For, Since na How Long kwa Kiswahili: I've Lived au I've Been Living? (Present Perfect Simple au Continuous)
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema hali imedumu kwa muda gani kwa for, since na How long…?, na kuchagua kati ya Present Perfect Simple (I've read) na Present Perfect Continuous (I've been reading).
Wazo Kuu
Tayari unajua kwamba hali iliyoanza zamani na bado ni kweli sasa inahitaji perfect tense, pamoja na for (urefu wa muda, kwa) au since (mwanzo, tangu) A2-18: I've lived here for five years, si I live here for five years. Sasa kuna chaguo la pili: simple au continuous?
Fikiria picha mbili za mpaka rangi. Katika ya kwanza, ukuta umekamilika na unang'aa: I've painted the wall. Hiyo ni simple — inaonyesha matokeo, kitu kilichokamilika, au jumla unayoweza kuhesabu. Katika ya pili, mpaka rangi ameshika brashi yenye rangi mbichi, na nguo zake zina rangi: I've been painting the wall. Hiyo ni continuous — inaonyesha shughuli inayoendelea, na imechukua muda gani. Labda imekwisha, labda bado; hilo si jambo la msingi.
Baadhi ya vitenzi (know, have kwa kumiliki, be, like, believe) vinaeleza hali, si shughuli. Havina picha ya "brashi yenye rangi mbichi", kwa hiyo vinabaki simple.
Kwa Kiswahili, tofauti hii inafanana na -me- (nimesoma vitabu vinne — matokeo) dhidi ya nimekuwa + -ki- (nimekuwa nikisoma kitabu chako — shughuli). Lakini kwa muda hadi sasa, Kiswahili mara nyingi husema -na- + tangu, na hapo ndipo mtego ulipo.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili husema muda hadi sasa kwa njia kadhaa: -na- + tangu (ninaishi hapa tangu 2020), -me- + kwa (nimeishi hapa kwa miaka sita), au nimekuwa + -ki- (nimekuwa nikiishi). Kiingereza kinahitaji perfect tense kila mara. Na Kiswahili hutumia tangu hata kwa urefu wa muda (tangu wiki mbili), wakati Kiingereza kinatumia for kwa urefu.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Ninaishi Madrid tangu 2020. | hali hadi sasa | I've lived / I've been living in Madrid since 2020. |
| Nimesoma vitabu vinne mwezi huu. | idadi, matokeo | I've read four books this month. |
| Nimekuwa nikisoma kitabu chako. | shughuli, bado haijakamilika | I've been reading your book. |
| Tunajuana tangu chuo kikuu. | hali (state) | We've known each other since university. |
| Anaumwa tangu wiki mbili. | urefu wa muda | He's been ill for two weeks. |
| Ni muda mrefu tangu twende likizo. | tangu + kitenzi cha -e | It's been ages since we had a holiday. |
Angalia mambo matatu. Kwanza, -na- + tangu → perfect tense, si Present Simple. Pili, tangu + urefu (wiki mbili, miaka mitatu) → for; tangu + mwanzo (Jumatatu, 2020) → since. Tatu, baada ya tangu Kiswahili mara nyingi hutumia kitenzi cha -e bila wakati (tangu nikuone); Kiingereza kinahitaji Past Simple: since I saw you.
Muundo
For na since (marudio ya A2-18)
| Hufuatwa na | Mifano | |
|---|---|---|
| for | kipindi cha muda (urefu) | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | wakati maalum (mwanzo) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | kishazi, kwa kawaida Past Simple | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Tense | Swali |
|---|---|
| Present Perfect Simple | How long have you known Ana? |
| Present Perfect Continuous | How long have you been waiting? |
| Pamoja na be | How long has she been a teacher? |
Simple au continuous?
| Present Perfect Simple (have + past participle) | Present Perfect Continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| matokeo: I've painted the room. (imekamilika) | shughuli: I've been painting the room. (labda haijakamilika) |
| kiasi gani / ngapi: She's written three chapters. | muda gani: She's been writing all morning. |
| hali: I've known him for years. | — (si kwa vitenzi vya hali) |
| inasikika ya kudumu: He's lived here all his life. | inasikika ya muda mfupi: He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Mfumo | Mfano |
|---|---|
| It's been + kipindi + since + Past Simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + kipindi + since + Past Simple | It's three years since I last saw her. |
Mfumo mfupi It's three years since… ni wa kawaida hasa katika British English.
Matumizi
1For, Since na How Long — Marudio ya Haraka
For inatoa urefu; since inatoa mwanzo (siku, tarehe, saa au tukio). Uliza kuhusu urefu kwa How long + Present Perfect.
2Simple kwa Matokeo na Jumla
Tumia simple wakati kitendo kimekamilika, au unapohesabu kitu: kiasi gani, ngapi, mara ngapi.
3Simple kwa Vitenzi vya Hali
Vitenzi vinavyoeleza hali — know, have (kumiliki), be, like, love, believe, understand, own — kwa kawaida hubaki simple, hata unaposema muda gani.
4Continuous kwa Shughuli na Urefu Wake
Tumia continuous wakati mkazo ni shughuli, imekuwa ikiendelea kwa muda gani, au alama ilizoacha. Shughuli inaweza kuwa imekwisha au la.
5Live, Work, Study, Teach — Zote Mbili Zinawezekana
Kwa vitenzi vinavyoeleza hali ndefu, maumbo yote mawili ni sahihi pamoja na for na since, mara nyingi bila tofauti kubwa. Continuous inaweza kufanya hali isikike ya muda mfupi.
6It's (been) + Muda + Since…
Tumia mfumo huu kusema muda gani umepita tangu tukio la zamani. Kishazi cha since kwa kawaida ni Past Simple. Kishazi cha since kinaweza kutumia Present Perfect wakati hali hiyo nayo inaendelea hadi sasa; katika mfumo wa It's been… since, Past Simple ndilo chaguo salama.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Unafanya kazi hapa tangu lini? → "Since when are you working here?" Kiswahili huuliza na kujibu muda hadi sasa kwa -na- + tangu. Kwa Kiingereza, Present Simple na Present Continuous haziwezi kupima muda hadi sasa: tumia How long + Present Perfect (simple au continuous).
2. Tangu wiki mbili → "since two weeks". Katika mazungumzo, tangu hutumika pia na urefu wa muda. Kwa Kiingereza, urefu huchukua for; since ni kwa mwanzo tu (since Monday, since 2018).
3. Tangu nikuone → "since I see you". Baada ya tangu, Kiswahili mara nyingi hutumia kitenzi cha -e kisicho na wakati: tangu nikuone, tangu aondoke. Kwa Kiingereza, kishazi cha since kinahitaji wakati — kwa kawaida Past Simple.
Usichanganye
for, since na ago — for = urefu (kwa); since = mwanzo (tangu); ago = tukio la zamani lililokwisha lilikuwa umbali gani nyuma, pamoja na Past Simple A2-19 (… iliyopita).
How long have you…? na How long did you…? — Present Perfect inauliza kuhusu jambo ambalo bado ni kweli; Past Simple inauliza kuhusu kipindi kilichokwisha.
I've been here for a week na I'm here for a week — Ya kwanza inapima muda hadi sasa; ya pili inatoa urefu wote wa ziara ya sasa au ya baadaye.
I've read your book na I've been reading your book — Simple: nimekimaliza. Continuous: niko katikati yake, au nimetumia muda kukisoma.
Tahajia na Matamshi
- for kwa kawaida ni dhaifu katika mazungumzo: /fə/ (UK), /fɚ/ (US) — for two years inasikika kama "fuh two years". Si fo kamili ya Kiswahili.
- since ina irabu yake kamili: /sɪns/. Irabu /ɪ/ ni fupi na legevu, kama katika sit, na neno linaishia na /s/ (si /z/). Usiseme "sinsi" kwa irabu ya mwisho.
- How long have you…? huungana: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US) — "how-long-uv-ya". long inaishia na /ŋ/ (kama ng' ya ng'ombe), bila g wazi wala irabu: si "longi".
- It's been mara nyingi husemwa kama kipande kimoja: /ɪts bɪn/ — It's been ages!
- she's known = she has known; she's been inaweza kuwa she has been (kamwe si she is been).
Kanuni ya Dhahabu
Bado ni kweli sasa? Tumia Present Perfect pamoja na for (urefu) au since (mwanzo) — hata kama Kiswahili kinasema ninaishi … tangu. Matokeo, idadi au kitenzi cha hali → simple. Shughuli na imekuwa ikiendelea kwa muda gani → continuous (mara nyingi zote mbili ni sawa kwa live, work, study).
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha au andika upya sentensi kama unavyoelekezwa.
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Kamilisha kwa Past Simple: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Andika upya kwa continuous na for: I started learning the piano three years ago.
-
Andika swali kwa jibu "For five years." (you, have, your car)
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: I … Tom for years.
-
Chagua jibu sahihi: I … four cups of coffee today.
-
Chagua jibu sahihi: Sorry about my hands. I … the car.
-
Sentensi ipi inasema kwamba kitabu kimekamilika?
-
Sentensi ipi inasikika ya muda mfupi zaidi?
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Katika Muktadha
Kamilisha barua pepe. Pale penye kitenzi kwenye mabano, kitumie katika umbo sahihi.
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Andika sentensi mbili: umemjua rafiki fulani kwa muda gani, na umekuwa na kitu unachomiliki kwa muda gani.
-
Andika sentensi moja kuhusu shughuli ambayo umekuwa ukiifanya hivi karibuni, na moja kuhusu matokeo yake.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-01 Present Perfect Continuous kwa Kiswahili: Nimekuwa Nikisubiri (I've Been Waiting) Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present Perfect au Past Simple? Tofauti kwa Lugha Rahisi I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present Perfect: Just, Already, Yet kwa Kiswahili (Sasa Hivi, -sha-, Bado) Have you finished your homework ?already = surprise
Majibu
A. Muundo
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Maana
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Tafuta Kosa
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Katika Muktadha
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Zamu Yako
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Marudio Mchanganyiko
- Have … been crying
- moved
- yet / already
