.
Fon və hadisə B1-04 — Azərbaycancada da eyni: «ağlayırdı» və «ağladı / ağlamağa başladı».
- Test: Hadisənin ətrafında artıq gedirdi (dekor)? → Past Continuous. Baş verdi və hekayəni irəli apardı (hadisə)? → Past Simple.
will və will be + -ing B1-05 — Azərbaycancada «gələrsən?» dəvətdir, «gələcəksən?» isə plan haqqında sualdır.
- Test: Kimdənsə nəyisə istəyirəm və ya indi qərar verirəm? → will. Gələcəkdəki bir anda davam edir və ya plan üzrə onsuz da olacaq? → will be + -ing.
First və second conditional B1-06 — Azərbaycancada hər ikisi üçün tez-tez sadə «-sa» deyirik; ingiliscədə forma sizin baxışınızı göstərir.
- Test: Bunu real ehtimal kimi görürəm? → if + indiki forma, will. Sadəcə təsəvvür edirəm, ehtimal azdır və ya indi doğru deyil? → if + Past Simple, would.
Second və third conditional B1-06 B1-07 — Azərbaycancada bu iki cümlə eyni ola bilər, ingiliscədə isə forma fərqlidir.
- Test: Xəyali indi və ya gələcək? → if + Past Simple, would + feilin əsas forması. Xəyali keçmiş? → if + had + üçüncü forma, would have + üçüncü forma.
wish və hope B1-08 — «Kaş …» → wish; «ümid edirəm», xoş arzu bildirən «arzu edirəm ki» → hope.
- Test: İndi doğru deyil və dəyişə bilmirəm? → wish + keçmiş forma. Hələ mümkündür, nəticə bilinmir? → hope + indiki forma və ya will.
should have, could have və would have B1-09 — «-malı idin», «-a bilərdin», «-ardım, amma…».
- Test: Düzgün iş? → should have. Mümkün iş? → could have. Etməyə hazır olduğum iş? → would have.
'd = had, yoxsa would B1-03 B1-06 B1-07
- Test: 'd + üçüncü forma → had. 'd + feilin əsas forması və ya 'd have → would.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «… -dır», «… -dan bəri» + indiki zaman → Present Simple / Continuous. «Neçə vaxtdır ingilis dili öyrənirsən?», «Səhərdən bəri yağış yağır» cümlələrində azərbaycancada indiki zaman işlənir. İngiliscədə isə indiyə qədər davam edən müddət üçün Present Perfect və ya Present Perfect Continuous lazımdır: «-dır» (müddət) → for, «-dan bəri» (başlanğıc) → since. B1-01 B1-02
2. Danışıqdakı «-ıb» → has / have. «Qapını aça bilmədi, çünki açarlarını itirib»: keçmişdən danışanda daha əvvəlki hadisəni çox vaxt «-ıb» ilə deyirik və bu forma ingiliscəyə Present Perfect kimi keçir. Baxış nöqtəsi keçmişdədirsə, had + üçüncü forma lazımdır. B1-03 B1-04
3. «-saydı» → həmişə Past Simple. «-saydı … -ardı» həm indi, həm də keçmiş üçün işlənir. Keçmişdə olmamış şərt üçün isə ingiliscədə had + üçüncü forma və would have lazımdır. B1-06 B1-07
4. «Arzu edirəm ki, …» → I wish. Xoş arzuları «arzulamaq» ilə deyirik, lüğətdə də «arzulamaq = wish» yazılır. Amma mümkün olan bir şey üçün wish + cümlə işlənmir: hope lazımdır. (I wish you a good flight kimi wish + adam + isim isə düzgündür.) B1-08
5. «-malı idi» → must have / had to. «-malı = must / have to» kimi əzbərləyən öyrənən peşmançılıq və iradı da belə çevirir. Amma must have «yəqin ki», had to isə «məcbur idi» deməkdir. Edilməmiş düzgün iş üçün should have işlədin. B1-09
Qızıl qaydalar
- B1-01 have / has + been + -ing forması = keçmişdə başlamış və hələ davam edən və ya indicə bitib izi qalan iş. Nəticədən çox iş özü və onun müddəti vacib olanda işlədin.
- B1-02 İndi də doğrudur? Present Perfect ilə for (müddət) və ya since (başlanğıc) işlədin. Nəticə, say və ya vəziyyət feili → sadə forma. İş və nə qədər davam etdiyi → davamedici forma (live, work, study ilə çox vaxt hər ikisi düzgündür).
- B1-03 Artıq keçmişdəsiniz və daha da geriyə getməlisiniz? had + üçüncü forma işlədin. Sıra onsuz da aydındırsa, Past Simple kifayətdir.
- B1-04 Baş verən üçün Past Simple, davam edən üçün Past Continuous, daha əvvəl baş vermiş üçün Past Perfect. Dinləyəni bağlayıcı sözlərlə aparın.
- B1-05 Gələcəkdəki bir anda davam edəcək iş və ya plan üzrə onsuz da baş verəcək iş üçün will be + -ing forması işlədin. Will you be + -ing? planlar barədə nəzakətli sualdır.
- B1-06 Xəyali və ya çətin baş verəcək: if + Past Simple, would / could / might + feilin əsas forması. Keçmiş forma keçmiş zamanı yox, reallıqdan uzaqlığı göstərir; would adətən nəticədə olur.
- B1-07 Xəyali keçmiş: if + had + üçüncü forma, sonra would / could / might + have + üçüncü forma. Would have ifadəsini if hissəsinə salmayın.
- B1-08 İndi doğru deyil və bunun doğru olmasını istəyirsiniz? wish / if only + keçmiş forma (had, could, were). Hələ mümkündür? hope + indiki forma və ya will.
- B1-09 should / could / might / would + have + üçüncü forma real keçmişi başqa bir variantla müqayisə edir: düzgün iş, mümkün iş, nəzakətli iş və ya etməyə hazır olduğunuz iş.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
-
B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə I'm exhausted. I (clean) the house all morning.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə She (know) her best friend since primary school.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə When we got to the station, the last train (leave).
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? Don't call me at nine — I (drive) home.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? If I (have) a car, I would drive to work.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If we (leave) earlier, we wouldn't have missed the start.
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi I can't swim. I wish I swim.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə You (should / tell) me about the meeting — I didn't know!
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin və ya suala cavab verin.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: I … three emails this morning.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: Sorry about my hands — I … the bike.
-
B1-04 Narrative Tenses azərbaycanca: ingiliscə hekayə necə danışılır? Düzgün cavabı seçin: When I left the house, it …, so I took an umbrella.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə "When I arrived, they had served dinner." Düzgün cavabı seçin: They served dinner … I arrived.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? Sizcə, yəqin ki, işə götürüləcəksiniz. Düzgün cavabı seçin: If I the job, I move to Leeds.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? İş yoldaşınızın noutbukunu borc almaq istəyirsiniz, amma onu sıxışdırmaq istəmirsiniz. Düzgün cavabı seçin: your laptop this afternoon?
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi Düzgün cavabı seçin: The exam is next week. I … I pass.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə "I would have come, but I was ill." Danışan gəlib? Gəlməyə hazır idi?
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında Hər 'd nə deməkdir: had, yoxsa would? "If I'd known, I'd have helped."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə I live in this flat since 2021.flat (UK) = apartment (US)
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If I would have known, I would have come.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? If I won the lottery, I will buy a house by the sea. (It's very unlikely.)
-
B1-04 Narrative Tenses azərbaycanca: ingiliscə hekayə necə danışılır? When I got home, I saw that someone has broken the window.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə I should of called her.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? When you will arrive, I'll be waiting at the gate.
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi I wish I can stay longer.
-
B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə I've been knowing Tom for years.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə It was the first time I had seen the sea.
D. Mətndə
Məktubu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri düzgün formada yazın; iki söz verilibsə, birini seçin.
Hi Jess,
Sorry I haven't written. I 27 (work) on a huge project for three weeks, and so far I 28 (write) only two of the five chapters! Last Friday was crazy. I 29 (walk) to the station when my boss called. When I got there, my train 30 (already / leave). If I 31 (not / answer) the phone, I would have caught it. I know, I know — I 32 (should / switch) it off!
Anyway, I wish I 33 (have) more free time at the moment. If I 34 (be) free this weekend, I'd come and see you. But next month will be better: this time next month I 35 (lie) on a beach in Crete! I really 36 (hope / wish) you can come too.
Love, Nina
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə Son vaxtlar etdiyiniz bir iş haqqında bir cümlə, onun nəticəsi haqqında da bir cümlə yazın.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında Keçən il etdiyiniz kiçik bir səhvi xatırlayın. Bir third conditional cümləsi və should have ilə bir cümlə yazın.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? İndiki həyatınız haqqında iki xəyali cümlə (If I…, I'd…) yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə I (see) Tom yesterday, but he didn't see me.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple? "The phone's ringing." "OK, I (answer) it."
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? You look tired. You ___ go to bed early tonight. …
-
A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə I (cook) dinner when the lights went out.
Cavablar
A. Quruluş
- have been cleaning / 've been cleaning
- has known / 's known
- had left / 'd left
- will be driving / am driving
- had
- had left / 'd left
- could
- should have told / should've told
B. Məna
- have written
- have been repairing
- was raining
- before
- get … will
- Will you be using
- hope
- no … yes
- had … would
C. Səhvi tapın
- I have lived in this flat since 2021. / I've lived in this flat since 2021. / I have been living in this flat since 2021. / I've been living in this flat since 2021.
- If I had known, I would have come. / If I'd known, I'd have come. / If I'd known, I would have come. / If I had known, I'd have come.
- If I won the lottery, I would buy a house by the sea. / If I won the lottery, I'd buy a house by the sea.
- When I got home, I saw that someone had broken the window.
- I should have called her. / I should've called her.
- When you arrive, I'll be waiting at the gate.
- I wish I could stay longer.
- I've known Tom for years. / I have known Tom for years.
- ✓ It was the first time I had seen the sea.
D. Mətndə
- have been working / 've been working / have worked / 've worked
- have written / 've written
- was walking
- had already left / 'd already left
- hadn't answered / had not answered
- should have switched / should've switched
- had
- were / was
- will be lying / 'll be lying
- hope
E. Sizin növbəniz
- I've been running every morning this month. I've lost two kilos.
- If I had booked my flight earlier, I would have paid much less. I should have checked the prices in January.
- If I lived by the sea, I'd swim every day. If I had more free time, I'd learn Italian.
F. Qarışıq təkrar
- saw
- rains
- 'll answer / will answer
- should
- was cooking
