Takrorlash: perfect zamonlar, Future Continuous va shart gaplar oʻzbekcha (B1-01 – B1-09)
Review: Perfect Tenses, Futures and Conditionals
Bu sahifada
Bu takrorlash quyidagilarni qamraydi
Maqsad
Bu darsdan keyin siz perfect zamonlar, hikoya zamonlari va Future Continuous orasidan, shuningdek first, second va third conditional, wish hamda should / could / would have orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz va ularni bitta matnda birga ishlata olasiz.
Nimalarni oʻrgandik
| Dars | Asosiy nuqta | Asosiy misol |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: hozirgacha davom etayotgan yoki koʻrinib turgan izlar bilan endigina tugagan harakat («… dan beri … -yapman») | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long + Present Perfect; natija, son va holat feʼllari uchun simple, harakat va uning davomiyligi uchun continuous | I've read four books this month. / I've been reading this book for weeks. |
| B1-03 | had + past participle: ikki oʻtgan harakatning oldingisi («-gan edi»); tartib aniq boʻlsa, Past Simple yetarli | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Hikoya: Past Simple = asosiy voqealar, Past Continuous = fon, Past Perfect = orqaga qaytish; then, suddenly, meanwhile, eventually | It was raining. Suddenly, a woman ran up to me. I'd dropped my wallet. |
| B1-05 | will be + -ing («-yotgan boʻlaman»): kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat, odatiy voqealar rivoji, rejalar haqida xushmuomala savollar | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-06 | if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl («-sa … -ardim»): xayoliy hozir yoki kam ehtimolli kelajak; If I were you, I'd… | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. |
| B1-07 | if + had + past participle, would / could / might have + past participle («-ganimda … -gan boʻlardim»): xayoliy oʻtmish | If I had known about the traffic, I would have taken the train. |
| B1-08 | hozir uchun wish / if only + oʻtgan zamon shakli («qani endi … -sa»); real imkoniyatlar uchun hope | I wish I could play an instrument. / I hope you feel better soon. |
| B1-09 | should / could / might / would + have + past participle («kerak edi», «mumkin edi», «-sangiz boʻlardi»): oʻtmishning boshqa varianti | I should have charged my phone last night. |
Muhim taqqoslash
I've done va I've been doing — Natijami yoki harakatning oʻzimi? Oʻzbekchada natija koʻpincha «-di» yoki «-ib chiqdim» bilan, jarayon «-yap-» yoki «-yotgan edim» bilan beriladi; inglizchada ikkalasi ham Present Perfect, faqat simple yoki continuous ni tanlash kerak. B1-01 B1-02
- Tekshiruv: natija, son yoki holat feʼlimi? → simple. Harakat va qancha davom etgani muhimmi? → continuous. (live, work, study, teach bilan koʻpincha ikkalasi ham toʻgʻri.)
Past Simple va Past Perfect — Oʻtmishdagi paytda turib, yana orqaga qaytyapsizmi? Oʻzbekchada: «-di» va «-gan edi» (yoki «-gan ekan»). B1-03 B1-04
- Tekshiruv: oʻtmishdagi paytda turib, undan ham oldinga qaytish kerakmi? → had + past participle. Tartib allaqachon aniqmi? → Past Simple.
Fon va voqea — «Yigʻlayotgan edi» va «yigʻlab yubordi». B1-04
- Tekshiruv: harakat atrofida allaqachon davom etayotganmidi (manzara)? → Past Continuous. Sodir boʻlib, hikoyani oldinga surdimi (harakat)? → Past Simple.
will va will be + -ing — Oʻzbekchada ikkala savol ham «Kelasizmi?». B1-05
- Tekshiruv: kimdandir biror narsa qilishni soʻrayapsizmi yoki hozir qaror qilyapsizmi? → will. Kelajakdagi paytda davom etayotgan yoki reja boʻyicha baribir boʻladigan ishmi? → will be + -ing.
First va second conditional — Oʻzbekchada shart qismi bir xil («-sam»), farq natijada: «-aman» va «-ardim». Inglizchada ikkala qism ham oʻzgaradi. B1-06
- Tekshiruv: real imkoniyat deb bilasizmi? → if + present, will. Shunchaki tasavvur qilyapsizmi, kam ehtimolmi yoki hozir haqiqat emasmi? → if + Past Simple, would.
Second va third conditional — «borardim» va «borgan boʻlardim». B1-06 B1-07
- Tekshiruv: xayoliy hozir yoki kelajakmi? → if + Past Simple, would + asosiy shakl. Xayoliy oʻtmishmi? → if + had + past participle, would have + past participle.
wish va hope — «Qani endi … -sa» = wish; boshqalarga yaxshi natija tilaganda «tilayman» = hope. B1-08
- Tekshiruv: hozir haqiqat emas va oʻzgartira olmaymanmi? → wish + oʻtgan zamon shakli. Hali mumkin, natija nomaʼlummi? → hope + hozirgi zamon yoki will.
should have va could have va would have — «kerak edi», «mumkin edi», «-ardim, lekin…». B1-09
- Tekshiruv: toʻgʻri ishmi? → should have. Mumkin boʻlgan ishmi? → could have. Qilishga tayyor boʻlgan ishmi? → would have.
'd = had yoki would B1-03 B1-06 B1-07
- Tekshiruv: 'd + past participle → had. 'd + asosiy shakl yoki 'd have → would.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «… dan beri» + hozirgi zamon → since / for + Present Simple. Oʻzbekchada «Singlim ikki yildan beri Seulda oʻqiydi» deymiz: davomiylik hozirgi zamon bilan keladi. Inglizchada hozirgacha davom etayotgan holat uchun Present Perfect (Continuous) va davomiylik uchun for kerak. B1-01 B1-02
2. «-gan ekan / -ibman» → Past Simple. Oldinroq boʻlgan voqeani keyin bilib qolganda oʻzbekchada «-gan ekan» yoki «-ibman» deymiz. Inglizchada bunday maxsus shakl yoʻq, lekin hikoyada tartib aniq boʻlishi uchun had + past participle kerak. B1-03 B1-04
3. «-sa» oʻzgarmaydi → If I have…, I would… Oʻzbekchada xayoliy shart ham real shartdagidek «-sa» bilan keladi, xayoliylik faqat «-ardim» da koʻrinadi. Inglizchada if li qism ham orqaga suriladi: if + Past Simple. B1-06
4. «Kerak edi» → had to. «Kerak edi» oʻzbekchada «majbur edim» ham, «qilishim toʻgʻri boʻlardi, lekin qilmadim» ham boʻlishi mumkin. Afsus va tanqid uchun should have; had to esa «majbur boʻldim (va qildim)». B1-09
5. «Tilayman» → wish. «Yaxshi ish topishingizni tilayman» gapidagi «tilamoq» real imkoniyat haqida. Wish + gap faqat xayoliy holat uchun; boshqalarga mumkin boʻlgan yaxshi natija tilasangiz, hope ishlating. Wish faqat ot bilan: I wish you luck. B1-08
Oltin qoidalar
- B1-01 have / has + been + -ing = oʻtmishda boshlanib, hali davom etayotgan yoki endigina tugab, iz qoldirgan harakat. Natijadan koʻra harakat va uning davomiyligi muhim boʻlsa, shu shaklni ishlating.
- B1-02 Hozir ham haqiqatmi? Present Perfect ni for (davomiylik) yoki since (boshlanish nuqtasi) bilan ishlating. Natija, son yoki holat feʼli → simple. Harakat va qancha davom etgani → continuous (live, work, study bilan koʻpincha ikkalasi ham toʻgʻri).
- B1-03 Allaqachon oʻtmishdasiz va yana orqaga qaytish kerakmi? had + past participle ishlating. Tartib allaqachon aniq boʻlsa, Past Simple yetarli.
- B1-04 Nima boʻlganini Past Simple, nima davom etayotganini Past Continuous, nima undan oldin boʻlib oʻtganini Past Perfect bilan ayting. Tinglovchini bogʻlovchi soʻzlar bilan yetaklang.
- B1-05 Kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat yoki reja boʻyicha baribir boʻladigan ish uchun will be + -ing ishlating. Will you be + -ing? rejalar haqida xushmuomala savol.
- B1-06 Xayoliy yoki kam ehtimolli holat: if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl. Oʻtgan zamon shakli oʻtgan vaqtni emas, haqiqatdan uzoqlikni koʻrsatadi; would odatda natijada keladi.
- B1-07 Xayoliy oʻtmish: if + had + past participle, keyin would / could / might + have + past participle. Would have ni if li qismdan uzoqda tuting.
- B1-08 Hozir haqiqat emas va shunday boʻlishini xohlaysizmi? wish / if only + oʻtgan zamon shakli (had, could, were). Hali mumkinmi? hope + hozirgi zamon yoki will.
- B1-09 should / could / might / would + have + past participle haqiqiy oʻtmishni boshqa variant bilan solishtiradi: toʻgʻri ish, mumkin boʻlgan ish, xushmuomala ish yoki qilishga tayyor boʻlgan ish.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
-
B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday? I'm exhausted. I (clean) the house all morning.
-
B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi She (know) her best friend since primary school.
-
B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish When we got to the station, the last train (leave).
-
B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman» Don't call me at nine — I (drive) home.
-
B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida If I (have) a car, I would drive to work.
-
B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim» If we (leave) earlier, we wouldn't have missed the start.
-
B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida I can't swim. I wish I swim.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi» You (should / tell) me about the meeting — I didn't know!
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi Toʻgʻri javobni tanlang: I … three emails this morning.
-
B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi Toʻgʻri javobni tanlang: Sorry about my hands — I … the bike.
-
B1-04 Narrative Tenses oʻzbekcha: ingliz tilida hikoyani qanday aytib berish mumkin? Toʻgʻri javobni tanlang: When I left the house, it …, so I took an umbrella.
-
B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish "When I arrived, they had served dinner." Toʻgʻri javobni tanlang: They served dinner … I arrived.
-
B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida Sizningcha, ishga ehtimol qabul qilinasiz. Toʻgʻri javobni tanlang: If I the job, I move to Leeds.
-
B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman» Hamkasbingizning noutbukini olmoqchisiz, lekin unga bosim oʻtkazmoqchi emassiz. Toʻgʻri javobni tanlang: your laptop this afternoon?
-
B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida Toʻgʻri javobni tanlang: The exam is next week. I … I pass.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi» "I would have come, but I was ill." Gapiruvchi keldimi? U kelishga tayyor edimi?
-
B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim» Har bir 'd nimani bildiradi: had yoki would? "If I'd known, I'd have helped."
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
B1-02 For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi I live in this flat since 2021.flat (UK) = apartment (US)
-
B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim» If I would have known, I would have come.
-
B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida If I won the lottery, I will buy a house by the sea. (It's very unlikely.)
-
B1-04 Narrative Tenses oʻzbekcha: ingliz tilida hikoyani qanday aytib berish mumkin? When I got home, I saw that someone has broken the window.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi» I should of called her.
-
B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman» When you will arrive, I'll be waiting at the gate.
-
B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida I wish I can stay longer.
-
B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday? I've been knowing Tom for years.
-
B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish It was the first time I had seen the sea.
D. Kontekstda
Xatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki qavs ichidagi soʻzlardan birini tanlang.
Hi Jess,
Sorry I haven't written. I 27 (work) on a huge project for three weeks, and so far I 28 (write) only two of the five chapters! Last Friday was crazy. I 29 (walk) to the station when my boss called. When I got there, my train 30 (already / leave). If I 31 (not / answer) the phone, I would have caught it. I know, I know — I 32 (should / switch) it off!
Anyway, I wish I 33 (have) more free time at the moment. If I 34 (be) free this weekend, I'd come and see you. But next month will be better: this time next month I 35 (lie) on a beach in Crete! I really 36 (hope / wish) you can come too.
Love, Nina
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday? Yaqinda muntazam qilib kelayotgan ishingiz haqida bitta gap va bitta natija haqida bitta gap yozing.
-
B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim» Oʻtgan yili qilgan kichik bir xatoyingizni eslang. Bitta third conditional gap va should have bilan bitta gap yozing.
-
B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida Hozirgi hayotingiz haqida ikkita xayoliy gap yozing (If I…, I'd…).
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda I (see) Tom yesterday, but he didn't see me.
-
A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
A2-05 Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple? "The phone's ringing." "OK, I (answer) it."
-
A2-21 Should va Ought To oʻzbekcha: ingliz tilida qanday maslahat beriladi? You look tired. You ___ go to bed early tonight. …
-
A2-02 Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi I (cook) dinner when the lights went out.
Javoblar
A. Tuzilish
- have been cleaning / 've been cleaning
- has known / 's known
- had left / 'd left
- will be driving / am driving
- had
- had left / 'd left
- could
- should have told / should've told
B. Maʼno
- have written
- have been repairing
- was raining
- before
- get … will
- Will you be using
- hope
- no … yes
- had … would
C. Xatoni toping
- I have lived in this flat since 2021. / I've lived in this flat since 2021. / I have been living in this flat since 2021. / I've been living in this flat since 2021.
- If I had known, I would have come. / If I'd known, I'd have come. / If I'd known, I would have come. / If I had known, I'd have come.
- If I won the lottery, I would buy a house by the sea. / If I won the lottery, I'd buy a house by the sea.
- When I got home, I saw that someone had broken the window.
- I should have called her. / I should've called her.
- When you arrive, I'll be waiting at the gate.
- I wish I could stay longer.
- I've known Tom for years. / I have known Tom for years.
- ✓ It was the first time I had seen the sea.
D. Kontekstda
- have been working / 've been working / have worked / 've worked
- have written / 've written
- was walking
- had already left / 'd already left
- hadn't answered / had not answered
- should have switched / should've switched
- had
- were / was
- will be lying / 'll be lying
- hope
E. Sizning navbatingiz
- I've been running every morning this month. I've lost two kilos.
- If I had booked my flight earlier, I would have paid much less. I should have checked the prices in January.
- If I lived by the sea, I'd swim every day. If I had more free time, I'd learn Italian.
F. Aralash takrorlash
- saw
- rains
- 'll answer / will answer
- should
- was cooking
