I Wish na If Only kwa Kiswahili: Natamani, Laiti na Tofauti ya Wish na Hope
I Wish and If Only: Present Wishes
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema kwamba ungependa hali ya sasa iwe tofauti — I wish I had more time, I wish I could sing, If only it were Friday — na kuchagua kwa usahihi kati ya wish na hope.
Wazo Kuu
Matakwa (wish) ni ulimwengu mdogo wa kufikirika, sawa kabisa na second conditional B1-06. Unaangalia uhalisia, huupendi, na unaupiga picha kwa namna nyingine. Kwa hiyo Kiingereza kinatumia ishara ile ile: kitenzi kinarudi hatua moja nyuma.
Uhalisia: I don't have a car. → Matakwa: I wish I had a car. Uhalisia: I can't swim. → Matakwa: I wish I could swim. Uhalisia: It's Monday. → Matakwa: I wish it were Saturday.
Umbo la wakati uliopita hapa halihusu zamani. Linamaanisha "huu ni kinyume cha jinsi mambo yalivyo sasa".
Fikiria dirisha. Umesimama ndani ya chumba halisi. Kupitia dirishani unaona ulimwengu unaoutaka — lakini huwezi kuingia ndani yake. Hayo ndiyo matakwa.
Hope ni tofauti. Unapokuwa na matumaini, jambo bado linawezekana na hujui matokeo: I hope it's sunny tomorrow. Hakuna dirisha wala ulimwengu wa kufikirika, kwa hiyo hakuna kurudi nyuma.
Habari njema kwetu: Kiswahili kina mantiki ile ile. Tunasema natamani ngekuwa na gari — kwa -nge-, kiambishi kile kile cha second conditional. Na kwa jambo linalowezekana tunasema natumaini — natamani dhidi ya natumaini ni karibu sawa na wish dhidi ya hope.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hueleza matakwa kwa natamani au laiti + kitenzi chenye -nge- (natamani ningeweza, laiti ningekuwa na muda). Kiingereza: wish / if only + umbo la wakati uliopita (had, could, were). Kwa hiyo -nge- hapa → past form, si would. Kwa jambo linalowezekana, Kiswahili husema natumaini + -ta-; Kiingereza: hope + present au will. Na nakutakia (salamu za heri) → wish + mtu + nomino.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Natamani ningekuwa na gari. | si kweli sasa | I wish I had a car. |
| Natamani ningeweza kuogelea. | uwezo nisio nao | I wish I could swim. |
| Natamani ungekuwa hapa. | hali ya kuwa | I wish you were here. |
| Laiti ningekuwa na muda zaidi! | matakwa makali | If only I had more time! |
| Natumaini utapona hivi karibuni. | linawezekana | I hope you feel better soon. |
| Nakutakia siku njema ya kuzaliwa! | salamu za heri | I wish you a happy birthday! |
Angalia safu ya tano: Kiswahili kina -ta- (utapona), lakini baada ya hope Kiingereza mara nyingi hutumia Present Simple (I hope you feel better); I hope you'll feel better pia ni sahihi. Na safu ya mwisho: nakutakia = wish you + nomino, si wish you will…
Muundo
wish / if only + umbo la zamani (kuhusu sasa)
| Uhalisia sasa | Matakwa | Mpangilio |
|---|---|---|
| I don't have enough money. | I wish I had more money. | wish + past simple |
| She lives far away. | I wish she didn't live so far away. | wish + past simple (hasi) |
| I can't drive. | I wish I could drive. | wish + could |
| I'm not on holiday. | I wish I were on holiday. | wish + were |
| It's raining. | If only it wasn't raining! | if only + past continuous |
That baada ya wish inawezekana, lakini kwa kawaida huachwa: I wish (that) I knew.
wish + were / was
| Umbo | Mtindo | Mfano |
|---|---|---|
| I / he / she / it were | sanifu; hupendelewa katika maandishi | I wish he were here. |
| I / he / she / it was | kawaida katika mazungumzo yasiyo rasmi | I wish he was here. |
wish na hope
| wish (natamani) | hope (natumaini) | |
|---|---|---|
| Hali | si kweli sasa / haiwezekani / haitarajiwi sana | inawezekana; matokeo hayajulikani |
| Umbo la kitenzi (kuhusu sasa au baadaye) | umbo la zamani (had, could, were) | present au will (have, is, will be) |
| Mfano | I wish it was sunny. (Hakuna jua.) | I hope it's sunny tomorrow. (Huenda likawaka.) |
Matumizi
1wish + past simple — hali za sasa usizozipenda
Tumia wish + Past Simple kusema ungependa ukweli wa sasa uwe tofauti. Kwa jambo linaloendelea sasa hivi, tumia Past Continuous.
2wish + could — uwezo na uwezekano
Tumia could (ningeweza) kutamani uwezo usio nao, au jambo lisilowezekana sasa.
3wish + were — hali kwa be
Kwa be, tumia were kwa kila kiima (sanifu) au was pamoja na I / he / she / it (si rasmi). Yote mawili ni ya kawaida.
4If only — matakwa makali zaidi
If only ina maana sawa na I wish, lakini ina nguvu zaidi na hisia zaidi — kama laiti ya Kiswahili. Mara nyingi huishia na alama ya mshangao.
5hope — uwezekano halisi
Tumia hope (natumaini) pale hali inawezekana na hujui kitakachotokea. Kwa sasa au wakati ujao, hope huchukua umbo la sasa au will, si umbo la zamani la kufikirika.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Nakutakia… → "I wish you will…". Tunasema Nakutakia safari njema au Nakutakia kila la heri katika mtihani. Kiingereza kina wish + mtu + nomino kwa salamu hizi: I wish you a safe journey. Lakini kwa kitenzi kinachofuata, tumia hope.
2. Natamani niwe… (kitenzi cha -e) → "I wish I be / I am". Kiswahili mara nyingi husema natamani niwe tajiri au natamani nipate kazi kwa umbo la -e (subjunctive). Ukilitafsiri neno kwa neno, unapata umbo la sasa au base form baada ya wish. Fikiria natamani nge…: Kiingereza kinahitaji umbo la zamani.
3. Ningekuwa / ninge- → "would" baada ya wish. Kwa sababu -nge- mara nyingi hutafsiriwa kama would, wengi husema I wish I would… kuhusu wao wenyewe. Kwa matakwa yako ya sasa, tumia Past Simple (au could), si would.
4. Natamani kwenda… → "I wish to go…". Katika Kiswahili, natamani inaweza kumaanisha pia "ningependa sana" kwa jambo linalowezekana: Natamani kwenda Zanzibar mwakani. I wish to + kitenzi ni sahihi kisarufi, lakini ni rasmi sana (kama barua ya maombi). Katika mazungumzo, tumia I'd like to au I hope to.
Usichanganye
wish na hope — Wish (natamani): najua si kweli au haitatokea. Hope (natumaini): inaweza kutokea, na ninataka itokee.
Matakwa ya sasa na majuto ya zamani — Matakwa kuhusu sasa hutumia Past Simple. Majuto kuhusu zamani hutumia Past Perfect: yanafundishwa katika B2-04. Kiswahili sanifu: natamani ningekuwa dhidi ya natamani ningalikuwa.
Maana nyingine za wish — Wish + mtu + nomino hutuma salamu za heri (nakutakia); wish + to-infinitive ni njia rasmi ya kusema want. Hakuna hata moja inayorudisha kitenzi nyuma.
Tahajia na Matamshi
- wish /wɪʃ/ ina irabu fupi /ɪ/, kama katika fish — fupi na legevu kuliko i ya Kiswahili. Mwisho ni /ʃ/, kama sh ya shule; usiongeze irabu: si "wishi".
- wishes ina silabi ya ziada: /ˈwɪʃɪz/, "WISH-iz". Nafsi ya tatu: she wishes.
- Msisitizo uko kwenye wish na kwenye neno muhimu: I WISH I had more TIME.
- were kwa kawaida ni dhaifu: /wə/ (UK), /wɚ/ (US), kama "wuh". weren't ina nguvu: /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US), "wurnt" — irabu ya kati, midomo ikiwa imelegea, si e ya Kiswahili.
- If only ina msisitizo kwenye only: if ONLY, mara nyingi kwa sauti inayoshuka, ya huzuni. only /ˈəʊnli/ (UK), /ˈoʊnli/ (US) huanza na irabu inayoteleza (diphthong), si o fupi ya Kiswahili.
- hope /həʊp/ (UK), /hoʊp/ (US) — irabu ndefu inayoteleza, na p mwishoni bila irabu: si "hopu".
Kanuni ya Dhahabu
Si kweli sasa, na ungependa iwe? (natamani ninge…, laiti…) Tumia wish / if only + umbo la zamani (had, could, were). Bado linawezekana? (natumaini…) Tumia hope + present au will. Na kwa salamu za heri: I wish you + nomino (I wish you a safe journey), si I wish you will…
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha au andika upya sentensi kama unavyoelekezwa.
-
I don't have a dog. I wish I a dog.
-
I can't cook. I wish I cook.
-
She isn't here. I wish she here.
-
It's so cold. If only it (not be) so cold!
-
Andika matakwa kwa wish: I have to get up early tomorrow.
-
Andika matakwa kwa wish + Past Continuous: It's raining.
B. Maana
Chagua au jibu kulingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: I … you enjoy the party tonight.
-
Chagua jibu sahihi: I … I lived in a warmer country.
-
"I wish I spoke Italian." Je, msemaji anazungumza Kiitaliano sasa? Jibu kwa Yes au No.
-
Chagua jibu sahihi: The exam is tomorrow. I … I pass!
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I wish I can stay longer.
-
I wish I am better at maths.
-
I wish you will feel better soon.
-
If only I knew the answer!
D. Katika Muktadha
Kamilisha mazungumzo. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi, au chagua neno sahihi.
Kim: Ugh, it's Monday. I wish it 15 (be) Saturday.
Raj: Me too. And I wish I 16 (not / have) so much work this week.
Kim: If only we 17 (can) work from home on Mondays!
Raj: Well, the boss is thinking about it. I 18 (hope / wish) she says yes.
Kim: Me too. I wish I 19 (know) what she was going to decide.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza matakwa na matumaini yako.
-
Andika matakwa mawili kuhusu maisha yako sasa: moja kwa had na moja kwa could.
-
Andika sentensi moja ya If only…! kuhusu jambo linalokuudhi leo.
-
Rafiki yako ana usaili wa kazi kesho. Andika sentensi moja kwa hope.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) If I (be) you, I'd apologise.
-
B1-06 Second Conditional kwa Kiswahili: If I Had…, I Would… (Ningekuwa…, Ninge…) If I won the lottery, I (buy) a house by the sea.
-
B1-07 Third Conditional kwa Kiswahili: If I Had Known… (Ningalijua…) If I (know) about the party, I would have come.
-
A2-22 May, Might na Could kwa Kiswahili: Huenda, Labda na Inawezekana It ___ rain later, so take an umbrella. …
Majibu
A. Muundo
- had
- could
- were / was
- weren't / wasn't / were not / was not
- I wish I didn't have to get up early tomorrow.
- I wish it wasn't raining. / I wish it weren't raining.
B. Maana
- hope
- wish
- No
- hope
C. Tafuta Kosa
- I wish I could stay longer.
- I wish I were better at maths. / I wish I was better at maths.
- I hope you feel better soon. / I hope you'll feel better soon. / I hope you will feel better soon.
- ✓ If only I knew the answer!
D. Katika Muktadha
- were / was
- didn't have / did not have
- could
- hope
- knew
E. Zamu Yako
- I wish I had a bigger kitchen. I wish I could speak Spanish.
- If only the bus came more often!
- I hope the interview goes well!
F. Marudio Mchanganyiko
- were
- would buy / could buy / might buy
- had known / 'd known
- might
