SlowingoSarufi
A2 23 / 38

Should na Ought To kwa Kiswahili: Jinsi ya Kutoa Ushauri

Should and Ought To: Giving Advice

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kutoa ushauri, kusema unachofikiri ni sahihi au si sahihi, na kuwaomba watu wengine ushauri, kwa kutumia should, shouldn't, ought to na misemo michache muhimu ya ushauri.

Wazo Kuu

Should ni kitenzi cha mawazo mazuri. Hakisemi "hii ni sheria" — hiyo ni must au have to A2-20. Kinasema "kwa maoni yangu, hili ndilo jambo sahihi" au "huu ndio mpango bora". Unayemshauri yuko huru kukataa.

Fikiria rafiki amesimama kwenye njia panda. Huwezi kumsukuma aende njia moja, lakini unaweza kumwonyesha kwa kidole na kusema, You should go this way. Kidole hicho kinachoelekeza ndicho should: msukumo mpole, si amri.

Kwa sababu kinatoa maoni, should hutumika pia kwa mawazo ya jumla kuhusu jema na baya: People should be kind to animals. Na kwa sababu ni cha adabu na hakilazimishi, ndiyo njia ya kawaida ya kuomba ushauri pia: What should I do?

Ought to ina maana karibu sawa na should. Haitumiki sana, hasa katika maswali na sentensi hasi.

Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, kuna habari njema na tahadhari. Habari njema: Kiswahili nacho kinatofautisha ushauri (unapaswa, inafaa) na wajibu (lazima, inabidi). Tahadhari: katika mazungumzo ya kila siku tunatumia lazima hata kwa ushauri wa kirafiki, na unapaswa hufuatwa na kitenzi cha ku- (unapaswa kwenda), wakati should haifuatwi na to.

Kiswahili na Kiingereza

Kwa ushauri, Kiswahili husema unapaswa / inafaa / ingefaa; kwa wajibu, lazima / inabidi A2-20. Hii inalingana vizuri na should dhidi ya must / have to. Lakini angalia hasi: hupaswi au usi- = shouldn't (si wazo zuri), wakati si lazima = don't have to (hakuna wajibu). Na unapoomba ushauri, Kiswahili mara nyingi hakina neno la "should" kabisa: hutumia kitenzi cha kuishia na -e (subjunctive): Nivae nini? Kiingereza kinahitaji should: What should I wear?

KiswahiliMaanaKiingereza
Unapaswa kwenda kwa daktari.ushauriYou should see a doctor.
Inafaa umwambie ukweli.ushauri, maoni kuhusu jemaYou should tell her the truth. / You ought to tell her the truth.
Lazima uvae helmeti ukiwa kwenye pikipiki.wajibu (sheria)You have to wear a helmet on a motorbike.
Hupaswi kuacha baiskeli yako nje.ushauri hasiYou shouldn't leave your bike outside.
Si lazima ulete chakula.hakuna wajibuYou don't have to bring food.
Nivae nini?kuomba ushauriWhat should I wear?
Kwa nini usimwulize mwalimu wako?pendekezoWhy don't you ask your teacher?
Ningekuwa wewe, ningechukua kazi hiyo.ushauri binafsiIf I were you, I'd take the job.

Mambo matatu ya kuzingatia. Kwanza, habari njema: Kwa nini usi…? inafanya kazi sawa kabisa na Why don't you…? — ni pendekezo, si swali la kweli. Pili, Kiswahili, kama Kiingereza, huweka si- kwenye dhani: Sidhani kama unapaswa… = I don't think you should… Tatu, Ningekuwa wewe, ningechukua… ina -nge- katika sehemu zote mbili, lakini Kiingereza husema If I were you, I'd… — were katika sehemu ya kwanza, 'd (would) katika sehemu ya pili tu.

Muundo

Should — modal (modal verb): umbo ni lile lile kwa kila kiima, na hufuatwa na base form (umbo la msingi la kitenzi: bila to, bila -s).

UmboMfano
Chanya (affirmative)You should see a doctor.
Hasi (negative)She shouldn't (should not) drink so much coffee.
Swali la yes/noShould I call him?
Swali la what, where, which…What should we do?
Majibu mafupiYes, you should. / No, you shouldn't.

Ought to — maana sawa na should; to ni sehemu ya umbo.

UmboMfano
ChanyaYou ought to apologise.
Hasi (haitumiki sana)You ought not to worry so much. — mara nyingi zaidi: You shouldn't worry so much.
SwaliNadra — tumia should: Should I…?

Njia nyingine za kutoa ushauri

MsemoMuundoMfano
I think you should…I think + you should + base formI think you should rest.
I don't think you should…I don't think + you should + base formI don't think you should go.
Why don't you…?Why don't you + base form?Why don't you ask your teacher?
If I were you, I'd…msemo usiobadilika + base formIf I were you, I'd take the job.

Matumizi

1Kutoa Ushauri

Tumia should / shouldn't kusema unachofikiri ni wazo zuri au baya kwa mtu.

You look tired. You should go to bed early tonight.
Unaonekana umechoka. Unapaswa kulala mapema leo usiku.
ushauri, kwa hiyo should, si must
You should drink more water when you exercise.
Unapaswa kunywa maji zaidi unapofanya mazoezi.
unapaswa kunywa (ku-), lakini should drink, bila to
You shouldn't leave your bike outside. It isn't safe.
Hupaswi kuacha baiskeli yako nje. Si salama.
hupaswi → shouldn't
He should talk to his manager about the problem.
Anapaswa kuzungumza na meneja wake kuhusu tatizo hilo.
yeye ni mwanamume → he; ushauri, si wajibu

2Maoni Kuhusu Jambo Sahihi

Tumia should kwa maoni yako kuhusu jinsi mambo yanavyopaswa kuwa — katika jamii, kazini, maishani.

Children should have cooking lessons at school.
Watoto wanapaswa kupata masomo ya upishi shuleni.
People shouldn't use their phones while they're driving.
Watu hawapaswi kutumia simu zao wanapoendesha gari.
maoni: shouldn't
The city should build more cycle lanes.
Jiji linapaswa kujenga njia zaidi za baiskeli.
Public transport should be free for students.
Usafiri wa umma unapaswa kuwa bure kwa wanafunzi.
kuwa → be: should be

3Ought To

Ought to ina maana sawa na should. Inasikika kwa uzito kidogo zaidi na hutumika zaidi katika Kiingereza cha Uingereza (British English). Itumie hasa katika sentensi chanya.

You ought to tell her the truth.
Unapaswa kumwambia ukweli.
maana sawa na should: ushauri; her = mwanamke
We ought to leave now, or we'll miss the bus.
Tunapaswa kuondoka sasa, la sivyo tutaachwa na basi.
I really ought to visit my parents more often.
Kwa kweli ninapaswa kuwatembelea wazazi wangu mara nyingi zaidi.
ushauri kwako mwenyewe: ought to / should

4Kuomba Ushauri

Tumia Should I / we…? na What / Where / Which… should I…? kuomba maoni ya mtu. Do you think I should…? pia ni ya kawaida sana. Kiswahili mara nyingi huomba ushauri kwa kitenzi cha -e bila neno la "should" (Nilete…? Nivae nini?). Katika Kiingereza, should lazima iwepo, na huja kabla ya kiima.

Should I bring a present?
Nilete zawadi? / Je, nilete zawadi?
nilete (-e) → Should I bring
What should I wear to the interview?
Nivae nini kwenye usaili?
mpangilio: What should I…?
Which laptop should I buy?
Ninunue laptop ipi?
"Should we book a table?" "Yes, you should. It's always busy."
"Tuhifadhi meza?" "Ndiyo, inafaa. Huwa kuna watu wengi kila wakati."
jibu fupi la Kiingereza hurudia should: Yes, you should.
Do you think I should call her?
Unadhani nimpigie simu?
her = mwanamke

5I Think You Should / I Don't Think You Should

Ili kulainisha ushauri, anza na I think. Kwa ushauri hasi, Kiingereza kwa kawaida hufanya think kuwa hasi: I don't think you should… Kiswahili hufanya vivyo hivyo: Sidhani kama… I think you shouldn't… pia ni sahihi, lakini haitumiki sana na inasikika moja kwa moja zaidi.

I think you should take a break.
Nadhani unapaswa kupumzika kidogo.
I don't think you should eat that. It smells strange.
Sidhani kama unapaswa kula hicho. Kina harufu ya ajabu.
sidhani kama = I don't think: sawa na Kiingereza
I don't think we should tell him yet.
Sidhani kama tunapaswa kumwambia bado.
bado = yet; him = mwanamume

6Why Don't You…? na If I Were You, I'd…

Why don't you…? ni pendekezo la kirafiki, si swali la kweli, kama Kwa nini usi…? katika Kiswahili. If I were you, I'd… ni msemo usiobadilika wa ushauri mzito na binafsi, kama Ningekuwa wewe…: ujifunze kama kipande kimoja. Sarufi yake iko katika B1-06. (If I was you pia ni ya kawaida katika mazungumzo yasiyo rasmi; were ndilo chaguo salama.)

Why don't you ask your brother for help?
Kwa nini usimwombe kaka yako msaada?
pendekezo, si swali la kweli
Why don't you try the new Thai restaurant?
Kwa nini usijaribu mgahawa mpya wa vyakula vya Thailand?
kwa nini usi… = pendekezo, sawa na Kiingereza
If I were you, I'd buy a return ticket. It's cheaper.
Ningekuwa wewe, ningenunua tiketi ya kwenda na kurudi. Ni nafuu zaidi.
-nge- mara mbili; Kiingereza: were … I'd; tazama B1-06
If I were you, I wouldn't lend him any more money.
Ningekuwa wewe, nisingemkopesha pesa tena.
nisinge- → I wouldn't; tazama B1-06

Makosa ya Kawaida

❌You should to see a dentist.
✅You should see a dentist.
Hakuna to baada ya should.
❌She shoulds study more.
✅She should study more.
should haichukui -s kamwe.
❌You ought see a doctor.
✅You ought to see a doctor.
ought inahitaji to kila mara.
❌Do I should call her?
✅Should I call her?
should hujenga swali lake yenyewe: bila do.
❌He should works less.
✅He should work less.
Baada ya should, base form kila mara.
❌Why you don't ask Tom?
✅Why don't you ask Tom?
Weka mpangilio wa swali: Why don't you…?
❌If I were you, I'll wait.
✅If I were you, I'd wait.
Msemo usiobadilika ni If I were you, I'd (= I would).
⚠️I think you shouldn't buy it.
✅I don't think you should buy it.
Sarufi ni sahihi, lakini Kiingereza kwa kawaida huweka not kwenye think. Ya kwanza inasikika moja kwa moja zaidi.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Unapaswa kwenda → "should to go". Katika Kiswahili, kupaswa hufuatwa na kitenzi cha ku-: unapaswa kwenda, anapaswa kusoma. Kwa sababu tumefundishwa kwamba ku- = to, ni rahisi kuongeza to baada ya should. Lakini should hufuatwa na base form tu. (Ought to ndiyo pekee yenye to.)

❌Students should to read every day.
✅Students should read every day.
❌We should to start the meeting now.
✅We should start the meeting now.
should + base form, bila to.

2. Lazima kwa ushauri wa kirafiki. Katika mazungumzo tunasema Lazima uende hospitali! hata tunapotoa ushauri tu. Ukitafsiri lazima kama must, unaweza kusikika kama unatoa amri. Kwa ushauri wa kawaida, tumia should. (Lakini pendekezo la shauku kama You must try this cake! ni la kawaida katika Kiingereza pia.)

⚠️(kwa rafiki anayeumwa kichwa mara kwa mara) You must sleep more.
✅You should sleep more.
Sarufi ni sahihi, lakini must inasikika kama amri, si ushauri wa rafiki.
⚠️(kwa mwenzako kazini) You must ask the manager for a day off.
✅You should ask the manager for a day off.
Ni ushauri, si sheria.

3. Si lazima au hupaswi? Haya ni tofauti katika Kiswahili na katika Kiingereza. Hupaswi = shouldn't (si wazo zuri). Si lazima = don't have to (hakuna wajibu, ni uamuzi wako). Kwa sababu si lazima ina neno lazima (must), wengi huitafsiri kama mustn't au shouldn't, na maana inabadilika kabisa.

⚠️(Kiingilio ni bure.) You shouldn't buy a ticket.
✅You don't have to buy a ticket.
Shouldn't inamaanisha ni wazo baya kununua tiketi; unataka kusema hakuna haja.
⚠️(Sare si lazima siku ya Ijumaa.) You mustn't wear your uniform on Friday.
✅You don't have to wear your uniform on Friday.
Mustn't ni katazo; si lazima = don't have to.

4. Maswali bila kugeuza mpangilio. Kiswahili hakigeuzi mpangilio wa maneno katika swali (Niegeshe gari wapi?), na mara nyingi hakina neno la "should" kabisa. Kwa hiyo ni rahisi kusahau kuweka should kabla ya kiima. Katika Kiingereza, baada ya neno la swali huja should, kisha kiima.

❌Where I should park?
✅Where should I park?
❌Which bus I should take to Kariakoo?
✅Which bus should I take to Kariakoo?

5. Ningekuwa wewe, ninge… → "If I would be you". Kiswahili hutumia -nge- katika sehemu zote mbili za sentensi. Ukitafsiri -nge- kama would kila mahali, unapata would mara mbili. Katika msemo huu, Kiingereza husema If I were you katika sehemu ya kwanza na I'd katika sehemu ya pili tu. Tazama B1-06.

❌If I would be you, I would ask for help.
✅If I were you, I'd ask for help.

Usichanganye

should na must / have to — Should ni ushauri: unaweza kukataa. Must / have to ni wajibu: huwezi kukataa. Kiswahili kina tofauti hiyo hiyo (unapaswa dhidi ya lazima), lakini kumbuka kwamba katika mazungumzo lazima hutumika pia kwa ushauri. Tazama A2-20.

You should wear a jacket. It's cold.
Unapaswa kuvaa koti. Kuna baridi.
wazo zuri
You have to wear a helmet on a motorbike.
Lazima uvae helmeti ukiwa kwenye pikipiki.
sheria: lazima → have to

Why don't you…? (pendekezo) na Why didn't you…? (swali la kweli au lalamiko) — Umbo la wakati uliopo peke yake ndilo ushauri. Kiswahili pia kinaonyesha tofauti hii kwenye kitenzi: usimpigie (pendekezo) na hukumpigia (wakati uliopita).

Why don't you call her?
Kwa nini usimpigie simu?
ushauri: mpigie simu
Why didn't you call her?
Kwa nini hukumpigia simu?
swali kuhusu wakati uliopita: hukumpigia

should, had better na should have — Had better ina nguvu zaidi na inaonya kuhusu matokeo mabaya: tazama B2-05. Ushauri na majuto kuhusu wakati uliopita (You should have told me, "Ulipaswa kuniambia") yako katika B1-09.

Tahajia na Matamshi

  • should /ʃʊd/: l haitamkwi. Katika Kiswahili kila herufi hutamkwa, kwa hiyo tunaelekea kutamka l; usifanye hivyo. should ina vina sawa na good na could.
  • Sauti ya kwanza, /ʃ/, ni ile ile ya sh katika shule au shamba. Hii ni rahisi kwako.
  • Irabu /ʊ/ ni fupi na legevu, fupi kuliko u ya Kiswahili. Usiirefushe kama katika shoe /ʃuː/: Kiingereza kinatofautisha /ʊ/ na /uː/ (full / fool, pull / pool), ingawa Kiswahili kina u moja tu.
  • Katika mazungumzo ya haraka, should mara nyingi ni dhaifu: /ʃəd/ — karibu bila irabu. Si lazima kutamka kila irabu kikamilifu kama tunavyofanya katika Kiswahili.
  • shouldn't /ˈʃʊdnt/ ina silabi mbili. d na n zinaungana: ulimi unabaki nyuma ya meno ya juu, na hewa inatoka kupitia pua. Usiongeze irabu kati yao wala mwishoni; epuka matamshi kama "shudenti".
  • ought to /ˈɔːtə/ (UK), /ˈɑːtə/ au /ˈɑːdə/ (US): gh haitamkwi. Msisitizo uko kwenye silabi ya kwanza; /ɔː/ ni ndefu na ya mviringo (UK), na to ni dhaifu: "OR-tuh". Epuka kutamka kila herufi kama "o-gu-ti".
  • Katika If I were you, I'd…, I'd /aɪd/ = I would. d ya mwisho ni fupi, lakini usiiache na usiongeze irabu baada yake: bila d, I'd buy inasikika kama I buy.

Kanuni ya Dhahabu

Toa ushauri kwa should + base form (bila to, hata kama Kiswahili kinasema unapaswa kwenda). Ought to ina maana sawa. Kwa ushauri hasi, I don't think you should… ndilo chaguo la kawaida zaidi. Na kumbuka: ushauri → should; wajibu au sheria → must / have to; si lazima → don't have to, si shouldn't.

Mazoezi

A. Muundo

Kamilisha sentensi. Katika namba 1–2, tumia should, shouldn't au ought to.

  1. You have a bad cough. You see a doctor.
  2. You eat so many sweets. They're bad for your teeth.
  3. Kamilisha: We ought leave soon.
  4. Tunga swali: I / what / should / cook / tonight?
  5. Jibu fupi: "Should I bring a coat?" "Yes, you ."
  6. Kamilisha pendekezo: Why you ask your neighbour?

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: You … try yoga. It really helps with stress.
  2. Chagua jibu sahihi: In the UK you … drive on the left. It's the law.
  3. Chagua sentensi ya kawaida zaidi:
  4. Rafiki yako ana tatizo na dada yake. Sentensi ipi ni ushauri?

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. He should to call his mother.
  2. Do I should take an umbrella?
  3. She shoulds rest more.
  4. If I were you, I'd talk to her.

D. Katika Muktadha

Tumia should, ought to, don't au were. Unaweza kutumia neno moja zaidi ya mara moja.

A problem at work
Kim: My boss gives me too much work. What 15 I do?
Ana: I think you 16 talk to her about it.
Kim: 17 I write her an email?
Ana: No, I don't think you 18 write an email. Why 19 you ask for a meeting?
Kim: Good idea.
Ana: And if I 20 you, I'd prepare a list of all your tasks.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza ushauri na maoni yako.

  1. Rafiki yako anasema: "I want to learn English faster." Mpe ushauri mara mbili: mara moja kwa should, na mara moja kwa Why don't you…?
  2. Andika sentensi moja ya maoni yako kuhusu mji wako kwa should au shouldn't.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A2-20 Must na Have To kwa Kiswahili: Lazima, Hairuhusiwi na Si Lazima
    You wear a seat belt. It's the law.
  2. A2-20 Must na Have To kwa Kiswahili: Lazima, Hairuhusiwi na Si Lazima
    Tomorrow is a holiday, so we go to work.
  3. A1-25 Like, Want na Would Like kwa Kiswahili: Napenda, Nataka, Ningependa
    Would you like (come) with us?
Majibu

A. Muundo

  1. should / ought to
  2. shouldn't / should not / ought not to
  3. to
  4. What should I cook tonight?
  5. should
  6. don't

B. Maana

  1. should
  2. have to
  3. I don't think you should buy it.
  4. Why don't you call her?

C. Tafuta Kosa

  1. He should call his mother.
  2. Should I take an umbrella?
  3. She should rest more.
  4. ✓ If I were you, I'd talk to her.

D. Katika Muktadha

  1. should
  2. should / ought to
  3. Should
  4. should
  5. don't
  6. were / was

E. Zamu Yako

  1. You should read something in English every day. Why don't you watch films with English subtitles?
  2. The city should build more parks. Cars shouldn't drive in the old town.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. must / have to
  2. don't have to / do not have to / won't have to / will not have to
  3. to come
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play