SlowingoGrammatika
B1 10 / 39 Takrorlash darsi

Takrorlash: perfect zamonlar, Future Continuous va shart gaplar oʻzbekcha (B1-01 – B1-09)

Review: Perfect Tenses, Futures and Conditionals

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Nimalarni oʻrgandik
  3. Muhim taqqoslash
  4. Keng tarqalgan xatolar
  5. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  6. Oltin qoidalar
  7. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz perfect zamonlar, hikoya zamonlari va Future Continuous orasidan, shuningdek first, second va third conditional, wish hamda should / could / would have orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz va ularni bitta matnda birga ishlata olasiz.

Nimalarni oʻrgandik

DarsAsosiy nuqtaAsosiy misol
B1-01have / has been + -ing: hozirgacha davom etayotgan yoki koʻrinib turgan izlar bilan endigina tugagan harakat («… dan beri … -yapman»)I've been waiting here for forty minutes.
B1-02for / since / How long + Present Perfect; natija, son va holat feʼllari uchun simple, harakat va uning davomiyligi uchun continuousI've read four books this month. / I've been reading this book for weeks.
B1-03had + past participle: ikki oʻtgan harakatning oldingisi («-gan edi»); tartib aniq boʻlsa, Past Simple yetarliWhen I got to the station, the train had left.
B1-04Hikoya: Past Simple = asosiy voqealar, Past Continuous = fon, Past Perfect = orqaga qaytish; then, suddenly, meanwhile, eventuallyIt was raining. Suddenly, a woman ran up to me. I'd dropped my wallet.
B1-05will be + -ing («-yotgan boʻlaman»): kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat, odatiy voqealar rivoji, rejalar haqida xushmuomala savollarThis time tomorrow I'll be flying to Lisbon.
B1-06if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl («-sa … -ardim»): xayoliy hozir yoki kam ehtimolli kelajak; If I were you, I'd…If I had a garden, I'd grow my own vegetables.
B1-07if + had + past participle, would / could / might have + past participle («-ganimda … -gan boʻlardim»): xayoliy oʻtmishIf I had known about the traffic, I would have taken the train.
B1-08hozir uchun wish / if only + oʻtgan zamon shakli («qani endi … -sa»); real imkoniyatlar uchun hopeI wish I could play an instrument. / I hope you feel better soon.
B1-09should / could / might / would + have + past participle («kerak edi», «mumkin edi», «-sangiz boʻlardi»): oʻtmishning boshqa variantiI should have charged my phone last night.

Muhim taqqoslash

I've done va I've been doing — Natijami yoki harakatning oʻzimi? Oʻzbekchada natija koʻpincha «-di» yoki «-ib chiqdim» bilan, jarayon «-yap-» yoki «-yotgan edim» bilan beriladi; inglizchada ikkalasi ham Present Perfect, faqat simple yoki continuous ni tanlash kerak. B1-01 B1-02

I've painted the kitchen. Do you like the colour?
Oshxonani boʻyab chiqdim. Rangi yoqdimi?
natija: tugagan
I've been painting the kitchen. That's why I'm covered in paint.
Oshxonani boʻyayotgan edim, shuning uchun ust-boshim boʻyoq boʻlib ketgan.
harakatning oʻzi
I've read four books this month.
Bu oy toʻrtta kitob oʻqidim.
son → simple
We've known each other for ages.
Bir-birimizni ancha yillardan beri taniymiz.
«… dan beri» + hozirgi zamon → have known; holat feʼli → simple
  • Tekshiruv: natija, son yoki holat feʼlimi? → simple. Harakat va qancha davom etgani muhimmi? → continuous. (live, work, study, teach bilan koʻpincha ikkalasi ham toʻgʻri.)

Past Simple va Past Perfect — Oʻtmishdagi paytda turib, yana orqaga qaytyapsizmi? Oʻzbekchada: «-di» va «-gan edi» (yoki «-gan ekan»). B1-03 B1-04

When I arrived, they served dinner.
Men kelganimda, ular kechki ovqatni tortishdi.
avval keldim, keyin ovqat
When I arrived, they had already served dinner.
Men kelganimda, ular kechki ovqatni allaqachon tortib boʻlishgan edi.
avval ovqat; men kechikdim
I woke up, had a shower and left the house.
Uygʻondim, dush qabul qildim va uydan chiqdim.
aniq ketma-ketlik: faqat Past Simple
  • Tekshiruv: oʻtmishdagi paytda turib, undan ham oldinga qaytish kerakmi? → had + past participle. Tartib allaqachon aniqmi? → Past Simple.

Fon va voqea — «Yigʻlayotgan edi» va «yigʻlab yubordi». B1-04

The baby was crying when I came in.
Men kirganimda chaqaloq yigʻlayotgan edi.
fon: allaqachon davom etayotgan edi
The baby cried when I came in.
Men kirganimda chaqaloq yigʻlab yubordi.
voqea: kirishim yigʻlashga sabab boʻldi
  • Tekshiruv: harakat atrofida allaqachon davom etayotganmidi (manzara)? → Past Continuous. Sodir boʻlib, hikoyani oldinga surdimi (harakat)? → Past Simple.

will va will be + -ing — Oʻzbekchada ikkala savol ham «Kelasizmi?». B1-05

Will you come to the party?
Ziyofatga kelasizmi?
taklif
Will you be coming to the party?
Ziyofatga kelasizmi?
reja haqida betaraf savol
This time tomorrow I'll be flying to Lisbon.
Ertaga shu paytda Lissabonga uchib ketayotgan boʻlaman.
kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat
  • Tekshiruv: kimdandir biror narsa qilishni soʻrayapsizmi yoki hozir qaror qilyapsizmi? → will. Kelajakdagi paytda davom etayotgan yoki reja boʻyicha baribir boʻladigan ishmi? → will be + -ing.

First va second conditional — Oʻzbekchada shart qismi bir xil («-sam»), farq natijada: «-aman» va «-ardim». Inglizchada ikkala qism ham oʻzgaradi. B1-06

If I get the job, I'll move to Leeds.
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtaman.
suhbat yaxshi oʻtdi
If I got the job, I'd move to Leeds.
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtardim.
buni unchalik kutmayman
  • Tekshiruv: real imkoniyat deb bilasizmi? → if + present, will. Shunchaki tasavvur qilyapsizmi, kam ehtimolmi yoki hozir haqiqat emasmi? → if + Past Simple, would.

Second va third conditional — «borardim» va «borgan boʻlardim». B1-06 B1-07

If I had a car, I would drive to work.
Mashinam boʻlganida, ishga mashinada borardim.
hozir: mashinam yoʻq
If I had had a car, I would have driven to work.
Mashinam boʻlganida, ishga mashinada borgan boʻlardim.
oʻshanda: mashinam yoʻq edi
  • Tekshiruv: xayoliy hozir yoki kelajakmi? → if + Past Simple, would + asosiy shakl. Xayoliy oʻtmishmi? → if + had + past participle, would have + past participle.

wish va hope — «Qani endi … -sa» = wish; boshqalarga yaxshi natija tilaganda «tilayman» = hope. B1-08

I wish I was at the concert.
Qani endi konsertda boʻlsam.
men u yerda emasman
I hope you have a great time at the concert.
Konsertda ajoyib vaqt oʻtkazishingizni tilayman.
siz borasiz; yaxshi oʻtishini xohlayman
  • Tekshiruv: hozir haqiqat emas va oʻzgartira olmaymanmi? → wish + oʻtgan zamon shakli. Hali mumkin, natija nomaʼlummi? → hope + hozirgi zamon yoki will.

should have va could have va would have — «kerak edi», «mumkin edi», «-ardim, lekin…». B1-09

You should have called her.
Unga qoʻngʻiroq qilishingiz kerak edi.
toʻgʻri ish; endi kech: qilmadingiz
We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Katta trassa bilan ketishimiz mumkin edi, lekin dengiz boʻyidagi yoʻlni tanladik.
foydalanilmagan imkoniyat; motorway (UK) = highway (US)
I would have come to your party, but I was stuck at work.
Ziyofatingizga albatta kelardim, lekin ishda qolib ketdim.
tayyor edim; nimadir xalaqit berdi
  • Tekshiruv: toʻgʻri ishmi? → should have. Mumkin boʻlgan ishmi? → could have. Qilishga tayyor boʻlgan ishmi? → would have.

'd = had yoki would B1-03 B1-06 B1-07

If I'd known, I'd have helped.
Bilganimda, yordam bergan boʻlardim.
If I had known, I would have helped.
  • Tekshiruv: 'd + past participle → had. 'd + asosiy shakl yoki 'd have → would.

Keng tarqalgan xatolar

❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
Hozirgacha davomiylik uchun perfect zamon kerak. B1-01
❌I've been knowing her since school.
✅I've known her since school.
know holat feʼli → faqat simple. B1-02
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Tugagan narsalar soni → simple. B1-02
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
Nuqtai nazar oʻtmishda, shuning uchun have emas, had. B1-03
⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Allaqachon davom etayotgan fon → Past Continuous. Past Simple yomgʻir aynan oʻsha paytda boshlanganini bildiradi. B1-04
❌When you will arrive, I'll be waiting.
✅When you arrive, I'll be waiting.
when dan keyin Present Simple. B1-05
❌If I would have more time, I would read more.
✅If I had more time, I would read more.
if li qismda would boʻlmaydi: if + Past Simple. B1-06
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
Xayoliy oʻtmish sharti uchun Past Perfect kerak. B1-07
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've «would of» kabi eshitiladi, lekin soʻz have. B1-07
❌I wish I can swim.
✅I wish I could swim.
wish dan keyin can → could. B1-08
❌I wish you will pass your exam.
✅I hope you pass your exam.
Real imkoniyat → hope. B1-08
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Past participle (gone), Past Simple (went) emas. B1-09

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «… dan beri» + hozirgi zamon → since / for + Present Simple. Oʻzbekchada «Singlim ikki yildan beri Seulda oʻqiydi» deymiz: davomiylik hozirgi zamon bilan keladi. Inglizchada hozirgacha davom etayotgan holat uchun Present Perfect (Continuous) va davomiylik uchun for kerak. B1-01 B1-02

❌My sister studies in Seoul since two years.
✅My sister has been studying in Seoul for two years.
davomiylik → for; hozirgacha → perfect.
❌My grandparents are married since 1975.
✅My grandparents have been married since 1975.
be married holat → Present Perfect Simple.

2. «-gan ekan / -ibman» → Past Simple. Oldinroq boʻlgan voqeani keyin bilib qolganda oʻzbekchada «-gan ekan» yoki «-ibman» deymiz. Inglizchada bunday maxsus shakl yoʻq, lekin hikoyada tartib aniq boʻlishi uchun had + past participle kerak. B1-03 B1-04

⚠️In the taxi I realised that I left my keys at the office.
✅In the taxi I realised that I had left my keys at the office.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin kalitlar taksiga chiqishdan oldin qolib ketganini Past Perfect aniq koʻrsatadi.

3. «-sa» oʻzgarmaydi → If I have…, I would… Oʻzbekchada xayoliy shart ham real shartdagidek «-sa» bilan keladi, xayoliylik faqat «-ardim» da koʻrinadi. Inglizchada if li qism ham orqaga suriladi: if + Past Simple. B1-06

❌If I earn more money, I would buy a car for my parents.
✅If I earned more money, I would buy a car for my parents.
❌If my brother lives closer, we would see each other more.
✅If my brother lived closer, we would see each other more.

4. «Kerak edi» → had to. «Kerak edi» oʻzbekchada «majbur edim» ham, «qilishim toʻgʻri boʻlardi, lekin qilmadim» ham boʻlishi mumkin. Afsus va tanqid uchun should have; had to esa «majbur boʻldim (va qildim)». B1-09

⚠️(Doʻkon yopilib qolgan edi.) I had to go shopping in the morning.
✅I should have gone shopping in the morning.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin had to «ertalab borishga majbur boʻldim» degani; siz esa bormagansiz.

5. «Tilayman» → wish. «Yaxshi ish topishingizni tilayman» gapidagi «tilamoq» real imkoniyat haqida. Wish + gap faqat xayoliy holat uchun; boshqalarga mumkin boʻlgan yaxshi natija tilasangiz, hope ishlating. Wish faqat ot bilan: I wish you luck. B1-08

❌I wish you find a good job soon.
✅I hope you find a good job soon.

Oltin qoidalar

  • B1-01 have / has + been + -ing = oʻtmishda boshlanib, hali davom etayotgan yoki endigina tugab, iz qoldirgan harakat. Natijadan koʻra harakat va uning davomiyligi muhim boʻlsa, shu shaklni ishlating.
  • B1-02 Hozir ham haqiqatmi? Present Perfect ni for (davomiylik) yoki since (boshlanish nuqtasi) bilan ishlating. Natija, son yoki holat feʼli → simple. Harakat va qancha davom etgani → continuous (live, work, study bilan koʻpincha ikkalasi ham toʻgʻri).
  • B1-03 Allaqachon oʻtmishdasiz va yana orqaga qaytish kerakmi? had + past participle ishlating. Tartib allaqachon aniq boʻlsa, Past Simple yetarli.
  • B1-04 Nima boʻlganini Past Simple, nima davom etayotganini Past Continuous, nima undan oldin boʻlib oʻtganini Past Perfect bilan ayting. Tinglovchini bogʻlovchi soʻzlar bilan yetaklang.
  • B1-05 Kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat yoki reja boʻyicha baribir boʻladigan ish uchun will be + -ing ishlating. Will you be + -ing? rejalar haqida xushmuomala savol.
  • B1-06 Xayoliy yoki kam ehtimolli holat: if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl. Oʻtgan zamon shakli oʻtgan vaqtni emas, haqiqatdan uzoqlikni koʻrsatadi; would odatda natijada keladi.
  • B1-07 Xayoliy oʻtmish: if + had + past participle, keyin would / could / might + have + past participle. Would have ni if li qismdan uzoqda tuting.
  • B1-08 Hozir haqiqat emas va shunday boʻlishini xohlaysizmi? wish / if only + oʻtgan zamon shakli (had, could, were). Hali mumkinmi? hope + hozirgi zamon yoki will.
  • B1-09 should / could / might / would + have + past participle haqiqiy oʻtmishni boshqa variant bilan solishtiradi: toʻgʻri ish, mumkin boʻlgan ish, xushmuomala ish yoki qilishga tayyor boʻlgan ish.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday?
    I'm exhausted. I (clean) the house all morning.
  2. B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi
    She (know) her best friend since primary school.
  3. B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish
    When we got to the station, the last train (leave).
  4. B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman»
    Don't call me at nine — I (drive) home.
  5. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    If I (have) a car, I would drive to work.
  6. B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim»
    If we (leave) earlier, we wouldn't have missed the start.
  7. B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida
    I can't swim. I wish I swim.
  8. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi»
    You (should / tell) me about the meeting — I didn't know!

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: I … three emails this morning.
  2. B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: Sorry about my hands — I … the bike.
  3. B1-04 Narrative Tenses oʻzbekcha: ingliz tilida hikoyani qanday aytib berish mumkin?
    Toʻgʻri javobni tanlang: When I left the house, it …, so I took an umbrella.
  4. B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish
    "When I arrived, they had served dinner." Toʻgʻri javobni tanlang: They served dinner … I arrived.
  5. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    Sizningcha, ishga ehtimol qabul qilinasiz. Toʻgʻri javobni tanlang: If I the job, I move to Leeds.
  6. B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman»
    Hamkasbingizning noutbukini olmoqchisiz, lekin unga bosim oʻtkazmoqchi emassiz. Toʻgʻri javobni tanlang: your laptop this afternoon?
  7. B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida
    Toʻgʻri javobni tanlang: The exam is next week. I … I pass.
  8. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi»
    "I would have come, but I was ill." Gapiruvchi keldimi? U kelishga tayyor edimi?
  9. B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim»
    Har bir 'd nimani bildiradi: had yoki would? "If I'd known, I'd have helped."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi
    I live in this flat since 2021.
  2. B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim»
    If I would have known, I would have come.
  3. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    If I won the lottery, I will buy a house by the sea. (It's very unlikely.)
  4. B1-04 Narrative Tenses oʻzbekcha: ingliz tilida hikoyani qanday aytib berish mumkin?
    When I got home, I saw that someone has broken the window.
  5. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi»
    I should of called her.
  6. B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman»
    When you will arrive, I'll be waiting at the gate.
  7. B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida
    I wish I can stay longer.
  8. B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday?
    I've been knowing Tom for years.
  9. B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish
    It was the first time I had seen the sea.

D. Kontekstda

Xatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki qavs ichidagi soʻzlardan birini tanlang.

An email to Jess
Hi Jess,
Sorry I haven't written. I 27 (work) on a huge project for three weeks, and so far I 28 (write) only two of the five chapters! Last Friday was crazy. I 29 (walk) to the station when my boss called. When I got there, my train 30 (already / leave). If I 31 (not / answer) the phone, I would have caught it. I know, I know — I 32 (should / switch) it off!
Anyway, I wish I 33 (have) more free time at the moment. If I 34 (be) free this weekend, I'd come and see you. But next month will be better: this time next month I 35 (lie) on a beach in Crete! I really 36 (hope / wish) you can come too.
Love, Nina

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday?
    Yaqinda muntazam qilib kelayotgan ishingiz haqida bitta gap va bitta natija haqida bitta gap yozing.
  2. B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim»
    Oʻtgan yili qilgan kichik bir xatoyingizni eslang. Bitta third conditional gap va should have bilan bitta gap yozing.
  3. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    Hozirgi hayotingiz haqida ikkita xayoliy gap yozing (If I…, I'd…).

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda
    I (see) Tom yesterday, but he didn't see me.
  2. A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar
    If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
  3. A2-05 Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple?
    "The phone's ringing." "OK, I (answer) it."
  4. A2-21 Should va Ought To oʻzbekcha: ingliz tilida qanday maslahat beriladi?
    You look tired. You ___ go to bed early tonight. …
  5. A2-02 Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi
    I (cook) dinner when the lights went out.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. have been cleaning / 've been cleaning
  2. has known / 's known
  3. had left / 'd left
  4. will be driving / am driving
  5. had
  6. had left / 'd left
  7. could
  8. should have told / should've told

B. Maʼno

  1. have written
  2. have been repairing
  3. was raining
  4. before
  5. get … will
  6. Will you be using
  7. hope
  8. no … yes
  9. had … would

C. Xatoni toping

  1. I have lived in this flat since 2021. / I've lived in this flat since 2021. / I have been living in this flat since 2021. / I've been living in this flat since 2021.
  2. If I had known, I would have come. / If I'd known, I'd have come. / If I'd known, I would have come. / If I had known, I'd have come.
  3. If I won the lottery, I would buy a house by the sea. / If I won the lottery, I'd buy a house by the sea.
  4. When I got home, I saw that someone had broken the window.
  5. I should have called her. / I should've called her.
  6. When you arrive, I'll be waiting at the gate.
  7. I wish I could stay longer.
  8. I've known Tom for years. / I have known Tom for years.
  9. ✓ It was the first time I had seen the sea.

D. Kontekstda

  1. have been working / 've been working / have worked / 've worked
  2. have written / 've written
  3. was walking
  4. had already left / 'd already left
  5. hadn't answered / had not answered
  6. should have switched / should've switched
  7. had
  8. were / was
  9. will be lying / 'll be lying
  10. hope

E. Sizning navbatingiz

  1. I've been running every morning this month. I've lost two kilos.
  2. If I had booked my flight earlier, I would have paid much less. I should have checked the prices in January.
  3. If I lived by the sea, I'd swim every day. If I had more free time, I'd learn Italian.

F. Aralash takrorlash

  1. saw
  2. rains
  3. 'll answer / will answer
  4. should
  5. was cooking
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play